B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN DUY PHONG
CÁC GII PHÁP HN CH RI RO
TÍN DNG TI NGÂN HÀNG TMCP
NGOI THNG VIT NAM – CHI
NHÁNH NG NAI
LUN VN THC S KINH T
LUN VN THC S KINH T NGI HNG DN KHOA HC:
TS. NGUYN VN S
TP. H Chí Minh – Nm 2009
LI CAM OAN Tôi xin cam đoan các s liu trong lun vn này đc thu thp t ngun thc t.
Nhng Ủ kin đóng góp và gii pháp đ xut là ca cá nhân tôi t vic nghiên cu
và rút ra t thc t làm vic ti Ngân hàng thng mi c phn Ngoi thng Vit
Nam chi nhánh tnh ng Nai.
Hc viên Cao hc K15 MC LC
Trang
Chng 1 : C S Lụ LUN V RI RO TÍN DNG TRONG HOT NG CA CÁC
NGÂN HÀNG THNG MI 1
1.1. Tín dng và ri ro tín dng trong hot đng ca ngân hàng thng mi: 1
1.1.1. Khái nim tín dng ngân hàng : 1
2.2.1.1.ăCăcuădănăchoăvayătheoăngành: 27
2.2.1.2.ăăCăcuădănăchoăvayătheoăthiăhnăchoăvay: 29
2.2.1.3.ăCăcuădănăchoăvayătheoăloiătin: 30
2.2.1.4.ăCăcuădănăchoăvayătheoăđiătngăkháchăhàng: 32
2.2.1.5.ăCăcuădănăchoăvayătheoăthànhăphnăkinhăt: 33
2.2.2. Thc trng ri ro tín dng ti chi nhánh NHNT N: 34
2.2.2.1.ăNăquáăhn: 34
2.2.2.2.ăPhânăloiăn: 35
2.2.2.3.ăCácăcôngăcăđcăsădngăđăcnhăbáoăngnăngaăriăroătínădngătiăchiă
nhánhăNHNTăN: 36
2.3. Nguyên nhân dn đn ri ro tín dng qua ti chi nhánh NHNT N: 40
2.3.1. Nguyên nhân t phía khách hàng: 40
2.3.2. Nguyên nhân t phía ngân hàng: 41
2.3.3. Nguyên nhân t môi trng kinh doanh: 42
2.4. Nhn xét v nhng mt đt đc và hn ch ca các gii pháp phòng chng ri ro tín
dng ti chi nhánh NHNT ng Nai trong thi gian qua: 43
2.4.1. Nhng mt đt đc: 43
2.4.2. Nhng mt còn hn ch: 44
Chng 3: CÁC GII PHÁP HN CH RI RO TÍN DNG TI CHI NHÁNH NGÂN
HÀNG TMCP NGOI THNG NG NAI 47
3.1. nh hng phát trin ca chi nhánh NHNT N trong thi gian ti 47
3.1.1. nh hng phát ca NHNT Vit Nam: 47
3.1.2. nh hng phát trin ca chi nhánh NHNT ng Nai: 48
3.2. Các gii pháp vi mô hn ch ri ro tín dng ti chi nhánh NHNT-N: 49
3.2.1. Xây dng và điu chnh danh mc cho vay, chính sách khách hàng hiu qu
trong tng thi k 49
3.3.1.1. V danh mc đu t: 49
3.2.1.2. V chính sách khách hàng: 52
3.2.2. Cng c và hoàn thin h thng thông tin tín dng 55
3.2.3. Các gii pháp phòng nga ri ro: 56
7. TCTD T chc tín dng
8. RRTD Ri ro tín dng
9. NQH N quá hn.
10. GHTD Gii hn tín dng.
11. QTTD Quy trình tín dng.
12. KH Khách hàng
13. DN Doanh nghip
14. PGD Phòng giao dch
15. CN Chi nhánh
16. N ng Nai
17. VN Vit Nam
18. KCN Khu công nghip
19. DNNN Doanh nghip nhà nc
20. QLRR Qun lý ri ro
DANH MC CÁC BNG BIU
Trang
Biu đ 2.1: th phn ca NHNT Vit Nam trong h thng các NHTM theo mt s
