Bộ LAO ĐộNG - THƯƠNG BINH Và Xã HộI
TổNG CụC DạY NGHề
Chủ biên - biên soạn: Diệp minh hạnh
Giáo trình
sửa chữa và bảo dỡng
cầu chủ động
NGHề: SửA CHữA ô tô
trình độ: lành nghề

Dự án giáo dục kỹ thuật và dạy nghề (VTEP)
Hà Nội - 2008
1
114-2008/CXB/29-12/LĐXH
Mã số:
0122
1229



2
Tuyên bố bản quyền :
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình.
Cho nên các nguồn thông tin có thể đợc
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho
các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi
mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc sử
dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành
mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
Tổng cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách để
bảo vệ bản quyền của mình.
Tổng cục Dạy nghề cám ơn và hoan

Giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dỡng cầu chủ động đợc biên soạn theo các
nguyên tắc: Tính định hớng thị trờng lao động; Tính hệ thống và khoa học; Tính ổn
định và linh hoạt; Hớng tới liên thông, chuẩn đào tạo nghề khu vực và thế giới; Tính
hiện đại và sát thực với sản xuất.
Giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dỡng cầu chủ động cấp trình độ Lành nghề đã
đợc Hội đồng thẩm định Quốc gia nghiệm thu và nhất trí đa vào sử dụng và đợc dùng
làm giáo trình cho học viên trong các khóa đào tạo ngắn hạn hoặc cho công nhân kỹ
thuật, các nhà quản lý và ngời sử dụng nhân lực tham khảo.
Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ đợc hoàn chỉnh để trở thành giáo trình chính thức
trong hệ thống dạy nghề.
Ngày 15 tháng 4 năm 2008
Hiệu trởng
Bùi Quang Chuyện
3
Giới thiệu về mô đun
Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun:
Cầu chủ động của ô tô là cụm chi tiết đặt ngang dới gầm xe, dùng làm giá đỡ
cho phần lớn trọng tải xe. Cầu chủ động bao gồm: cụm vỏ cầu, truyền lực chính, bộ vi
sai, các bán trục, moayơ và bánh xe chủ động. Cầu chủ động dùng để biến đổi và
truyền mô men xoắn từ truyền động các đăng đến các bánh xe chủ động.
Sửa chữa và bảo dỡng cầu chủ động là một công việc thờng xuyên, nặng nhọc
và quan trọng đối với nghề sửa chữa ô tô, nhằm nâng cao tuổi thọ ô tô và đảm bảo an
toàn cho ngời lái và hành khách đi trên xe. Công việc sửa chữa cầu chủ động không
chỉ cần những kiến thức cơ học ứng dụng và kỹ năng sửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi
hỏi sự yêu nghề của ngời thợ sửa chữa ô tô. Vì vậy công việc sửa chữa và bảo dỡng
cầu chủ động đã trở thành một nghiệp vụ suốt đời của ngời thợ sửa chữa ô tô.
Mục tiêu của mô đun:
Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức về cấu tạo, nhiệm vụ và nguyên
tắc hoạt đông các bộ phận của cầu chủ động ô tô. Đồng thời có đủ kỹ năng phân định
để tiến hành bảo dỡng và kiểm tra, sửa chữa các h hỏng của các bộ phận cầu chủ

Điện kỹ
thuật
HAR 01 19
SC-BD phần cố
định động cơ
HAR 01 18
KT về động cơ
đốt trong
HAR 0108
Kỹ thuật
đIện tử
HAR 0110
Vật liệu
cơ khí
HAR 01 11
D Sai lắp
ghép,ĐLKT
HAR 01 12
Vẽ kỹ thuật
HAR 01 13
An toàn
HAR 01 17
Nhập môn
nghề scôtô
HAR 01 14
T. H nghề
bổ trợ
HAR 01 20
SC- BD phần
C/động động cơ

