B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN MINH QUANG
NGHIểN CU CHệNH SỄCH KH THI THÚC
Y CỄC DOANH NGHP VIN THÔNG
S DNG CHUNG C S H TNG
LUN VN THC S KINH T
TP. H CHÍ MINH - NM 2010
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
CHNG TRỊNH GING DY KINH T FULBRIGHT NGUYN MINH QUANG
Qua đây, tôi xin gi li cm n chân thành đn Ban giám đc, các anh
ch phòng qun lỦ Bu chính vin thông, S Thông tin và truyn thông
Thành ph H Chí Minh đư giúp tôi kho sát thông tin, đóng góp Ủ
kin quí báu đ tôi hoàn thành lun vn.
Mc dù có nhiu c gng vi s nhit tình và nng lc ca mình đ
thc hin lun vn, tuy vy không th tránh khi nhng thiu sót, rt
mong nhn đc nhng đóng góp quí báu ca quí thy cô và các bn.
Tp. H Chí Minh, Tháng 5, Nm 2010
Hc viên
Nguyn Minh Quang
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan lun vn này hoàn toàn do tôi thc hin. Các đon trích dn
và s liu s dng trong lun vn đu đc dn ngun và có đ chính xác cao nht
trong phm vi hiu bit ca tôi. Lun vn này không nht thit phn ánh quan đim
ca Trng i hc Kinh t thành ph H Chí Minh hay Chng trình ging dy kinh
t Fulbright.
Tp. H Chí Minh, Tháng 5, Nm 2010
Tác gi
Nguyn Minh Quang
- 1 -
MC LC
CHNG 5: KT LUN VÀ KHUYN NGH 41
5.1 Kt lun 41
5.2 Khuyn ngh 41
TÀI LIU THAM KHO 43
- 2 -
PH LC 1: WEBSITE DOWN LOAD THÔNG TIN 44
PH LC 2: TH PHN CA CỄC DOANH NGHIP VIN THÔNG 45
PH LC 3: D TOỄN KINH PHệ 46
PH LC 4: NGUYểN TC XÂY DNG HÀO K THUT, HM TUY-NEN 48
PH LC 5: NH NGHA V H TNG Ô TH 49
PH LC 6: TH TC THM NH CỄC D ỄN U T TP.HCM 50
PH LC 7: MT S BN V MT CT CÔNG TRỊNH NG TÂN SN
NHT- BỊNH LI ậ VÀNH AI NGOÀI 52
- 3 -
MT S THUT NG VÀ T VIT TT S DNG TRONG LUN VN. CNTT-TT
Công ngh thông tin và truyn thông
DN
Doanh nghip
EVN
Electricity of Viet Nam, tp đoàn in lc Vit Nam
HCM
H Chí Minh
Chí Minh và Hà Ni.Vin thông có vai trò ngày càng quan trng trong k nguyên
thông tin truyn thông. duy trì tc đ tng trng, tng hiu sut đu t ca
ngành vin thông, Nhà nc cn có chính sách điu phi, qun lỦ vin thông phù
hp vi giai đon phát trin mi.
Qua phân tích tình hung ngm hóa mng vin thông Tp.HCM cho thy:
- Tn ti tình trng đc quyn, ng x đc quyn trong ngành vin thông
mà đc bit là liên quan đn h tng k thut. c quyn này có dng
đc quyn t nhiên nh h thng mng đng trc, ct đin, ct thông tin
và h thng cng b ngm. Ngoài ra còn có tn ti dng đc quyn th
trng do có li th theo qui mô. Các doanh nghip ít hp tác, mà ch
yu là cnh tranh ln nhau, trong đó có c nhng hành vi cnh tranh
không lành mnh.
- Chính sách ca Nhà nc cha to đng lc cho doanh nghip s dng
chung c s h tng. C s h tng các đô th vn đư b quá ti do h
ly t vic qun lỦ quy hoch đô th yu kém. Kèm theo đó là vic doanh
nghip xây dng h tng k thut gây ngoi tác tiêu cc không phi chu
trách nhim r ràng, đó là đng c cn bn cn tr vic dùng chung c s
h tng ca các doanh nghip.