ch tiêu
20
Biu đ 2.2: D n cho vay ca chi nhánh qua các nm 25
Biu đ 2.3: Li nhun ca chi nhánh qua các nm 26
Biu đ 2.4: T l cho vay trung dài hn, ngn hn 30
Biu đ 2.5: T l cho vay VN và USD 30
Biu đ 2.6: T l cho vay theo đi tng khách hàng ti thi đim 30/6/2009 33
Bng 2.1: C cu và tình hình huy đng vn ti CN. NHNT N 24
Bng 2.2: D n cho vay theo ngành kinh t đn tháng 6 – 2009 29
2. MC ÍCH NGHIÊN CU:
tài nghiên cu gii quyt 3 vn đ c bn nh sau:
Làm sáng t mt s vn đ c bn v hot đng kinh doanh ca ngân hàng
thng mi và c s lỦ lun v ri ro tín dng ca ngân hàng .
Phân tích tình hình hot đng kinh doanh và hot đng tín dng, thc trng v
ri ro tín dng trong thi gian qua ti chi nhánh Ngân hàng Ngoi thng chi
nhánh ng Nai, t đó nhn bit đc nhng mt tích cc cng nh nhng mt
hn ch ca nhng bin pháp phòng chng ri ro áp dng trong thi gian qua.
xut mt s gii pháp có th áp dng trong thc tin đ ngn nga và hn ch
ri ro tín dng, giúp nâng cao hiu qu và cht lng tín dng đm bo hot
đng kinh doanh ca chi nhánh đc n đnh.
3. I TNG VÀ PHM VI NGHIÊN CU:
i tng nghiên cu: Chi nhánh Ngân hàng TMCP ngoi thng ng Nai.
Phm vi nghiên cu: Các hot đng kinh doanh ca chi nhánh Ngân hàng TMCP
Ngoi thng ng Nai và mt s ngân hàng thng mi khác đóng trên đa
bàn.
4. PHNG PHÁP NGHIÊN CU:
S dng phng pháp duy vt bin chng kt hp vi phng pháp nghiên cu
thng kê, so sánh, phân tích…đi t c s lỦ thuyt đn thc tin nhm gii quyt và
làm sáng t mc đích đt ra trong lun vn.
5. KT CU LUN VN:
Ngoài phn m đu và phn kt lun, lun vn đc chia làm 3 chng, c th:
Chng 1 : C s lý lun v ri ro tín dng trong hot đng ca các ngân hàng
thng mi.
Chng 2 : Thc trng hot đng tín dng và ri ro tín dng ti chi nhánh ngân hàng
TMCP Ngoi thng ng Nai.
Chng 3: Các gii pháp hn ch ri ro tín dng ti chi nhánh ngân hàng TMCP
Ngoi thng ng Nai.
Trang 2
các loi ri ro k trên thì RRTD là loi ri ro ln nht, phc tp nht, ph bin nht,
và là ri ro nhiu nht dn đn đ v ca các ngân hàng.
Trong hot đng kinh doanh ngân hàng, tín dng là hot đng kinh doanh đem
li li nhun ch yu ca ngân hàng nhng cng là nghip v tim n ri ro rt ln.
Các thng kê và nghiên cu cho thy, RRTD chim đn 70% trong tng ri ro hot
đng ngân hàng. Mc dù hin nay đã có s chuyn dch trong c cu li nhun ca
ngân hàng, theo đó thu nhp t hot đng tín dng có xu hng gim xung và thu
nhp t dch v có xu hng tng lên nhng thu nhp t tín dng vn chim t ½ đn
2/3 thu nhp ngân hàng. RRTD là mt trong nhng nguyên nhân ch yu gây tn tht
và nh hng nghiêm trng đn cht lng kinh doanh ngân hàng.
