Ch­¬ng VII
Ch­¬ng VII
I
I
I
I
II
II
II
II
CẤU TRÚC CHUYÊN ĐỀ
CẤU TRÚC CHUYÊN ĐỀ

I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
ƯỜNG
ƯỜNG
LỐI
LỐI
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
•
KHÁI NIỆM VĂN HOÁ
KHÁI NIỆM VĂN HOÁ
+ Nghĩa rộng:
+ Nghĩa rộng:
“
“
Văn hoá Việt Nam là tổng thể những giá trị
Văn hoá Việt Nam là tổng thể những giá trị
vật chất và tinh thần do công động các dân tộc Việt Nam sáng


đổi
đổi
mới.
mới.
a)
a)
Quan
Quan
đ
đ
iểm, chủ tr
iểm, chủ tr
ươ
ươ
ng về xây dựng nền v
ng về xây dựng nền v
ă
ă
n hóa mới.
n hóa mới.
* Trong những n
* Trong những n
ă
ă
m 1943 – 1954
m 1943 – 1954
- Trong Cương lĩnh chính trị tháng 2-1930 Đảng ta đã đề cập
- Trong Cương lĩnh chính trị tháng 2-1930 Đảng ta đã đề cập
đến vấn đề văn hoá: Phổ thông giáo dục theo công nông hoá,

iểm, chủ tr
ươ
ươ
ng về xây dựng nền v
ng về xây dựng nền v
ă
ă
n hóa mới.
n hóa mới.
* Trong những n
* Trong những n
ă
ă
m 1943 – 1954
m 1943 – 1954
- Trong các hội nghị, các phong trào cách mạng do Đảng ta tổ
- Trong các hội nghị, các phong trào cách mạng do Đảng ta tổ
chức, nội dung văn hoá cũng được đề cập và thực hiện.
chức, nội dung văn hoá cũng được đề cập và thực hiện.
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
ƯỜNG
ƯỜNG
LỐI
LỐI
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
- Năm 1943, Ban Thường vụ TW Đảng đã họp và thông qua
- Năm 1943, Ban Thường vụ TW Đảng đã họp và thông qua
Bản Đề cương Văn hoá Việt Nam do đồng chí Trường Chinh,

nội dung.
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
ƯỜNG
ƯỜNG
LỐI
LỐI
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
- Sau cách mạng tháng 8 - 1945, xây dựng và phát triển văn hoá là một nội
- Sau cách mạng tháng 8 - 1945, xây dựng và phát triển văn hoá là một nội
dung lớn trong chương trình hành động của Chính phủ mới do Chủ tịch Hồ
dung lớn trong chương trình hành động của Chính phủ mới do Chủ tịch Hồ
Chí Minh đứng đầu. Hai trong 6 nhiệm vụ cấp bách cần phải tập trung giải
Chí Minh đứng đầu. Hai trong 6 nhiệm vụ cấp bách cần phải tập trung giải
quyết lúc này thuộc về lĩnh vực văn hoá đó là:
quyết lúc này thuộc về lĩnh vực văn hoá đó là:
+ Diệt giặc dốt: chính sách ngu dân triệt để của thực dân Pháp đã làm
+ Diệt giặc dốt: chính sách ngu dân triệt để của thực dân Pháp đã làm
95% dân số Việt Nam mù chữ. Vì vậy phải tiến hành diệt giặc dốt, nâng cao
95% dân số Việt Nam mù chữ. Vì vậy phải tiến hành diệt giặc dốt, nâng cao
dân trí.
dân trí.
+ Giáo dục lại tinh thần nhân dân bởi vì chế độ thực dân đã hủ hoá dân
+ Giáo dục lại tinh thần nhân dân bởi vì chế độ thực dân đã hủ hoá dân
tộc ta, gieo rắc thói hư tật xấu. Do đó phải giáo dục lại nhân dân để xứng
tộc ta, gieo rắc thói hư tật xấu. Do đó phải giáo dục lại nhân dân để xứng
đáng với nước Việt Nam độc lập.
đáng với nước Việt Nam độc lập.
Như vậy nhiệm vụ đầu tiên về xây dựng văn hoá của nước Việt Nam độc lập -