- Phng thc tác đng ca Nhà nc cha da trên các nguyên tc th
trng. S can thip ca Nhà nc bng mnh lnh hành chính t ra kém
hiu qu, đc bit là ca chính quyn đa phng vi các tp đoàn kinh t
- 5 -
trong vic thc hin quy hoch đô th. Do đó, các doanh nghip xây dng
c s h tng k thut nhn đc nhiu u đưi t phía Nhà nc nhng
thiu trách nhim vi môi trng đô th.
Vì vy, đ các doanh nghip vin thông thc s s dng chung c s h tng
k thut, Nhà nc cn có chính sách kim soát, điu phi hiu qu hn. Nhà nc
cn khng đnh vai trò quyt đnh trong vic thúc đy các doanh nghip s dng
chung c s h tng thông qua c ch, chính sách tác đng phù hp vi s phát
- 7 -
M U
Ngành vin thông Vit Nam trong nhng nm qua đư đt đc s bt phá
mnh m trong vic đáp ng nhu cu dch v thông tin ca nhân dân. Nm 2008,
mt đ đin thoi bình quân đu ngi ca c nc đư đt 104 máy/100 dân, t l
ngi dân s dng internet đt 24,87%, s h gia đình có truyn hình cáp đt 6,8%,
doanh thu toàn ngành đt 5,144 t USD (nm 2008), các doanh nghip cung cp
dch v không ngng phát trin và th trng cnh tranh sôi đng, đem li nhiu s
la chn cho ngi dân
1
(B TTTT, 2009). Có 11 doanh nghip đc cp phép thit
lp h tng mng, 14 doanh nghip đc cp phép kinh doanh dch v vin thông,
81 doanh nghip đc cp phép kinh doanh dch v internet, 47 doanh nghip kinh
doanh dch v truyn hình cáp.
Cùng vi s phát trin nhanh chóng ca các doanh nghip vin thông (bao
gm các loi hình dch v nh đin thoi c đnh, di đng, internet, truyn s liu,
truyn hình cáp) là vic xây dng h tng mng vin thông
2
: Nhà trm, ct antten,
cáp truyn dn tín hiu (cáp quang,cáp đng) Mi doanh nghip t xây dng h
tng mng riêng ca mình, cha có (hoc rt ít) các doanh nghip s dng chung h
tng ca nhau đ cung ng dch v. iu này dn đn vic đu t c s h tng ca
toàn ngành chng chéo, kém hiu qu, thi gian trin khai d án kéo dài, m quan
đô th nhch nhác mà xư hi ch trích nh “mng nhn”, “đip khúc đào ậlp”, tr
anten phát sóng gây đau đu
Vn đ đt ra là: Ti sao các doanh nghip không xây dng chung c s h
tng đ kinh doanh, đem li hiu qu đu t cao hn, đm bo m quan đô th? Vai
trò điu phi ca Nhà nc trong vn đ này là gì ? ây là vn đ thc tin đt ra
cho các nhà qun lỦ trong ngành thông tin và truyn thông. Thông qua đ tài nghiên
nào cng nh hng đn cht lng, đ tin cy ca toàn h thng. H thng
h tng mng đc xem nh là mt li th cnh tranh quan trng nh vào li
th theo qui mô. Doanh nghip nào có mng vin thông rng ln và hot
đng n đnh s cung cp dch v có cht lng cao hn, giá thành h hn.
Ngoài ra, h tng mng vin thông còn là lnh vc an ninh thông tin ca quc
gia (Lut Vin thông 2010), cn đc kim soát cht ch. Vì vy, vic chia
s h tng vin thông thng là vn đ khó thng lng gia các doanh
nghip do có chi phí giao dch quá cao, do phi đàm phán quá nhiu qui trình
tác nghip và đc bit tng cao hn khi có nhiu bên tham gia đàm phán.
1.2 Các đ tài nghiên cu trc đây
Dùng chung h tng vin thông là vn đ mi phát sinh trong quá
trình chuyn đi phng thc qun lỦ nn kinh t theo đnh hng th trng
ca Vit Nam. Gn đây, ngoài nhng thông tin thi s phn nh trên các
phng tin thông tin đi chúng, còn có mt s Ủ kin ca các nhà qun lỦ,
các c quan xây dng pháp lut. Vic Quc hi thông qua hai lut mi cho
thy tm quan trng ca phát trin c s h tng, trong đó có h tng vin
thông. Hai lut mi đó là: Lut vin thông, có hiu lc t ngày 1/7/2010 thay
th cho Pháp lnh Bu chính vin thông trc đây; Lut quy hoch đô th có
hiu lc t ngày 1/1/2010, đc tách ra và phát trin t lut Xây dng. Mc
dù đư c gng tìm kim, nhng vi s hiu bit ca mình, tôi cha tìm thy
mt nghiên cu chính sách nào tng t v vn đ dùng chung h tng vin
thông, đó cng là mt khó khn, gii hn trong quá trình thc hin nghiên
cu ca mình.
