B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
LÊ TH KIM ANH
QUN LÝ RI RO TÍN DNG TI NGÂN HÀNG
THNG MI C PHN Á CHÂU CHUYÊN NGÀNH : TÀI CHÍNH DOANH NGHIP
MÃ S : 60.31.12
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
PGS.TS. TR
M TH XUÂN HNG
BS Bt đng sn
BTD Ban tín dng
CBCNV Cán b công nhân viên
DNNN Doanh nghip Nhà nc
HTD Hi đng tín dng
HKHCN Khách hàng Cá nhân
HMTD Hn mc tín dng
KHDN Khách hàng Doanh nghip
Khu vc HCM Khu vc H Chí Minh
NHNN Ngân hàng Nhà nc
NHTM Ngân hàng Thng mi
NHTMCP
Ngân hàng Thng mi C
phn
NHTMNN
Ngân hàng Thng mi Nhà
nc
NHTW Ngân hàng Trung ng
NQH N quán hn
NVTD Nhân viên tín dng
QHKH Quan h khách hàng
QLRR Qun lý ri ro
RRTD Ri ro tín dng
TCTD T chc tín dng
TP.HCM Thành ph H Chí Minh
TSB Tài sn bo đm
VN Vit Nam
XHTD Xp hng tín dng
XHTN Xp hng tín nhim
1.3.1 Ngân hàng ca Singapore 24
1.3.2 Ngân hàng ca Trung Quc 26
1.3.3 Ngân hàng ca M 27
1.3.4 Bài hc kinh nghim v qun lý ri ro tín dng đi vi NHTM Vit Nam 29 CHNG II 31
THC TRNG QUN LÝ RI RO TÍN DNG TI NGÂN HÀNG THNG MI
C PHN Á CHÂU 31
2.1 GII THIU V NGÂN HÀNG THNG MI C PHN Á CHÂU 31
2.1.1 Quá trình hình thành và phát trin 31
2.1.1.1 Nhng ct mc đáng nh 31
2.1.1.2 Thành tích đt đc 31
2.1.2 Tình hình hot đng kinh doanh ca ACB trong thi gian qua 33
2.2 THC TRNG HOT NG TÍN DNG TI ACB 35
2.2.1 Thc trng hot đng tín dng ca ACB trong thi gian qua 35
2.2.1.1 Quy mô d n và tc đ tng trng 35
2.2.1.2 C cu tín dng: 35
2.2.2 Phân loi nhóm n tín dng ti ACB 37
2.3 THC TRNG QUN LÝ RI RO TÍN DNG TI ACB 38
2.3.1 Thành tu trong qun lý ri ro tín dng ti ACB 38
2.3.2 Tn ti trong quá trình qun lý ri ro tín dng ti ACB 41
2.3.3 Nguyên nhân dn đn nhng tn ti trong qun lý ri ro tín ti ACB 44
2.3.3.1 Nguyên nhân t phía Ngân hàng 44
2.3.3.2 Các nguyên nhân t phía khách hàng vay nh hng đn quá trình qun lý
ri ro tín dng ti ACB 47
2.3.3.3. Mt s nguyên nhân khác 50
CHNG III 55
CÁC GII PHÁP HOÀN THIN QUN LÝ RI RO TÍN DNG TI ACB 55
3.1. I VI ACB 55
3.1.5.2 Tiêu chun hóa cán b làm công tác tín dng 67
3.2 I VI NGÂN HÀNG NHÀ NC 69
3.3 I VI CÁC C QUAN QUN LÝ NHÀ NC 71
KT LUN 74
PH LC
4
PHN M U
1.Tính cp thit ca đ tài
Hot đng tín dng là nghip v ch yu, mang li ngun thu nhp chính ti
Ngân hàng thng mi, ri ro tín dng cao s nh hng rt ln đn hiu qu hot
đng kinh doanh ngân hàng. Ri ro tín dng luôn tn ti trong hot đng tín dng,
không th loi b hoàn toàn ri ro tín dng mà ch có th áp dng các bin pháp
phòng nga hoc gim thiu khi ri ro xy ra.
ng trc nhng thi c và thách thc ca tin trình hi nhp kinh t quc
t, vn đ nâng cao cht lng tín dng, gim thiu ri ro ti Ngân hàng thng mi
đã tr nên cp thit.