nước và xây dựng nước hiện nay" của đồng chí Trường Chinh
gửi Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 16/11/1946.
gửi Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 16/11/1946.
+ Báo cáo "Chủ nghĩa Mác và văn hoá Việt Nam" của đồng
+ Báo cáo "Chủ nghĩa Mác và văn hoá Việt Nam" của đồng
chí Trường Chinh tại Hội nghị văn hoá toàn quốc lần thứ 2 (7-
chí Trường Chinh tại Hội nghị văn hoá toàn quốc lần thứ 2 (7-
1948).
1948).
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
ƯỜNG
ƯỜNG
LỐI
LỐI
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
Đường lối này gồm những nội dung chính:
Đường lối này gồm những nội dung chính:
•
Xác định mối quan hệ giữa văn hoá và cách mạng giải phóng
Xác định mối quan hệ giữa văn hoá và cách mạng giải phóng
dân tộc, cổ động văn hoá cứu quốc.
dân tộc, cổ động văn hoá cứu quốc.
•
Xây dựng nền văn hoá dân chủ mới Việt Nam có tính chất dân
Xây dựng nền văn hoá dân chủ mới Việt Nam có tính chất dân
tộc, khoa học, đại chúng trong đó nhấn mạnh tính chất dân
tộc, khoa học, đại chúng trong đó nhấn mạnh tính chất dân
tộc, dân chủ (yêu nước và tiến bộ).

dựng, phát triển nền văn hoá mới,
dựng, phát triển nền văn hoá mới,
con người mới.
con người mới.
* Trong những n
* Trong những n
ă
ă
m 1955 – 1986:
m 1955 – 1986:
Đây là giai đoạn chúng ta đang tiến hành đồng thời 2
Đây là giai đoạn chúng ta đang tiến hành đồng thời 2
nhiệm vụ chiến lược (1954-1975) và cả nước quá độ lên
nhiệm vụ chiến lược (1954-1975) và cả nước quá độ lên
CNXH (1976 – nay)
CNXH (1976 – nay)
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
ƯỜNG
ƯỜNG
LỐI
LỐI
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
- Sau khi đất nước thống nhất (1975), Đại hội IV, V về cơ
- Sau khi đất nước thống nhất (1975), Đại hội IV, V về cơ
bản tiếp tục chủ trương phát triển đường lối văn hoá được nêu
bản tiếp tục chủ trương phát triển đường lối văn hoá được nêu
lên ở Đại hội III, có bổ sung và phá triển thêm ở những vấn đề
lên ở Đại hội III, có bổ sung và phá triển thêm ở những vấn đề

1.
1.
Thời kỳ tr
Thời kỳ tr
ước
ướcđổi
đổi
mới.
mới.
b)
b)
Đánh giá sự thực hiện
Đánh giá sự thực hiện
đường
đường
lối.
lối.
- Về thành tựu:
- Về thành tựu:
+ Đã xoá bỏ dần những mặt lạc hậu, lỗi thời trong di sản văn hoá
+ Đã xoá bỏ dần những mặt lạc hậu, lỗi thời trong di sản văn hoá
phong kiến, văn hoá nô dịch của chủ nghĩa thực dân cũ và mới.
phong kiến, văn hoá nô dịch của chủ nghĩa thực dân cũ và mới.
+ Bước đầu xây dựng nền văn hoá dân chủ mới đem lại cho nhân dân
+ Bước đầu xây dựng nền văn hoá dân chủ mới đem lại cho nhân dân
một đời sống văn hoá tinh thần vui tươi, lành mạnh.
một đời sống văn hoá tinh thần vui tươi, lành mạnh.

+ Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống
+ Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống
còn hời hợt và nặng về bảo thủ, thiếu nhạy bén.
còn hời hợt và nặng về bảo thủ, thiếu nhạy bén.
+ Thiếu những tác phẩm văn học, nghệ thuật xứng tầm
+ Thiếu những tác phẩm văn học, nghệ thuật xứng tầm
với sự nghiệp cách mạng của dân tộc.
với sự nghiệp cách mạng của dân tộc.
+ Vấn đề bảo tồn, thẩm định các giá trị của truyền thống
+ Vấn đề bảo tồn, thẩm định các giá trị của truyền thống
văn hoá dân tộc còn nhiều yếu kém, không đáp ứng được yêu
văn hoá dân tộc còn nhiều yếu kém, không đáp ứng được yêu
cầu.
cầu.
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
ƯỜNG
ƯỜNG
LỐI
LỐI
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
* Nguyên nhân chủ yếu:
* Nguyên nhân chủ yếu:
- Chịu ảnh hưởng của tư tưởng "tả khuynh" khi nhìn
- Chịu ảnh hưởng của tư tưởng "tả khuynh" khi nhìn
nhận, đánh giá, xây dựng và thực thi đường lối văn hoá.
nhận, đánh giá, xây dựng và thực thi đường lối văn hoá.
- Do bị chiến tranh liên miên và cơ chế quản lý kế hoạch
- Do bị chiến tranh liên miên và cơ chế quản lý kế hoạch

v
v
ă
ă
n hóa.
n hóa.
- Đại hội VI (12-1986):
- Đại hội VI (12-1986):
Khoa học kỹ thuật là một động lực to lớn,
Khoa học kỹ thuật là một động lực to lớn,
có vị trí then chốt trong sự nghiệp xây dựng CNXH.
có vị trí then chốt trong sự nghiệp xây dựng CNXH.
- Đến Đại hội VII (6/1991):
- Đến Đại hội VII (6/1991):
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong
thời kỳ quá độ lên CNXH đã khẳng định nền văn hoá Việt
thời kỳ quá độ lên CNXH đã khẳng định nền văn hoá Việt
Nam có đặc trưng:
Nam có đặc trưng:
tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
.
.
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
ƯỜNG
ƯỜNG
LỐI
LỐI

