B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN ANH HIN XÂY DNG NI DUNG VÀ QUY TRÌNH
LP BÁO CÁO TÀI CHÍNH HP NHT CA CÁC
TP OÀN KINH T A NGÀNH TI VIT NAM
LUN ÁN TIN S KINH T
Tp. H Chí Minh - Nm 2011

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH NGUYN ANH HIN

Tác gi lun án

LI CÁM N Tác gi xin bày t lòng bit n chân thành đn PGS.TS Võ Vn Nh, ngi
hng dn khoa hc, đã nhit tình hng dn, đng viên và h tr tác gi trong sut
quá trình thc hin đ tài nghiên cu.
Tác gi xin bày t s cám n chân thành đn các bn bè, đng nghip đã chia
s, giúp đ tác gi hoàn tt lun án này.
Tác gi lun án 6
Mc lc
Li cam đoan
Li cám n
Mc lc
Danh mc các ch vit tt
Danh mc các bng, s đ

LI M U
CHNG 1: TNG QUAN V BÁO CÁO TÀI CHÍNH HP NHT……… 1
1.1. Lý lun chung v BCTC………….………………………………………………. 1
1.1.1. Bn cht và mc đích ca BCTC……………………………………………… 1
1.1.2. Nguyên tc lp và trình bày BCTC…………………………………………… 3
1.1.3. Các thông tin trình bày trên BCTC…………………………………………… 4

k toán ………………….…………………………………………………………… 44
2.2.1. Nguyên tc và trình t lp BCTC hp nht…………………………………… 44
2.2.2. Mt s đánh giá v quy đnh hin hành khi lp BCTC hp nht 52
2.3. c đim t chc hot đng ca tp đoàn kinh t Vit Nam nh hng
phm vi và trình t hp nht BCTC 53
2.3.1. Phm vi hp nht BCTC 53
2.3.2. Trình t hp nht BCTC 54
2.4. Thc trng lp và trình bày BCTC hp nht ti các tp đoàn kinh t
Vit Nam hin nay…………………………………………………………………… 58
2.4.1. Tìm hiu chung 58
2.4.2. Kho sát thc t 60
2.4.3. Nhn xét – đánh giá…………………………………………………………… 64
2.4.4. S cn thit ca vic xây dng ni dung và qui trình lp BCTC hp nht
ca các tp đoàn kinh t hot đng đa ngành……………………………………… 66
KT LUN CHNG 2……………………………………………………………. 68

CHNG 3: XÂY DNG NI DUNG VÀ QUY TRÌNH HP LP BCTC
HP NHT CA CÁC TP OÀN KINH T A NGÀNH TI VIT NAM 69
3.1. Quan đim và mc tiêu xây dng……………………………………………… 69
3.1.1. Quan đim xây dng………………………………………………………… 69
3.1.2. Mc tiêu xây dng…………………………………………………………… 71
3.2. Xây dng ni dung và quy trình lp BCTC hp nht ca các tp đoàn
8
kinh t đa ngành……………………………………………………………………… 71
3.2.1. X lý khác bit chính sách k toán gia các khi hot đng trong
tp đoàn……… ……………………………… …………………………………… 71
3.2.2. Ni dung và quy trình lp BCTC hp nht ca các tp đoàn
kinh t đa ngành………………………………………………………………… 112
3.2.3. Quy trình tng hp BCTC các loi hình hot đng và mô hình t chc
cung cp thông tin phc v công tác lp BCTC hp nht…………… ……… 124

Bng 3.4. Tng hp các ch tiêu chuyn đi trên bng CKT
công ty chng khoán……………………………………………………………… 106
Bng 3.5. Tng hp các ch tiêu chuyn đi trên báo cáo LCTT
công ty chng khoán……………………………………………………………… 107
Bng 3.6. Tng hp các ch tiêu chuyn đi trên bng CKT
công ty bo him…………………………………………………………….……… 110
Bng 3.7. Tng hp các ch tiêu chuyn đi trên báo cáo KQHKD
công ty bo him……………………………………………………………………. 110 Danh mc các s đ

S đ 2.1: Mô hình t chc các tp đoàn kinh t ……………………… ………… 40
S đ 2.2. Trình t hp nht BCTC theo ch th hp nht ………… …………… 55
S đ 2.3. Trình t hp nht BCTC theo loi hình hot đng … ………………… 57
S đ 3.1. Mi quan h gia khi sn xut kinh doanh vi khi xây dng
c bn và khi s nghip…………………………………………………………… 74
S đ 3.2. Mô hình nguyên tc t chc công tác k toán ti các đn v
ch đu t và đn v s nghip………… ………………………………………… 81
S đ 3.3. Mô hình lp BCTC hp nht (Mô hình tng quát)……………………… 115
S đ 3.4. Mô hình lp BCTC hp nht (Mô hình c th)…………………………. 120
S đ 3.5. Mô hình cung cp thông tin cho vic lp BCTC hp nht……………… 128
10


thành viên. Bc đu các tp đoàn kinh t  nc ta đc hình thành ch yu do ý chí
ch quan thông qua vic sp xp li các Tng Công ty nhà nc, doanh nghip nhà nc,
cha phi là tt yu ca quá trình tích t, tp trung vn. c đim chung ca các tp đoàn
kinh t nhà nc hin nay là hot đng đa ngành, đa lãnh vc. Trong đó, công ty m đu
là doanh nghip nhà nc (100% vn nhà nc hoc nhà nc có t l vn chi phi); các
công ty con có th là Công ty trách nhim hu hn 1 thành viên 100% vn nhà nuc,
Công ty Trách nhim hu hn t 2 thành viên tr lên có trên 50% vn nhà nc hoc
công ty c phn có c phn chi phi ca nhà nc. Trong bi cnh đó, vic hình thành
các BCTC hp nht ca các tp đoàn kinh t là bc bách và cn thit. BCTC hp nht có
ý ngha và tác dng quan trng đi vi nhng đi tng s dng thông tin k toán ca tp
đoàn. BCTC hp nht giúp ngi s dng thông tin đánh giá tình hình tài chính, kt qu
kinh doanh và các lung tin ca toàn tp đoàn vi t cách mt thc th kinh t duy nht.
H thng pháp lut k toán v BCTC hp nht trong nhng nm gn đây ca Vit Nam
đã đc ban hành và đang tng bc đc hoàn thin: VAS 25 “BCTC hp nht và k
toán các khon đu t vào công ty con” ban hành kèm theo quyt đnh s 234/2003/Q-
BTC ngày 30/12/2003 và đc hng dn k toán ti thông t s 161/2007/TT-BTC
ngày 31/12/2007 ca B Tài chính. Ch đ k toán doanh nghip ban hành kèm theo
12
quyt đnh s 15/2006/Q-BTC ngày 20/3/2006 ca B Tài chính cng đã có nhng qui
đnh c th v ni dung, đi tng áp dng BCTC hp nht.
Mc dù h thng các vn bn hng dn vic lp và trình bày BCTC ca Vit Nam đã
hình thành và đang đc hoàn thin, song đi vi các doanh nghip nói chung, các tp
đoàn kinh t nói riêng, vic lp và trình bày BCTC hp nht vn là mt công vic mi,
khó khn. Mt khác, các vn bn qui đnh vic lp BCTC hp nht hin nay vn cha
hng dn x lý trong trng hp tp đoàn có nhiu lãnh vc hot đng. Các hng dn
lp BCTC hp nht hin nay ch yu tp trung vào trng hp các đn v trong tp đoàn
cùng thuc loi hình hot đng sn xut kinh doanh nên các tp đoàn hot đng đa
ngành, đa lãnh vc còn nhiu lúng túng, vng mc trong quá trình lp BCTC hp nht.
Mt khác, đon 11 chun mc k toán 25 yêu cu công ty m không đc loi tr ra khi
BCTC hp nht các BCTC ca công ty con có hot đng kinh doanh khác bit vi hot

đoàn kinh t đa ngành ti Vit Nam” là cn thit và đáp ng yêu cu thc tin ca các
tp đoàn kinh t hin nay cng nh góp phn b sung, hoàn thin các qui đnh v lp
BCTC hp nht trong thi gian sp ti nhm đm bo tính tin cy ca thông tin trình bày
trên BCTC hp nht ca các tp đoàn kinh t hot đng đa ngành, đa lãnh vc.
0
2. Mc đích nghiên cu:
Thông qua BCTC hp nht, các nhà qun lý công ty m tp đoàn có th đánh giá các
mt hot đng ca tp đoàn nh: tng giá tr tài sn, cu trúc vn, nng lc tài chính ca
toàn tp đoàn, kt qu kinh doanh ca c tp đoàn và tng lãnh vc hot đng, d báo
tình hình hot đng trong tng lai, tng lung tin thu vào và chi ra ca toàn tp đoàn và
ca tng lãnh vc hot đng, kh nng thanh toán… Do đó, đ tài thc hin nhm các
mc tiêu ch yu sau:
- Xây dng đc ni dung và quy trình lp BCTC hp nht đ qua đó to ra các
BCTC hp nht phn ánh trung thc tình hình tài chính, kt qu kinh doanh và các lung
tin ca tp đoàn hot đng đa ngành.
- Quy trình hp nht BCTC phi đm bo có th tn dng s h tr ca công ngh
thông tin nhm gim thiu khi lng công vic trong quá trình lp BCTC hp nht ca
các tp đoàn kinh t.
- B sung các qui đnh, hng dn v lp BCTC hp nht ca tp đoàn kinh t ti Vit
Nam.
3. i tng, phm vi và gii hn nghiên cu ca đ tài:
Lun án nghiên cu BCTC hp nht ca các tp toàn kinh t, đc bit là các tp
đoàn kinh t hot đng đa ngành ca Vit Nam. Tuy nhiên, do khung pháp lý ca mô
hình tp đoàn kinh t ngoài quc doanh hin nay cha đy đ nên lun án tp trung
14
nghiên cu ch yu ti các tp đoàn kinh t Nhà nc vi khung pháp lý là Ngh đnh s
101/2009/N-CP ca Chính ph ban hành ngày 5/11/2009 v thí đim thành lp, t chc,
hot đng và qun lý tp đoàn kinh t Nhà nc.
Bên cnh đó, tp đoàn kinh t đa ngành thuc nhiu lãnh vc hot đng khác nhau
nên vic nghiên cu BCTC hp nht là mt vn đ rt phc tp liên quan đn nhiu ni

cung cp thông tin k toán có đ tin cy cao cho các đi tng có liên quan.
- Lun án là tài liu tham kho đ các c quan chc nng ban hành các hng dn
b sung liên quan đn BCTC hp nht. 16

tng có nhu cu s dng nhng thông tin này bi nó nh hng trc tip đn li ích
kinh t ca h. Do đó, vi trách nhim xã hi, mt mt doanh nghip phi không ngng
17
đ c gng to ra và cung cp đc nhng thông tin có tính hu ích cao cho các đi
tng s dng. Mt khác, Nhà nc phi có nhng ràng buc pháp lý đ nhng thông tin
này đn vi ngi s dng mt cách nhanh chóng và có đ tin cy  mc đ cao.
1.1.1.2. Mc đích ca BCTC:
BCTC dùng đ cung cp thông tin v tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và
các lung tin ca mt doanh nghip, đáp ng yêu cu ca nhà qun lý doanh nghip và
các đi tng khác có liên quan trong vic đa ra các quyt đnh kinh t.
Thông tin v tình hình tài chính ch yu đc cung cp qua bng cân đi k toán.
Tình hình tài chính ca doanh nghip chu nh hng ca các nhân t nh ngun lc kinh
t do doanh nghip kim soát, c cu tài chính, tính thanh khon và kh nng thanh toán,
kh nng thích ng và phù hp vi môi trng hot đng ca doanh nghip. Các yu t
liên quan trc tip đn vic xác đnh tình hình tài chính trong bng cân đi k toán là tài
sn, n phi tr và vn ch s hu.
Thông tin v tình hình kinh doanh ca doanh nghip đc cung cp qua báo cáo
kt qu hot đng kinh doanh. Các thông tin v tình hình kinh doanh giúp d đoán kh
nng sinh li trong tng lai, kh nng to ngun tin ca doanh nghip, đánh giá hiu
qu các ngun lc doanh nghip đang hoc có th s dng. Các yu t liên quan trc tip
đn tình hình và kt qu kinh doanh trong báo cáo kt qu hot đng kinh doanh là doanh
thu, thu nhp khác, chi phí và kt qu kinh doanh.
Thông tin v các lung tin ca doanh nghip đc cung cp qua báo cáo lu
chuyn tin t. Các thông tin này rt cn thit trong vic đánh giá các hot đng đu t,
tài chính và kinh doanh ca doanh nghip, cung cp cho ngi s dng đánh giá v kh
nng to các ngun tin và các khon tng đng tin cng nh vic s dng các ngun
tin này.
1.1.2. Nguyên tc lp và trình bày BCTC:
Các nguyên tc nh hng đn vic lp và trình bày BCTC theo IAS 01 – Trình
bày BCTC gm:

- Tài sn vô hình;
- Tài sn tài chính;
- Các khon đu t s dng phng pháp vn ch s hu;
- Tài sn có tính cht sinh hc;
- Hàng tn kho;
- Các khon phi thu có tính cht thng mi và các khon phi thu khác
- Tin và các khon tng đng tin;
19
- Các khon phi tr thng mi và các khon phi tr khác;
- D phòng;
- Các khon công n tài chính;
- Tài sn và n phi tr thu thu nhp hin hành;
- Tài sn và n phi tr thu thu nhp hoãn li;
- Li ích ca c đông không kim soát;
- Vn góp và li nhun gi li ca công ty m.
Các khon mc b sung, các tiêu đ và s cng chi tit cn phi đc trình bày
trong bng cân đi k toán khi mt chun mc k toán khác yêu cu hoc khi vic trình
bày đó là cn thit đ đáp ng yêu cu phn ánh trung thc và hp lý v tình hình tài
chính ca doanh nghip.
1.1.3.2. Báo cáo thu nhp toàn din (báo cáo kt qu hot đng kinh doanh):
- Doanh thu;
- Chi phí tài chính;
- Phn s hu trong lãi hoc l ca công ty liên kt hoc liên doanh đc k toán
theo phng pháp vn ch s hu;
- Chi phí thu thu nhp;
- S tng cng các khon lãi hoc l trc thu liên quan đn ngng hot đng;
- Lãi hoc l;
- Phn s hu trong các khon thu nhp khác ca công ty liên kt hoc liên doanh
đc k toán theo phng pháp vn ch s hu;
- Tng khon mc thuc khon thu nhp khác đc phân loi theo tính cht;

chính theo th t trình bày hàng dc ca tng khon mc.
- Nhng thông tin khác;
- Nhng khon n tim tàng, cam kt và nhng din gii tài chính khác;
- Nhng thông tin phi tài chính.
Tóm li, BCTC có vai trò quan trng trong vic cung cp thông tin kinh t cho các
đi tng có liên quan. Do đó, vic lp và trình bày BCTC phi tuân th nhng yêu cu
và nguyên tc nht đnh. Các nguyên tc lp BCTC và các ni dung c bn ca BCTC
theo chun mc k toán Vit Nam nhìn chung phù hp vi thông l quc t. Tuy nhiên,
vic qui đnh c th mu biu BCTC  ch đ k toán áp dng chung cho tt c các
doanh nghip t ra không thích hp vi thc t hot đng đa dng ca các doanh nghip.
Vn đ này cng cn đc xem xét li khi Vit Nam hi nhp ngày càng sâu rng vi
kinh t các nc trong khu vc và trên th gii.
21
1.2. BCTC hp nht:
1.2.1. Công ty m, công ty con và BCTC hp nht:
1.2.1.1. Công ty m, công ty con và tp đoàn kinh t:
1.2.1.1.1. Công ty m, công ty con:
Công ty m là công ty có quyn kim soát, chi phi v tài chính, chin lc hot
đng sn xut kinh doanh ca mt hoc nhiu công ty khác. Các công ty chu s kim
soát, chi phi ca công ty m đc gi là công ty con. Công ty m, công ty con có th
đc hình thành thông qua các hình thc ch yu sau:
- Công ty m thành lp mi các công ty con: phng thc này đc thc hin khi
mt công ty phát trin mnh v qui mô, có tim lc tài chính nên thành lp mi các công
ty con hoc nâng cp các chi nhánh, đn v ph thuc thành các công ty con đ m rng
phm vi hot đng.
- Hp nht kinh doanh theo phng thc mua c phiu: Công ty m có th mua c
phiu ca mt công ty khác đ đt đc quyn kim soát ti công ty con. ây là phng
thc hình thành công ty con ph bin trên th gii.
1.2.1.1.2. Tp đoàn kinh t:
Theo điu 146 Lut doanh nghip nm 2005 thì tp đoàn kinh t đc xp là mt

đoàn.
- BCTC hp nht phn ánh tình hình tài chính, kt qu kinh doanh và các lung
tin ca mt thc th duy nht (tp đoàn).
- Trong quá trình lp BCTC hp nht, các giao dch và các s d ni b trong tp
đoàn s đc loi tr.
1.2.2. Ni dung và trách nhim lp BCTC hp nht:
1.2.2.1. Ni dung BCTC hp nht:
H thng BCTC hp nht gm BCTC hp nht nm và BCTC hp nht gia niên
đ.
- BCTC hp nht nm gm Bng cân đi k toán hp nht; Báo cáo kt qu hot
đng kinh doanh hp nht; Báo cáo lu chuyn tin t hp nht; Bn thuyt minh BCTC
hp nht.
- BCTC hp nht gia niên đ cng bao gm 4 mu báo cáo nh BCTC hp nht
nm và có 2 dng gm: BCTC hp nht gia niên đ dng đy đ và BCTC hp nht
gia niên đ dng tóm lc. Trong đó, BCTC hp nht gia niên đ dng đy đ có ni
dung tng t nh BCTC hp nht nm, BCTC hp nht gia niên đ dng tóm lc ch
trình bày mt s ch tiêu ch yu trên các mu báo cáo.
1.2.2.2. Trách nhim lp và trình bày BCTC hp nht:
23
Mc đích ca BCTC hp nht là nhm cung cp thông tin kinh t, tài chính và tình
hình kinh doanh ca tp đoàn trong nm tài chính và nhng d đoán trong tng lai cho
các đi tng s dng thông tin ca tp đoàn, công ty m. Thông tin trên BCTC hp nht
là cn c quan trng đ ra các quyt đnh v qun lý, điu hành hot đng kinh doanh,
đu t vào tp đoàn ca các ch s hu, nhà đu t, ch n… Do đó, Công ty m và tp
đoàn là đn v có trách nhim lp BCTC hp nht đ tng hp và trình bày mt cách tng
quát, toàn din tình hình tài sn, n phi tr, ngun vn ch s hu  thi đim lp
BCTC, tình hình và kt qu hot đng kinh doanh trong k ca đn v.
Công ty m đng thi là công ty con b mt công ty khác s hu toàn b hoc gn
nh toàn b và nu đc các c đông thiu s trong công ty chp thun thì không phi
lp và trình bày BCTC hp nht.

ti công ty con đu t gián tip.
- Công ty m nm gi gián tip trên 50% quyn biu quyt  công ty con thông qua
nhiu công ty con khác trong tp đoàn. Trong trng hp này, t l quyn biu quyt
gián tip ca công ty m chính là quyn biu quyt trc tip ca các công ty con đu t
trc tip ti công ty con đu t gián tip
- Công ty m va nm gi trc tip và gián tip trên 50% quyn biu quyt  công ty
con.
b/- Công ty m nm gi di 50% quyn biu quyt nhng có mt trong các quyn
hn sau:
- Công ty m có quyn trc tip hoc gián tip b nhim hoc bãi min đa s các
thành viên Hi đng qun tr, Giám đc hoc Tng giám đc ca Công ty con;
- Công ty m có quyn b đa s phiu ti các cuc hp ca Hi đng qun tr hoc
cp qun lý tng đng;
- Nhà đu t khác tha thun dành cho Công ty m hn 50% quyn biu quyt;
- Công ty m có quyn chi phi các chính sách tài chính và hot đng theo quy ch
tha thun.
Vic xác đnh mt công ty có phi là Công ty m hay không phi da trên vic xét
xem Công ty đó có kim soát thông qua vic chi phi các chính sách tài chính và hot
đng ca mt công ty khác hay không ch không ch xét ti hình thc pháp lý, hay tên
gi ca nó.
1.2.3.1.2. Xác đnh phn li ích ca công ty m và c đông thiu s  công ty con:
a. Trng hp công ty m s hu trc tip công ty con:
25
Trong trng hp này t l li ích ca công ty m  công ty con là t l li ích
trc tip và đc xác đnh bng t l s hu ca công ty m trong giá tr tài sn thun ca
công ty con đó. Tng t, t l li ích ca c đông thiu s s bng t l s hu ca nhà
đu t trong giá tr tài sn thun ca công ty con.
b. Trng hp công ty m s hu gián tip công ty con thông qua mt công ty con khác
(công ty con đu t gián tip):
- T l li ích ca công ty m:

T l (%) li ích gián tip ca
công ty m ti công ty con đu
t gián tip
- T l li ích ca c đông thiu s đc xác đnh nh sau:
T l (%) li ích
ca c đông thiu s
ti công ty con đu t
gián tip
=
T l (%) li ích
trc tip ca c
đông thiu s ti
công ty con đu t
gián tip

+
T l (%) li ích gián tip ca
c đông thiu s ti công ty
con đu t gián tip
Trong đó:
T l (%) li ích
gián tip ca c đông
=
T l (%) li ích
trc tip ca c

X
T l (%) li ích ca công ty
con đu t trc tip ti công ty
26

trng hp sau:
- Công ty m có th dùng quyn kim soát ca mình tác đng đ công ty con thay
đi chính sách k toán phù hp vi chính sách k toán ca tp đoàn. Trng hp này
chính sách k toán ca tp đoàn đc áp dng thng nht ngay t khi các công ty con lp
BCTC riêng nên không cn thc hin các điu chnh khi lp BCTC hp nht.