Bên cnh đó, tình hình kinh t th gii đang din bin phc tp và khng
hong tài chính tng cao. Vit Nam là mt nc có nn kinh t m nên không tránh
khi nhng nh hng ca nn kinh t th gii. Do đó, đòi hi các ngân hàng thng
mi Vit Nam phi nâng cao công tác qun lý ri ro tín dng, hn ch đn mc thp
nht có th nhng nguy c gây nên ri ro và NHTMCP Á Châu cng không là ngoi
l.
Trc tính cp thit đó, đ tài “Qun lý ri ro tín dng ti NHTMCP Á Châu”
đc tin hành nghiên cu nhng nguy c, tình hình kinh doanh tín dng thc t ti
ngân hàng đ t đó nhn din du hiu ri ro tín dng, tìm ra nguyên nhân, đ ra gii
pháp hu ích cho vic qun lý ri ro tín dng ti ngân hàng.
2. Mc đích nghiên cu đ tài
− tài nghiên cu nhng vn đ lý thuyt c bn v tín dng và qun lý ri ro tín dng.
− ánh giá thc trng hot đng tín dng ti NHTMCP Á Châu trong giai đon t
trên th gii đa ra các gii pháp qun lý ri ro tín dng ti ACB.
6. Kt cu ca đ tài: tài đc trình bày trong 3 chng:
− Chng 1: Lý lun chung v ri ro tín dng và qun lý ri ro tín dng.
− Chng 2: Thc trng qun lý ri ro tín dng ti NHTMCP Á Châu
− Chng 3: Gii pháp hoàn thin qun lý ri ro tín dng ti NHTMCP Á Châu
6 CHNG I
LÝ LUN CHUNG V RI RO TÍN DNG VÀ QUN LÝ
RI RO TÍN DNG
1.1 RI RO TÍN DNG
1.1.1 Khái nim:
− Theo y ban Basel thì RRTD là kh nng mà khách hàng vay hoc bên đi tác
không thc hin đc các ngha v ca mình theo nhng điu khon đã cam kt.
Ri ro tht thoát đi vi mt ngân hàng là s v n ca ngi giao c trong hp
đng, trong đó s v n đc xác đnh là bt k s vi phm nghiêm trng nào
đi vi ngha v hp đng khi hoàn tr n và lãi.
− Theo quyt đnh s 493/2005/Q – NHNN ngày 22/04/2005 ca Thng đc
Ngân hàng Nhà nc Vit Nam thì “RRTD trong hot đng ngân hàng ca t
chc tín dng là kh nng xy ra tn tht trong hot đng ngân hàng ca t chc
tín dng do khách hàng không thc hin hoc không có kh nng thc hin ngha
v ca mình theo cam kt”.
− Nh vy, ri ro tín dng có th xut hin trong các mi quan h mà trong đó
TCTD là ch n và khách hàng là con n không thc hin hoc không đ kh
nng thc hin ngha v tr n khi đn hn. Ri ro tín dng không ch gii hn
hot đng cho vay mà còn bao gm nhiu hot đng mang tính cht tín dng
khác nh: bo lãnh, cam kt, chp thun tài tr thng mi, cho vay trên th
trng liên ngân hàng, swap, tín dng thuê mua, đng tài tr. . .
− Ri ro tín dng s gây thit hi cho ngân hàng do ngân hàng b mt c hi nhn
đc thu nhp tin lãi, tn tht trc ht tác đng đn li nhun và sau đó là vn
t có ca ngân hàng. Bên cnh đó, vn s dng đ cho vay ch yu là vn huy
đng t tin gi ca khách hàng vì vy trong trng hp n xu quá nhiu ngân
hàng phi s dng các ngun vn ca mình đ tr cho ngi gi tin, đn mt lúc
nào đó ngân hàng không có đ ngun vn đ tr cho ngi gi tin thì ngân hàng
8
s ri vào tình trng mt kh nng thanh toán, có th dn đn phá sn. Nh vy,
ri ro tín dng có nh hng rt ln đn hot đng ca ngân hàng.
