B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
õõõõõ
NGUYN ÌNH THIN

NGHIÊN CU MÔ HÌNH QUN TR RI RO TÍN DNG
TI NGÂN HÀNG THNG MI C PHN QUC T
VIT NAM
Chuyên ngành: Kinh t tài chính – Ngân hàng
Mã s : 60.31.12
LUN VN THC S KINH T

Ngi hng dn khoa hc: PGS.TS. Trn Huy Hoàng


Trang
LI CAM OAN 1
DANH MC T VIT TT 6
DANH MC CÁC BNG 7
DANH MC CÁC HỊNH V 8
M U 9
1. LỦ do chn đ tài: 9
2. Mc đích nghiên cu ca đ tài: 9
3. i tng và phm vi nghiên cu: 10
4. Phng pháp nghiên cu: 10
5. ụ ngha khoa hc và thc tin ca đ tài: 10
6. B cc ca đ tài: 11
CHNG 1: C S Lụ LUN V QUN TR RI RO TệN DNG
TRONG HOT NG CA NGÂN HẨNG THNG MI. 12
1.1. Tín dng và ri ro tín dng: 12
1.1.1. Tín dng ngân hàng: 12
1.1.2. Phân loi tín dng ngân hàng: 13
1.1.2.1. Cn c vào thi hn tín dng: 13
1.1.2.2. Cn c vào hình thc tín dng: 14
1.1.2.3. Cn c vào mc đ tín nhim ca khách hàng, có 2 loi: 15
1.1.2.4. Phân loi theo ri ro: 15
1.1.2.5. Phân loi khác: 16
1.1.3. Ri ro ngân hàng và ri ro tín dng: 16
1.1.3.1. Ri ro trong hot đng ngân hàng: 16
1.1.3.2. Ri ro tín dng: 17
1.1.4. Các nguyên nhân ch yu dn đn ri ro tín dng: 18
1.1.5. Các du hiu nhn din ri ro tín dng: 23
1.1.6. nh hng ca ri ro tín dng: 24

3

4
2.1.2.2. Ban Kim Soát: 42
2.1.2.3. Ban iu hành: 42
2.1.2.4. Các khi, ban nghip v, và công ty trc thuc: 42
2.1.3. Mc tiêu và chin lc kinh doanh ca VIB: 42
2.2. Mô hình qun tr ri ro tín dng ti VIB: 44
2.2.1. B máy Qun tr ri ro: 44
2.2.2. Mô hình Qun tr ri ro Tín dng ca VIB: 45
2.2.3. Quy đnh v chính sách tín dng: 57
2.2.3.1. nh hng tín dng: 57
2.2.3.2. Chính sách khách hàng: 59
2.2.3.3. Các sn phm tín dng: 60
2.2.4. Quy trình thu hi n và x lý tài sn đm bo: 61
2.2.5. Trích lp d phòng ri ro: 62
2.2.6. Kim tra giám sát tín dng đc lp: 63
2.2.7. ả thng thông tin qun tr tín dng: 64
2.3. Kt qu kinh doanh vi các ch tiêu c bn: 65
2.4. Tình hình hot đng tín dng ti VIB giai đon 2007 - 2009 65
2.4.1. Danh mc khon vay và c cu d n tín dng: 65
2.4.1.1. C cu d n theo nhóm n: 66
2.4.1.2. C cu d n theo loi tin: 66
2.4.1.3. C cu d n phân theo ngành hàng: 67
2.4.1.4. C cu d n theo khách hàng: 68
2.4.1.5. C cu d n theo k hn vay: 68
2.4.1.6. C cu d n theo khu vc đa lý: 68
2.4.2. Tuân th các quy đnh v bo đm an toàn và giám sát: 69
2.4.3. ánh giá nh hng ca mô hình qun tr ri ro tín dng tp trung
trong hot đng tín dng ca VIB: 69
2.4.4. Nhng u đim và vn đ tn ti ca mô hình qun tr ri ro tín dng
ca VIB: 71

