08/05/2013
1
1
Kế toán doanh thu, thu nhập khác, chi
phí và xác định kết quả kinh doanh
KHOA KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN, ĐẠI HỌC MỞ TPHCM
PHẦN 1
2
Mục đích
 Sau khi học xong chương này, sinh viên có thể:
 Trình bày những vấn đề cơ bản của các chuẩn mực kế toán liên
quan bao gồm khái niệm, ghi nhận, đánh giá và trình bày trên báo
cáo tài chính.
 Nhận diện và vận dụng các tài khoản kế toán thích hợp trong việc
xử lý các giao dịch liên quan đến doanh thu, chi phí và xác định
kết quả kinh doanh.
 Phân biệt được phạm vi của kế toán và thuế trong xác định doanh
thu và chi phí.
 Tổ chức thực hiện được các chứng từ, sổ chi tiết và sổ tổng hợp
liên quan đến doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh.
3
Nội dung
 Những khái niệm và nguyên tắc cơ bản
 Quan hệ BCKQHĐKD và Bảng CĐKT
 Doanh thu và thu nhập khác
 Chi phí SXKD và chi phí khác
 Ứng dụng trên hệ thống tài khoản
 Một số lưu ý dưới gốc độ thuế
 Tổ chức chứng từ, sổ sách kế toán
4
DOANH THU &THU NHậP

Khái niệm
DOANH THU VÀ THU NHẬP KHÁC
DOANH THU THU NHẬP KHÁC
DOANH THU
BÁN HÀNG
DOANH THU
CC DỊCH VỤ
LÃI, TiỀN BẢN QUYỀN, CỔ
TỨC, LN ĐƯỢC CHIA
Lưu ý: Doanh thu được định nghĩa và xem xét riêng biệt với chi phí
8
Doanh thu
 Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp
thu được trong kỳ kế toán:
 Phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh
thông thường và các hoạt động khác của doanh
nghiệp
 Góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu nhưng không bao
gồm các khoản góp vốn của cổ đông hoặc của chủ
sở hữu.
08/05/2013
3
9
Doanh thu
Lợi ích kinh tế
phát sinh
Làm tăng
VCSH?
Không
phải do

được sau khi trừ đi các khoản giảm trừ doanh
thu”.
12
Giá trị hợp lý
Là giá thoả thuận giữa hai bên mua bán –
không bao gồm thuế GTGT. Số thuế GTGT là
số tiền bên bán thu hộ và nộp vào NS.
08/05/2013
4
13
02 phương pháp tính thuế GTGT
 Phương pháp khấu trừ:
 Trên hóa đơn ghi rõ giá chưa thuế GTGT và số thuế GTGT phải
nộp .
 Phương pháp trực tiếp
 Ghi nhận theo giá trên hóa đơn đã bao gồm thuế GTGT
 Tính thuế GTGT trừ doanh thu để được doanh thu thuần.
Thuế GTGT phải nộp = (Giá bán – Giá vốn) x Thuế suất thuế GTGT
14
Bài tập thực hành 2A
 Công ty CP Hoàng Khương, kinh doanh hàng hóa A, chịu
thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, mua và bán
ngay một lô hàng hóa A bán với giá bán 200trđ, giá vốn
150trđ, thuế GTGT 10%, chưa thu tiền.
 Yêu cầu:
 Xác định doanh thu bán hàng, doanh thu thuần và
thuế GTGT phải nộp.
 Xác định ảnh hưởng đến BCKQHĐKD và BCĐKT
15
Bài tập thực hành 2B

18
Một cách tiếp cận khác
Nợ phải thu ghi nhận theo giá chưa có lãi
suất.
Lãi trả chậm ghi theo nguyên tắc dồn tích
hàng năm vào DTTC và nợ phải thu.
19
Trao đổi hàng hóa
Trao đổi tương tự: “
Khi hàng hóa hoặc dịch vụ
được trao đổi để lấy hàng hóa hoặc dịch vụ
tương tự về bản chất và giá trị, lúc này việc trao
đổi đó không được coi là một giao dịch tạo ra
doanh thu”.
20
Bài tập thực hành 4
 Công ty xăng dầu X cần một lượng xăng để đáp ứng cho nhu cầu
tiêu thụ tại thành phố Đà Nẵng, tuy nhiên xăng của công ty hiện
đang tồn kho tại Hà Nội. Trong khi đó, công ty xăng dầu Y đang có
xăng tồn kho tại Đà Nẵng và muốn vận chuyển về Hà Nội. Sự thỏa
thuận giữa hai bên về trao đổi xăng sẽ giúp cho cả hai bên đạt
được mong muốn của mình và tiết kiệm được chi phí vận chuyển.
Hai bên thỏa thuận trao đổi ngang giá.
Yêu cầu: Xác định cách thức xử lý về mặt kế toán tại công ty X, biết
rằng giá gốc lượng xăng trao đổi tại công ty X là 200 triệu đồng.
08/05/2013
6
21
Trao đổi hàng hóa
 Trao đổi không tương tự: “

