Mục lục:
1. Khái niệm, bản chất và nội dung của giao dịch nông sản và phương thức giao
dịch nông sản
1.1. Khái niệm thị trường và thị trường nông sản
1.2. Khái niệm giao dịch và giao dịch nông sản
1.3. Phân loại phương thức giao dịch nông sản
2. Các loại hình phương thức giao dịch nông sản
2.1. phương thức giao dịch giao ngay nông sản
2.2. phương thức giao dịch sản xuất theo hợp đồng trong tiêu thụ nông sản
3. Đặc điểm sản xuất nông nghiệp tác động đến sự phát triển các hình thức giao
dịch và phương thức giao dịch nông sản
3.1. Sản phẩm nông nghiệp chịu tác động của điều kiện tự nhiên và có chu kỳ sản
xuất dài
3.2. Sản phẩm nông nghiệp đa dạng và không đồng nhất chất lượng, kích cỡ
3.3. Sản phẩm nông nghiệp phụ thuộc vào tính thời vụ
3.4. Sản xuất nông nghiệp là ngành phân tán
4. Kinh nghiệm phát triển phương thức giao dịch nông sản một số nước và bài
học cho Việt Nam
4.1. Kinh nghiệm phát triển phương thức giao dịch nông sản một số nước
4.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
1.1. Khái niệm thị trường và thị trường nông sản
Thị trường được hiểu là nơi người mua và người bán (hay người có nhu cầu và người
cung cấp) tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với nhau để trao đổi, mua bán hàng hóa vật
phẩm hay dịch vụ. Với nghĩa hẹp, thị trường là nơi diễn ra các hoạt động mua và bán
một thứ hàng hóa nhất định nào đó như thị trường gạo, thị trường cà phê, thị trường
chứng khoán, thị trường vốn. Cũng có một nghĩa hẹp khác, thị trường là một nơi xác
định nào đó, diễn ra các hoạt động mua bán hàng hóa vật phẩm hay dịch vụ như chợ,
siêu thị, trung tâm thương mại hoặc thị trường Thành phố Hồ Chí Minh, thị trường Hà
Nội.
Trong kinh tế học cổ điển và tân cổ điển, khái niệm thị trường được hiểu rộng hơn là
tập hợp các thỏa thuận mà người mua và người bán trao đổi được các hàng hóa vật

đảm bảo việc thực hiện hợp đồng.
Thứ ba, giao dịch nông sản phụ thuộc vào điều kiện môi trường nhất định. Môi trường
kinh doanh khác nhau sẽ tác động đến quá trình thương lượng giữa các chủ thể kinh
doanh. Ví dụ, nông dân sản xuất hàng hóa lớn thì thường có xu hướng thực hiện
thương lượng trực tiếp với nhà chế biến mà không cần thiết thương lượng với người
mua buôn.
Như vậy, giao dịch nông sản là quá trình thương lượng giữa các chủ thể kinh
doanh để chuyển giao quyền sở hữu đối với nông sản trong điều kiện nhất định
nhằm thỏa mãn nhu cầu của bên giao và bên nhận quyền sở hữu.
Xuất phát từ khái niệm này, người ta có nhiều cách phân loại các hình thức giao dịch
nông sản khác nhau. tiểu luận tập trung vào phân tích các hoạt động giao dịch nông
sản giữa người sản xuất với người mua. Hay nói theo quan điểm của quản trị chiến
lược là cơ chế điều phối theo ngành dọc của người sản xuất với người mua. Đây là
cách phân loại dựa trên bản chất kinh tế - xã hội của hoạt động giao dịch nông sản. Do
đó, tiểu luận chia các hình thức giao dịch nông sản như sau: giao dịch giao ngay, giao
dịch sản xuất theo hợp đồng và giao dịch giao sau.
1.3. phân loại phương thức giao dịch nông sản.
Có nhiều tiêu thức phân loại phương thức khác nhau như đã được trình bày ở phần
trên. Tuy vậy, nhóm em không sử dụng các tiêu thức phân loại phương thức này để
phân loại phương thức giao dịch nông sản. Trong phần khái niệm về giao dịch nông
sản, tiểu luận đã phân loại hình thức giao dịch nông sản theo bản chất kinh tế - xã hội
của hoạt động giao dịch. Tương ứng với mỗi hình thức giao dịch có một phương thức
giao dịch với tính cách là những quy định của Nhà nước hay của cộng đồng về hoạt
động giao dịch. Do vậy, nhóm em sẽ phân loại phương thức giao dịch nông sản như
sau:
Thứ nhất, phương thức “giao dịch giao ngay”;
Thứ hai, phương thức giao dịch “sản xuất theo hợp đồng”;
Sau đây tiểu luận sẽ phân tích sâu hơn các hình thức giao dịch và phương thức giao
dịch nông sản. Phần trình bày sau đây sẽ theo thứ tự hình thức và phương thức nào
hình thành trước, phản ảnh trình độ sản xuất thấp hơn, quy mô nhỏ hơn sẽ trình bày

