BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
TRẦN THANH AN
NÂNG CAO CHẤT LƯNG QUẢN LÝ RỦI RO
TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
CỔ PHẦN QUỐC TẾ VIỆT NAM
(VIB)
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.HCM – 2010
BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
n nay.
Hc viên TRN THANH AN
DANH MC CÁC CH VIT TT
CH VIT TT NGUYÊN VN
NH Ngân hàng
NHTW Ngân hàng trung ng
NHTM Ngân hàng thng mi
NHTMNN Ngân hàng thng mi nhà nc
NHTMCP Ngân hàng thng mi c phn
NHLD Ngân hàng liên doanh
TD Tín dng
TCTD T chc tín dng
VIB Ngân hàng Thng mi c phn Quc t
Vietcombank Ngân hàng Ngoi thng Vit Nam
Eximbank Ngân hàng Thng mi c phn xut nhp khu
Viettinbank Ngân hàng K Thng
ATM Máy rút tin t đng
QLKH Qun lý khách hàng
HQT Hi đ
ng qun tr
UBTD y ban tín dng
QLTD Qun lý tín dng
CSTD Chính sách tín dng
TT Tái thm đnh
GSTD Giám sát tín dng
XLN X lý n
HTTD H tr tín dng
33
Biu s 2.3 2.1.3
C cu d n theo thi hn cho vay
35
Biu s 2.4 2.1.3
C cu d n theo loi tin vay
36
Biu s 2.5 2.1.3
D n
q
uá h
n
q
ua các nm 2007 – 2009
37
MC LC
Chng 1: TNG QUAN V QUN LÝ RI RO TÍN DNG TRONG HOT
NG KINH DOANH CA NGÂN HÀNG THNG MI - 1 -
1.1. RI RO TÍN DNG TRONG HOT NG KINH DOANH CA
NGÂN HÀNG THNG MI - 1 -
1.1.1. Khái nim v ri ro - 1 -
1.1.2. Mt s ri ro liên quan đn hot đng tín dng ca ngân hàng - 1 -
1.1.2.1. Ri ro tín dng - 1 -
1.1.2.2. Ri ro v lãi sut - 2 -
2.2.1. Quy mô và tc đ tng trng tín dng ti VIB giai
đon 2007 – 2009 - 21 -
2.2.2. C cu d n tín dng qua các nm 2007 - 2009 - 24 -
2.2.3. Tình hình n quá hn ti VIB - 28 -
2.3. THC TRNG HOT NG QUN LÝ RI RO TÍN DNG TI VIB - 31 -
2.3.1. Nhim v và quyn hn ca các khi, b phn liên quan trc tip đn hot
đng qun lý ri ro tín dng - 31 -
2.3.1.1. y ban tín dng - 31 -
2.3.1.2. Khi qun lý tín dng - 32 -
2.3.1.3. Phòng qu
n lý ri ro tín dng - 39 -
2.3.2. ánh giá chung v hot đng qun lý ri ro tín dng ti VIB - 40 -
2.3.2.1. Nhng kt qu đt đc - 40 -
2.3.2.2. Nhng khó khn, tn ti trong hot đng qun lý ri ro tín dng ti VIB và
nhng khó khn, tn ti khách quan nh hng đn hot đng qun lý ri ro tín
dng ca các ngân hàng thng mi - 43 -
Chng 3
: CÁC GI
I PHÁP NÂNG CAO CHT LNG QUN LÝ RI
RO TÍN DNG TI NGÂN HÀNG TMCP QUC T VIT NAM (VIB) - 49 -
3.1. NH HNG PHÁT TRIN HOT NG KINH DOANH CA VIB
TRONG THI GIAN TI - 49 -
3.1.1. Các mc tiêu cn đt đc trong thi gian ti - 49 -
3.1.2. nh hng phát trin hot đng tín dng trong thi gian ti - 51 - 3.2. MT S GII PHÁP NÂNG CAO CHT LNG QUN LÝ RI RO
TÍN DNG TI VIB - 52 -
3.2.1. Gii pháp đi vi khi kinh doanh - 52 -
3.2.1.1. Chú trng đy mnh công tác tip th và thc hin tt chính sách khách
th gây ra tn tht v mt tài chính và nh hng đn uy tín, tên tui ca ngân hàng.