7
25
Điều kiện ghi nhận
 DN đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với
quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua;
 DN không còn quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu
hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa;
 Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn;
 DN đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch
bán hàng;
 Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.
26
Bài tập thực hành 6
 Xác định thời điểm ghi nhận DT của mỗi giao dịch dưới
đây:
 Siêu thị A bán hàng và cho phép người mua hàng trả lại hàng
trong thời gian 10 ngày không cần nói lý do, miễn là hàng còn
nguyên vẹn.
 DN xuất hóa đơn và vận chuyển hàng từ TP. HCM ra Hà Nội để
giao cho khách hàng theo phương thức chuyển hàng.
 Cty Hoàng Nhân giao hàng cho công ty Hoàng Nghĩa tại kho của
bên mua. Do 2 giám đốc quen nhau nên kế toán của Hoàng
Nhân chưa biết giá bán là bao nhiêu.
27
Bài tập thực hành 6 (tiếp theo)
 Cty Hoàn Cầu giao hàng hóa cho Cty Nhất Phương, trong hợp
đồng có qui định, sau khi lắp đặt thành một hệ thống, vận hành
ổn định thì mới chấp nhận số hàng trên (do yêu cầu kỹ thuật) và
được Hoàn Cầu đồng ý.
 Siêu thị X bán phiếu quà tặng có mệnh giá từ 100.000đ cho đến

mua do họ mua sản phẩm, hàng hóa dịch vụ lớn theo
thỏa thuận về chiết khấu thương mại đã ghi trên hợp
đồng mua bán hoặc các cam kết mua bán hàng.
31
Bài tập thực hành 8
 Doanh nghiệp bán một lô hàng cho khách hàng A, tổng giá bán
chưa thuế GTGT là 100 triệu đồng, thuế suất thuế GTGT 10%.
Doanh nghiệp đã xuất hàng cho người mua và người mua đã chấp
nhận sẽ thanh toán. Do mua hàng với khối lượng lớn, người mua
được hưởng chiết khấu thương mại là 2%.
Yêu cầu: Xác định doanh thu thuần bán hàng trong nghiệp vụ trên.
Hoá đơn GTGT sẽ được thể hiện như thế nào?
32
Bài tập thực hành 9
 Theo chính sách bán hàng của DN, trong khoảng thời gian từ
15/4/20x0 đến 14/5/20x0, chiết khấu 2%/giá bán chưa thuế GTGT
cho khách hàng, nếu đạt doanh số mua là 200 trđ. Có tài liệu bán
hàng cho khách hàng A như sau:
 Ngày 17/4: KH A mua hàng hóa, giá mua chưa thuế GTGT là 80 trđ
 Ngày 12/5: KH Amua hàng hóa, giá mua chưa thuế GTGT là 130trđ.
 Vì mua 2 đợt, tổng giá mua chưa thuế của khách hàng A là 210trđ,
được hưởng chiết khấu 2% trừ vào hóa đơn cuối cùng.
 Yêu cầu: Xác định doanh thu, doanh thu thuần.
08/05/2013
9
33
Phân biệt với chiết khấu thanh toán
Là khoản tiền mà bên bán cho bên mua
hưởng do khách hàng thanh toán tiền sớm.
Chỉ liên quan đến thu hồi nợ phải thu nên