định:
định:
+ Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội.
+ Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội.
+ Văn hoá vừa là mục tiêu vừa là động lực của phát triển.
+ Văn hoá vừa là mục tiêu vừa là động lực của phát triển.
+ Khoa học và giáo dục đóng vai trò then chốt, là động lực lớn đưa đất
+ Khoa học và giáo dục đóng vai trò then chốt, là động lực lớn đưa đất
nước thoát khỏi nghèo nàn.
nước thoát khỏi nghèo nàn.
+ Coi giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ là quốc sách hàng
+ Coi giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ là quốc sách hàng
đầu.
đầu.
- Nghị quyết Trung ương 5 (khoá 8 tháng 7-1998)
- Nghị quyết Trung ương 5 (khoá 8 tháng 7-1998)
nêu lên 5 quan điểm
nêu lên 5 quan điểm
cơ bản chỉ đạo quá trình phát triển văn hoá trong thời kỳ đẩy
cơ bản chỉ đạo quá trình phát triển văn hoá trong thời kỳ đẩy
mạnh CNH- HĐH đất nước.
mạnh CNH- HĐH đất nước.
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
ƯỜNG
ƯỜNG
LỐI
LỐI
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ

triển văn hoá đồng bộ với phát triển kinh tế".
triển văn hoá đồng bộ với phát triển kinh tế".
- Hội nghị Trung ương 10 (khoá IX tháng 7-2004)
- Hội nghị Trung ương 10 (khoá IX tháng 7-2004)
nêu quan
nêu quan
điểm:
điểm:
+ Phải gắn kết giữa nhiệm vụ phát triển kinh tế với xây dựng
+ Phải gắn kết giữa nhiệm vụ phát triển kinh tế với xây dựng
Đảng và nâng cao văn hoá - nền tảng tinh thần của xã hội.
Đảng và nâng cao văn hoá - nền tảng tinh thần của xã hội.
Như vậy nhận thức của Đảng về vị trí của văn hoá và công tác
Như vậy nhận thức của Đảng về vị trí của văn hoá và công tác
văn hoá đã được nâng lên một tầm cao mới.
văn hoá đã được nâng lên một tầm cao mới.
+ Điều kiện kinh tế - xã hội đã có những thay đổi, các mối quan
+ Điều kiện kinh tế - xã hội đã có những thay đổi, các mối quan
hệ trong xã hội cũng biến đổi… do đó văn hoá và công tác
hệ trong xã hội cũng biến đổi… do đó văn hoá và công tác
quản lý văn hoá cũng cần phải thay đổi mới đáp ứng được
quản lý văn hoá cũng cần phải thay đổi mới đáp ứng được
yêu cầu mới đặt ra.
yêu cầu mới đặt ra.
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
ƯỜNG
ƯỜNG
LỐI
LỐI

n hóa.
n hóa.

Một là, v
Một là, v
ă
ă
n hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu
n hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu
vừa là
vừa là
động
động
lực thúc
lực thúc
đẩ
đẩ
y sự phát triển kinh tế - xã hội.
y sự phát triển kinh tế - xã hội.

Một là, v
Một là, v
ă
ă
n hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu
n hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu
vừa là
vừa là
động
động

ă
ă
n hóa mà chúng ta xây dựng là một nền v
n hóa mà chúng ta xây dựng là một nền v
ă
ă
n hóa tiên
n hóa tiên
tiến,
tiến,
đậm
đậmđà
đà
bản sắc dân tộc.
bản sắc dân tộc.

Ba là, nền v
Ba là, nền v
ă
ă
n hóa Việt Nam là nền v
n hóa Việt Nam là nền v
ă
ă
n hóa thống nhất trong
n hóa thống nhất trong
đ


Bốn là, xây dựng và phát triển v
Bốn là, xây dựng và phát triển v
ă
ă
n hóa là sự nghiệp chung của toàn
n hóa là sự nghiệp chung của toàn
dân do Đảng lãnh
dân do Đảng lãnh
đạo
đạo
, trong
, trong
đó
đóđộ
độ
i ngũ trí thức giữ vai trò quan
i ngũ trí thức giữ vai trò quan
trọng.
trọng.

Bốn là, xây dựng và phát triển v
Bốn là, xây dựng và phát triển v
ă
ă
n hóa là sự nghiệp chung của toàn
n hóa là sự nghiệp chung của toàn

n hóa là
sự nghiệp cách mạng lâu dài,
sự nghiệp cách mạng lâu dài,
đòi
đòi
hỏi phải có ý chí cách mạng và sự
hỏi phải có ý chí cách mạng và sự
kiên trì, thận trọng.
kiên trì, thận trọng.

N
N
ă
ă
m là, v
m là, v
ă
ă
n hóa là một mặt trận; xây dựng và phát triển v
n hóa là một mặt trận; xây dựng và phát triển v
ă
ă
n hóa là
n hóa là
sự nghiệp cách mạng lâu dài,
sự nghiệp cách mạng lâu dài,
đòi
đòi
hỏi phải có ý chí cách mạng và sự
hỏi phải có ý chí cách mạng và sự

- V
ă
ă
n hoá là nền tảng tinh thần của xã hội.
n hoá là nền tảng tinh thần của xã hội.
+ Văn hoá phản ánh và thể hiện sống động mọi mặt cuộc
+ Văn hoá phản ánh và thể hiện sống động mọi mặt cuộc
sống của cá nhân và cộng đồng. Trải qua quá trình lịch sử đã
sống của cá nhân và cộng đồng. Trải qua quá trình lịch sử đã
tạo nên một hệ thống giá trị và lối sống thể hiện và khẳng định
tạo nên một hệ thống giá trị và lối sống thể hiện và khẳng định
bản sắc riêng của mỗi dân tộc.
bản sắc riêng của mỗi dân tộc.
+ Các giá trị văn hoá đã tạo nên nền tảng tinh thần của
+ Các giá trị văn hoá đã tạo nên nền tảng tinh thần của
mỗi dân tộc, trở thành tiêu chí định hướng cho hoạt động của
mỗi dân tộc, trở thành tiêu chí định hướng cho hoạt động của
mỗi cá nhân cũng như cả cộng đồng trong sự nghiệp xây dựng
mỗi cá nhân cũng như cả cộng đồng trong sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ đất nước, trong sinh hoạt hàng ngày.
và bảo vệ đất nước, trong sinh hoạt hàng ngày.I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
ƯỜNG
ƯỜNG
LỐI
LỐI
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ

trong của mỗi quốc gia chính là văn hoá, là những giá trị vật
chất và tinh thần mà dân tộc đó tạo lập nên qua chiều dài lịch
chất và tinh thần mà dân tộc đó tạo lập nên qua chiều dài lịch
sử.
sử.
+ Trong thời đại ngày nay, nguồn lực quan trọng nhất để
+ Trong thời đại ngày nay, nguồn lực quan trọng nhất để
bảo đảm sự phát triển mạnh mẽ và bền vững nhất là mỗi dân
bảo đảm sự phát triển mạnh mẽ và bền vững nhất là mỗi dân
tộc là con người. Đó là những con người được đào tạo, giáo
tộc là con người. Đó là những con người được đào tạo, giáo
dục một cách toàn diện với lý tưởng sống đúng đắn, có tri
dục một cách toàn diện với lý tưởng sống đúng đắn, có tri
thức, có năng lực, có sức khoẻ… Những con người như vậy là
thức, có năng lực, có sức khoẻ… Những con người như vậy là
kết quả là sản phẩm của những tác động mang tính văn hoá
kết quả là sản phẩm của những tác động mang tính văn hoá
cao.
cao.
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
ƯỜNG
ƯỜNG
LỐI
LỐI
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
- V
- V
ă

+ Mục tiêu văn hoá phải được thể hiện và thực hiện bằng
những chủ tương, biện pháp giàu tính nhân văn, mang tính văn hoá:
những chủ tương, biện pháp giàu tính nhân văn, mang tính văn hoá:
không thể đạt tới mục tiêu văn hoá nếu biện pháp và cách tiến hành
không thể đạt tới mục tiêu văn hoá nếu biện pháp và cách tiến hành
phản văn hoá, phi nhân văn.
phản văn hoá, phi nhân văn.
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
I. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ NỘI DUNG Đ
ƯỜNG
ƯỜNG
LỐI
LỐI
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ
- V
- V
ă
ă
n hoá có vai trò
n hoá có vai trò
đặ
đặ
c biệt quan trọng trong việc bồi
c biệt quan trọng trong việc bồi
d
d
ưỡng
ưỡng
, phát huy nhân tố con ng