RRTD hiu mt cách đn gin là vic ngân hàng không thu đc đy đ c
gc ln lãi ca khon cho vay, hoc là vic khách hàng thanh toán n gc và lãi
không đúng k hn. RRTD không ch gii hn hot đng cho vay, mà còn bao gm
nhiu hot đng mang tính cht tín dng khác ca ngân hàng nh bo lãnh, cam kt,
chp thun tài tr thng mi, cho vay th trng liên ngân hàng, tín dng thuê
mua, đng tài tr. RRTD có nhng đc đim sau:
- RRTD xyăraăkhiăngiăvayăsaiăhnătrongăthcăhinănghaăvătrănătheoăhpă
đng,ă baoă gmă vnă và/ă hocă lãi.ă Să saiă hnă cóă thă làă tră hnă hoc không
thanh toán.
- RRTD sădnăđnătnăthtătàiăchính,ătcălàăgimăthuănhpăròngăvàăgimăgiáătră
thătrngăcaăvn.ăTrongătrngăhpănghiêmătrngăcóăthădnăđnăthuaăl,ă
hocăămcăđăcaoăhnăcóăthădnăđnăpháăsn.
- Mtăkhác,ăriăroăvàăliănhunăkăvngăcaăngânăhàngălàăhaiăđiălngăđngă
binăviănhauătrongămtăphmăviănhtăđnhă(liănhunăkăvngăcàngăcao,ăthìă
riăroătimănăcàngăln).
Ri ro tín dng là mt yu t tt yu khách quan cho nên ngi ta không th
nào loi tr hoàn toàn đc mà ch có th hn ch s xut hin ca chúng cng nh
tác hi do chúng gây ra.
Trang 4
Tng chi phí: n quá hn, n khó đòi tng; tng cng chi phí giám sát
đi vi khon vay, tài sn đm bo; phát sinh các chi phí pháp lỦ nh
khi kin, thanh lỦ tài sn …
Dòng ngân lu suy gim nh hng đn vn tín dng, doanh thu chm
li hoc gim sút.
Kh nng sinh li gim do mt gc, lãi, phi tng trích lp d phòng.
Nu cn c vào nguyên nhân phát sinh ri ro, RRTD đc phân chia thành
các loi sau đây: ri ro giao dch và ri ro danh mc đu t.
- Ri ro giao dch phát sinh là do nhng hn ch trong quá trình giao dch và
xét duyt cho vay, đánh giá khách hàng. Ri ro giao dch bao gm ri ro la
chn (ri ro có liên quan đn quá trình đánh giá và phân tích tín dng,
phng án vay vn đ quyt đnh tài tr ca ngân hàng); ri ro bo đm (ri
ro phát sinh t các tiêu chun đm bo nh mc cho vay, loi tài sn đm
bo, ch th đm bo…); ri ro nghip v (ri ro liên quan đn công tác
qun lỦ khon vay và hot đng cho vay, bao gm c vic s dng h thng
xp hng ri ro và k thut x lỦ các khon vay có vn đ).
- Ri ro danh mc là RRTD mà nguyên nhân phát sinh là do nhng hn ch
trong qun lỦ danh mc cho vay ca ngân hàng, đc phân thành ri ro ni
ti (xut phát t đc đim hot đng và s dng vn ca khách hàng vay
vn, lnh vc kinh t) và ri ro tp trung (ri ro do ngân hàng tp trung cho
vay quá nhiu vào mt s khách hàng, mt ngành kinh t hoc trong cùng
mt vùng đa lỦ nht đnh hoc cùng mt loi hình cho vay có ri ro cao).