Ban iu hành
CBTD
Cán b tín dng
CIC
Trung tâm thông tin tín dng
CSH
Ch s hu
DN
Doanh nghip
HQT
Hi đng qun tr
HTD
Hi đng tín dng
HXLRR
Hi đng x lỦ ri ro
IT
(H thng) công ngh thông tin
NH
Ngân hàng
NHNN
Ngân hàng Nhà nc Vit Nam
NHTM
Ngân hàng thng mi
NHTMCP
Ngân hàng thng mi c phn
NQH
N quá hn
QLKH
Qun lỦ khách hàng
QTRR

Bng 2.5. C cu d n theo loi khách hàng ca VIB các nm 2007- 2009 68
Bng 2.6. C cu d n theo k hn ca VIB các nm 2007 – 2009 68
Bng 2.7. C cu d n theo khu vc đa lỦ ca VIB các nm 2007 – 2009 68
Bng 2.8. Bng tng hp và so sánh tng trng tín dng và t l n xu ca VIB
so vi bình quân h thng ngân hàng các nm 2007 - 2009 70 8
DANH MC CÁC HỊNH V

Trang
Hình 1.1. S đ phân loi ri ro tín dng 25
Hình 2.1. S đ mô hình c cu t chc VIB 41
Hình 2.2. S đ t chc b máy qun tr tín dng ca VIB 46
9
M U
1. Lý do chn đ tƠi:
Trong môi trng hot đng nhiu th thách, các ngân hàng phi gánh chu ri
ro đáng k đ kim đc li nhun. o lng và qun tr ri ro là khía cnh quan
trng nht ca qun tr tài chính ngân hàng.
Hot đng tín dng là hot đng chính yu, mang li ngun thu ch yu cho
ngân hàng thng mi (NHTM) nhng cng là hot hot đng tim n nhiu ri ro.
Vic hiu rõ và t chc tt mô hình qun tr ri ro tín dng là vô cùng quan trng
đi vi hot đng ngân hàng.
Ri ro tín dng đc coi là ri ro ln nht đi vi các NHTM Vit Nam, bi
tn tht t ri ro trong hot đng tín dng không ch nh hng đn s an toàn, hiu
qu, uy tín ca mt ngân hàng mà còn có th nh hng đn c s n đnh ca h
thng ngân hàng và nn kinh t. Vic xây dng mô hình qun tr ri ro tín dng, ban
hành và tuân th các chính sách, quy trình, quy đnh trong hot đng cp tín dng là
đòi hi tt yu giúp ngân hàng nâng cao cht lng tín dng và kh nng cnh

hot đng tín dng ti Ngân hàng thng mi c phn Quc t Vit Nam (VIB)
trong giai đon t nm 2007 đn 2009.
4. Phng pháp nghiên cu:
Các phng pháp đc s dng trong quá trình thc hin đ tài gm: phng
pháp kho sát, phng pháp nghiên cu thng kê, phng pháp phân tích, phng
pháp so sánh, phng pháp tng hp, đ tài cng s dng và vn dng các lỦ
thuyt c bn, các lỦ lun khoa hc v ri ro tín dng và qun tr ri ro tín dng.
5. Ý ngha khoa hc vƠ thc tin ca đ tƠi:
 tài đa ra nhng vn đ lỦ lun c bn v ri ro tín dng, qun tr ri ro tín
dng và mô hình qun tr ri ro tín dng ti Ngân hàng thng mi c phn Quc t
Vit Nam (VIB).
Trên c s phân tích đánh giá mô hình qun tr ri ro tín dng và tình hình
hot đng tín dng ti Ngân hàng thng mi c phn Quc t Vit Nam (VIB), đ
tài nêu ra nhng u đim, nhng hn ch và kin ngh các gii pháp hoàn thin kh
thi.
11