1.1.3.2 i vi nn kinh t - xã hi
− Bt ngun t bn cht và chc nng ca ngân hàng là mt t chc trung gian tài
chính chuyên huy đng vn nhàn ri trong nn kinh t đ cho các t chc và cá
nhân có nhu cu vay li. Do đó, thc cht quyn s hu nhng khon cho vay là
quyn s hu ca ngi đã gi tin vào ngân hàng. Bi vy, khi ri ro tín dng
xy ra khi không ch nhng ngân hàng chu thit hi mà quyn li ca nhng
ngi gi tin cng b nh hng. Tn tht ca các ngân hàng làm gia tng lo
ngi v tài chính công nh kh nng xy ra s đ xô rút tin ngân hàng “bank
runs”.
− Bên cnh đó, ngày nay hot đng ca ngân hàng mang tính xã hi hóa cao nên
mt khi ri ro tín dng xy ra đi vi ngân hàng thì nó s nh hng rt ln đn
nn kinh t - xã hi. Nu có s tht thoát trong hot đng tín dng, dù ch mt
ngân hàng mà không đc ng cu kp thi thì có th gây phn ng dây chuyn
đe da đn tính an toàn và n đnh ca c h thng ngân hàng. T đó s gây ra
nhng bt n v kinh t - xã hi.
Rõ ràng, ri ro tín dng có th gây ra nhng thit hi to ln, không lng trc
đc đi vi nn kinh t - xã hi ca mt quc gia.
1.1.4 Nguyên nhân gây ra ri ro tín dng
1.1.4.1 Nguyên nhân v phía ngân hàng
− Do mt s ngân hàng tng trng tín dng mà thiu s kim soát cht lng tín
hàng.
− Tình hình kinh t suy thoái, sn xut b đình tr, các doanh nghip làm n thua l,
phá sn, nn tht nghip gia tng, thu nhp không n đnh, Ngân hàng cho vay
không thu hi đc n hoc thu hi không đ.
− S thay đi v lãi sut, t giá hi đoái, lm phát, ch s giá c tng, giá nguyên
vt liu đu vào tng làm nh hng đn kt qu kinh doanh ca khách hàng, khó
10
khn tài chính dn đn không có kh nng tr n.
* Áp lc cnh tranh t quá trình t do hóa tài chính, hi nhp quc t:
− Quá trình t do hóa tài chính và hi nhp quc t có th làm cho n xu gia tng
khi to ra mt môi trng cnh tranh gay gt, khin hu ht các doanh nghip,
nhng khách hàng thng xuyên ca ngân hàng phi đi mt vi nguy c thua l
và quy lut chn lc khc nghit ca th trng. Bên cnh đó, bn thân s cnh
tranh ca các ngân hàng thng mi trong nc và quc t trong môi trng hi
nhp kinh t cng khin cho các ngân hàng trong nc vi h thng qun lý yu
kém gp phi nguy c ri ro n xu tng lên bi hu ht các khách hàng có tim
lc tài chính ln s b các ngân hàng nc ngoài thu hút.
− S tn công ca hàng nhp lu: Cuc chin đu vi hàng lu đã kéo dài dai dng
t rt nhiu nm nay mà kt qu là hàng lu vn tràn lan khp ni, làm điêu đng
các doanh nghip trong nc và các ngân hàng đu t vn cho các doanh nghip
này. Các mt hàng kim khí đin máy, gch men, đng cát, vi vóc, qun áo, m
phm . . . là nhng ví d tiêu biu cho tình hình nhp lu nc ta.
* Do s kém hiu qu ca các c quan qun lý Nhà nc.
− Do nhng yu kém ca các c quan qun lý Nhà nc trong vic giám sát cng
nh to ra s minh bch trong th trng tài chính, nht là s cung cp kp thi
các thông tin kinh t xã hi.
− Ri ro do môi trng pháp lý cha thun li và s kém hiu qu ca c quan
pháp lut cp đa phng trong vic trin khai.
− Thiu s quy hoch, phân b đu t mt cách hp lý dn đn khng hong tha
phòng chng ri ro, x lý ri ro và gii quyt hu qu do ri ro gây ra mt cách
nghiêm túc.
− Kim tra, kim soát đ đm bo vic thc hin theo đúng k hoch phòng chng
ri ro đã hoch đnh, phát hin các ri ro tim n, các sai sót khi thc hin giao
dch, trên c s đó kin ngh các bin pháp điu chnh và b sung nhm hoàn
thin h thng qun tr ri ro.
12
1.2.3 ánh giá ri ro tín dng
Khi đánh giá ri ro tín dng trong công tác qun lý ri ro ngi ta s dng mt s
mô hình qun lý ri ro tín dng và các ch tiêu đánh giá ri ro tín dng
1.2.3.1 Mt s mô hình qun lý ri ro tín dng
Trong công tác qun lý ri ro, cn thit phi có mt h thng đo lng ri ro
tín dng nhm phân loi các mc đ nh hng ca ri ro trong hot đng kinh
doanh ngân hàng, t đó có bin pháp c th đ qun tr tt nhng ri ro các mc
đ khác nhau. Có th s dng nhiu mô hình khác nhau đ đánh giá ri ro tín dng.
Các mô hình này rt đa dng bao gm c đnh lng và đnh tính. Mt s mô hình
thng s dng nh Mô hình cht lng 6C, Mô hình xp hng ca Moody và
Standard & Poor, Mô hình đim s Z (Z – Credit scoring model) (Chi tit xem Ph
lc 1)
1.2.3.2 Ch tiêu đánh giá ri ro tín dng
đánh giá cht lng tín dng ca ngân hàng, ngi ta thng dùng ch tiêu n
quá hn, n xu và kt qu phân loi n.
* T l n quá hn:
− N quá hn (non performing loan – NPL) là khon n mà mt phn hoc toàn b
n gc và/hoc lãi đã quá hn (N nhóm 2, 3, 4 và 5)
D n
Tn
g
d
n
cho va
y
X 100%
− Theo quy đnh hin nay, t l n xu phi di 3% .
* T trng tín dng trong tng tài sn cóTn
g
d
n
cho va
y
T trng tín dng so
vi tng tài sn có
=
Tng tài sn có
X 100%
H s này cho ta thy t trng ca khon mc tín dng trong tài sn có, khon
mc tín dng trong tng tài sn càng ln thì li nhun s ln nhng đng thi ri ro
14
* Phân loi n
Các khon n trong h thng NHTM Vit Nam đc phân loi thành 5 nhóm
theo quyt đnh 493/2005/Q-NHNN ngày 22/04/2005 theo phng pháp đnh
lng và phng pháp đnh tính:
− Phng pháp “nh lng”: iu 6 - Quyt đnh 493/2005/Q-NHNN- phân
loi n thành nm nhóm, bao gm:
+ Nhóm 1: N đ tiêu chun, bao gm n trong hn đc đánh giá có kh nng
thu hi đ gc và lãi đúng hn và các khon n có th phát sinh trong tng lai
nh các khon bo lãnh, cam kt cho vay, chp nhn thanh toán;
+ Nhóm 2: N cn chú ý, bao gm n quá hn di 90 ngày và n c cu li thi
hn tr n;
+ Nhóm 3: N di tiêu chun, bao gm n quá hn t 90 ngày đn 180 ngày và
c cu li thi hn tr n quá hn di 90 ngày;
+ Nhóm 4: N nghi ng, bao gm n quá hn t 181 ngày đn 360 ngày và n
c cu li thi hn tr n quá hn t 90 ngày đn 180 ngày;
+ Nhóm 5: N có kh nng mt vn, bao gm n quá hn trên 360 ngày, n c
cu li thi hn tr n trên 180 ngày và n khoanh ch Chính ph x lý.