Nu phân loi theo tính khách quan, ch quan ca nguyên nhân gây ra ri ro
thì RRTD đc phân ra thành ri ro khách quan và ri ro ch quan. Ri ro khách
quan là ri ro do các nguyên nhân khách quan nh thiên tai, đch ha, ngi vay b
cht, mt tích và các bin đng ngoài d kin khác làm tht thoát vn vay trong khi
ngi vay đã thc hin nghiêm túc ch đ chính sách. Ri ro ch quan do nguyên
Trang 6
đnh đc thông qua quá trình tìm hiu, nm vng “tình hình sc khe ca khách
hàng” c trc, trong và sau khi cho vay, tìm hiu mc đích s dng tin vay và hiu
qu ca phng án sn xut kinh doanh.
Ri ro trong kinh doanh ca ngi đi vay: đc th hin mc đ bin đng
ít hay nhiu theo chiu hng xu ca kt qu kinh doanh. Ri ro s xy ra nu vic
xây dng và trin khai các phng án, d án đu t sn xut kinh doanh ca doanh
nghip không khoa hc, vic d toán chi phí và xác đnh mc sn lng không phù
hp. Các thit hi doanh nghip phi gánh chu do s bin đng ca th trng cung
cp, th trng tiêu th.
Ri ro tài chính: th hin các doanh nghip không th đi phó vi các ngha
v tr n gc và lãi tin vay cho ch n. Ri ro tài chính din ra cùng vi mc đ s
dng n, nó gn lin vi c cu tài chính doanh nghip.
1.1.4.3. Nguyên nhân do ngân hàng:
Chính sách tín dng không hp lỦ, quá nhn mnh vào li nhun đ ra mc
tng trng tín dng quá cao…
Cán b tín dng không tuân th chính sách tín dng, không chp hành đúng
quy trình cho vay, vi phm đo đc kinh doanh.
nh giá tài sn đm bo không chính xác hoc không thc hin đy đ th
tc pháp lỦ cn thit.
Do s cnh tranh ca các ngân hàng mong mun có t trng cho vay nhiu
hn các ngân hàng khác.
1.1.4.4. Nguyên nhân t các đm bo tín dng:
Do s bin đng giá tr tài sn đm bo theo chiu hng bt li, bin đng
giá tr ca tài sn đm bo nhiu hay ít ph thuc vào đc tính ca tài sn và th
trng giao dch các tài sn đó. Có 3 yêu cu đi vi các bo đm tài sn là: (1) d
đc đnh giá; (2) d cho ngân hàng quyn đc s hu hp pháp; (3) d tiêu th hay
thun tin.
Trang 8
thiăvi mcăđăriăroăvàăchiăphíăhpălý? Quy đnh v th chp tài sn đáp ng đc
hai mc tiêu ca ngi cho vay:
- Ngân hàng có quyn thu gi và bán tài sn đ thu n trong trng hp ngi
vay không có kh nng hoàn tr.
- Vic th chp tài sn s to ra li th tâm lỦ cho ngi vay. Khi th chp,
ngi vay n s chu áp lc buc phi n lc hn trong kinh doanh đ có kh nng
tr n ngân hàng. Do vy trách nhim ca cán b ngân hàng là phi xác đnh rõ liu
ngân hàng có th hoàn thin v quyn hp pháp ca mình đi vi tài sn th chp đó
hay không?
ăYuătă2:ăKimătraătínădng: các ngân hàng hu ht đu có quy trình tín dng
riêng đ kim tra tín dng, tuy nhiên nhng nguyên lỦ chung nht đang đc áp dng
ti hu ht các ngân hàng là:
Tin hành kim tra tt c các loi tín dng theo đnh k nht đnh.
Xây dng k hoch, chng trình, ni dung quá trình kim tra mt cách thn
trng và chi tit, đm bo rng nhng khía cnh quan trng ca mi khon tín dng
đu đc kim tra, bao gm:
- K hoch tr n ca khách hàng nhm đm bo tr n đúng hn.
- Cht lng và điu kin ca tài sn đm bo.