im ni bt nht ca đ tài là nghiên cu chi tit v mô hình qun tr ri ro
tín dng đang áp dng ti mt Ngân hàng thng mi c phn Vit Nam, nhm rút
kinh nghim và đa ra các gii pháp nhm hoàn thin mô hình đang nghiên cu.
6. B cc ca đ tƠi:
 tài gm phn m đu, kt lun, danh mc tài liu tham kho, phn ph lc
và ni dung đ tài đc trình bày trong 3 chng:
- Chng 1: C s lỦ lun v qun tr ri ro tín dng trong hot đng ca
Ngân hàng thng mi.
- Chng 2: Mô hình qun tr ri ro tín dng và tình hình hot đng tín dng
ti Ngân hàng thng mi c phn Quc t Vit Nam (VIB)
- Chng 3: Nhng gii pháp hoàn thin mô hình qun tr ri ro tín dng ti
Ngân hàng thng mi c phn Quc t Vit Nam (VIB).


tc có hoàn tr; tit kim tin mt và chi phí lu thông; phn ánh và kim soát các
13

hot đng kinh t;
Nguyên tc tín dng: Vn vay phi hoàn tr đúng hn c vn ln lưi; Vn vay
phi s dng đúng mc đích và có hiu qu; Vn vay phi đm bo bng giá tr vt
t hàng hóa tng đng.
ảot đng tín dng ca ngân hàng đc hiu là các nghip v: cho vay, chit
khu, bo lưnh, cho thuê tài chính hoc các nghip v tài tr vn khác ca ngân
hàng cho khách hàng theo nguyên tc tha thun và có hoàn tr.
Theo Lut các T chc Tín dng thì:
- Hot đng tín dng là vic t chc tín dng s dng ngun vn t có, vn
huy đng đ cp tín dng;
- Cp tín dng là vic t chc tín dng tha thun cho khách hàng s dng
mt khon tin vi nguyên tc có hoàn tr bng các nghip v cho vay, chit khu,
cho thuê tài chính, bo lưnh ngân hàng và các nghip v khác;
- Cho vay là mt hình thc cp tín dng, theo đó t chc tín dng giao cho
khách hàng s dng mt khon tin đ s dng vào mc đích và thi gian nht đnh
theo tha thun vi nguyên tc có hoàn tr c gc ln lưi.
1.1.2. Phân loi tín dng ngân hàng:
Vic phân loi tín dng da trên mt s tiêu thc nht đnh tùy theo yêu cu
ca khách hàng và mc tiêu qun lỦ ca ngân hàng. Sau đây là mt s cách phân
loi ch yu:
1.1.2.1. Cn c vào thi hn tín dng:
Phân chia theo thi gian cho vay có 3 loi:
- Tín dng ngn hn: có thi hn cho vay đn 12 tháng, ch yu đc s
dng đ bù đp s thiu ht vn lu đng ca các doanh nghip và các nhu cu chi
tiêu ngn hn ca cá nhân.
- Tín dng trung hn: t trên 12 tháng đn 60 tháng, thng đc s dng đ
đu t mua sm tài sn c đnh, ci tin hoc đi mi thit b công ngh, m rng

hin đúng ngha v nh cam kt. Phân theo mc tiêu có các loi bo lưnh nh sau:
 Bo lưnh d thu: là cam kt ca ngân hàng vi ch đu t (hay ch thu)
v vic tr tin pht thay cho bên d thu nu bên d thu vi phm các quy đnh d
15