Cùng vi xu th hi nh
p kinh t toàn cu, h thng ngân hàng thng mi
Vit Nam đã và đang trong quá trình phát trin c v s lng và quy mô hot đng.
S cnh tranh ngày càng mnh m trên th trng tài chính trong nc đã to ra áp
lc không nh cho các ngân hàng. Trong đó, có nhng ngân hàng đã tn dng c
hi trong môi trng cnh tranh gay gt đ đi lên và khng đnh thng hiu thông
qua kh nng chim lnh th
phn, hoàn thin c cu t chc, nng lc kinh doanh
cng nh nng lc qun tr ri ro. Ngc li, không ít các ngân hàng vn đang trong
gia đon đu ca quá trình phát trin và phi đi đu vi nhiu thách thc ln. Tuy
nhiên, dù đng v trí nào trên th trng tài chính thì qun lý ri ro trong kinh
doanh, trong đó tiêu đim là ri ro tín dng đc xem là then cht và xuyên sut
trong quá trình ho
t đng ca ngân hàng. Xây dng mt h thng qun lý ri ro tín
dng hiu qu là mt công tác thit thc nhm giúp ngân hàng ngn nga và hn
ch ti đa ri ro tín dng vn ngày càng tr nên đa dng, phc tp và khó lng.
Trong thi gian ti, mc đ cnh tranh gia các ngân hàng s còn gia tng
khi Vit Nam m ra nhng chính sách thông thoáng hn nhm thu hút các t chc
tài chính nc ngoài vn có
u th vt tri v nng lc tài chính, thng hiu,
kinh nghim qun lý và kinh doanh. Chính vì vy, h thng qun lý hot đng kinh
doanh nói chung và qun lý ri ro tín dng nói riêng ca các ngân hàng thng mi
trong nc cn đc hoàn thin hn na đ có th đng vng trong môi trng
kinh doanh bình đng và mang tính toàn cu hóa. Xut phát t các yêu cu trên, tôi đã mnh dn chn đ tài “Nâng cao cht
lng qun lý ri ro tín dng ti Ngân hàng Thng mi C phn Quc T Vit
Nam - VIB”, qua đó hy vng nhng kinh nghim trong quá trình công tác ti VIB
TRONG HOT NG KINH DOANH CA NGÂN
HÀNG THNG MI
1.1. RI RO TÍN DNG TRONG HOT NG KINH DOANH CA
NGÂN HÀNG THNG MI
1.1.1. Khái nim v ri ro
Ri ro là s không chc chn liên quan đn tn tht s gánh chu trong tng
lai. Theo nhiu nhà phân tích, ri ro ch phát sinh khi có mt s không chc chn v
mt mát s xy ra. Vi khái nim v ri ro này, nu xác sut mt mát là 0 hoc 1, thì
không có ri ro. Tuy nhiên, không phi s không chc chn nào cng là ri ro, ch
có nhng tình trng không chc chn nào có th c đoán đc xác sut xy ra mi
đc xem là ri ro. Nhng tình trng không chc chn nào cha tng xy ra và
không th c đoán đc xác sut xy ra đc xem là s bt trc ch không phi
ri ro.
1.1.2. Mt s ri ro liên quan đn hot đng tín dng ca ngân hàng
1.1.2.1. Ri ro tín dng
Ri ro tín dng đc đnh ngha nh nhng tn tht tim nng có th xy ra
do khách hàng ca ngân hàng không có kh nng hoc không có đ nng lc thc
hin các ngha v ca h, bao gm ngha v tr n cho ngân hàng, cam kt vi bên
th ba mà ngân hàng đã đng ra bo lãnh cho các cam kt này, các ngha v này đã
đc ký kt gia khách hàng và ngân hàng thông qua hp đng tín dng.
