I. LỜI NÓI ĐẦU.
Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức đi vào hoạt động từ
28/7/2000 là sự kiện quan trọng trong quá trình đổi mới nền kinh tế và hội nhập
quốc tế của Việt Nam. Thông qua thị trường chứng khoán, các doanh nghiệp
Việt Nam đã có thêm một kênh huy động vốn hiệu quả qua việc chào bán chứng
khoán để mở rộng sản xuất kinh doanh. Chào bán chứng khoán đang ngày càng
trở thành một kênh huy động vốn quan trọng cho việc hoạt động và phát triển
của các doanh nghiệp. Tham gia hoạt động chào bán chứng khoán, các doanh
nghiệp có điều kiện được đổi mới hình thức quản lý, quản trị doanh nghiệp,
nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.
Do vậy, em xin chọn đề tài: “Đánh giá pháp luật về chào bán chứng khoán
ở Việt Nam và tìm hiểu pháp luật về chào bán chứng khoán đã đáp ứng được yêu
cầu thực tiễn ở Việt Nam đến mức độ nào?” để làm đề tài nghiên cứu trong bài
luận này.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
1. Khái quát về hoạt động chào bán chứng khoán.
Thị trường chứng khoán Việt Nam ra đời và chính thức đi vào hoạt động từ
ngày 28/7/2000 là sự kiện quan trọng trong quá trình đổi mới nền kinh tế và hội
nhập quốc tế của Việt Nam. Thị trường chứng khoán là công cụ hiệu quả huy
động và phân phối vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế. thông qua hoạt động chào
bán chứng khoán các doanh nghiệp sẽ thu hút, tạo lập vốn để mở rộng sản xuất,
kinh doanh. Trong những năm qua, hoạt động chào bán chứng khoán đã trỏe
thành giải pháp hiệu quả giúp các doanh nghiệp giải quyết vấn đề về vốn của
mình. Tham gia hoạt động chào bán chứng khoán còn tạo điều kiện cho các
doanh nghiệp đổi mới hình thức quản lý, quản trị doanh nghiệp, nâng cao năng
lực cạnh tranh.
Hoạt động chào bán chứng khoán là hoạt động phát hành chứng khoán
diễn ra trên thị trường chứng khoán sơ cấp để thu hút vốn để thỏa mãn nhu cầu
về vốn của chủ thể chào bán. Thông qua hoạt động chào bán chứng khoán trên
thị trường sơ cấp, vốn của nhà đầu tư được chuyển giao cho tổ chức chào bán
thông qua việc nhà đầu tư mua chứng khoán để huy động vốn mở rộng sản xuất
trên thị trường tập trung. Các công ty chào bán chứng khoán ra công chúng có
lợi thế trong việc quảng bá hình ảnh, tên tuổi và mặc nhiên được coi là có tình
hình tài chính lành mạnh, hoạt động kinh doanh ổn định. Đây là lợi thế lớn cho
công ty khi ký kết hợp đồng, tìm kiếm bạn hàng,...
2
- Xét dưới góc độ pháp luật Việt Nam quy định về chào bán chứng khoán
ra công chúng, pháp luật Việt nam đã xây dựng được một hệ thống văn bản
pháp luật hiện hành điều chỉnh rất chi tiết và cụ thể:
Trước hết quy định tại Luật chứng khoán năm 2006 do Quốc hội ban
hành, cụ thể quy định về chào bán chứng khoán ra công chúng tại chương II( từ
điều 10 đến điều 24).
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật chứng khoán năm 2006,
trong đó sửa đổi, bổ sung chương II Luật chứng khoán một số điều khoản liên
quan đến chào bán chứng khoán ra công chúng (Bổ sung điểm d khoản 1 Điều
12; Điểm d khoản 1 Điều 14; Khoản 1 Điều 24 ).
Nghị định của Chính phủ số 14/2007/NĐ-CP ngày 19/1/2007 quy định chi
tiết thi hành một số điều của Luật chứng khoán.
Nghị định của Chính phủ số 84/2010/NĐ-CP ngày 2/8/2010 sửa đổi, bổ
sung một số điều của Nghị định số 14/2007/NĐ-CP.
Bộ Tài chính ban hành Thông tư 17-2007/TT-BTC hướng dẫn dồ sơ
đăng kí chào bán chứng khoán ra công chúng
Thông tư của Bộ tài chính số 112/2008/BTC ngày 26/11/2008 sửa đổi,
bổ sung thông tư 17/2007/TT-BTC hướng dẫn dồ sơ đăng kí chào bán chứng
khoán ra công chúng.
Pháp luật chào bán chứng khoán ra công chúng là tổng thể các quy phạm
pháp luật do Nhà nước ban hành để điều chỉnh các vấn đề phát sinh giữa các
chủ thể tham gia hoạt động chào bán chứng khoán ra công chúng. Việt Nam là
một trong số các quốc gia đang phát triển áp dụng chế độ quản lý theo chất
lượng, công bố thông tin chủ yếu tập trung vào việc quản lý chất lượng thông
tin công bố cho các nhà đầu tư thì pháp luật về chào bán chứng khoán ra công
về hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp thực hiện chào bán chứng khoán ra
công chúng.
Đây cũng là quan điểm của cơ quan quản lý. Theo một thành viên Ban
soạn thảo và Tổ biên tập dự án Luật Chứng khoán sửa đổi bổ sung (dự kiến
được Quốc hội xem xét thông qua vào năm 2011), luật mới sẽ tạo điều kiện cho
việc huy động vốn của các doanh nghiệp thông qua việc phát hành chứng khoán
ra công chúng (với quy định bỏ điều kiện về mức vốn tối thiểu), đồng thời vẫn
đảm bảo chất lượng hàng hóa khi tham gia thị trường (với quy định về điều kiện
kết quả kinh doanh có lãi của năm liền trước năm đăng ký). Qua đó giảm bớt
việc doanh nghiệp phải “phát hành chui” vi phạm pháp luật.
4
Thứ hai, là quy định về bản cáo bạch, báo cáo tài chính là một trong
những căn cứ để nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư. Nhưng làm thế nào để
kiểm chứng được thông tin mà doanh nghiệp công bố trong bản cáo bạch khi
chào bán chứng khoán ra công chúng là chính xác khi mà hiện nay chưa có quy
định nào buộc doanh nghiệp phải chứng thực cho các thông tin trong bản cáo
bạch. Do vậy, để nâng cao hơn nữa trách nhiệm của các tổ chức phát hành đối
với các thông tin trong bản cáo bạch, để bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp
của các nhà đầu tư pháp luật cần đưa ra các tiêu chuẩn cụ thể để đánh giá tính
tính trung thực của bản cáo bạch cũng như các thông tin liên quan đến tài chính.
Thứ ba, hiện nay tình trạng các công ty kiểm toán hoặc kiểm toán viên và
doanh nghiệp chào bán chứng khoán ra công chúng vì mục đích lợi nhuận hoặc
lợi ích kinh tế đã thông đồng với nhau để đưa ra những thông tin gian lận gây
thiệt hại cho nhà đầu tư. Những hành vi này gây hậu quả rất lớn không chỉ đối
với các nhà đầu tư mà còn đối với thị trường chứng khoán. Tuy nhiên các hình
thức xử lý đối với hành vi nêu trên được quy định trong luật chứng khoán là
chưa đủ sức răn đe. Để nâng cao tính răn đe, tăng cường tính giáo dục đối với
các chủ thể vi phạm, pháp luật cần bổ sung các quy định về xử lý hình sự đối
với các loại vi phạm này.
Thứ tư, Quy định không được chào bán chứng khoán ra công chúng để