1
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH

DNG BÌNH HÙNG TÁC NG CA THU THU NHP N
CHÍNH SÁCH C TC CA CÁC CÔNG TY NIÊM YT VIT NAM
LUN VN THC S KINH T

TP. H CHÍ MINH - NM 2010

2
B GIÁO DC VÀ ÀO TO

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca bn thân. Các s
liu và thông tin s dng trong lun vn đu có ngun gc, trung
thc và đc phép công b.

Tác gi lun vn Dng Bình Hùng MC LC
MC LC
DANH MC PH LC
DANH MC T VIT TT
DANH MC CÁC BNG, BIU
DANH MC CÁC HÌNH, BIU 

PHN M U 1
CHNG 1 - TNG QUAN V CHÍNH SÁCH C TC VÀ TÁC NG
CA THU THU NHP N CHÍNH SÁCH C TC 5
1.1. TNG QUAN V C TC VÀ CHÍNH SÁCH C TC 5
1.1.1. C tc 5
1.1.1.1. Khái nim v c tc: 5
1.1.1.2. Các phng thc chi tr c tc 5
1.1.2. Chính sách c tc 9
1.1.2.1. Khái nim v chính sách c tc 9
1.1.2.2. Các yu t tác đng đn chính sách c tc 10
1.1.2.3. Các chính sách c tc trong thc tin 14
1.2. TÁC NG CA THU THU NHP N CHÍNH SÁCH C TC CA
DOANH NGHIP 16

2.1. THC TRNG CHÍNH SÁCH C TC CÁC CÔNG TY NIÊM YT
VIT NAM 43
2.1.1. Chính sách c tc ca các công ty c phn niêm yt trc nm 2010 43
2.1.1.1. Phân tích các yu t tác đng đn chính sách c tc  Vit Nam 43
2.1.1.2. Thc trng v chính sách c tc ca các công ty c phn niêm yt . 46
2.1.1.3. Vn đ c tc ca các công ty c phn niêm yt 54
2.1.2. Chính sách c tc và s tác đng ca thu thu nhp đn chính sách c tc
ca các công ty c phn niêm yt t đu nm 2010 đn nay. 57
2.2. TÁC NG CA THU THU NHP N CHÍNH SÁCH C TC CÁC
CÔNG TY NIÊM YT 60 2.2.1. Chính sách thu thu nhp đi vi c tc 60
2.2.1.1. Thu thu nhp doanh nghip 60
2.2.1.2. Thu thu nhp cá nhân 62
2.2.2. Phân tích thc nghim v s thay đi chính sách c tc ca các công ty
niêm yt khi có s thay đi ca thu thu nhp 65
2.2.3. Phân tích phn ng chính sách c tc ca mt s công ty niêm yt tiêu
biu khi có s thay đi chính sách thu thu nhp 68
2.2.3.1. Công ty C phn Công Ngh FPT 68
2.2.3.2. Công ty C phn C in Lnh REE 71
2.2.3.3. Công ty C phn Sa Vit Nam Vinamilk 73
2.2.3.4. Công ty C phn Dc Hu Giang 75
2.2.3.5. Nhn xét v phn ng chính sách c tc ca mt s công ty niêm yt
tiêu biu khi có s thay đi chính sách thu thu nhp. 77
KT LUN CHNG 2 78
CHNG 3 - GII PHÁP CHO CHÍNH SÁCH C TC CA CÁC CÔNG
TY NIÊM YT VÀ H THNG THU THU NHP  VIT NAM HIN
NAY 79
3.1. XÂY DNG CHÍNH SÁCH C TC CA CÁC CÔNG TY NIÊM YT 79


Ph lc 1: Ch s giá tiêu dùng và chi tr c tc các công ty niêm yt 111
Ph lc 2: Thng kê tình hình các công ty tr c tc tng - gim- không đi 111
Ph lc 3: Thng kê các công ty tr c tc tin mt và c tc c phiu 111
Ph lc 4: Thng kê t l chi tr c tc các công ty niêm yt qua các nm 112
Ph lc 5: Thng kê các mc tng trng c tc bình quân liên tc các nm 112
Ph lc 6: Thng kê mc tr c tc so vi EPS và FCFE 112
Ph lc 7: Thng kê mc tr c tc tin mt vi FCFE 113
Ph lc 8: Thng kê mc tng trng doanh thu và c tc trung bình giai đon 2003 - 2009
113
Ph lc 9: Xu hng c tc toàn cu 113
Ph lc 10: Thu c tc trong quan h gia c tc và các yu t khác 116
Ph lc 11: Chính sách c tc trong mi quan h vi giá tr doanh nghip 118 DANH MC CÁC T VIT TT