- 10 -
1.3 Phm ối nghiên cu
tài tp trung phân tích tình hung ngm hóa h thng mng vin
thông Tp.HCM, là trng hp bao quát nht các vn đ dùng chung h
tng vin thông khác, t đó xem xét đ xut chính sách chung cho vn đ
qun lỦ dùng chung h tng vin thông. Vì nhng gii hn ca vn đ và ca
mang mt trong hai đc tính trên nh đng cao tc có thu phí, truyn hình
cáp
H thng h tng k thut
3
là hàng hóa công cng không thun túy.
Tuy h thng h tng k thut không th hin rõ hai đc tính ca hàng hóa
công, nhng mt khía cnh thì nên xem nó nh mt hàng hóa công vì: V
mt chính tr và đo đc, rt khó bin minh cho vic loi tr mt h gia đình
nào đó s dng đin, nc, vin thông, thi nc ch do h không đóng đ
tin, vì đó là nhng quyn c bn ca công dân. Các dch v h tng k thut
luôn có xu hng cung cp ít hn nhu cu do chi phí đu t ban đu ln, thi
gian thu hi vn dài, bi vì không th tính giá quá cao, vt quá kh nng
chi tr ca ngi dân. Do tính cht đc quyn t nhiên ca h tng đô th, vì
không gian có gii hn, không th cp phép cho nhiu đn v cùng xây dng
h tng k thut trên mt tuyn đng. Ngoi tác ca h thng h tng k
thut lên cnh quan đô th là hai chiu, nu đc đu t và qun lỦ tt thì nó
gây nên ngoi tác tích cc và ngc li.
Nhà nc không nht thit phi đng ra cung cp h tng k thut, có
th đ cho các thành phn kinh t thc hin cung ng vi điu kin Nhà nc
qun lỦ, giám sát thông qua c ch điu phi phù hp. 3
H thng h tng k thut: là h thng các công trình h tng k thut chính cp đô th, bao gm các trc
giao thông, tuyn truyn ti nng lng, tuyn truyn dn cp nc, tuyn cng thoát nc, tuyn thông tin
vin thông và các công trình đu mi k thut(Lut quy hoch đô th, 2010).
- 12 -
1.7 Vin thông ốà h thng h tng ốin thông
Vin thông là mt ngành h tng dch v cho vic phát trin kinh t xư
Dch v vin thông là các dch v cung cp cho ngi s dng thông qua
h tng mng vin thông nh: dch v đin thoi c đnh hu tuyn, dch
v fax, dch v internet, dch v thoi di đng, dch v 3G, dch v nhn
tin, dch v truy nhp internet bng rng Thông thng mi mt dch
v vin thông đc cung cp bi các nhà cung cp có h tng vin thông,
ví d nh đin thoi c đnh hu tuyn đc cung cp bi nhng nhà
cung cp có h tng cáp đng (VNPT, Viettel), các nhà cung cp dch v
đin thoi di đng có h tng mng BTS vì vy đôi lúc chúng ta nhm
tng nhng nhà cung cp dch v là nhng nhà cung cp h tng mng
vin thông. Tuy nhiên vi xu hng công ngh hi t hin nay, mt nhà
cung cp dch v có th hoàn toàn tách ri nhà cung cp h tng mng. Ví
d nh các công ty cung cp dch v game online, các công ty cung cp
dch v ni dung s… H không cn có h tng mng cng có s lng
khách hàng cc k ln (Vinagame, VTC, OCI ).
