o ụ
t r ì n h đ ộ đ à o t ạ o

1
bộ lao động - thơng binh và x hộiã
Tổng cục dạy nghề
Dự án giáo dục kỹ thuật và dạy nghề (VTEP)
Giáo trình
a)
b)
c)
Hà Nội - 2004
Mô đun: sửa chữa và bảo dỡng
Cầu chủ động
M sốã : har 01 30
Nghề : SửA CHữA ÔTÔ
Trình độ lành nghề
(Mặt sau trang bìa)
Mã tàI liệu: .
Mã quốc tế ISBN : ..
2
Tuyên bố bản quyền :
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình
Cho nên các nguồn thông tin có thể đợc
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho
các mục đích về đào tạo và tham khảo
Mọi mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc
sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành
mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
Tổng Cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách để
bảo vệ bản quyền của mình.

2. Mục lục 4
3. Giới thiệu về mô đun 5
4. Sơ đồ quan hệ theo trình tự học nghề 6
5. Các hình thức học tập chính trong mô đun 7
6. Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun 8
7. Bài 1 : - Cấu tạo truyền lực chính 9
- Thực tập bảo dỡng truyền lực chính 13
8. Bài 2 : - Sửa chữa và bảo dỡng truyền lực chính 17
- Thực tập Sửa chữa và bảo dỡng truyền lực chính 19
9. Bài 3 : - Cấu tạo bộ vi sai 26
- Thực tập bảo dỡng bộ vi sai 30
10. Bài 4 : - Sửa chữa và bảo dỡng bộ vi sai 33
- Thực tập Sửa chữa và bảo dỡng bộ vi sai 35
11. Bài 5 : - Sửa chữa và bảo dỡng bán trục 39
- Thực tập Sửa chữa và bảo dỡng bán trục 43
12. Bài 6 : - Sửa chữa và bảo dỡng moayơ 46
- Thực tập Sửa chữa và bảo dỡng moayơ 49
13. Bài 7 : - Sửa chữa và bảo dỡng bánh xe 53
- Thực tập Sửa chữa và bảo dỡng bánh xe 57
14. Đáp án các câu hỏi và bài tập 60
15. Các thuật ngữ chuyên môn 61
16. Tài liệu tham khảo 62
4
Giới thiệu về mô đun
Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun :
Cầu chủ động của ôtô là cụm chi tiết đặt ngang dới gầm xe, dùng làm giá đỡ cho phần
lớn trọng tải xe, hệ thống treo, bao gồm : truyền lực chính, bộ vi sai, các bán trục và
moayơ bánh xe. Dùng để biến đổi và truyền mô men xoắn từ truyền động các đăng đến
các bánh xe chủ động.
Sửa chữa và bảo dỡng cầu chủ động là một công việc có tính thờng xuyên, nặng nhọc và

3. Những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp bảo dỡng, kiểm tra, sửa chữa
các chi tiết, bộ phận của : truyền lực chính, bộ vi sai, bán trục và moayơ bánh xe.
4. Bảo dỡng, tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa các bộ phận : truyền lực chính, bộ vi sai, bán
trục và moayơ bánh xe.
5
Sơ đồ quan hệ theo trình tự học nghề

6
HAR 01 01
Điện kỹ
thuật
HAR 01 19
SC-BD phần cố định
động cơ
HAR 01 18
Kỹ thuật về động cơ
đốt trong
HAR 01 08
Kỹ thuật
đIện tử
HAR 01 10
Vật liệu cơ
khí
HAR 01 11
Dung sai
lắp ghépvà
ĐLKT
HAR 01 12
Vẽ kỹ thuật
HAR 01 13

đánh lửa
HAR 01 28
SC-BD Trang
thiết bị điện ô
HAR 01 29
SC-BD Hệ thống
truyền lực
HAR 01 30
SC-BD Cầu chủ
động
HAR 01 31
SC-BD Hệ thống di
chuyển
HAR 01 32
SC-BD Hệ thống lái
HAR 01 33
SC-BD Hệ thống
phanh
HAR 01 35
SC Pan ô tô
HAR 01 34
K.tra tình trạng kỹ
thuật Đcơ và ô tô
HAR 01 36
nâng cao hieụ quả
công việc
Bằngcông
nhân lành
nghề
HAR 02 06

HAR 02 17
SC-BD HT
đ/khiển bằng
khí nén
Bằngcông
nhận
bậc cao
Chứng
chỉ
nghề
HAR 01 09
Cơ kỹ thuật
HAR 02 13
Công nghệ phục hồi
chi tiết trong s/chữa
HAR 02 09
Công nghệ khí nén
và thủy lực
HAR 02 10
Nhiệt kỹ thuật
HAR 02 18
SC-BD Biến
mômen thủy
lực
Các hình thức học tập chính trong mô đun
1. Học trên lớp về :
- Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của các bộ phân : Truyền lực chính, bộ vi sai,
bán trục và moayơ bánh xe.
- Cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của : Truyền lực chính, bộ vi sai, bán trục và
moayơ bánh xe.