Cn lu ý là cho dù có tiêu chí thi gian quá hn tr n c th đ phân loi n
nh trên, t chc tín dng vn có quyn ch đng t quyt đnh phân loi bt k
khon n nào vào các nhóm n ri ro cao hn tng ng vi mc đ ri ro nu đánh
giá kh nng tr n ca khách hàng suy gim.
− Phng pháp “nh tính”: Ln đu tiên phng pháp “đnh tính” đc Quyt
đnh 493 cho phép áp dng đi vi t chc tín dng đ điu kin. Theo phng
pháp này, n cng đc phân thành 5 nhóm tng ng nh 5 nhóm n theo cách
phân loi n theo phng pháp đnh lng, nhng không nht thit cn c vào s
ngày quá hn cha thanh toán n, mà cn c trên h thng xp hng tín dng ni
b và chính sách d phòng ri ro ca t chc tín dng đc NHNN chp thun.
thông l quc t phi nm gi mt mc vn ti thiu đ có th đi phó vi nhng ri
16
ro có th xy ra. Mc vn ti thiu này là mt t l phn trm nht đnh trong tng
vn ca ngân hàng, do đó mc vn này cng đc hiu là mc vn ti thiu tính
theo trng s ri ro ca ngân hàng đó.
* Mc đích ca Basel nhm
− Cng c s n đnh ca toàn b h thng ngân hàng quc t.
− Thit lp mt h thng ngân hàng quc t thng nht, bình đng nhm gim cnh
tranh không lành mnh gia các ngân hàng quc t.
* Thành tu ca Basel I
Là đa ra đc đnh ngha mang tính quc t chung nht v vn.
Theo quy đnh ca Basel I, các ngân hàng cn xác đnh đc t l vn ti thiu
cn có đ bù đp cho ri ro. Thi đó, các nhà hoch đnh chính sách ngân hàng
trung ng và c quan giám sát ca 10 nc mi ch nhìn nhn ra các nguy c t
ri ro tín dng, và vì vy, mc ri ro tín dng mà ngân hàng đi mt đc xác
đnh là tài sn điu chnh theo ri ro ca ngân hàng. Theo Basel I, tng vn ca
mt ngân hàng cn ít nht bng 8% ri ro tín dng ca ngân hàng đó.
T l an toàn vn ti thiu (CAR) = A/(B+C) > 8%
Tiêu chun này quy đnh 05 đnh mc v vn nh sau:
+ Mc vn tt : CAR > 10%
+ Mc vn thích hp : CAR > 8%
+ Thiu vn : CAR < 8%
+ Thiu vn rõ rt : CAR < 6%
+ Thiu vn trm trng : CAR < 2%
− Trong đó, A là vn t có ca ngân hàng, bao gm vn cp 1 và vn cp 2
Vn cp 1 (vn c bn): Vn cp 1 bao gm lng vn d tr sn có và các
ngun d phòng đc công b, nh là khon d phòng cho các khon vay.
Vn cp 2 (vn b sung): Vn cp 2 bao gm tt c các vn khác nh các khon
li nhun trên tài sn đu t, n dài hn vi k hn ln hn 5 nm và các khon
+ Không có li ích t vic đa dng hóa:
18
° Mt khon n riêng l yêu cu mt lng vn ging nh mt danh mc đu
t đc đa dng hóa, vi cùng mt giá tr.
° Không có s khác bit nào gia mt khon vay $100 và 100 khon vay $1.
+ Không có yêu cu vn d phòng ri ro vn hành (ri ro tác nghip)
+ Cha đánh giá mt cách đy đ mc đ tín nhim ca khách hàng vay n, cng
nh kh nng không tr đc n cho Ngân hàng hoc do khách hàng v n.