Ri ro này phát sinh t vic ngân hàng đa ra quyt đ
nh cp tín dng nhng
vn cha đánh giá, thm đnh đy đ v khách hàng hot không nhn bit đc
- 2 - nhng du hiu xu t khách hàng có th dn đn tình trng mt kh nng chi tr n
vay. Ri ro tín dng đc xem là khá ph bin ti các ngân hàng hin nay khi mà h
thng thông tin chính thc, đáng tin cy v khách hàng, đc bit là khách hàng
- 3 - iu này xy ra tng t cho ngân hàng khi mà ngun tin ngoi t ngân hàng dùng
đ cp tín dng có ngun gc t ngun tin khác đc chuyn đi qua đ cp tín
dng, ngân hàng hoàn toàn có th b tn tht trong trng hp có bin đng bt li
v t giá.
1.2. QUN LÝ RI RO TÍN DNG
1.2.1. Khái nim qun lý ru ro tín dng:
Ri ro tín dng là loi ri ro dn đn tn tht tài sn trong trng hp khách
hàng vay vn, đc cp tín dng không có kh nng thc hin mt phn hoc toàn
b nhng cam kt nêu ti hp đng tín dng đã ký vi ngân hàng.
Qun lý ri ro tín dng là vic ngân hàng s dng các bin pháp nghip v
đ kim soát cht lng tín dng, hn ch hu qu xu trong hot đng tín dng,
gi
m thiu s tn tht không đ li hot đng ngân hàng lâm vào tình trng b đ
v.
Qun lý ri ro tín dng luôn luôn là mi quan tâm hàng đu ca các ngân
hàng ngay c vi nhng nn kinh t phát trin n đnh và là điu kin vô cùng cn
thit cho s phát trin bn vng ca ngân hàng.
1.2.2. Phân loi ri ro tín dng
Cn c vào ngun gc phát sinh, ri ro tín dng đc phân chia thành các
loi sau :
- Ri ro giao dch: là mt hình thc ca ri ro tín dng mà nguyên nhân phát
sinh là do nhng hn ch trong quá trình giao dch, đánh giá khách hàng và xét
duyt cho vay. Ri ro giao dch bao gm: ri ro la chn, ri ro bo đm và ri ro
nghip v.
o Ri ro la chn: là ri ro có liên quan đn quá trình đánh giá và phân tích
tín dng, khi ngân hàng la chn nhng phng án vay vn có hiu qu
đ ra quyt đnh cho vay.
1.2.3. Các ch
tiêu đánh giá ri ro tín dng
Ri ro tín
d
n
g
Ri ro giao
d
ch
Ri ro danh
m
c
Ri ro ni
t
i
Ri ro tp
trun
g
Ri ro bo
đm
Ri ro
n
g
hi
p
v
nng tr
lãi đy đ theo hp đng tín dng.
T l n quá hn =
D n quá hn
Tng D n cho vay
x 100%
- 6 - o Các khon n đc phân loi vào nhóm 3 theo quy đnh ti Khon 3,
iu 6 ca Quyt đnh này.
- Nhóm 4: N nghi ng:
o Các khon n quá hn t 181 đn 360 ngày
o Các khon n c cu li thi hn tr n quá hn di 90 ngày theo
thi hn tr n đc c cu li ln đu.
o Các khon n c
cu li thi hn tr n ln 2.
o Các khon n đc phân loi vào nhóm 4 theo quy đnh ti Khon 3,
iu 6 ca Quyt đnh này.
- Nhóm 5: N có kh nng mt vn:
o Các khon n quá hn trên 360 ngày
o Các khon n c cu li thi hn tr n ln du quá hn t 90 ngày tr
lên theo thi hn tr
n đc c cu li ln đu
o Các khon n c cu li thi hn tr n ln 2 quá hn theo thi hn tr
n đc c cu li ln th 2.
o Các khon n c cu li thi hn tr n ln th ba tr lên, k c cha
b quá hn hoc đã quá hn.
o Các khon n khoanh, n ch x lý.
o Các khon n đc phân loi vào nhóm 5 theo quy đnh ti Khon 3,
n đm bo nhng con n vn còn tn ti,
đang hot đng, gm có: N khoanh doanh nghip khó thu hi; n tín dng chính
sách còn có kh nng thu hi; n quá hn trên 360 ngày.