 Xác định được phần công việc hoàn thành tại ngày lập bảng cân
đối kế toán;
 Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn
thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó.
38
Bài tập thực hành 11
Công ty quảng cáo Lasta nhận hợp đồng quảng cáo cho
sản phẩm M của công ty CP TĐA trong 1 năm (Từ
tháng 06/20x0 đến hết tháng 5/20x10) với tổng số tiền
là 2.200 triệu đồng (bao gồm thuế GTGT 10%), thông
qua chương trình “chuyện không của riêng ai”, với 52
lần phát sóng trên truyền hình.
Yêu cầu: Xác định thời điểm ghi nhận doanh thu cung cấp
dịch vụ của Lasta.
39
DT từ lãi, tiền bản quyền, cổ tức và LN được chia
Điều kiện ghi nhận doanh thu
 Số tiền xác định tương đối chắc chắn;
 Có khả năng thu được lợi ích kinh tế.
40
Bài tập thực hành 12
 Ngày 1/2/20x0, Công viên nước Đầm Sen gửi tiền vào
Ngân hàng Việt Á, số tiền gửi là 50.000 trđ, kỳ hạn gửi
13 tháng, lãi suất 14%/năm, nhận lãi và gốc tại ngày
đáo hạn. (Tham khảo thuyết minh của DSN năm 2011)
 Yêu cầu: Xác định lãi tiền gửi mà CV nước Đầm Sen ghi
nhận trên báo cáo tài chính trong từng năm.
08/05/2013
11
41

08/05/2013
12
45
Khái niệm chi phí
 Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế
trong kỳ kế toán:
 dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ
tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ
 dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm các
khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu.
46
Chi phí
Lợi ích kinh tế
suy giảm
Làm giảm
VCSH?
Không
phải do
pp vốn?
Phát
xuất từ
HĐ
SXKD?
Thanh toán, vay
mượn, mua chịu,
chuyển dịch TS
Chia lãi, trả lại vốn
ĐúngĐúng
Chi phí khác
Chi phi

 Chi phí phát sinh trong kỳ này
 Chi phí trả trước từ các kỳ trước phân bổ cho kỳ này
 Chi phí phải trả nhưng liên quan đến thu nhập của kỳ này.
50
Ghi nhận chi phí
Dựa vào giá trị giảm đi của tài sản
Dựa vào giá trị tăng lên của nợ phải trả
51
Chi phí liên quan đến hàng tồn kho
Giá vốn của hàng hóa đã bán
 Hao hụt mất mát hàng tồn kho
 Dự phòng giảm giá hàng tồn kho
 Chi phí sản xuất chung cố định không được ghi
nhận vào chi phí chế biến do công suất thực tế
< Công suất bình thường.
52
Chi phí liên quan đến TSCĐ
Chi phí khấu hao TSCĐ dùng cho hoạt động sản
xuất kinh doanh trong kỳ
Chi phí sửa chữa thường xuyên và chi phí sửa
chữa lớn TSCĐ được phân bổ trong kỳ
08/05/2013
14
53
Chi phí liên quan đến các tài sản khác
Các tài sản khác giảm làm tăng chi phí SXKD
trong kỳ có thể là:
 Chi phí được chi bằng tiền
 Chi phí dự phòng phải thu khó đòi
 Chi phí dự phòng các khoản đầu tư

xuất kho 2 trđ.
3. Cuối tháng, tính lương phải trả cho bộ phận bán hàng 10trđ, chí
phí quản lý doanh nghiệp 15 trđ.
4. Thuế môn bài phải nộp trong năm 20x0 là 1 trđ.
59
Thí dụ 14 (tiếp theo)
5. Cuối tháng, trích khấu hao TSCĐ sử dụng ở bộ phận bán
hàng 2trđ, bộ phận quản lý doanh nghiệp 3 trđ.
6. Chi tiền mặt mua văn phòng phẩm sử dụng ở bộ phận
quản lý 1,05trđ, trong đó có thuế GTGT 5%.
7. Trích trước chi phí bảo hành sản phẩm 5 trđ
8. Chi phí quảng cáo phân bổ cho tháng này 8 trđ
Yêu cầu: Xác định chi phí trong các nghiệp vụ phát sinh
trên.
60
Chi phí khác
 Giá trị khấu hao chưa hết của TSCĐ thanh lý nhượng bán, chi
phí thanh lý nhượng bán TSCĐ
 Khoản tiền bị phạt do vi phạm hợp đồng kinh tế, phạt hành
chính về thuế.
 Chênh lệch lỗ đánh giá TSCĐ khi đầu tư ra ngoài
 …
08/05/2013
16
61
Trình bày báo cáo tài chính
 Trong báo cáo tài chính, doanh nghiệp phải trình bày liên
quan đến DT:
(a) Chính sách kế toán được áp dụng trong việc ghi nhận doanh thu
bao gồm phương pháp xác định phần công việc đã hoàn thành của