1.2.4.2 Qun lý ri ro tín dng theo Basel 2
Basel II bao gm nhng khuyn ngh v lut và quy đnh ngành ngân hàng,
đc ban hành bi y ban Basel v giám sát ngân hàng (Basel Committee on
Banking Supervision – BCBS)
Basel II s dng khái nim “ba tr ct”:
+ Yêu cu v vn ti thiu trên c s k tha Basel I;
+ Giám sát ca quá trình đánh giá ni b và s đ vn ca các t chc tài
chính;
+ S dng hiu qu vic công b thông tin nhm lành mnh k lut th trng
- đ nâng cao tính n đnh trong h thng tài chính.
Xem ph lc 1 (đính kèm)
* Các đc đim ca Basel II:
− Vn ti thiu vn là 8% ca tài sn có điu chnh ri ro.
− Trng s ri ro s ph thuc vào xp hng tín dng ca tng khách hàng.
− Chng khoán s đc xem xét khi tính toán mc vn yêu cu.
− Càng nhiu phng pháp phc tp thì càng ít vn an toàn.
− Vn phi bù đp cho tt c các loi ri ro tt hn (tham kho so sánh gia hip
c Basel I và hip c Basel II trong Ph lc II)
* Qun lý ri ro tín dng theo Basel II: có 2 phng pháp.
− Phng pháp tip cn chun hoá: o lng ri ro tín dng theo phng pháp
tip cn chun hóa đc h tr bi các đánh giá bên ngoài v tín dng, ph thuc
v này phi đc lp v chc nng đi vi các b phn qun lý phi chu trách nhim
20
v vic to nên nhng khon ri ro tim nng. Các ni dung kim soát bao gm:
− Kim tra và theo dõi xp loi ni b;
− Lp và phân tích các báo cáo tóm lc t h thng xp loi ni b ca ngân
hàng, bao gm d liu lch s v các trng hp không tr n xy ra và mt nm
trc khi xy ra, phân tích các bin pháp gim nh ri ro, theo dõi xu hng
trong các tiêu chí xp loi ch yu;
− Thc hin các quy trình đ thm tra xem nhng đnh ngha xp loi có đc s
dng thng nht các phòng, ban và khu vc đa lý hay không;
− ánh giá và lp h s mi thay đi trong quy trình xp loi, lý do thay đi.
− Xem xét các tiêu chí xp loi đ đánh giá xem các tiêu chí này còn tác dng d
báo ri ro hay không. Nhng thay đi ca quá trình xp loi, các tiêu chí hoc
các thông s xp loi phi đc lp thành vn bn và lu tr đ giám sát viên
xem xét.
− n v kim soát ri ro tín dng phi tích cc tham gia trong vic phát trin,
chn lc, thc hin và xác đnh giá tr hiu lc ca các mô hình xp loi, chu
trách nhim kim soát và giám sát mi mô hình đc s dng trong quá trình xp
loi và chu trách nhim cao nht v thng xuyên đánh giá và thay đi các mô
hình xp loi.
Nguyên lý c bn theo các tip cn ca Basel II hng đn s ni kt cht ch
xp hng tín nhim vi RRTD. Xp hng khách hàng vay ch yu là d báo nguy c
v n theo 3 cp đ c bn là: Nguy him, cnh báo và an toàn, tc là da vào xác
xut không tr đc n ca khách hàng (Probability of defalt – PD). tính PD,
NHTM da vào các khon n mà khách hàng đã giao dch vi NHTM trong quá kh
là 5 nm, vi 3 nhóm d liu quan trng là: Các ch tiêu tài chính mang tính đnh
lng và ch tiêu phi tài chính mang tính đnh tính, và nhóm d liu mang tính cnh
báo liên quan đn kh nng tr n ca khách hàng. Vì vy mi NHTM cn phi xây
dng v xp hng tín dng ni b, theo dõi và thc hin QTRR theo tiêu chun quc
dng, các sa đi tín dng vi s tham gia ca các b phn tip th, b phn phân