HAR 01 31
SC-BD
HT di chuyển
HAR 01 32
SC-BD
H thng lái
HAR 01 33
SC-BD
HT phanh
HAR 01 35
SC Pan ô tô
HAR 01 34
K.tra tình trạng
KT Đ cơ và ôtô
HAR 01 36
nâng cao hiệu
quả công việc
Bằng
công
nhận
lành
nghề
( II)
HAR 02 06
Xác suất
thống kê
HAR 02 07
KT. điều khiển
bằng điện tử
HAR 02 08

khí nén
Bằng
công
nhận
bậc
cao (III)
Chứng
chỉ
nghề
HAR 01 09
Cơ kỹ thuật
HAR 02 13
C. nghệ phục hồi
chi tiết trong SC
HAR 02 09
CN khí nén Thuỷ
lực ứng dụng
HAR 02 10
Nhiệt kỹ thuật
HAR 0218
SC-BD Li
hợp, hộp
số thủy lực
Sơ đồ quan hệ theo trình tự học nghề

6
Các hình thức học tập chính trong mô đun
1. Học trên lớp về:
- Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của các bộ phân: truyền lực chính, bộ vi sai,
bán trục và moayơ bánh xe.

Bài 4 Sửa chữa và bảo dỡng bộ vi sai 2 16
Bài 5 Sửa chữa và bảo dỡng bán trục 4 16
Bài 6 Sửa chữa và bảo dỡng moayơ 3 20
Bài 7 Sửa chữa và bảo dỡng bánh xe 3 16
Cộng 21 132
8
Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun
1. Kiến thức:
- Trình bày đợc đầy đủ các nhiệm vụ, yêu cầu, cấu tạo và nguyên tắc hoạt
động các bộ phận của truyền lực chính, bộ vi sai, bán trục và moayơ bánh xe
- Giải thích đúng những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp bảo d-
ỡng, kiểm tra, sữa chữa các bộ phận của cầu chủ động ô tô.
2. Kỹ năng:
- Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng, sửa chữa đợc các h hỏng chi tiết, bộ phận
của truyền lực chính, bộ vi sai, bán trục và moayơ bánh xe đúng quy trình,
quy phạm và đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong sửa chữa.
- Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảm bảo
chính xác và an toàn.
- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý.
3. Thái độ:
- Chấp hành nghiêm túc các quy định về kỹ thuật, an toàn và tiết kiệm trong
bảo dỡng, sửa chữa cầu chủ động ô tô.
- Có tinh thần trách nhiệm hoàn thành công việc đảm bảo chất lợng và đúng
thời gian.
- Cẩn thận, chu đáo trong công việc luôn quan tâm đúng, đủ không để xảy ra
sai sót.
9
Bài 1
Cấu tạo truyền lực chính
Mã bài: HAR.01 30 01

1. Nhiệm vụ
Truyền lực chính có nhiệm vụ:
Truyền mô men xoắn và giảm tốc từ truyền động các đăng đến các bán trục và
bánh xe chủ động.
2. Yêu cầu
- Đảm bảo tỷ số truyền cần thiết và tạo nên chiều quay thích hợp giữa bánh xe
và truyền động các đăng.
- Kích thớc, trọng lợng nhỏ, đảm bảo phù hợp với khoảng sáng gầm xe.
- Đảm bảo vận hành êm và có độ bền cao.
3. Phân loại:
a- Theo số cặp bánh răng ăn khớp gồm có:
- Truyền lực chính đơn (1 cấp).
- Truyền lực chính kép (2 cấp).
b- Theo loại bánh răng gồm có:
- Truyền lực chính loại côn xoắn.
- Truyền lực chính loại bánh răng trụ (dùng cho xe có động cơ đặt nằm ngang).
- Truyền lực chính hypôit (đợc sử dụng nhiều trên các loại ô tô).
II. Cấu tạo và hoạt động của truyền lực chính
Truyền lực chính và vi sai
Ô bi
Bán trục
Đai ốc hãm
Vỏ cầu chủ động
Trục bánh xe
Tang trống
Moayơ
11
1. Cấu tạo: (hình 1-2 )
a) Trục và bánh răng chủ động (loại bánh răng côn)
- Trục và bánh răng chủ động đặt trên hai ổ bi côn, một đầu có then hoa để lắp

