1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH
NGUYỄN THỊ PHONG LAN

XÂY DỰNG TIÊU CHUẨN
NIÊM YẾT CỔ PHIẾU
TRÊN SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: KINH TẾ – TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
Mã số: 60-31-12 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học : TS. TRN TH THÙY LINH TP. Hồ Chí Minh – Năm 2009

2

Minh HOSE thành 2 khu vc niêm yt.
-
Xây dng các tiêu chun niêm yt linh hot theo tình hình phát trin ca th trng
- Chun hoá k toán Vit Nam theo các thông l quc t
3
- Xây dng h thng vn bn pháp lut hoàn chnh và đng b
- Có tiêu chun niêm yt riêng cho các ngành ngh đc bit
̇ Các gii pháp h tr, bao gm :
- Gia tng mc đ minh bch thông tin ca các doanh nghip niêm yt
- Nâng cao cht lng k toán, kim toán Vit Nam và xây dng báo cáo tài chính
theo tiêu chun quc t.


gii…… 11
1.3 Bài hc kinh nghim cho Vit Nam đ xây dng tiêu chun niêm yt ……………15
5
Kt lun chng I………………………………………………………………………….17
CHƯƠNG 2:
THỰC TRẠNG VỀ
TIÊU CHUẨN NIÊM YẾT CỔ PHIẾU TRÊN SỞ GIAO DỊCH
CHỨNG KHOÁN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
2.1. Phân tích thc tin tình hình TTCK Vit Nam thi gian qua…………………… 18
2.1.1. Tng quan tình hình kinh t Vit Nam thi gian qua……………………………18
2.1.2. Thc trng v tình hình hot đng ca TTCK Vit Nam……………………… 21
2.1.2.1. Tồn cnh TTCK Vit Nam thi gian qua………………………………… 21
2.1.2.2. Tình hình phát hành c phiu đ tng vn ca các DN niêm yt ………… 26
2.1.2.3. Phân tích nhng ngun nhân gây bin đng đn TTCK Vit …………… 28
2.1.3. Nhng thành tu đt đc ca TTCK Vit Nam trong thi gian qua ………… 29
2.1.4. Các yu t gây nguy c cho TTCK Vit Nam…………… 30
2.1.4.1. Tâm lý nhà đu t ……………………………………………………… 30
2.1.4.2. Thơng tin bt cân xng …………………………………………………… 31
2.1.4.3. Nn đu c chng khốn ………………………………………………… 31
2.1.4.4. Nn lm phát chng khốn……………….………………………………… 31
2.1.4.5. H thng qun lý giám sát th trng cha hiu qu ………………………32
2.2. Tình hình niêm yt c phiu trên SGDCK Thành ph H Chí Minh…………… 33
2.2.1. Nhn đnh v tiêu chun niêm yt c phiu trên SGDCK Thành ph H Chí
Minh 33
2.2.1.1. Tiêu chun v ch tiêu vn điu l 33
2.2.1.2. Tiêu chun v ch tiêu li nhun 35
2.2.1.3. Tiêu chun v ch tiêu các khon n
35
2.2.1.4. Ch tiêu v tính đi chúng ca doanh nghip
36

3.2.3.5. V t l phân b cho c đơng 57
3.2.4. Gii pháp nâng cao tiêu chun niêm yt c phiu trên SGDCK TP.HCM theo l
trình đn nm 2020 57
3.2.4.1. Phân chia th trng và đ ra các tiêu chun niêm yt riêng cho tng th
trng 58
3.2.4.2. Xây dng các tiêu chun niêm yt linh hot theo tình hình phát trin ca th
trng 61
7
3.2.4.3. Chun hoá k toán Vit Nam theo các thông l quc t 61
3.2.4.4. Xây dng h thng vn bn pháp lut hoàn chnh và đng b 62
3.2.4.5. Có tiêu chun niêm yt riêng cho các ngành ngh đc bit 62
3.2.5. Gia tng mc đ minh bch thông tin ca các doanh nghip niêm yt 63
3.2.5.1. Thành lp công ty đnh mc tín nhim trên TTCK Vit Nam 63
3.2.5.2. Xây dng c ch giám sát thông tin 65
3.2.5.3. Phân tích, đánh giá thông tin công b và nhng ri ro kinh doanh ca doanh
nghip 66
3.2.5.4. T chc công b
thông tin 67
3.2.5.5. Công b thông tin vn c phn 67
3.2.5.6 Gii pháp hn ch bt cân xng thông tin 68
3.2.5.7. V phía Nhà nc 69
3.2.6. Nâng cao cht lng k toán, kim toán Vit Nam và xây dng báo cáo tài chính
theo tiêu chun quc t 70
3.2.6.1. Gii pháp nâng cao cht lng k toán, kim toán Vit Nam 70
3.2.6.2. Gii pháp đi vi công ty kim toán 72
3.2.6.3. Gii pháp hoàn thin báo cáo tài chính ca các doanh nghip niêm yt 73
Kt lun chng III…………………………………………………………………… 76
Kt lun 77
Tài liu tham kho
Các ph lc