- 14 -
Chng 2: TỊNH HUNG NGM HịA MNG VIN THÔNG
TP.HCM
2.1 Gii thiu chung ố Thành ph H Chí Minh
2.1.1. Gii thiu chung
Thành ph H Chí Minh (vit tt là Tp.HCM hay còn gi là Sài Gòn)
có din tích 2.095 km
2
vi dân s trên 7 triu ngi, có 24 đn v hành chính
cp qun huyn. Vi v trí đa lỦ thun li, TP.HCM là mt trung tâm kinh
t, chính tr, vn hóa ln ca Vit Nam. Nm 2009, GDP trên đa bàn Thành
ph đt 332.076 t VND tng đng 18 t USD, thu nhp bình quân đu
ngi đt 2.606 USD. Tp.HCM luôn có tc đ tng trng cao hn bình
quân ca c nc, giai đon 2005-2009 tc đ tng trng bình quân đt
11,05 %/nm. Thu ngân sách nm 2009 đt 128.447 t VND, chi ngân sách
sn xut và nhu cu sinh hot ca ngi dân. Toàn thành ph có 47 trm bin
áp 110kv vi tng công sut 4.525MVA và 21.509 trm bin áp phân phi
vi tng dung lng 7.678MVA, cung cp đin cho gn 1,7 triu khách
khách hàng (UBND Tp.HCM,2009). Theo đ án phát trin đin lc Tp.HCM
giai đon 2010-2020, thành ph s đu t khong 38.000 t đ nâng cp, ci
to li đin đ đáp ng nhu cu đin nng, nâng cao cht lng cung cp
đin và tng cng ngm hóa.
Nc sch
5
: H thng cp nc thành ph hin ti có tng chiu dài
đng ng các loi lên đn 3.132km, công sut cp nc ca các nhà máy
nc khong 1.340.100 m
3
/ngày. T l h dân đc cp nc sch đt
91,5% ( nm 2009). Theo đnh hng phát trin cp nc ca thành ph,
nhm đáp ng đ nhu cu s dng, n đnh và đm bo cht lng, đn nm
2025 công sut cp nc s đt 3,2 triu m
3
/ngày, phát trin thêm 2.775km
đng ng, ci to thay th 993km đng ng c, vi tng vn đu t
khong 4t USD.
Vin thông
6
: Toàn Thành ph có 17,25 triu thuê bao đin thoi (1,77
triu máy c đnh, 15,48 triu máy di đng), đt t l 242 máy/100 dân. Thuê
bao truyn hình cáp đt 900.000 thuê bao, Thành ph có 610.000 thuê bao
internet bng rng. Doanh thu nm 2009 ca Ngành đt 26,250 t đng
tng đng 1,45 t USD.
SPT, Viettel, FPT. Kinh doanh đin thoi c đnh vô tuyn có 3 đn v:
VNPT (Gphone), Viettel (Homephone), EVN (Ephone). Kinh doanh đin
thoi di đng có 7 đn v: Vinaphone (VNPT), VMS MobiFone, Viettel,
EVN telecom, Sfone (SPT), Vietnammobile (Hanoi Telecom),
Beeline(GTEL). Kinh doanh h tng internet có 6 đn v: VNPT, FPT,
Viettel, SPT, SCTV, Netnam. Kinh doanh truyn hình cáp có 2 đn v là:
SCTV và HTVC.
Bng 2.1: Các doanh nghip kinh doanh vin thông trên đa bàn Tp.HCM
Ngun: Tng hp t báo cáo ca S TTTT và d án TSN-Bình Li
đáp ng nhu cu ca xư hi, mng li vin thông Thành ph
không ngng phát trin, m rng, đc bit là h thng cáp đng, cáp quang
truyn dn tín hiu thoi, internet, phát thanh truyn hình. Cùng vi tình
trng chung ca c nc, vic m rng mng li ca doanh nghip có nhiu
bt cp đó là: vic chia s h tng mng gia các doanh nghip không có
hoc rt ít; các si cáp treo trên ct đin gây mt an toàn, mt m quan đô
th.
đm bo m quan đô th, Thành ph đư có ch trng ch đo các
doanh nghip vin thông, đin lc thc hin ngm hóa mng cáp ca mình.
Tuy nhiên, qua nhiu nm trin khai, tc đ ngm hóa vn cha đt yêu cu,
tình trng nhng tuyn đng, ph mi xây dng vn chng cht dây đin,
Stt KỦ hiu Tên đn v Thng hiu
Dch v
c đnh có
dây
Dch v
c đnh
không dây
Di đng Internet
cng k thut và treo trên ct đin, ct thông tin. T l ngm đt khong
30% , còn li đc treo trên 21.000 ct đin, 6.000 ct thông tin. Thành ph
vi nhng h ly t yu kém trong qun lỦ quy hoch làm cho kt xe, ngp
nc, cáp thông tin, cáp đin chng cht trên ph ngày càng trm trng.