- Thứ hai, xét về khía cạnh cơ chế vận hành, giao dịch giao ngay được tổ chức dưới
nhiều hình thức khác nhau và có cơ chế vận hành khác nhau. Cơ chế vận hành của
giao dịch này là người bán có hàng mới chào bán, người mua tiếp cận trực tiếp với
hàng hóa hoặc bản mô tả cụ thể hàng hóa định mua, thỏa thuận xong là giao nhận
hàng và thanh toán. Cơ chế hình thành giá hoàn toàn do cung cầu của thị trường quyết
định.
- Thứ ba, xét về khía cạnh cơ sở vật chất và điều kiện phát triển, giao dịch giao ngay
có thể phát triển trong điều kiện trình độ sản xuất từ thấp đến cao, với quy mô thị
trường nông sản từ nhỏ đến lớn, với điều kiện trang thiết bị từ thô sơ đến hiện đại.
Như vậy, phương thức giao dịch giao ngay là những quy định về cấu trúc tổ
chức, cơ chế vận hành của các hình thức giao dịch giao ngay phù hợp với những
cơ sở vật chất và điều kiện nhất định.
2.1.2. Các hình thức và phương thức của các hình thức giao dịch giao ngay nông
sản
Cấu trúc của hình thức giao dịch giao ngay:
Nếu xét theo chủ thể tham gia giao dịch thì cấu trúc của thị trường nông sản được mô
phỏng như sau:
Người sản xuất nông sản Người tiêu thụ Người thu gom Bán buôn Bán lẻ Bán trực tiếp
Thứ nhất, người sản xuất nông sản giao dịch trực tiếp với người tiêu thụ. Người sản
xuất nông sản bao gồm nông dân, chủ trang trại và các doanh nghiệp nông nghiệp trực
tiếp sản xuất nông sản. Người tiêu thụ nông sản bao gồm thể nhân và tổ chức mua để
tiêu dùng hoặc chế biến, bán ở thị trường trong và ngoài nước.
Thứ hai, người sản xuất nông sản giao dịch với người bán lẻ. Người bán lẻ là tổ chức,
cá nhân mua hàng từ người sản xuất nông sản và bán trực tiếp cho người tiêu dùng.
Người bán lẻ bao gồm thương nhân bán lẻ, hợp tác xã có tham gia bán lẻ, các siêu thị,
quầy hàng, cửa hàng bán lẻ, trung tâm thương mại. Đặc điểm của giao dịch này là
người bán lẻ nắm được nhu cầu của người tiêu dùng và hệ thống doanh nghiệp kinh
doanh siêu thị.
Thứ ba, người sản xuất nông sản giao dịch với người bán buôn. Vai trò của người bán
buôn là mua một lượng lớn hàng hóa với nhiều chủng loại khác nhau và bán lại cho

tương tác xã hội như hành vi kinh doanh thương mại, của nhiều người từ nhiều nơi
khác nhau đến hoạt động chung. Địa điểm giao dịch tập trung cho phép người mua và
người bán có thể trao đổi thông tin và tạo cho họ cơ hội tốt để hoàn thành mục đích
mua bán nông sản. Người sản xuất nông sản Người tiêu thụ Chợ bán lẻ Chợ đầu mối
nông sản Hệ thống siêu thị, cửa hàng, quầy hàng, trung tâm thương mại
Cơ chế hoạt động của giao dịch giao ngay:
Nguyên tắc giao dịch này là người bán có hàng mới chào bán, người mua tiếp
cận trực tiếp với hàng hóa hoặc bản mô tả cụ thể hàng hóa định mua. Cơ chế hình
thành giá hoàn toàn do cung cầu của thị trường tại thời điểm giao dịch quyết định.
Trong trường hợp giao dịch phân tán, người mua và người bán trực tiếp giao
dịch với nhau để thỏa thuận giá cả, chất lượng, phương thức giao nhận và thanh
toán. Nếu thị trường cạnh tranh hoàn hảo thì giá cả phản ánh đúng quan hệ cung cầu
và thị trường có hiệu quả. Tuy nhiên trong thực tế có thể xảy ra tình trạng độc
quyền mua hoặc độc quyền bán sẽ làm cho một bên lợi và một bên thiệt. Ngoài ra,
giao dịch này dễ dẫn đến chênh lệch giá giữa các vùng miền khác nhau do mất cân
đối cung cầu cục bộ. Trong trường hợp này, nhà nước điều tiết bằng luật cạnh tranh
hoặc luật chống độc quyền.
Trong trường hợp giao dịch tập trung, nhiều người mua và nhiều người bán
cùng tập trung thỏa thuận giá cả, chất lượng, phương thức giao nhận và thanh toán.
Cơ chế hình thành giá thông qua đấu giá hoặc thỏa thuận giữa hai bên, nhưng do
nhiều người bán và nhiều người mua hình thành giá duy nhất cho
một loại nông sản. Địa điểm tập trung giao dịch như chợ, trung tâm nông
sản,… là nơi để tổ chức và phối hợp các tương tác xã hội như hành vi kinh doanh
thương mại, của nhiều người từ nhiều nơi khác nhau đến hoạt động chung. Địa điểm
giao dịch tập trung cho phép người mua và người bán có thể trao đổi thông tin và
tạo cho họ cơ hội tốt để hoàn thành mục đích mua bán nông sản.
2.2. phương thức giao dịch sản xuất theo hợp đồng trong tiêu thụ nông sản
2.2.1. Khái niệm và bản chất của sản xuất theo hợp đồng và phương thức giao
dịch sản xuất theo hợp đồng
phương thức sản xuất theo hợp đồng trong nông nghiệp đưa ra những luật lệ cho việc

những cơ sở vật chất và điều kiện nhất định.
Có nhiều cách phân loại sản xuất theo hợp đồng, trong tiểu luận này nhóm em phân
loại theo cấu trúc tổ chức của hợp đồng. Cấu trúc tổ chức của sản xuất theo hợp đồng
phụ thuộc vào quy trình sản xuất sinh học của sản phẩm nông nghiệp, nguồn lực của
doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ và tính chất của mối quan hệ giữa nông dân và doanh