9
LÔØI CAÛM ÔN
Trc tiên tôi xin chân thành cám n cô Trn Th Thùy Linh đã tn tình hng dn,
chnh sa, góp ý và đng viên tôi trong sut quá trình thc hin lun vn.
Tôi xin cám n Quý Thy Cô trng i Hc Kinh T Thành ph H Chí Minh đã
truyn đt nhng kin thc quý báu cho tôi trong thi gian hc ti trng.
Tôi cng xin gi li cám n đn các công ty đã nhit tình hp tác, giúp đ tôi trong vic
thm dò ly ý kin v
vn đ nâng cao tiêu chun niêm yt trên S giao dch chng
khoán Thành ph H Chí Minh hin nay.
Và li cám n sau cùng con xin dành cho Cha M, anh ch em trong gia đình đã ht lòng
quan tâm và đng viên con (em).
NT Nhà đu t
NTNN Nhà đu t nc ngồi
NHNN Ngân hàng Nhà nc
NYSE S giao dch chng khốn NewYork
OTC Th trng giao dch phi tp trung – Over the counter
SGDCK S giao dch chng khốn
SGDCK TP.HCM S giao dch chng khốn Thành ph H Chí Minh - HOSE
SGX S Giao dch chng khốn Singapore
TTCK Th trng ch
ng khốn
TTCKVN Th trng chng khốn Vit Nam
UBCK y ban chng khốn
UBCKNN y ban chng khốn Nhà nc
WTO T chc Thng mi Th gii - World Trade Organization

11
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU STT TÊN BẢNG NỘI DUNG
1
Bng 2.1 Tng trng GDP 2004 – 2008 (%)
2
Bng 2.2
Quy mơ giao dch chng khốn ti HOSE qua các nm 2006
– 2008
3
Bng 2.3
Quy mơ niêm yt chng khốn ti HOSE tính đn q
II/2009

Các tiêu chun niêm yt
3
S đ 1.3
Tiêu chun niêm yt ca mt s TTCK trên th gii
4 S đ 2.1
Các yu t gây nguy c cho TTCK Vit Nam
5 S đ 2.2 Nhn đnh c các tiêu chun niêm yt trên SGDCK TP.HCM
6 S đ 2.3
Các đánh giá, phân tích khác
7 S đ 3.1 Các gii pháp nâng cao tiêu chun niêm yt
8 S đ 3.2 Các gii pháp theo l trình đn nm 2015
10 S đ 3.3 Các gii pháp theo l trình đn nm 2020
11 S đ 3.4 Gia tng mc đ minh bch thơng tin các DNNY
12 S đ 3.5 Nâng cao cht lng k tốn, kim tốn Vit Nam
2. DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ

STT ĐỒ THỊ NỘI DUNG
1  th 2.1 T sut sinh li trên doanh thu thun
2  th 2.2 Ch s VN-Index qua các nm 2000 – 2008
3  th 2.3
Biu đ tng/gim ca mt s ch s chng khốn tiêu biu
4  th 2.4 Quy mơ giao dch CK ti HOSE qua các nm 2006-2008
5  th 2.5
Tình hình CK niêm yt mi ti HOSE qua các nm 2006 -
2008
6  th 2.6 Ch s Upcom Index t ngày 24/06/09 đn 25/08/09
7  th 2.7 Phát hành cho CHH ph bin nm 2007
8  th 2.8 C phiu thng chim u th nm 2008
trng chng khoán Vit Nam hin nay mà c th là tiêu chun niêm yt trên S Giao
dch Chng khoán Thành ph H Chí Minh. Mong rng đ tài này s tip tc đc
nghiên cu, kho sát, kim chng đy đ hn và trên c s
 đó có th cng c hoc b
sung thêm các gii pháp, đ xut nhm đt đc hiu qu thit thc và bn vng hn.
3/ Mc tiêu nghiên cu ca đ tài
- Nâng cao tiêu chun niêm yt trên S Giao dch chng khoán Thành ph H Chí
Minh nhm đa SGDCK TP.HCM hi nhp vi th trng tài chính, TTCK các
nc.
- Tng bc kt ni SGDCK TP.HCM vi TTCK khu vc và th
gii mà trc mt
là vi TTCK các nc trong khu vc đ th trng thc s tr thành mt kênh
huy đng vn có hiu qu cho nn kinh t.
4/ i tng và phm vi nghiên cu ca đ tài
14
i tng nghiêu cu : các tiêu chun niêm yt trên th trng chng khoán Vit
Nam và mt s th trng chng khoán trên th gii nh NYSE, London, Singapore,
HongKong.
Phm vi nghiên cu : nghiên cu v tiêu chun niêm yt c phiu trên S Giao
dch chng khoán Thành ph H Chí Minh HoSE.
5/ Phng pháp nghiên cu
 tài đã s dng kt hp các phng pháp nghiên cu nh : thng kê, phân tích
mô t, tng hp, và phng pháp quan sát t th
c tin đ khái quát bn cht ca các vn
đ cn nghiên cu.  tài cng da trên c s lý thuyt chuyên ngành tài chính kt hp
phng pháp thu thp thông tin t các sách, báo, tp chí và các website có liên quan đ
đi sâu vào phân tích nhng vn đ trng tâm da trên c s tuân th các nguyên tc
thng nht nh: đm bo tính thc tin và khách quan cng nh tính khoa hc ca tt c
các ni dung đc trình bày.
6/ Kt c


Chương 1:
LÝ LUẬN VỀ
TIÊU CHUẨN NIÊM YẾT
TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN 17
1.1 Lý lun v niêm yt chng khoán
1.1.1 Niêm yt chng khoán
1.1.1.1 Khái nim niêm yt chng khoán
Niêm yt chng khoán là vic đa các chng khoán có đ tiêu chun vào đng ký
và giao dch ti th trng giao dch tp trung (trung tâm giao dch chng khoán, S giao
dch chng khoán). Hay nói cách khác, đ có th đc niêm yt ti mt S giao dch
chng khoán (SGDCK) thì công ty xin niêm yt phi đáp ng đ các tiêu chun do S đó
đt ra. Mi SGDCK có nhng điu kin đt ra khác nhau đ đm bo cho s hot đng
an toàn đng thi phù hp vi mc đích hot đng ca S giao dch đó.
T chc niêm yt là t chc phát hành đc niêm yt chng khoán ti th trng
giao dch tp trung.

phát hành ra công chúng trên mt SGDCK trong nc và ngoài nc.
Niêm yt tng phn (Partial listing) là vic niêm yt mt phn trong tng s
chng khoán đã phát hành ra công chúng c
a ln phát hành đó, phn còn li không hoc
cha đc niêm yt. Niêm yt tng phn thng din ra  các công ty ln do Chính ph
kim soát, phn chng khoán phát hành ra th trng do các nhà đu t cá nhân nm gi
đc niêm yt, còn phn nm gi ca Chính ph hoc t chc đi din cho Chính ph
nm gi không niêm yt.
Niêm yt ca trc (front-door listing) là vic mt công ty đáp
ng đ các điu
kin và tiêu chun quy đnh đ đng ký niêm yt ti th trng giao dch tp trung (trung
tâm giao dch chng khoán, SGDCK).
Niêm yt ca sau” (back-door listing) còn gi là thâu tóm ngc (reverse take-
over) hay sáp nhp ngc (reverse merger) đc hiu là mt công ty cha đ điu kin
niêm yt đã dùng bin pháp thâu tóm hay sáp nhp đ chim quyn kim soát mt công
ty đã niêm yt và nghim nhiên đc niêm yt trên th tr
ng chng khoán bng s đi
tên ca c phiu đã niêm yt. Có nhiu nguyên nhân khin doanh nghip tìm cách niêm
yt ca sau bi h mun tránh các khon chi phí ca vic niêm yt ca trc (front-door
listing) nh chi phí t vn phát hành, lut s, k toán viên, công ty chng khoán hoc
các công ty này mun rút ngn thi gian ch đc niêm yt, và gim thiu nhng phin
phc liên quan ti c quan qun lý khi niêm yt. Niêm yt c
a sau phá v tính nht th
trong các quy đnh v điu kin niêm yt và qun lý niêm yt. Vic này có th to ra s
bt bình đng trong vic thc thi các quy đnh v niêm yt và qun lý niêm yt và thiu
bình đng v phng din công b thông tin. Phn ln các nc đu coi hot đng này là
tái c cu tài sn ca công ty niêm yt và phi đc s phê chun ca c quan qun lý,
bt buc công b thông tin.
Niêm yt chéo c phiu là vic mt công ty thc hin niêm yt c phiu ca mình
trên mt hoc hn mt th trng nc ngoài bên cnh th trng ni đa. Trong khong