thu.
 Bo lưnh thc hin hp đng: là cam kt ca ngân hàng v vic chi tr tn
tht thay khách hàng nu khách hàng không thc hin đy đ hp đng nh cam
kt, gây tn tht cho bên th ba.
 Bo lưnh tin ng trc: là cam kt ca ngân hàng v vic s hoàn tr tin
ng trc cho bên th hng bo lưnh nu bên đc bo lưnh không tr.
 Bo lưnh vay vn: là cam kt ca ngân hàng đi vi ngi cho vay (t chc
tín dng, các cá nhân…) v vic s tr gc lưi đúng hn nu khách hàng (ngi đi
vay) không tr đc.
 Bo lưnh thanh toán: là cam kt ca ngân hàng v vic s thanh toán tin
theo đúng hp đng kinh t cho ngi th hng nu khách hàng ca ngân hàng
không thanh toán đ.
- Cho thuê tài chính: là vic ngân hàng mua tài sn cho khách hàng thuê vi
thi hn sao cho ngân hàng phi thu gn đ (hoc thu đ) giá tr ca tài sn cho thuê
và có lưi. Ht hn thuê, khách hàng có th mua li tài sn đó.
- Các hình thc cp tín dng khác: th ghi n, bao thanh toán, L/C,…
1.1.2.3. Cn c vào mc đ tín nhim ca khách hàng, có 2 loi:
- Tín dng có tài sn bo đm: là loi tín dng đc cp có th chp, cm c
bng tài sn (ca bên vay hoc bên th ba). S bo đm này là bin pháp đm bo
cho ngân hàng có đc ngun thu n th hai khi khách hàng không có hoc không
đ kh nng hoàn tr n đúng hn.
- Tín dng không có tài sn bo đm: là loi tín dng đc cp da trên uy
tín và kh nng tài chính lành mnh ca khách hàng hoc đc bo lưnh bng uy tín
ca bên th ba.
1.1.2.4. Phân loi theo ri ro:

1.1.3. Ri ro ngân hàng và ri ro tín dng:
1.1.3.1. Ri ro trong hot đng ngân hàng:
Ri ro trong hot đng ngân hàng là nhng bin c không mong đi khi xy
ra dn đn s tn tht v tài sn hoc uy tín ca ngân hàng. Các ngân hàng thng
chu nhiu loi ri ro khác nhau.
Trong qun tr ngân hàng hin đi thì các ngân hàng xp các loi ri ro thành
các nhóm chính đ xây dng b máy qun tr:
- Ri ro chin lc là ri ro phát sinh do vic hoch đnh chin lc kinh
doanh vt quá các ngun lc có th thc hin hoc quá thn trng nên không s
17

dng hiu qu các ngun lc ca ngân hàng.
- Ri ro tín dng là ri ro phát sinh liên quan đn hot đng cp tín dng cho
khách hàng mà vì lỦ do ni b hay ngoi cnh mà khách hàng mt kh nng thanh
toán mt phn hoc toàn b ngha v thanh toán hoc thanh toán không đúng hn
đc quy đnh ti hp đng.
- Ri ro th trng là ri ro phát sinh do nhng thay đi bt thng v giá
nh lưi sut, t giá hi đoái, giá chng khoán và giá các tài sn khác do Ngân hàng
nm gi trong quá trình hot đng kinh doanh hoc theo các giao dch bo đm
hoc các giao dch có tài sn bo đm tng t khác;
- Ri ro lưi sut là ri ro t vic có nhng thay đi bt li lên li nhun k
vng t lưi trong các nm hot đng hin ti và tng lai gây ra bi s thay đi v
lưi sut và s chênh lch gia tài sn và ngun vn ca ngân hàng.
- Ri ro thanh khon là ri ro lung tin ra khi ngân hàng bt thng, hoc
phát sinh do chênh lch k hn gia tài sn có và n, hoc không kp hoc không
th chuyn hóa tài sn thành tin đ đáp ng kp thi các nhu cu chi tr; là tình
trng ngân hàng không đáp ng đc nhu cu s dng vn kh dng, có th gây
thua l, làm đình tr hot đng kinh doanh hoc làm mt kh nng thanh toán dn
đn phá sn.
- Ri ro hot đng là ri ro dn đn tn tht do nguyên nhân con ngi,