- Khi xe ô tô hoạt động mô men xoắc đợc truyền từ truyền động các đăng thông
qua mặt bích đến trục bánh răng chủ động làm cho bánh răng côn xoắn quay dọc
theo trục các đăng và làm cho bánh răng bị động, bộ vi sai, bán trục và bánh xe quay
theo.
- Do cấu tạo của hai bánh răng chủ động và bị động là côn xoắn, nên chuyển
động quay dọc theo xe (theo trục các đăng) sẽ biến thành chuyển động quay ngang
của bánh răng bị động và bán trục làm cho xe chuyển động.
- Kích thớc và số răng của bánh răng bị động lớn hơn bánh răng chủ động nhiều
lần
(tỉ số truyền = 4 - 8) do đó sẽ làm giảm tốc (tăng mô men) cho ô tô hoạt động
đảm bảo công suất và an toàn.
3. Nguyên lý hoạt động
Khi truyền động các đăng quay mômen xoắn đợc truyền đến trục và bánh răng
chủ động của truyền lực chính, làm cho cặp bánh răng chủ động, bánh răng bị động
quay và truyền mômen xoắn đến các bán trục của bánh xe chủ động.
Do cấu tạo đờng kính của bánh răng chủ động nhỏ hơn đờng kính của bánh răng
bị động nhiều lần nên tốc độ quay của bánh răng bị động giảm nhiều (giảm tốc) và
tăng mômen kéo so với bánh răng chủ động.
- Đối với ô tô có động cơ đặt ngang, cấu tạo truyền lực chính làm bằng bánh
răng trụ.
- Đối với ô tô có động cơ đặt dọc xe, cấu tạo truyền lực chính làm bằng bánh
răng côn, để biến chuyển động quay dọc của truyền động các đăng thành chuyển
động quay ngang của các bán trục.
IV. Nội dung bảo dỡng truyền lực chính
1. Làm sạch bên ngoài và xả dầu bôi trơn.
2. Tháo rời các chi tiết, bộ phận và làm sạch.
3. Kiểm tra h hỏng chi tiết và thay thế chi tiết theo định kỳ ( joăng, đệm, các ổ bi).
4. Lắp các chi tiết và bôi trơn truyền lực chính.
5. Thay dầu bôi trơn.
6. Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp.

II. THáO LắP truyền lực chính
A. Quy trình tháo rời truyền lực chính
1. Tháo các bán trục
- Dùng bộ dụng cụ tay nghề sửa chữa ô tô tháo các đai ốc hãm.
- Lấy bán trục ra ngoài.
2.Tháo nắp cầu chủ động và xả dầu bôi trơn
- Xả dầu bôi trơn.
- Tháo các bu lông hãm nắp.
3.Tháo bánh răng bị động (Hình 1-4)
- Dùng đục sắt vạch dấu ổ lắp bi.
- Tháo các bu lông hãm.
- Tháo bánh răng bị động.
Hình 1-3: Tháo cụm bánh răng bị động của truyền lực chính
Vạch dấu
Bánh răng bị độngNắp ổ bi
Bộ vi sai
14
4. Tháo bánh răng chủ động (Hình.1-4)
- Tháo đai ốc hãm và mặt bích then hoa.
- Dùng trục chuyên dùng và búa đóng bánh răng chủ động ra khỏi vỏ cầu.

Hình 1-4: Tháo bánh răng chủ động của truyền lực chính
Dụng cụ hãm
Bánh răng chủ độngVỏ cầu
Nắp truyền lực chính
15
5. Tháo rời ổ bi trên bánh răng chủ động và bị động (Hình.1-5)
- Dùng cảo và trục chuyên dùng để ép và tháo các ổ bi ra khỏi bánh răng.
6. Tháo rời các ca bi trong vỏ cầu
- Dùng cảo và trục chuyên dùng để ép và tháo các ổ bi ra khỏi vỏ cầu.

- Bộ dụng cụ tay tháo lắp truyền lực chính và các bộ vam, cảo ổ bi.
- Mỡ bôi trơn và dung dịch rửa.
2. Tháo rời và làm sạch truyền lực chính
- Xả dầu bôi trơn và tháo nắp.
- Tháo bánh răng bánh răng bị động và bánh răng chủ động.
- Dùng dung dịch rửa, bơm hơi, giẻ sạch để làm sạch, khô bên ngoài các chi tiết.
3. Kiểm tra bên ngoài các chi tiết
- Kính phóng đại và mắt thờng.
- Quan sát bên ngoài các bánh răng, vỏ và các ổ bi.
4. Lắp và bôi trơn các chi tiết
- Tra mỡ bôi trơn.
- Lắp các chi tiết.
5. Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp
- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng.
Các chú ý
- Kê chèn truyền lực chính ( vỏ cầu chủ động ) lên giá bàn tháo lắp an toàn và
chắc chắn
- Kiểm tra và quan sát kỹ các chi tiết bị nứt và chờn hỏng ren.
- Sử dụng dụng cụ đúng loại và vặn chặt đủ lực quy định.
- Thay thế các chi tiết theo định kỳ và bị h hỏng.
- Lắp đủ và đúng số đệm của các bánh răng.