- S giao dch chng khoán xem xét s b.
- Công ty xin niêm yt np h s cho y ban chng khoán xin phép phát hành
chng khoán ra công chúng.
- y ban chng khoán Nhà nc cp giy phép phát hành.
- T chc phát hành trên th trng s cp.
- Xin phép niêm yt.
- SGDCK thm tra chính thc trình Hi đng qun tr chp thun cho niêm yt.
- Làm các th tc đng ký chính thc niêm y
t.
C th các bc v quy trình niêm yt
20
S đ 1.1 : Quy trình niêm yt
Bc 1: Np h s đng ký niêm yt lên SGDCK
T chc đng ký niêm yt chng khoán phi np h s đng ký niêm yt cho
SGDCK. H s đng ký niêm yt chng khoán thng bao gm:
- Giy đng ký niêm yt chng khoán theo mu quy đnh ca S giao dch;
- Quyt đnh thông qua vic niêm yt chng khoán ca cp có thm quyn cao nht ca
công ty (đi hi c đông, hi đng qun tr, hi đng thành viên…) tùy theo loi hình
công ty và loi chng khoán niêm yt theo quy đnh ca pháp lut.
- S đng ký ch s hu chng khoán ca t chc đng ký niêm yt đc lp trong
mt thi hn nht đnh theo qui đnh trc thi đim np h s đng ký niêm yt;
-
Bn cáo bch ca t chc niêm yt theo mu quy đnh và phi đáp ng các yêu cu:
Có đy đ các thông tin cn thit, trung thc, rõ ràng nhm giúp cho ngi đu t và
công ty chng khoán có th đánh giá đúng v tình hình tài chính, tình hình hot đng
kinh doanh và trin vng ca t chc xin niêm yt; Các s liu tài chính trong Bn
cáo bch phi phù hp vi các s liu ca Báo cáo tài chính đã đc kim toán trong
h
 s xin phép niêm yt; Có ch ký ca Ch tch Hi đng qun tr, Trng Ban
Kim soát, Giám đc (Tng giám đc), K toán trng ca t chc xin niêm yt.

t chc đng ký niêm yt không đáp ng đc các điu kin do SGDCK đt ra thì đu b
loi ngay khi thm đnh s b trc khi np đn xin niêm yt chính thc.
Khi thm đnh s b, s giao dch thng chú trng đn các vn đ sau:
- Các điu khon thành lp công ty, công ty con và các chi nhánh (nu có). T chc ni
b, chi tit nhân s v hi đng qun tr, ban giám đc, kim soát và lc lng lao
đng; Vic nm gi chng khoán, tham gia chia li nhun, quyn li ca hi đng
qun tr, ban giám đc và ca các c đông chính trong bt c hot đng kinh doanh
nào liên quan đn công ty;
- Các vn đ v n (phi thu, phi tr), vic kin t
ng cha hoàn thành và nh hng
ca nó ti công ty (nu có);
- Kh nng sn xut kinh doanh, đu t ca công ty và các tác đng ca chính sách thu
nhp, phân phi thu nhp trong tng lai;
- Thng xuyên t chc công b thông tin v mi mt hot đng ca công ty đc bit
là các thông tin v tài chính nh kt qu hot đng sn xut kinh doanh, kh nng
sinh li, c cu v
n, c cu nm gi khi lng chng khoán trong nhng nm qua,
mc đ thanh khon ca chng khoán;
Tin trình thm đnh s b h s ca SGDCK gm các bc sau :
- Th nht : SGDCK kim tra các tài liu do công ty xin niêm yt np;
- Th hai: SGDCK đt các câu hi cho công ty xin niêm yt v các tài liu đã np;
- Th ba: Công ty xin niêm yt tr li câu hi ca SGDCK v các th tc t bc 1
đn bc 3 và lp đi lp li cho đn khi các chi tit đc sáng t hoàn toàn;
- Th t: SGDCK tìm hiu thêm v công ty xin niêm yt và có th đn công ty đ kim
tra các tài liu và thu thp thêm các thông tin cn thit cho vic thm đnh niêm yt
chính thc;
22
- Th nm: Nhân viên SGDCK tho lun v kt qu ca vic thm tra trong đó có các
kt qu khi thc hin tìm hiu công ty;
- Th sáu: SGDCK đa ra quyt đnh cui cùng và thông báo quyt đnh này cho công