Trong quan h tín dng có hai đi tng tham gia là ngân hàng cho vay và
ngi đi vay. Ngân hàng và ngi đi vay hot đng tuân theo s chi phi vi nhng
điu kin c th ca môi trng kinh doanh. Môi trng kinh doanh là đi tng
th ba có mt trong quan h tín dng. Ri ro tín dng xut phát t môi trng kinh
doanh gi là ri ro do nguyên nhân khách quan. Ri ro xut phát t ngi vay và
ngân hàng cho vay gi là ri ro do nguyên nhân ch quan. S tip cn các yu t,
nguyên nhân gây ri ro sau đây giúp chúng ta nhìn nhn mt cách đy đ, toàn din,
khách quan hn, t đó s đa ra đc nhng đ xut phòng nga, gim thiu ri ro
trong kinh doanh ca NHTM mt cách hu ích, thit thc hn.
- Ri ro tín dng do nguyên nhân khách quan:
Quá trình t do hoá tài chính và hi nhp quc t có th làm cho n xu gia
19

tng khi to ra mt môi trng cnh tranh gay gt, khin hu ht các doanh nghip
thng xuyên phi đi mt vi nguy c thua l và quy lut chn lc khc nghit ca
th trng.
 Ri ro t môi trng kinh doanh:
S cnh tranh gia các NHTM trong nc và các ngân hàng nc ngoài có
tim lc mnh (v vn, quy mô, công ngh, sn phm, cht lng dch v) khin
cho các ngân hàng trong nc gp phi nguy c ri ro các khách hàng có tim lc
tài chính ln s b các ngân hàng nc ngoài thu hút.
Nn kinh t VN vn còn l thuc quá nhiu vào sn xut nông nghip và công
nghip phc v nông nghip (nuôi trng, ch bin thc phm và nguyên liu), vn
rt nhy cm vi ri ro thi tit và giá c th gii, nên d b tn thng khi th
trng th gii bin đng xu.
Hàng lu, hàng gi làm điêu đng các doanh nghip trong nc và các ngân
hàng đu t vn cho các doanh nghip này. Các mt hàng kim khí đin máy, gch
men, đng cát, vi vóc, qun áo, m phm,… là nhng ví d tiêu biu cho tình
hình hàng lu  nc ta.
S cnh tranh và li nhun k vng đi vi các nhà đu t làm chuyn dch

xng s gia tng nguy c n xu cho h thng ngân hàng.
Vit Nam cha có mt c ch công b thông tin đy đ, đáng tin cy v doanh
nghip và ngân hàng. Trung tâm thông tin tín dng ngân hàng (CIC) cng ch cung
cp thông tin v tình hình hot đng tín dng nhng cha phi là c quan đnh mc
tín nhim doanh nghip mt cách đc lp và hiu qu, thông tin cung cp còn đn
điu, cha đáp ng đc đy đ yêu cu tra cu thông tin.
- Ri ro tín dng do nguyên nhân ch quan:
 Ri ro do các nguyên nhân t phía khách hàng vay:
 Do s thay đi ca chính sách, pháp lut nh hng bt li đn hot đng
kinh doanh ca doanh nghip;
 S dng vn sai mc đích, không có thin chí trong vic tr n vay:
 a s các doanh nghip khi vay vn ngân hàng đu có các phng án kinh
doanh c th, kh thi. S lng các doanh nghip s dng vn sai mc đích, c Ủ
21

la đo ngân hàng đ chim đot tài sn không nhiu. Tuy nhiên nhng v vic phát
sinh li ht sc nng n, liên quan đn uy tín ca các cán b, làm nh hng xu
đn các doanh nghip khác.
 Kh nng qun lỦ kinh doanh kém:
Khi các doanh nghip vay tin ngân hàng đ m rng quy mô kinh doanh, đa
phn là tp trung vn đu t vào tài sn vt cht ch ít doanh nghip nào mnh dn
đi mi cung cách qun lỦ, đu t cho b máy giám sát kinh doanh, tài chính, k
toán theo đúng chun mc. Quy mô kinh doanh phình ra quá to so vi t duy qun
lỦ là nguyên nhân dn đn s phá sn ca các phng án kinh doanh đy kh thi mà
l ra nó phi thành công trên thc t.
 Tình hình tài chính doanh nghip yu kém, thiu minh bch:
Quy mô tài sn, ngun vn nh bé, t l n so vi vn t có cao là đc đim
chung ca hu ht các doanh nghip Vit Nam. Vic ghi chép các s sách k toán
vn cha đc các doanh nghip tuân th nghiêm chnh và trung thc. Khi cán b
ngân hàng lp các bn phân tích tài chính ca doanh nghip da trên s liu do các