Ngoài ra còn có nhóm n phát sinh sau ngày 31/12/2000, là nhng khon n
không thu đc nhng không đ điu kin đ khoanh, xóa.
- 8 - Cng t cách phân loi n quá hn theo thi gian nh vy nên phn ln n
quá hn nc ta đu là n xu. Các khon n xu tn ti hin nay các NHTM
bao gm:
- N quá hn t 90 ngày tr lên.
- N liên quan đn các v án, n đã khi kin nhng cha th thu hi ch x
lý, n có tài sn đm bo nhng không hp l.
- Nhng khon n quá hn, n tr thay không còn đi tng đ thu.
Theo Quyt đnh 493/2005/Q-NHNN do Thng đc Ngân hàng Nhà nc
ban hành ngày 22/04/2005, n xu ca t chc tín dng bao gm các khon n
thuc nhóm 3, 4 và 5. Vic phân loi n đc điu chnh Theo quyt đnh s
18/2007/Q-NHNN ca Thng đc Ngân hàng Nhà nc ban hành ngày
25/04/2007.
1.2.3.3. H s ri ro tín dng
H s này cho thy t trng ca các khon mc tín dng trong tài sn có,
khon mc tín dng trong tng tài sn càng ln thì li nhun s ln nhng đng thi
ri ro tín dng cng rt cao. Thông thng, tng d n cho vay ca ngân hàng đc
chia thành 03 nhóm :
- Nhóm d n ca các khon tín dng có cht lng tt : là nhng khon cho
vay có mc đ
ri ro thp nhng có th mang li thu nhp không cao cho ngân
hàng. ây là khon tín dng cng chim t trng thp trong tng d n cho vay ca
các quy đnh cho vay.
- Bên cnh đó, ri ro tim n trong hot đng cp tín dng còn xut phát t
quy trình qun lý tín dng yu kém, quá trình phê duyt tín dng đc thc hin
mt cách lng lo, thiu trách nhim, công tác kim tra, giám sát khách hàng trc,
trong và sau khi cho vay ch nng tính hình hình thc,đi phó. Ngoài ra, công tác
kim tra ni b cha đc chú trng ti mt s ngân hàng cng là nguyên nhân dn
đn ri ro tín d
ng. Công tác kim tra ni b nu đc tin hành thng xuyên s
giúp rà soát nhm phát hin và x lý kp thi nhng sai sót trong quá trình qun lý
h s tín dng.
- 10 - - Mt nguyên nhân khác dn đn ri ro tín dng là s d dãi trong quá trình
phê duyt tín dng do quá tin tng vào tài sn th chp, bo lãnh, bo him, coi đó
là vt đm bo chc chn cho s thu hi c gc và lãi tin vay.
- Mt khác, do s cnh tranh gia các t chc tín dng cha thc s lành
mnh, đ lôi kéo khách hàng t các ngân hàng khác, nhiu ngân hàng đã ni lòng
điu kin cho vay d
n đn vic gia tng ri ro tín dng. Mt khác, cng do tính cnh
tranh, các ngân hàng vn cha thc s hp tác trong vic chia s thông tin khách
hàng nhm hn ch ri ro trong trng hp khách hàng vay cùng lúc nhiu ngân
hàng.
1.2.4.2. Ri ro do các nguyên nhân t phía khách hàng vay
- a s các khách hàng khi xut trình h s vay vn ngân hàng đu có phng
án kinh doanh c th, kh thi. Tuy nhiên, sau khi gii ngân, không ít các doanh
nghip s dng vn sai mc đích hoc c tình che du các thông tin liên quan đ
n
hot đng sn xut kinh doanh. iu này th hin s thiu thin chí trong vic hp
tác vi ngân hàng, gây khó khn cho cán b tín dng khi kim tra s dng vn vay
đng không nh đn mt s lnh vc xut nhp khu vn ph thuc vào bin đng
giá c hoc các bin đng khác ca nn kinh t th gii. in hình nh các hot
kinh doanh: xut khu go, cà phê, thy sn ; may mc xut khu, kinh doanh nhp
khu kim loi màu…thng chu nh hng ln trc nhng thay đi ca th
trng th gi
i. Ngoài ra, s thay đi v lãi sut, t giá hi đoái làm tng chi phí
đu vào, nh hng đn kt qu kinh doanh ca doanh nghip cng nh kh nng
tr n ngân hàng.