Các bài tập mở rộng và nâng cao
I. Tên bài tập
Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của Truyền lực chính:
1. Truyền lực chính đơn.
2. Truyền lực chính kép.
17
II. Yêu cầu
1. Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của Truyền lực hypôit.

A. Các Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng
1. Truyền lực chính hoạt động có tiếng ồn lớn (hú)
a) Hiện tợng
Khi ô tô hoạt động nghe tiếng ồn ở cụm truyền lực chính, tốc độ càng lớn tiếng
ồn càng tăng.
b) Nguyên nhân
- Bánh răng chủ động, bị động và các ổ bi: mòn, rỗ nhiều, thiếu dầu bôi trơn.
- Điều chỉnh sai ( quá lớn) khe hở ăn khớp và vết tiếp xúc của hai bánh răng.
2. Vỏ truyền lực chính chảy rỉ dầu
a) Hiện tợng
- Bên ngoài vỏ cầu luôn có vết bẩn, chảy rỉ dầu bôi trơn.
b) Nguyên nhân
- Vỏ bị nứt
19
- Vênh bề mặt lắp ghép (loại vỏ rời).
- Nứt giá đỡ ổ bi.
B. Kiểm tra truyền lực chính
1. Kiểm tra khi vận hành
- Khi vận hành ô tô chú ý nghe tiếng ồn khác thờng ở cụm truyền lực chính,
nếu có tiếng ồn cần kiểm tra và sửa chữa kịp thời.
2. Kiểm tra bên ngoài truyền lực chính
- Dùng kính phóng đại hoặc mắt để quan sát các vết nứt bên ngoài vỏ truyền
lực chính.
II. Phơng pháp bảo dỡng truyền lực chính
1 . Làm sạch bên ngoài và xả dầu bôi trơn.
2. Tháo rời các chi tiết, bộ phận và làm sạch.
3. Kiểm tra h hỏng chi tiết và thay thế chi tiết theo định kỳ (joăng, đệm, các ổ bi).
4. Kiểm tra và điều chỉnh khe hở ăn khớp và vết tiếp xúc.
5. Lắp các chi tiết và bộ phận.
6. Thay dầu bôi trơn.

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa.
- Bố trí nơi làm việc cho 4 nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió.
21
II. tháo lắp truyền lực chính
A. Quy trình Tháo truyền lực chính trên xe ô tô
1.Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc
- Bộ dụng cụ tay nghề tháo lắp
- Kích giá nâng cầu xe và dây treo các
2. Làm sạch bên ngoài cụm cầu chủ
động
- Dùng bơm nớc áp suất cao và
phun nớc rửa sạch các cặn bẩn bên
ngoài gầm ô tô.
- Kích, nâng khung xe chắc chắn
và kéo hãm phanh tay
- Dùng bơm hơi và thổi khí nén làm
sạch cặn bẩn và nớc bám bên ngoài
cụm truyền động các đăng
3. Tháo trụyền động các đăng và xả
dầu bôi trơn
- Dùng dây chuyên dùng và treo
hai đầu trục các đăng lên khung xe
- Vạch dấu giữa hai phần then hoa
của trục các đăng và giữa hai đầu nạng
của khớp nối
- Tháo các bu lông ở hai đầu khớp
các đăng
- Xả dầu vỏ cầu
4. Tháo các bu lông quang nhíp và
các bộ phận bên ngoài liên quan với