theo dõi hot đng ca khách hàng vay nhm tuân th các điu khon đ ra trong
hp đng tín dng gia khách hàng và ngân hàng nhm tìm ra nhng c hi kinh
doanh mi và m rng c hi kinh doanh.
 S hp tác gia các NHTM còn lng lo, vai trò ca CIC cha thc s hiu
qu:
Trong qun tr tài chính, kh nng tr n ca mt khách hàng là mt con s c
th, có gii hn ti đa ca nó. Nu do s thiu trao đi thông tin, dn đn vic nhiu
ngân hàng cùng cho vay mt khách hàng đn mc vt quá gii hn ti đa này thì
ri ro chia đu cho tt c ch không cha mt ngân hàng nào.
Trong tình hình cnh tranh gia các NHTM ngày càng gay gt nh hin nay,
vai trò ca CIC là rt quan trng trong vic cung cp thông tin kp thi, chính xác
đ các ngân hàng có các quyt đnh cho vay hp lỦ.
Tóm li, ri ro tín dng có th phát sinh do rt nhiu nguyên nhân ch quan
hoc khách quan. ó là nhng nguyên nhân khách quan t môi trng kinh doanh,
môi trng pháp lý và do h thng thông tin. Nguyên nhân ch quan là t phía
23

khách hàng vay và ngân hàng cho vay.
Các bin pháp phòng chng ri ro có th nm trong tm tay ca các NảTM
nhng cng có nhng bin pháp vt ngoài kh nng ca riêng tng ngân hàng,
liên quan đn vn đ ni ti ca bn thân nn kinh t đang chuyn đi, đang đnh
hng mô hình phát trin. i vi các ngân hàng kh nng phát hin và hn ch
ri ro tín dng ph thuc vào nng lc ca b máy qun tr ri ro tín dng. Nng
lc qun tr ri ro tín dng ca ngân hàng ph thuc vào chuyên môn ca cán b
tín dng, cán b phê duyt tín dng và các ngun lc kim tra giám sát ca ngân
hàng. Do vy bin pháp phòng nga ri ro tín dng sâu sc nht vn là các bin
pháp liên quan đn vic đào to, b trí cán b và c ch kim tra, giám sát hành vi
ca cán b trong quá trình x lý công vic. Thc hin tt các bin pháp này có th
cho rng con đng qun tr ri ro tín dng ca ngành ngân hàng coi nh đã đi
đc hn mt na.

nhng dây chuyn sn xut chính, quyn phân phi sn phm hoc ngun cung cp;
mt mt hay nhiu khách hàng có nng lc tài chính tt hoc mt nhà cung ng
chính.
1.1.6. nh hng ca ri ro tín dng:
- i vi nn kinh t:
Hot đng ngân hàng liên quan đn hot đng ca các doanh nghip và các cá
nhân. Ngân hàng gp khó khn s nh hng đn ngun vn phc v cho hot đng
kinh doanh ca các doanh nghip, doanh nghip thiu vn s gp khó khn đ sn
xut kinh doanh dn đn đi sng công nhân gp khó khn. S khng hong t h
thng ngân hàng nh hng rt ln đn toàn b nn kinh t. Nó làm cho nn kinh t
b suy thoái, giá c tng, sc mua gim, tht nghip tng, xư hi mt n đnh.
Mt khác, mi liên h v tin t, đu t gia các nc phát trin rt nhanh nên
tác đng do khng hong ri ro tín dng ti mt nc cng nh hng trc tip đn
nn kinh t các nc có liên quan. Ngày nay nn kinh t mi quc gia đu ph
thuc vào nn kinh t khu vc và th gii, do đó h thng ngân hàng ca mt quc
gia gp khó khn cng nh hng đn nn kinh t th gii. Kinh nghim cho thy
cuc khng hong tài chính châu Á (1997), cuc khng hong tài chính Nam M