- Ri ro khách quan còn bt ngun t môi trng pháp lý cha thun li hay
nhng điu chnh trong chính sách qun lý, điu hành ca nhà nc đi nn kinh t
nói chung và h thng ngân hàng nói riêng. Mt s đi
u chnh ca nhà nc có th
mang li li ích v lâu dài, nhng trc mt s to ra không ít khó khn cho doanh
nghip cng nhng ngân hàng nu không có s chun b trc đ thích nghi vi
nhng thay đi mt cách nhanh chóng…
- Ri ro tt yu phát sinh trong giai đon đu hi nhp quc t khi mà các
doanh nghip trong nc vn cha sn sàng đi phó vi môi trng cnh tranh gay
g
t và quy lut chn lc, đào thi khc nghit ca th trng.
- 12 - Hin nay, Vit Nam vn cha có mt c ch công b thông tin đy đ v
doanh nghip. Trung tâm thông tin tín dng (CIC – Credit Information Center) ca
ngân hàng nhà nc v c bn vn đóng vai trò trong vic cung cp thông tin v
khách hàng đ các ngân hàng có c s xem xét trc khi đa ra quyt đnh cho vay.
Tuy nhiên, d liu ca CIC đn nay vn cha cha đáp ng đc đy đ yêu cu tra
cu thông tin ca các ngân hàng, thm chí ch
a đc cp nht và x lý kp thi
1.3. KINH NGHIM QUN LÝ RI RO TÍN DNG CA CÁC NC
Bin pháp s dng là đt ra các hn mc cho vay da trên vn t có ca Ngân hàng
đi vi khách hàng vay riêng l hay nhóm khách hàng vay.
Hng Kông: Gii hn cho vay khách hàng đn l mc 25% vn t có ca
Ngân hàng.
Hàn Quc: Gii hn cho vay khách hàng đn l mc 20% vn t có ca
Ngân hàng và gii hn cho vay nhóm khách hàng mc 25% vn t có c
a
Ngân hàng.
Singapore: Gii hn cho vay khách hàng đn l mc 25% vn t có ca
Ngân hàng.
Thái Lan: Gii hn cho vay khách hàng đn l mc 25% vn t có ca
Ngân hàng.
Columbia: gii hn cho vay mc 40% giá tr ròng ca khách hàng vay.
Hàn Quc: Gii hn cho vay c đông mc 25% vn t có Ngân hàng hoc
t l mà h s hu. Gii hn cho vay các đi tác liên quan
mc 10% vn t
có Ngân hàng.
Singapore: Ngân hàng không đc phép tham gia vào các hot đng phi tài
chính. Cng không đc phép đu t hn 10% vn vào các công ty hot
- 14 - đng phi tài chính. Mc đu t vn vào mt công ty đn l gii hn 2% vn
t có Ngân hàng. Tng vn đu t gii hn 10% vn t có Ngân hàng.
Thái Lan: Gii hn đu t mc 10% vn khách vay và 20% vn ca Ngân
hàng. Gii hn cho vay cho nhóm khách hàng mc 5% vn Ngân hàng,
50% giá tr ròng ca doanh nghip và 25% giá tr n.
Columbia: Gii hn cho vay cho nhóm khách hàng liên quan 10% vn t có.
M r
ng ti 25% nu có tái sn đm bo tt.
i ri ro tín dng, xem xét
các ch tiêu đánh giá ri ro tín dng cng nh vic đi sâu nghiên cu nguyên nhân
dn đn ri ro tín dng là thc s cn thit đ các ngân hàng thng mi sm đa ra
các gii pháp hn ch, khc phc nhm ngn chn nhng tình hung xu nht có th
xy ra gây thit hi v vt cht và nh hng đn uy tín ca ngân hàng.