- Tính đy đ và hp l ca hp đng tín dng, đm bo tính hp pháp đ s
hu các tài sn khi ngi vay không tr đc n.
- ánh giá điu kin tài chính và nhng k hoch kinh doanh ca ngi vay,
trên c s đó xem xét li nhu cu tín dng.
- ánh giá xem khon tín dng có tuân th chính sách cho vay ca ngân hàng.
- Kim tra thng xuyên các khon tín dng ln. Vì chúng có nh hng rt
ln tình trng tài chính ca ngân hàng.
Cácăchuyênăgiaăđaăraăcácăgiiăphápăthuăhiănhngăkhonătínădngăcóăvnăđă
nhăsau:
Tn dng ti đa các c hi đ thu hi n.
Khn trng khám phá và báo cáo kp thi vn đ thc cht liên quan đn tín
dng.
Tách chc nng cho vay và x lỦ tín dng ra riêng bit nhm tránh xung đt
có th xy ra v quan đim cho vay.
D tính nhng ngun có th dùng đ thu hi n có vn đ.
Cn xem trng cht lng, nng lc và s nht quán trong qun lỦ ca doanh
nghip.
1.1.5.2. Các mô hình lng hóa RRTD:
Mô hình đnh tính đc xem là mô hình c đin đ đánh giá RRTD. Mô hình
này ngày nay đc xem là mt thi gian, tn kém, li mang tính ch quan. Hin nay,
hu ht các ngân hàng đu tip cn phng pháp đánh giá ri ro hin đi hn, đó là
lng hóa RRTD. Sau đây là mt s mô hình lng hóa RRTD thng đc s dng
nhiu nht:
a. Mô hình đim s Z:
Mô hình này ph thuc vào: (i) ch s các yu t tài chính ca ngi vay – X;
(ii) tm quan trng ca các ch s này trong vic xác đnh xác sut v n ca ngi
vay trong quá kh, mô hình đc mô t nh sau:
Z = 1,2X
1
+ 1,4X
2
+ 3,3X
3
+ 0,6X
4
+ 1,0 X
5
Mô hình này ch cho phép phân loi nhóm khách hàng vay có ri ro và không
có ri ro. Tuy nhiên trong thc t mc đ RRTD tim nng ca mi khách hàng khác
nhau t mc thp nh chm tr lãi, không tr lãi đc cho đn mc mt hoàn toàn c
vn và lãi ca khon vay.
Không có lỦ do thuyt phc đ chng minh rng các thông s phn ánh tm
quan trng ca các ch s trong công thc là bt bin. Tng t nh vy, bn thân
các ch s cng đc chn cng không phi là bt bin, đc bit khi các điu kin
kinh doanh cng nh điu kin th trng tài chính đang thay đi liên tc.
Mô hình không tính đn mt s nhân t khó đnh lng nhng có th đóng
mt vai trò quan trng nh hng đn mc đ ca các khon vay (danh ting ca
khách hàng, lch s quan h ca khách hàng vi ngân hàng hay các yu t kinh t v
mô …).
b. Mô hình đim s tín dng tiêu dùng:
Ngoài mô hình đim s Z, nhiu ngân hàng còn áp dng mô hình cho đim đ
x lỦ đn xin vay ca ngi tiêu dùng nh: mua xe hi, trang thit b gia đình, bt
đng sn,…Các yu t quan trng trong mô hình cho đim tín dng bao gm: h s Trang 12
tín dng, tui đi, trng thái tài sn, s ngi ph thuc, s hu nhà, thu nhp, đin
thoi c đnh, tài khon cá nhân, thi gian làm vic.
u đim: mô hình loi b đc s phán xét ch đng trong quá trình cho vay
và gim đáng k thi gian ra quyt đnh tín dng.