VAFI : Hip hi các nhà đu t tài chính Vit Nam
TTCK : Th trng chng khoán
TNDN : Thu nhp doanh nghip
TNCN : Thu nhp cá nhân
NSNN : Ngân sách nhà nc
FCFE : Dòng tin t do
EPS : Thu nhp trên mi c phn
DPS : C tc trên mi c phn
NBER : Vin nghiên cu kinh t M
JGTRRA : Lut tng quan gia tng trng kinh t và vic làm
ROE : T sut sinh li trên vn
ROA : T sut sinh li trên tng tài sn
HNX : S giao dch chng khoán Hà Ni

Bng 2-8: Các vn bn PL v thu TNCN đi vi CK t sau lut thu TNCN 2007 67
Bng 3-1: Thu thu nhp doanh nghip mt s nc t nm 2009 96 DANH MC CÁC HÌNH, BIU 

Hình 1-1: Thu c tc và thu lãi vn  M qua các nm 27
Hình 1-2: So sách mua li c phn và c tc các công ty M t nm 1989-2008 39
Hình 2-1: Ch s giá tiêu dùng và chi tr c tc các công ty niêm yt VN 46
Hình 2-2: Thay đi c tc ca các công ty 47
Hình 2-3: So sánh c tc bng tin mt & c tc bng c phiu 50
Hình 2-4: T l chi tr c tc các công ty niêm yt 52
Hình 2-5: Mc tr c tc bình quân phân theo thi gian niêm yt 53
Hình 2-6: Mc chi tr c tc so vi EPS & FCFE 54
Hình 2-7: Mc chi tr c tc tin mt so vi FCFE 55
Hình 2-8: Tng trng doanh thu và t l c tc bình quân giai đon 2003-2009 56
Hình 2-9: Thay đi DPS & EPS trung bình ca các công ty niêm yt 2007-2009 67
Hình 2-10: Tng giá tr CP qu cui nm tài chính ca các công ty niêm yt 68
Hình 3-1: C tc và FCFE các công ty M nm 2008 80
Hình 3-2: S đ phân phi dòng tin hot đng đ ra quyt đnh chi tr c tc 81
Hình 3-3: Phân tích chính sách c tc theo chu k sng ca doanh nghip 83
Hình 3-4: Khung phân tích chính sách c tc theo hiu qu đu t 90
Hình 3-5: Ma trn xây dng chính sách c tc 91

Trang 1

PHN M U
1. S CN THIT CA  TÀI
Chính sách c tc là quyt đnh phân phi quan trng ca các doanh nghip c
phn, các quyt đnh phân phi c tc luôn c gng hng đn li ích trc mt ca

đim, các tranh lun đ làm c s nn tng cho vic nghiên cu, phân tích thc t 
Vit Nam
- Kho sát thc trng thu thu nhp  mt s nc tiêu biu và nghiên cu phân tích
các h thng thu c tc đ rút ra bài hc kinh nghim cho h thng thu thu nhp 
Vit nam
- Phân tích s liu tng th trên TTCK v chi tr c tc ca các công ty, t đó đa
ra các nhn đnh v tình trng cng nh xu hng c tc ca các công ty trong thi
gian qua, có lu ý đn khong thi gian d tho, ban hành lut thu thu nhp cá
nhân có bao gm thu nhp t đu t chng khoán trc khi có hiu lc áp dng t
nm 2010.
- Phân tích các yu t chính, ch yu tác đng đn chính sách c tc ca các công ty
niêm yt đ thy rõ hn v mc đ tác đng ca chúng đn chính sách c tc hin
nay. Ngoài ra còn đi sâu phân tích mc đ tác đng ca thu thu nhp đn chính
sách c tc ca doanh nghip khi có s thay đi ca thu thu nhp.
- ánh giá chính sách c tc mt s công ty ln, tiêu biu trên TTCK và phân tích
d liu lch s v chi tr c tc ca các công ty trc và sau khi ban hành lut thu
thu nhp cá nhân đ thy rõ hn mc đ phn ng ca các công ty khi có s thay
đi thu thu nhp.
- Trên c s các nn tng lý lun lý thuyt, các kt qu nghiên cu thc nghim 
các nc và các kt qu phân tích thc t  Vit Nam, đa ra các gii pháp c th
Trang 3

v hoàn thin lut thu thu nhp và xây dng chính sách c tc phù hp.
3. I TNG NGHIÊN CU
- Chính sách c tc ca các công ty niêm yt trên hai sàn HNX và HSX t nm
2003 đn 2009 và na đu nm 2010.
- Thu thu nhp doanh nghip, Thu thu nhp cá nhân đi vi hot đng đu t
chng khoán trong thi gian qua.
4. PHM VI NGHIÊN CU
- D liu v chính sách c tc ca tt c các công ty niêm yt trên hai sàn HNX và


CHNG 1 - TNG QUAN V CHÍNH SÁCH C TC VÀ TÁC NG
CA THU THU NHP N CHÍNH SÁCH C TC
1.1. TNG QUAN V C TC VÀ CHÍNH SÁCH C TC
1.1.1. C tc
1.1.1.1. Khái nim v c tc:
C tc là mt khon chi tr cho các c đông ca công ty t thu nhp ròng ca c
đông. Các công ty thng s dng thu nhp ròng ca c đông theo hai cách –
Thng cho các c đông t vic đu t vào công ty hoc tái đu t (thu nhp gi
li). Hu ht các công ty thng tái đu t mt phn thu nhp và chi tr phn còn li
di dng c tc.
C tc đc chi tr cho các c đông t thu nhp ròng, dù vy tùy theo mi quc gia
khon c tc này thng vn đc xem là khon thu nhp chu thu.
C tc thng đc tr di dng mt khon nht đnh trên mi c phn. Do đó,
mi c đông nhn mc c tc tng ng vi mc đ nm gi c phn ca h. Hu
ht các công ty tr c tc theo mt k hoch c th, nh hàng quý, na nm hoc
hàng nm. Tuy nhiên công ty cng có th thông báo mt mc c tc bt c khi nào,
thng đc áp dng cho các khon c tc u đãi.
1.1.1.2. Các phng thc chi tr c tc
Thông thng có 3 phng thc chi tr c tc c bn là: c tc bng tin mt, c
tc bng c phiu, và c tc bng tài sn. Ngoài ra còn có thêm phng thc chi tr
c tc thông qua hình thc mua li c phn, nhng nó đc xem nh là cách khác
thay cho phng thc tr c tc bng tin mt.
C tc tr bng tin mt
C tc bng tin mt là hình thc các công ty phân phi mt khon tin mt đn các
Trang 6

c đông. C tc tin mt đc tr tính trên c s mi c phn theo mt s tuyt đi
hoc t l tính trên mnh giá c phn.
Hu ht các công ty la chn hình thc phân phi tin mt đn vi các c đông do

mua li c phn ca chính mình và tr tin cho c đông. Hình thc này phát trin
sau so vi tr c tc bng tin mt và đã tng có lúc có giá tr ln hn c c tc tin
mt. Có ba phng thc mua li c phn:
- Mua theo giá th trng: đây là hình thc ph bin nht, nó to ra s linh hot cho
công ty trong vic t do mua li c phn trong mt khuôn kh cho phép. ôi khi,
theo mt s nhà đu t, vic mua li c phn ca công ty s to ra mc giá sàn cho
c phiu, hay ít nht là to ra s h tr cho giá c phiu.
- Mua li mt s lng c đnh theo mt giá n đnh (tender offer): vi hình thc
này, công ty đa ra đ ngh mua li mt s lng nht đnh c phiu vi mt mc
giá n đnh và thng là cao hn giá th trng hin ti cho tt c c đông. C đông
có quyn chp nhn hay không cht nhn đ ngh này. Nu s c phiu bán li cao
hn s c phiu đ ngh mua thì đông ty s phân phi đu theo t l s hu.
- Mua li theo tha thun trc tip: thnh thong công ty có th tha thun mua li
c phn ca mt s c đông ln vi giá cao hn giá th trng nhm gim s lng
c phiu lu thông trên th trng to áp lc gim giá c phiu. Trong mt vài
trng hp khác ít ph bin hn, vic mua li c phn khi công ty buc phi mua
li ca đi tác có ý đnh thâu tóm cng bc vi giá cao hn giá th trng và
thng là gây thit hi cho các c đông còn li.
Hình thc mua li c phn ngày càng đc u chung do nó có nhiu thun li nh:
Ngn nga s pha loãng thu nhp trên mi c phn, gi đn nhà đu t tín hiu v
trin vng tng lai tt đp ca công ty khi giá c phiu gim, hình thc mua li c
phn linh đng hn c tc tin mt do không phi chu áp lc chi tr trong tng lai
và đc bit là mua li c phn s làm gim ngha v thu cho c đông rt nhiu
trong trng hp thu c tc cao hn thu lãi vn.
Trang 8

Tuy nhiên, vic mua li c phn trong điu kin công ty có t s n cao d dn đn
phá sn do tng gánh nng n.  các nc, mua li c phn thng đc quy đnh
gii hn mc mua c th và s b pht nu c quan thu phát hin mua li c phn
quá mc vì mc đích thu.

nim tin cho nhà đu t.
C tc tr bng tài sn
Doanh nghip tr c tc cho c đông bng thành phm, hàng hóa, bt đng sn hay
c phiu ca công ty khác do doanh nghip s hu. Hình thc này rt ít đc áp
dng trong thc tin.
1.1.2. Chính sách c tc
1.1.2.1. Khái nim v chính sách c tc
Chính sách c tc là chính sách n đnh phân phi gia li nhun gi li tái đu t
và chi tr c tc cho c đông. Li nhun gi li cung cp cho các nhà đu t mt
ngun tng trng li nhun tim nng trong tng lai thông qua tái đu t, trong
khi c tc cung cp cho h mt khon thu nhp hin ti. Chính sách c tc n đnh
mc li nhun sau thu ca công ty s đc đem ra phân phi nh th nào, bao
nhiêu phn trm đc gi li đ tái đu t và bao nhiêu dùng đ chi tr c tc cho
các c đông. Mt khi chính sách đc đa ra, nó cn đc thông tin mt cách rõ
ràng đn vi tt c c đông đ h bit rng khi nào và hình thc phân phi nào h
đc nhn. Các chính sách có th luôn đc điu chnh cho phù hp. Chng hn
nh, nu trong nm công ty đt li nhun thp, ban qun tr có th quyt đnh không
tr c tc và dùng li nhun đó đ tái đu t vi hy vng s đt đc mc li nhun
tt hn sau này.
Trang 10

1.1.2.2. Các yu t tác đng đn chính sách c tc
Chính sách c tc chu tác đng ca rt nhiu các yu t, do vy khi các nhà qun
tr cân nhc la chn mt chính sách c tc cho công ty mình thì h thng phi
xem xét các yu t c bn sau:
Các hn ch pháp lý
Hn ch pháp lý là các ràng buc đc quy đnh bi lut pháp v vic chi tr c tc,
hu ht các nc đu đa vào lut các quy đnh ràng buc đ kim soát vic chi tr
c tc quá mc làm nh hng đn nhà đu t. Mi nc có nhng quy đnh ràng
buc có th khác nhau, tuy nhiên v tng th các ràng buc pháp lý này thng

Tính thanh khon
Chi tr c tc là dòng tin chi ra. Vì vy tính thanh khon ca doanh nghip càng
ln, doanh nghip càng có nhiu kh nng chi tr c tc. Ngay c khi mt doanh
nghip đã tng có quá kh là tái đu t li nhun cao, s d li nhun gi li ln,
vn có th không có kh nng chi tr c tc nu không có đ tài sn có tính thanh
khon cao, nht là tin mt.
Tính thanh khon luôn đc nhiu doanh nghip quan tâm trong vic đa ra chính
sách c tc ca mình, đc bit là trong giai đon kinh doanh gp nhiu khó khn,
khi c li nhun và dòng tin đu st gim và ngay c các doanh nghip tng trng
nhanh chóng có nhiu c hi đu t sinh li cng cn chú ý đn dòng tin có sn
ca doanh nghip đ đa ra mc chi tr kh thi.
Kh nng vay và tip cn các th trng vn
Doanh nghip ln, có uy tín, d dàng tip cn vi th trng tín dng và các ngun
Trang 12

vn bên ngoài thì càng có nhiu kh nng chi tr c tc bi tính thanh khon linh
hot và tn dng các c hi đu t. Ngc li, đi vi các doanh nghip nh, ch có
vn c phn, khó tip cn vn bên ngoài thì khi có c hi đu t mi thun li,
thng vic chi tr c tc không nht quán vi mc tiêu ti đa hóa giá tr doanh
nghip.
Tính n đnh ca li nhun
Mt doanh nghip có lch s li nhun n đnh thng sn lòng chi tr c tc cao
hn doanh nghip có thu nhp không n đnh. Hu ht các doanh nghip ln, có c
phn đc nm gi rng rãi, thng do d đi vi vic h thp chi tr c tc, ngay
c nhng lúc gp khó khn nghiêm trng v tài chính.
Các c hi tng trng vn
Mt doanh nghip tng trng nhanh chóng có nhu cu vn ln đ tài tr cho các
c hi đu t hp dn ca mình. Vì th, thay vì chi tr c tc nhiu và sau đó phát
hành c phn mi đ huy đng đ s vn mi cn thit, doanh nghip thuc loi
này thng chi tr c tc  mc thp, gi li mt phn ln li nhun và tránh vic

tng ng vi c phn mi phát hành, quyn li ch s hu h trong doanh nghip
s b gim xung (b pha loãng). Do đó, mt vài doanh nghip chn cách gi li li
nhun nhiu hn và chi tr c tc thp hn đ tránh ri ro pha loãng giá.
Tuy nhiên, có nhiu cách khác thay cho cách gi li li nhun cao, chng hn nh
huy đng vn t bên ngoài qua hình thc n. Nhng nu s dng cách này thì
doanh nghip phi lu ý vì nó làm tng ri ro tài chính ca công ty, tng chi phí s
dng vn c phn. Mt khác, nu doanh nghip đã có sn mt cu trúc vn ti u,
Trang 14

chính sách huy đng vn t bên ngoài di hình thc n rt có th phn tác dng,
tr khi doanh nghip gi li hay mua li đc vn c phn mi trong th trng vn
đ đ bù tr cho n gia tng.
Trong thc t còn rt nhiu yu t khác nh hng đn s la chn chính sách c
tc nh: cu trúc c đông, hình thc s hu, quy mô doanh nghip, kh nng to li
nhun, đc đim phát trin ca doanh nghip, lãi sut ngân hàng, Hi đng qun
tr ca doanh nghip s phi cân nhc nh hng ca các yu t này tùy trng hp
đ đt đn mt chính sách c tc ti u.
1.1.2.3. Các chính sách c tc trong thc tin
Chính sách li nhun gi li th đng (Residual dividend policy)
Chính sách này rt ít khi đc áp dng trên thc t do thng hay làm c tc bin
đng ln. Theo chính sách này, c tc đc chi tr là toàn b ngun vn đc to ra
trong doanh nghip (li nhun gi li) sau khi đã tr các khon tài tr cho nhu cu
đu t trong trong tng lai. Theo chính sách này thì ngun vn tài tr là t li
nhun gi li ch không phi t phát hành thêm c phn vi chi phí vn cao hn.
Vic s dng li nhun gi li đ tài tr các d án có NPV dng là chính sách nht
quán vi quan đim ti đa hóa giá tr c đông vì li nhun nu tr cho c đông s
làm mt c hi đu t sinh li. Chính sách này đôi khi có th khin công ty tr c
tc rt thp hoc không tr c tc khi nhu cu vn đu t cao và ngc li. iu
này làm tng tính không chc chn ca c tc tng lai và có th khin nhà đu t
đòi hi mt t sut sinh li cao hn đ bù đp ri ro bin đng c tc và do đó có