ĐẠI HỌC QUỐC GIA
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA VĂN HỌC
Tiểu luận giữa Kỳ
Đề Tài: Những đóng góp và hạn chế trong sáng tác của
nguyễn tuân thông qua ba màng đề tài chủ nghĩa xê dịch,
quá khứ và trụy lạc
Hµ Néi -2008
1
I. Tác gia Nguyễn Tuân và sự nghiệp văn chương Nguyễn
Tuân
Nguyễn Tuân (1910-1987) là một tác gia lớn trong dòng văn học hiện đại
Việt Nam. Đây là một cây bút có sức hút kì lạ, có cách viết lôi cuốn người đọc vào
trong các tác phẩm của mình. Đọc Nguyễn Tuân người đọc cảm nhận được những
cái đăc biệt, những cái mới mẻ, không bị hoà lẫn vào những cái nhờ nhờ, không
màu sắc.
Các tác phẩm của Nguyễn Tuân đặc biệt thành công trên mảng đề tài văn học
giai đoạn trước cách mạng tháng Tám. Ông là đại diện cho trào lưu văn học lãng
mạn có tên tuổi trên mảnh đất tuỳ bút. Tuy nhiên giai đoạn Nguyễn Tuân tham gia
sáng tác văn học lại là giai đoạn những yếu tố tích cực, tiến bộ trong văn học lãng
mạn ngày càng mờ nhạt dần. Cái tôi lãng mạn không còn lối thoát và đã thực sự rơi
vào bế tắc, dẫn đến cái tôi mà Nguyễn Tuân thể hiện cũng có sự khác biệt rõ nét.
Cái tôi của Nguyễn Tuân là một cái tôi gắn liền với phong cách “ngông”. Nó biến
ngòi bút của ông trở thành một ngòi bút có cá tính độc đáo, có cái mà người ta gọi
là “khác người”.
Nguyễn Tuân được sinh ra và lớn lên trong giai đoạn xã hội giao thời, chất
chứa nhiều mâu thuẫn, nhiều xung đột. Bản thân Nguyễn Tuân đã mang một cá tính
phóng túng. Ông chán ghét không muốn nói là căm thù cuộc sống ngột ngạt bế tắc
của người dân ở một nước thuộc địa. Ông sáng tác nhằm mục đích phóng to cái tôi
của mình lên, biến nó thành một phương tiện để chống trả cuộc đời ô trọc “ối a ba
phèng”. Thế giới quan trong Nguyễn Tuân là một thế giới quan phức tạp, cái tôi cá

Nguyễn Tuân cũng như nhiều nhà văn cùng thời khác họ chưa có cơ hội giác ngộ
cách mạng. Đồng thời họ cũng không chịu uốn gối khom lưng chịu đựng số kiếp nô
lệ vì vậy thoát ly khỏi cuộc sống hiện thực là một cách lựa chọn dường như được
3
coi là ưu việt nhất. Tuy nhiên cũng có cách thoát ly mang màu sắc tích cực nhưng
vẫn tồn tại những cách thoát ly mang màu sắc tiêu cực. Nguyễn Tuân cố gắng thoát
khỏi sự bế tắc, điên loạn trong văn học lãng mạn thời kỳ suy tàn. Ông tìm đến chủ
nghĩa xê dịch để thả tâm hồn mình vào cõi tự do, phóng túng nơi phương trời xa
xôi. Nhà văn sống ngay giữa quê hương mình mà lại thấy thiếu quê hương, thấy nó
khác xa với hình ảnh Việt Nam trong tiềm thức. Ông muốn đi khắp mọi nơi để
kiếm tìm sự mới mẻ, để cho mình có được men say của chén rượu mỗi tối tân hôn.
Để cho các giác quan được thay đổi thực đơn, cho bản thân mình được tận hưởng
cái cảm xúc bất ngờ trong dòng đời đầy gió bụi. Nguyễn Tuân đã biến đi trở thành
một lý tưởng sống, một cách sống mới. Biến nó trở thành một đề tài mới cho văn
học lãng mạn đang bước vào giai đoạn suy tàn và đang dần bộc lộ nhiều yếu tố tiêu
cực.
Chủ nghĩa xê dịch với các tác phẩm tiêu biểu là Một chuyến đi, là Thiếu quê
hương đã phần nào giúp con người, giúp văn học đương thời thoát ra khỏi cái
khung chật hẹp gò bó. Thoát ra khỏi cái tủn mủn chỉ có “cơm- áo -gạo - tiền”. Nhân
vật Bạch trong Thiếu quê hương là một ví dụ điển hình cho “hạnh phúc là bước đi”.
Nhân vật này cảm thấy cuộc sống mà không được đi, không được xê dịch thì cuộc
sống đó chỉ còn là cuộc sông tẻ nhạt, vô vị, cuộc sống trong cõi chết. Bạch đã rời
xa Dung -vợ chàng- chỉ vì muốn tìm lại cái bản ngã của mình. Nhân vật này đã trở
thành hình bóng của chàng Nguyễn, là cây cầu để nhà văn thể hiện cái bản ngã yêu
xê dịch của mình.
Bên cạnh mảng đề tài của chủ nghĩa xê dịch, quá khứ cũng là một đề tài có
nhiều đóng góp quan trọng trong sự nghiệp văn chương Nguyễn Tuân. Đại diện tác
phẩm tiêu biểu của mảng đề tài này là tập Vang bóng một thời. Đây là tập truyện
ngắn, bút kí viết về những nét đẹp trong văn hoá dân tộc. Nhà văn đã làm sống lại
những thú vui cầu kỳ phong lưu của các ông Nghè, ông Cử. Những thú vui, những

5