Nhng gii pháp tình th nh đào đng đ chôn cáp thông tin, đào đng
đ chôn cáp đin, đào đng đ lp đt h thng thoát nc… làm cho
Thành ph “ni danh” vi nhng “khu hiu”: “đip khúc đào-lp”, “lô ct”,
“mng nhn”. Hai doanh nghip Nhà nc là VNPT và EVN, mà trc đây
có giai đon đư kiêm luôn vai trò qun lỦ nhà nc v lnh vc ngành thông
tin và ngành đin, là hai đn v ch đo ca Nhà nc trong vic thc hin
chính sách ngm hóa. Tuy vy, h tng ngm ca hai doanh nghip này cng
đt mt t l rt thp. VNPT Thành ph ch đt t l ngm khong 60% các
loi cáp thông tin ca mình
8
(cha k các dây đu cui thuê bao). H thng
đin ca Thành ph ch yu đi ni, h thng ngm ch có mt s ít các
qun trung tâm và h thng chiu sáng công cng trên các trc đng chính.
Mt trong nhng tr ngi chính ca vic xây dng h thng ngm theo tiêu
chun là kinh phí xây dng ban đu ca nó thông thng ln gp 2 đn 5 ln
7
Các s liu chiu dài cáp, s ct đin, ct thông tin và t l ngm đc tác gi tng hp t nhin ngun
thông tin, manh tính thng kê tng đi. S liu chính xác ca tng doanh nghip luôn bin đng.
8
Theo nh t nhn xét ca VNPT Thành Ph :
(truy cp
20/3/2010)
- 19 -
- 20 -
h tng ngm ri lon. Trong tng lai cn khn trng có quy
hoch h tng ngm. ó là c s, hành lang pháp lý đ các đn v
thc hin”
9
(Quang Khi,2009).
Thiu quy ch phi hp liên ngành, do đó mnh ngành nào ngành đó
trin khai d án. Các công trình ci to giao thông, thoát nc (chng
ngp) không gn vi vic ci to, đng b hóa h thng h tng k
thut. Do đó vic đào đng thng lp đi lp li nhiu ln gây lưng
phí, gim hiu qu đu t, d lun xư hi lên án.
Vic đào đng mi ni thc hin mt cách gây rt nhu h ly cho cuc
sng ngi dân Thành ph:
Tình hình kt xe càng trm trng hn khi nhng “lô ct” đc dng
lên đ che chn nhng phn đng đang đào lên đ thi công công
trình ngm. Theo thng kê thì trong nm 2009, có 74 v ùn tc giao
thông trên 30 phút, tng 26 v so vi nm 2008. Nhng v ùn tc giao
thông có thi gian ngn xy ra thng xuyên nhiu ni, nht là vào
gi cao đim.
Va hè b xi tung nhiu ln đ thc hin chôn cáp đin và cáp thông
tin gây bi bn, cn tr kinh doanh. iu đáng nói là vic phi hp
ca các đn v là rt kém. Nhiu khi va hè mi đc công ty công
trình đô th lát gch xong thì đn in lc Thành ph đào lên đ chôn
cáp và sau đó li đn lt Vin thông Thành ph.
thy đc khó khn ca vic qun lỦ cng nh thc hin, xin
mn li ông Lê Mnh Hà ậ giám đc S Thông tin và truyn thông Thành
ph
10
: S và Thành ph cng bit đc khó khn ca các doanh nghip
mt vn bn tha thun có t nm 2003 gia VNPT và EVN. K t khi có
nhiu doanh nghip tham gia th trng vin thông mà đc bit là tháng
9/2008, tình hình tr nên cng thng khi EVN tng giá cho thuê ct và tin
hành chn chnh mng cáp treo trên ct đin. Theo lỦ gii ca EVN thì mc
đích ca vic trng ct là đ cung cp đin an toàn cho xư hi ch không đ
treo cáp vin thông. Hin nay cáp vin thông đư treo quá nhiu, treo cu th,
gây quá ti, mt an toàn li đin, mt m quan đô th. EVN cho rng giá
cho thuê ct đang áp dng đc xây dng t nm 2003 nên đư lc hu. Do