Các ni dung trng tâm mà SGDCK chú ý kim tra gm:
- Kh nng sinh li và n đnh ca công ty;
23
- T chc qun lý và hot đng ca công ty;
- Li ích ca công chúng và vic đm bo quyn li ca công ty;
Bc 5: SGDCK phê chun niêm yt:
Khi xét thy công ty đng ký niêm yt đã đáp ng đy đ các điu kin v niêm
yt chng khoán, Hi đng qun tr SGDCK s phê chun cho chng khoán đó đc
niêm yt đ chính thc giao dch trên SGDCK.
B
c 6: Khai trng niêm yt:
Sau khi đc phê chun niêm yt, SGDCK s quy đnh c th thi gian s niêm
yt và mi ch tch hi đng qun tr, hi đng thành viên và tng giám đc, giám đc
điu hành ca công ty niêm yt đ đnh ngày giao dch đu tiên trên SGDCK đi vi
chng khoán đã đc phê chun cho phép niêm yt. ây chính là vic giúp lãnh đo
công ty niêm yt hin din trc công chúng và nhn trách nhi
m pháp lý ca công ty đã
đc niêm yt.
1.1.2 Công ty niêm yt
1.1.2.1 Khái nim công ty niêm yt
Công ty niêm yt (CTNY) là công ty c phn có chng khoán đc đa vào giao
dch chính thc ti SGDCK hay Trung tâm giao dch chng khoán. Công ty niêm yt là
ngun cung cp hàng hoá ch yu trên th trng chng khoán và to điu kin thun li
cho các nhà đu t có nhiu s la chn đ tìm kim li nhun.
1.1.2.2 Li th và bt l
i ca công ty niêm yt
Li th ca công ty niêm yt
Vic chng khoán ca mt t chc phát hành đc niêm yt s đem li cho chính
t chc đó và các nhà đu t nhiu li th đáng k nh hot đng mua bán đc tin
hành trong mt th trng trt t và đc qun lý cht ch; tính thanh khon ca chng

toán báo cáo tài chính công ty mình. i vi nhng công ty c phn phi phát hành c
phiu ra bên ngoài ln đu đ thu hút vn còn tn thêm chi phí phát hành gm: chi phí
thuê t vn, thuê t chc đnh giá, thuê đa đ
im t chc, đng báo, …
Vic niêm yt đòi hi công ty phi có mt đi ng qun lý có cht lng cao và
mt c cu t chc có h thng nên chi phí qun lý s cao. C phiu ca CTNY đc
mua bán rng rãi trên th trng nên quyn kim soát cng d dàng b chi phi bi nhng
c đông ln và ri ro b thâu tóm là có th xy ra.
Vic bi
n đng giá c phiu trên th trng ph thuc rt nhiu vào yu t tâm lý
và “khu v” ca nhà đu t nên đôi khi nó không phn ánh đúng tình hình hot đng và
hiu qu kinh doanh ca các CTNY.
1.2 Tiêu chun niêm yt trên th trng chng khoán
1.2.1 Tiêu chun niêm yt chung ca TTCK khu vc, th gii và Vit Nam
25
S đ 1.2 : Các tiêu chun niêm yt
Quy mô và c cu s hu vn c phn : quy mô ca t chc đng ký niêm yt
phi đ ln đ to nên tính thanh khon cho chng khoán. Tiêu chun này đc quy đnh
qua vn điu l ca doanh nghip. Tùy tng giai đon phát trin khác nhau ca nn kinh
t và tùy môi trng đng ký niêm yt mà quy đnh v vn điu l khác nhau. Ngoài ra,
đ đm bo tiêu chí đi chúng, s lng chng khoán do ngi đu t ngoài t chc
đng ký niêm yt nm gi phi đt mc ti thiu theo quy đnh.
Thi gian hot đng t khi thành lp công ty: đ đng ký cho chng khoán niêm
yt trên th trng, t chc phát hành chng khoán phi có nn tng kinh doanh vng
chc và thi gian hot đng liên tc trong mt s nm nh
t đnh tính đn thi đim đng
ký niêm yt. Thông thng, đi vi các th trng truyn thng, t chc đng ký niêm
yt phi có thi gian hot đng ti thiu t 3 nm đn 5 nm, hoc phi có c phiu đã
đc giao dch trên th trng phi tp trung.
Li sut thu đc t vn c phn: quy đnh này nhm đ

doanh
nghip

Thi
hn
ràng
buc
chuyn
nh

n
g

Li
sut
thu
đc
t vn
c
phn

iu
kin
khác