xúc truyền lực chính đúng yêu cầu kỹ thuật.
III. bảo dỡng truyền lực chính
A. quy trình bảo dỡng
1. Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc
- Giá đỡ, pa lăng và bàn tháo lắp cầu chủ động.
- Bộ dụng cụ tay tháo lắp truyền lực chính và các bộ vam, cảo ổ bi.
- Mỡ bôi trơn và dung dịch rửa.
2. Tháo rời và làm sạch truyền lực chính
- Xả dầu bôi trơn và tháo nắp.
- Tháo bánh răng bị động và bánh răng chủ động.
- Dùng dung dịch rửa, bơm hơi, giẻ sạch để làm sạch, khô bên ngoài các chi tiết.
3. Kiểm tra bên ngoài các chi tiết
- Kính phóng đại và mắt thờng.
- Qua sát bên ngoài các bánh răng, các ổ bi.
4. Lắp và bôi trơn các chi tiết
-Tra mỡ bôi trơn.
- Lắp các chi tiết.
5. Điều chỉnh truyền lực chính
- Dùng cân lực, các đệm để kiểm tra, điều chỉnh độ rơ của bánh răng chủ động
và khe hở giữa bánh răng chủ động và bánh răng bị động.
- Dùng bột màu để kiểm tra vết ăn khớp của bánh răng chủ đông với bánh răng bị
động và điều chỉnh các đệm của bánh răng chủ động và bị động
6. Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp
- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch sẽ, gọn gàng.
* Các chú ý
- Kê chèn ô tô và cầu chủ động lên giá, bàn tháo lắp an toàn và chắc chắn.
- Kiểm tra và quan sát kỹ các chi tiết bị nứt và chờn hỏng ren.
- Sử dụng dụng cụ đúng loại và vặn chặt đủ lực quy định.
- Thay thế các chi tiết theo định kỳ và bị h hỏng.
- Lắp đủ và đúng số đệm của các bánh răng.

trung gian sau đó xoay lắc bánh
răng bị động ở các vị trí và quan sát
các trị số đo trên đồng hồ so để biết
khe hở bên và so với tiêu chuẩn
cho phép (0,13 - 0,18 mm) và tiến
hành điều chỉnh.
- Điều chỉnh: khi khe hở bên
không đúng tiêu chuẩn cho phép, tiến hành điều chỉnh xoay các đai ốc điều chỉnh
(một bên vặn vào thì bên kia phải vặn ra) sao cho khe hở đạt yêu cầu. Loại truyền lực
chính chỉ có các đệm điều chỉnh mà không có đai ốc điều chỉnh thì tiến hành thay đổi
số đệm từ bên này bánh răng qua bên kia bánh răng (tổng số đệm không đổi) cho đến
khi đạt khe hở yêu cầu. Sau đó vặn chặt các bu lông hãm đai ốc và ổ bi côn.
3. Kiểm tra và điều chỉnh khe hở và vết tiếp xúc của bánh răng chủ động và
bánh răng bị động (hình 2- 4)
a) Kiểm tra: ( tơng tự nh khi kiểm tra khe hở bên của bánh răng bị đông)
Sau khi lắp đầy đủ bánh răng chủ động và bánh răng bị động vào vỏ truyền lực
chính. Dùng dây chì có đờng kính 2 mm kẹp vào giữa hai bánh răng và quay hai bánh
răng, sau đố lấy dây chì ra kiểm tra độ dày so với tiêu chuẩn khe hở cho phép. Nếu
khe hở đúng tiêu chuẩn tiếp tục kiểm tra vết tiếp xúc giữa hai bánh răng, bằng cách
quét một lớp bột nhôm màu đỏ có pha dầu nhờn đặc lên bề mặt răng của bánh răng bị
động và quay bánh răng ăn khớp với bánh răng chủ động vài vòng sau đó quan sát
Hình 2 - 3. Kiểm tra và điều chỉnh
khe hở bên bánh răng bị động
Hình 2 - 2. Kiểm tra và điều chỉnh bánh răng
chủ động
Cân lực
Đai ốc điều chỉnh
24
vết tiếp xúc trên bề mặt răng của bánh răng bị động và so với tiêu chuẩn cho phép
(hình 2 -4) và tiến hành điều chỉnh.

a) Kiểm tra b) Điều chỉnh

Quét bột nhôm mầu
Kiểm tra vết tiếp xúc Vết tiếp xúc ch a đúng KT
Vết tiếp xúc ch a đúng KT
Vết tiếp xúc đúng KT
25