Nhc đim: mô hình không th t điu chnh mt cách nhanh chóng đ thích
ng vi nhng thay đi trong nn kinh t và cuc sng gia đình.
c. Mô hình đim s và xp hng tín dng doanh nghip:
Mô hình này đc nhiu ngân hàng s dng trong vic đánh giá mc đ ri ro
ca khách hàng doanh nghip nhm mc đích h tr ngân hàng trong vic ra quyt
đnh cp tín dng, giám sát các khon vay ca khách hàng, đánh giá ri ro ca danh
mc cho vay.
T l n quá hn = s d NQH/ tng s d n ca ngân hàng.
T l khách hàng có n quá hn = s KH quá hn/ tng s KH có d n
Mt ch tiêu quan trng khác đánh giá RRTD là t l n xu. Thông thng,
t l n xu ca ngân hàng di 5% vn đc xem là trong gii hn an toàn cho
phép. T l n xu đc tính theo công thc sau:
T l n xu = s d n xu phát sinh/ tng d n ca ngân hàng.
N xu bao gm n đc phân nhóm 3, 4, 5 theo quy ch phân loi n ca
NHNN, hoc quy ch phân loi n ca ngân hàng thng mi đc NHNN chp
thun.
1.2. Mc tiêu và chính sách tín dng ca NHTM:
Trong qun lỦ hot đng tín dng, mi ngân hàng cn xác đnh đc mc tiêu
và chính sách tín dng cho mình. Mc tiêu ca qun lỦ RRTD là gim thiu RRTD,
c th là gim n quá hn, n xu ti mc có th chp nhn đc. Tuy nhiên do đc
đim riêng ca mi ngân hàng, khin cho t l n quá hn, n xu ca các ngân hàng
là rt khác nhau. Nhng nhìn chung, các ngân hàng đu đt mc tiêu gim ti đa t l
n quá, n xu hn đn mc có th chp nhn đc. Các ngân hàng thng mi qun
lỦ tín dng tt có t l n quá hn, n xu xoay quanh mc 1 %. Trang 14
đt đc mc tiêu qun lỦ tín dng đ ra, các ngân hàng cn thit lp cho
mình mt chính sách tín dng phù hp. Chính sách tín dng ca mt NHTM là mt
h thng các quan đim, công c, bin pháp liên quan đn vic khuych trng tín
dng hoc hn ch tín dng đ đt mc tiêu đã đc hoch đnh ca NHTM đó và
hn ch ri ro, bo đm an toàn trong kinh doanh tín dng ca ngân hàng. Chính
sách tín dng nói chung đc th hin hai trng thái m rng hoc tht cht và
đc thc hin qua nhiu công c khác nhau.
Tùy tng thi k và môi trng kinh t c th mi NHTM có chính sách tín
dng khác nhau. ng thi, chính sách tín dng còn ph thuc vào mt s yu t:
khi lng vn mà NHTM huy đng đc; s n đnh hay bt n ca nn kinh t;
Cho vay ch da vào yu t tài sn đm bo, ngi bo lãnh, danh ting
khách hàng mà không quan tâm nhiu đn thm đnh, đánh giá hiu qu thc t
ca phng án, d án vay mang li.
Danh mc đu t tín dng ca ngân hàng không đa dng, quá tp trung vào
cho vay đu t chng khoán, kinh doanh bt đng sn C cu khon vay kém
hiu qu, cho vay quá kh nng chi tr ca khách hàng.
T l cho vay trên giá tr tài sn đm bo quá cao, đc bit là các lnh vc
nh đu t chng khoán, bt đng sn, thu mua nông sn tích tr… dn đn khi
giá tr hàng hóa trên th trng st gim khách hàng không có đ ngun vn đ
tr n ngân hàng.
Vic giám sát gii ngân và sau gii ngân kém hiu qu dn đn khách hàng
s dng vn vay sai mc đích, không kim soát đc ngun tr n.
1.3.2. V phía khách hàng:
Mtălà, do khách hàng s dng vn sai mc đích. Trng hp này thng xy
ra đi vi khách hàng hoc khon vay có các đc đim nh sau: