BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
v NGUYN HU HNG GII PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ
TRƯỜNG TRÁI PHIẾU VIỆT NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – Nm 2010
LI CAM OAN Tôi xin cam đoan lun vn
“ GII PHÁP PHÁT TRIN TH TRNG
TRÁI PHIU VIT NAM” là công trình nghiên cu ca
bn thân, đc đúc kt t quá trình hc tp và nghiên cu thc tin
trong thi gian qua, di s hng dn ca thy PGS. TS Nguyn Ngc nh.

Tác gi lun vn
Nguyn Hu Hng
LI CM N

Chân thành cm n Ban giám hiu Trng i hc Kinh T TP.HCM đã to điu
kin thun li cho tôi hc tp và nghiên cu.
Chân thành cm n các Thy Cô Khoa Sau
đi hc và toàn th quý thy cô ging
viên ti
Trng i hc Kinh T TP.HCM
đã tham gia ging dy chng trình Cao
hc trong thi gian qua.

Chân thành cm n PGS. TS Nguyn Ngc nh đã tn tình hng dn, nhng ý kin
đóng góp quý báu ca Thy đã giúp tôi hoàn thành lun vn này.
Chân thành cm n các cùng lp, bn đng nghip ti các công ty chng khoán, qu
đu t , s giao dch chng khoán và công ty tài chính quc t IFC đã h tr giúp đ trong
vic tìm kim tài liu và d liu v th trng trái phiu và th trng ch

trái phiu là kênh huy đng vn quan trng ca nn kinh t và phi hoàn thin và phát
trin th trng trái phiu ca nc ta đ đui kp vi các th trng trái phiu đã phát
trin trên th gii. Do đó vic nghiên cu và xem xét thc trng ca ca th trng trái
phiu Vit Nam đ có nhng gii pháp phát trin th trng trái phiu Vit Nam, đ
th
 trng trái phiu nc ta tr thành mt kênh dn vn nhanh chóng hiu qu, đáp
ng nhu cu vn phc v cho hot đng đu t d án, sn xut kinh doanh, và bù đp
thâm ht ngân sách ca chính ph.
ây là lý do mà tác gi chn nghiên cu đ tài :
“ GII PHÁP PHÁT TRIN TH TRNG TRÁI PHIU VIT NAM”

I.

i tng và phm vi nghiên cu:

i tng nghiên cu ca lun vn là trái phiu và th trng trái phiu  Vit
Nam. Bao gm các loi trái phiu chính ph và trái phiu doanh nghip. Các loi trái
phiu này lu hành trên th trng s cp và th cp ti Vit Nam, nghiên cu các
thc trng và t đó đ ra gii pháp cho vic phát trin th trng trái phiu Vit Nam.

Phm vi nghiên cu ca lun vn ch nghiên cu thc trng hình thành và các giai
đon phát trin ca th trng trái phiu ca Vit Nam hin nay. Trên c s tham kho
thêm mt s đc trng ca mt s th trng trái phiu phát trin trên th gii. T đó
phân tích, nhân đnh và đ xut mt s gii pháp đ phát trin th trng trái phiu Vit
Nam.
V  không gian, lun vn nghiên cu trên đa bàn c nc, đc bit ti hai s GDCK
TP.HCM và Hà Ni.
V  thi gian, gii hn nghiên cu ca đ tài là hot đng ca th trng trái phiu
Vit Nam t nm 2000 đn nay, đc bit tp trung vào nm 2009.
V  ni dung, đ tài tp trung nghiên cu c s các nhân t nh hng trc tip và
MC LC
Trang
DANH MC CH VIT TT
DANH MC BNG BIU, HÌNH V VÀ  TH
LI M U
CHNG 1: LÝ LUN TNG QUAN V TRÁI PHIU VÀ TH
TRNG TRÁI PHIU 1
1.1 Khái nim v trái phiu và th trng trái phiu 1
1.2 Vai trò và chc nng ca th trng trái phiu trong nn kinh t 4
1.2.1 Vai trò ca th trng trái phiu trong nn kinh t 4
1.2.2 Chc nng ca th trng trái phiu 5
1.3 Lãi sut trái phiu và mt s loi lãi sut liên quan 5
1.3.1 Lãi sut coupon 5
1.3.2 Lãi sut hin hành 5
1.3.3 Li sut đáo hn (YTM) 6
1.3.4 Mt s loi lãi sut khác có liên quan 6
1.4 ng cong lãi sut và vai trò ca đng cong lãi sut 8
1.4.1 ng cong lãi sut 9
1.4.2 Vai trò c
a đng cong lãi sut 11
1.5 C cu t chc trên th trng trái phiu 13
1.5.1 Ch th phát hành 13
1.5.2 Ch th đu t 13
1.5.3 Các t chc tài chính trung gian 13
1.5.3.1 T chc bo lãnh phát hành 13
1.5.3.2 T chc đnh mc tín nhim 14
1.5.3.3 i din ngi s hu trái phiu 16
1.5.3.4 Các t chc kinh doanh trái phiu và nhà to lp th trng 17

2.2.6 Tình hình niêm yt giao dch trái phiu ti các s giao dch chng khoán 53
2.2.6.1 Trái phiu chính ph 53
2.2.6.2 Trái phiu doanh nghip 60
2.3 Mt s loi ri ro khi đu t vào th trng trái phiu ti Vit Nam 60
2.4 Khung pháp lý điu chnh th trng trái phiu Vit Nam hin nay. 61
2.5 Các thành tu và hn ch ca th trng trái phiu Vit Nam 62
2.5.1 Các thành tu ca th trng trái phiu Vit Nam 62
2.5.2 Mt s hn ch tn ti  th trng trái phiu Vit Nam 64
2.6 Phân tích hi quy gia % GDP và giá tr phát hành trái phiu 66
Kt lun chng 2 68
CHNG 3:GII PHÁP PHÁT TRIN TH TRNG TRÁI PHIU VIT
NAM 69
3.1 Tin đ hình thành và phát trin th trng trái phiu 69
3.2 Nhu cu và trin vng phát trin th trng trái phiu  Vit Nam 71
3.2.1D báo Cung trái phiu 71
3.2.2 D báo Cu trái phiu 72
3.3 Các gii pháp phát trin th trng trái phiu 73
3.4  xut mô hình phát trin th trng trái phiu  Vit Nam 89
3.5.1 Trái phiu chính ph 89
3.5.2 Trái phiu doanh nghip 94
Kt lun ch
ng 3 96
Kt lun 97
 XUT HNG NHNG HNG NGHIÊN CU TIP THEO 98
CÁC KT QU T C VÀ IM MI CA LUN VN 99
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CH VIT TT

ADB Ngân hàng Phát trin Châu Á

Bng 2.2 Kt qu phát hành TPCP theo k hn
Bng 2.3: Kt qu xp hng đnh mc tín nhim ca chính ph Vit Nam
Bng 2.4: T trng trái phiu/tng tài sn ca các qu niêm yt ti SGDCKHCM
Bng 2.5: kt qu phát hành TPCP cho các t chc tài chính và bo him.
Bng 2.6: kt qu phát hành TPCP cho các công ty chng khoán
Bng 2.7: Kt qu phát hành TPCP cho các t chc nc ngoài
Bng 2.8: c cu vn hoá th trng trái phiu qua các nm t 2003- 2008
Bng 2.9: Th trng s cp nm 2009
Bng 2.10:Kt qu phát hành trái phiu chính ph theo phng thc huy đng vn
Bng 2.11: thng kê theo t chc phát hành và so sánh t l trúng thu
Bng 2.12: Mt s trng hp phát hành trái phiu chuyn đi (TPC) tiêu biu trong
n
m 2009 – đn tháng 3/2010
Bng 2.13: Biên đ dao đng giá trái phiu 2000-2006
Bng 2.14: So sánh giá tr trái phiu giao dch và giá tr TPCP niêm yt
Bng 2.15: Thng kê tình hình giao dch TPCP 2000 đn 30/6/2007
Bng 2.16: Tình hình niêm yt TPCP ti S GDCK Hà Ni trong nm 2009
Bng 2.17: Quy mô niêm yt nm 2010
Bng 2.18: Tình hình giao dch chng khoán ti S GDCK Tp.HCM
Bng 2.19: Tình hình niêm yt chng khoán S GDCK Tp.HCM
Bng 2.20: c cu TPCP niêm yt trên th trng theo t chc phát hành
Bng 2.21: Bin đng li sut ca TPCP
Bng 2.22: Quy mô giao dch nm 2009
Bng 2.23: thng kê giao dch th trng th cp TPCP nm 2009
Bng 2.24: Bng thng kê tng quan %GDP và giá tr phát hành TPCP
Bng 3.1 GDP bình quân đu ngi tính bng USD theo t giá thc t (USD)
HÌNH
Hình 1.1 : ng cong lãi sut dng thông thng
Hình 1.2: ng cong lãi sut dng dc
Hình 1.3: ng cong lãi sut dng đo ngc

nhau nh : bo lãnh phát hành, đu thu,… Sau đó các trái phiu này s đc tin
hành giao dch trên th trng th cp. Các nhà đu t cá nhân và đu t t chc
thông qua các nhà môi gii, kinh doanh chng khóan đ giao dch mua bán. Nh th
trng th cp mà trái phiu tr nên thanh khon hn và trái phiu tr nên hp dn
hn đi vi nhà đu t và gim chi phí vn cho chính ph và các doanh nghip. Th
trng th cp chia làm hai loi: th trng s giao dch và th trng OTC.
¬ Phân loi trái phiu
a/ Phân loi theo đi tng phát hành: Trái phiu đc chia thành hai loi chính:
trái phiu Chính ph (TPCP), trái phiu chính quyn đa phng (TPCQP) và trái
phiu doanh nghip (TPDN).
Trái phiu chính ph và trái phiu chính quyn đa phng: là chng
khoán n do Chính ph hoc Chính quyn đa phng phát hành nhm mc đích
bù đp thiu ht ngân sách và tài tr các d án xây dng các c s h tng, công
trình phúc li công cng trung ng và đa phng. Khon n này đc Chính ph
dùng ngân sách quc gia đ thanh toán. Xut phát t nhu cu chi tiêu ca Chính ph
hay Chính quyn đa phng, có th phát hành trái phiu: ngn hn, trung hn hay
dài hn. Có các loi trái phiu tiêu biu: Trái phiu kho bc: là trái phiu n trung,
- 2 -
dài hn t 5 đn 30 nm hay hn na, do kho bc phát hành khi huy đng vn đ b
sung bù đp ngân sách…Trái phiu đô th: là trái phiu dài hn t 10 đn 30 nm do
Chính ph hay Chính quyn đa phng phát hành nhm huy đng vn tài tr cho
các d án đu t h tng.
Trái phiu công ty: là chng khoán n do các công ty phát hành vi mc đích
huy đng vn cho đu t phát trin. Các công ty phát hành trái phiu khi mun huy
đng mt s vn ln và có tính cht dài hn, khi đó công ty là ngi đi vay và cam
kt tr cho ngi mua trái phiu công ty c gc và lãi theo nhng quy đnh trong
hp đng phát hành trái phiu.  quyt đnh vic phát hành trái phiu công ty cn
cn c vào các nhân t: tình hình ca công ty, tình hình th trng, tình hình lãi sut
ngân hàng, tính cht ca d án đu t. Trái phiu công ty có rt nhiu loi,
tùy

̇ Trái phiu thu nhp (income bonds): là loi trái phiu mà li tc đc tr
tùy thuc vào li nhun ca công ty và không cao hn lãi sut ghi trên trái phiu.
ây là loi chng khoán lai tp gia trái phiu và c phiu thng, nó u tiên v li
nhun hn c phiu có ngha là trái ch nhn đc lãi trc khi c đông nhn c tc.
̇ Trái phiu lãi sut chit khu (coupon bonds): là loi trái phiu đc tr lãi
ngay khi phát hành, đc khu tr vào vn mua trái phiu.
̇ Trái phiu lãi sut th ni (floating rate bonds): là loi trái phiu có lãi
sut đc điu chnh theo tng thi không k cho phù hp vi lãi sut trên th
trng (lãi sut tín dng) hoc b chi phi bi giá, chng hn nh ch s tiêu dùng
CPI. ây là loi trái phiu đc bo him, chng li đc phn nào lm phát và s
gia tng ca lãi sut tín dng ngân hàng. Nh vy, công ty phát hành và nhng ngi
đu t có th đc bo v phn nào trc ri ro lãi sut.
̇
Trái phiu có th thu hi (callable bonds)
: là trái phiu có quy đnh
điu
khon cho phép công ty mua li trái phiu trc khi đn hn, thng theo giá “gia
tng đ gim bt n”.
b/ Phân loi theo hình thc phát hành : Trái phiu vô danh: là loi trái phiu
không ghi tên ngi ch trái phiu c trên trái phiu và c trên s ngi phát hành.
Ngi cm gi trái phiu là ngi s hu. Trái phiu ghi danh: là loi trái phiu
có ghi tên và đa ch ngi s hu c trên trái phiu và s ngi phát hành.
c/ Phân loi theo đa bàn: Trái phiu trong nc: là loi trái phiu đc phát
hành trong nc. Trái phiu quc t : là nhng chng ch vay n có mnh giá, thi
giá, có lãi và phát hành đ vay vn trên th trng vn quc t phc v cho nhu cu
đu t phát trin kinh t.
d/ Phân loi theo thi hn: Trái phiu ngn hn: trái phiu ngn hn thông
thng có k hn t mt nm tr xung (ví d : tín phiu kho bc). Trái phiu
- 4 -
trung hn: là trái phiu phát hành có k hn t trên mt nm đn 10 nm. Trái

xut kinh doanh có th thc hin đu tu trên th trng chng khóan đ khon tin
đó sinh li. Giúp nhà đu t có thêm công c đu t, làm phong phú thêm danh mc
đu t. Th trng trái phiu đã góp phn nâng cao mc sng ca các tng lp dân
c và tòan xã hi nói chung.
1.2.2 Chc nng ca th trng trái phiu:
Huy đng vn, phân phi ngun vn : Vn dài hn đc cung cp bi h
thng ngân hàng, thu, và ngun vn nc ngòai. Trong nn kinh t đang trong giai
đan phát trin thì nhu cu vn dài hn rt ln. Các ngun vn trên thng hn ch
và không đ đ tha mãn vi tc đ phát trin nhanh ca nn kinh t. Do vy huy
đng vn trong và ngòai nc đ đáp ng k hach phát trin kinh t là mt chc
nng quan trng ca th trng trái phiu. ng thi phân b ngun vn huy đng
đc cho các khu vc, các ngành công nghip và các d án.
Phát trin th trng chng khóan : th trng trái phiu là mt b phn
không th thiu ca th trng chng khoán.  th trng chng khoán phát trin
n đnh và hat đng hiu qu thì cn mt th trng trái phiu sôi đng hiu qu có
kh nng to ra lãi sut chun cho th trng. Th trng trái phiu hot đng hiu
qu cng đng ngha vi vic duy trì n đnh kinh t v mô và thúc đy th trng
chng khóan hiu qu và phát trin, góp phn huy đng và s dng vn có hiu qu.
1.3 Lãi sut trái phiu và mt s loi lãi sut liên quan.
1.3.1 Lãi sut coupon : nu mt trái phiu có mnh giá là 1000 USD và phi tr lãi
sut vi t l 8%/nm thì lãi sut coupon s là 8%. T chc phát hành s phi tr
cho ngi s hu trái phiu 80 USD/nm, vì t l lãi sut coupon không đi trong
sut k hn trái phiu cho nên lãi sut coupon cng không thay đi.
1.3.2 Lãi sut hin hành : gi s có th mua đc mt trái phiu có mnh giá 1000
USD, lãi sut 8%/nm vi giá 800USD. Cho dù có mua vi giá bao nhiêu thì cng
nhn đc 80USD mi nm. Vi mc giá 800USD mà nhn đc 80USD mi nm
có ngha là lãi sut thc t là 10% nm. ây là lãi sut hin hành ca trái phiu.
- 6 -
Trong trng hp này, trái phiu đc bán di mnh giá nhng cng có loi trái
phiu s đc bán giá cao hn mnh giá ca nó.

các ngân hàng thng mi phi duy trì ti Ngân hàng Trung ng. Do bi Ngân
hàng Trung ng kim tra rt cht ch các khon d tr bt buc này, lãi sut huy
đng qua đêm đc xem là
mt biu th quan trng v chính sách tin t ca cp
nhà nc và chiu hng
tng lai ca các lãi sut khác. Mt s st gim lãi sut
- 7 -
qua đêm có th cho thy là Ngân hàng Trung ng đã quyt đnh kích thích nn
kinh t, bng cách ni lng các khon d tr áp dng cho c h thng ngân hàng.
Tuy nhiên, nên thn trng khi s dng ch s này, và khi s dng cn kt hp mt
s tham kho khác ca bi cnh đ xác đnh. Bi vì mt lãi sut st gim có th đn
gin ch là vì các ngân hàng đã thc hin vic cho vay thng mi thp hn do nhu
cu vn bên ngoài gim xung, nh vy theo l t nhiên, ngân hàng s cn ít hn
các khon vay mn đ cân đi d tr.
Lãi sut chit khu ca NHTW(discount rate) :
là lãi sut đc thu trên
các khon tin mà
Ngân hàng Trung ng cho các ngân hàng thành viên trong h
thng vay. ây là công c điu tit v mô thng đc M và các nc phng tây
s dng rt hiu qu. Các khon vay đó đc cm c bng các chng khoán ca chính
ph hoc các giy t có giá đ hiu lc khác theo quy đnh. NHTW có th điu chnh
lãi sut chit khu đ khuyn khích hoc hn ch các ngân hàng thành viên vay
mn. V phng din v mô, mt s thay đi ca lãi sut này đc xem là mt du
hiu chin lc mnh th hin chính sách ca NHTW, nhm vào nhng đi thay
trong tng lai v cung tin t và điu chnh các lãi sut th trng.
Lãi sut LIBOR (London Interbank Offered Rate ): là lãi sut làm cn c
giao dch tín dng bng đng đô la M ti hi ngoi, đc công b bi mt liên
ngân hàng ti Luân ôn. ây là lãi sut trung bình áp dng cho các khon ký thác
bng đô la M do 5 ngân hàng ln nht ca Anh công b ti th trng Luân ôn.
Lãi sut LIBOR là loi lãi sut c bn ngn hn. ng đô la M s dng trong hot

thc đu giá vi khon chit khu trên các mnh giá ca trái phiu chính ph có k
hn di mt nm. Nu không có mt th trng tin t thì s không có các lãi sut
th trng. Mà
lãi sut th trng chính là đng c đ kích thích hot đng ca th
trng trái phiu.
Không có các lãi sut nhy cm đó thì khó có mt th trng mua
bán trái phiu hu hiu.
1.4 ng cong lãi sut và vai trò ca đng cong lãi sut
- 9 -
1.4.1 ng cong lãi sut :  thun tin cho vic phân tích và quan sát, các nhà
kinh t hc chia đng cong lãi sut thành 4 dng:
Dng thông thng :nu nhng ngi đi vay trên th trng (ngi phát
hành trái phiu) tin rng trong tng lai lãi sut s tng hn so vi hin ti và h s
quyt đnh phát hành các trái phiu có k hn dài đ có th cht cht mc vn vay
thp trong nhiu nm. Do đó, làm cho lng cung và cu các trái phiu có k hn dài
trong nn kinh t tng lên so vi các trái phiu ngn hn. Bên cnh đó, điu này cng
góp phn làm cho sc cu đi vi các trái phiu ngn hn gim đi và kt qu là làm
cho đng cong lãi sut đi lên. Khi đng cong lãi sut  dng thông thng thì lãi
sut ca các trái phiu ngn hn là thp nht, sau đó tng dn lên và cui cùng thì
đng cong gn nh nm ngang. ng cong dng này cho bit nn kinh t đang
tng trng chm nhng n đnh.
Hình 1.1 : ng cong lãi sut dng thông thng

Dng dc lên: t

các loi chng khoán ngn hn trên th trng tng lên và làm cho lãi sut ngn hn
tng, và xét v s tng đi so vi lãi sut dài hn thì làm đo ngc cu trúc hay
đng cong lãi sut.
ng cong dng này cho bit nn kinh t đang trong giai
đon thu hp và suy thoái
.

Hình 1.3: ng cong lãi sut dng đo ngc

Dng phng: trc khi đo ngc thì đng cong lãi sut có th có dng
phng. Dng phng ca đng lãi sut có th đc xem là mt cnh báo ca s đo
ngc nhng cng có khi đng cong lãi sut s tr li dng thông thng ch
Lãi
sut
Thi hn
Lãi
sut
Thi hn
- 11 -
không đo ngc. ng cong dng này cng cho bit nn kinh t đang trong giai
đon suy thoái.
Hình 1.4: ng cong lãi sut dng phng

Trích đoạn Các tc hc tài chính trung gian

---