Cộng 21 132
7
Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun
1. Kiến thức:
- Trình bày đợc đầy đủ các nhiệm vụ, yêu cầu, cấu tạo và nguyên tắc hoạt
động các bộ phận của truyền lực chính, bộ vi sai, bán trục và moayơ bánh
xe
- Giải thích đúng những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp bảo
dỡng, kiểm tra, sữa chữa các bộ phận của cầu chủ động ôtô
2. Kỹ năng:
- Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng, sửa chữa đợc các h hỏng chi tiết, bộ phận
của truyền lực chính, bộ vi sai, bán trục và moayơ bánh xe đúng quy trình,
quy phạm và đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong sửa chữa.
- Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảm bảo
chính xác và an toàn.
- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý.
3. Thái độ:
- Chấp hành nghiêm túc các quy định về kỹ thuật, an toàn và tiết kiệm trong
bảo dỡng, sửa chữa cầu chủ động ôtô.
- Có tinh thần trách nhiệm hoàn thành công việc đảm bảo chất lợng và đúng
thời gian.
- Cẩn thận, chu đáo trong công việc luôn quan tâm đúng, đủ không để xảy ra
sai sót.

8
Bài 1
Cấu tạo truyền lực chính - M bài: HAR.01 30 01ã
Giới thiệu :
Truyền lực chính là một bộ phận của cầu chủ động ôtô đựoc lắp giữa cầu chủ động.
Bao gồm cụm bánh răng côn dùng để truyền động giảm tốc (tăng mô men) từ truyền

động.
- Giảm tốc cho các bán trục để đảm bảo độ bền và an toàn của ôtô ( khi các đăng
quay 3000 - 4000 vòng/phút nếu không có giảm tốc thì tốc độ của xe sẽ đạt 400 -
500 Km/h)
2. Yêu cầu
- Đảm bảo tỷ số truyền cần thiết (4 - 8) và tạo nên chiều quay thích hợp giữa bánh xe
và truyền động các đăng.
- Kích thớc, trọng lợng nhỏ và có khoảng sáng gầm xe đạt tính năng thông qua
- Đảm bảo vận hành êm và có độ bền cao.
3. Phân loại:
a- Theo số cặp bánh răng ăn khớp
gồm có:
- Truyền lực chính đơn (1 cấp)
- Truyền lực chính kép (2 cấp)
b- Theo loại bánh răng gồm có :
- Truyền lực chính loại côn xoắn
-Truyền lực chính loại bánh răng trụ (dùng cho xe có động cơ đặt nằm ngang)
- Truyền lực chính hypoit
Truyền lực chính và vi sai
Ô bi
Bán trục
Đai ốc hãm
Vỏ cầu chủ động
Trục bánh xe
Tang trống
Moayơ
10
II. Cấu tạo và hoạt động của truyền lực chính
1. Cấu tạo: (hình 1-2 )
a) Trục và bánh răng chủ động

động nhiều lần nên tốc độ quay của bánh răng bị động giảm nhiều (giảm tốc) và tăng
mômen kéo so với bánh răng chủ động.
- Đối với ôtô có động cơ đặt ngang, cấu tạo truyền lực chính làm bằng bánh răng trụ.
- Đối với ôtô có động cơ đặt dọc xe, cấu tạo truyền lực chính làm bằng bánh răng côn,
để biến chuyển động quay dọc của truyền động các đăng thành chuyển động quay
ngang của các bán trục.
Hình 1-2: Sơ đồ cấu tạo chung truyền lực chính
Bánh răng chủ động
Bánh răng bị động
Bánh răng trung gian
Bán trục
Bộ vi sai
Bánh răng chủ động
Ô bi côn
Bánh răng bị động
Đai ốc điều chỉnh
Vỏ truyền lực chính
Ô bi côn
11
IV. Nội dung bảo dỡng truyền lực chính

1. Làm sạch bên ngoài và xả dầu bôi trơn
2. Tháo rời các chi tiết, bộ phận và làm sạch.
3. Kiểm tra h hỏng chi tiết và thay thế chi tiết theo định kỳ ( joăng, đệm, các ổ bi)
4. Lắp các chi tiết và bôi trơn truyền lực chính
5. Thay dầu bôi trơn
6. Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp

- Roăng đệm và keo dán
- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa.
- Bố trí nơi làm việc cho 4 nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông
gió.

13
II. THáO LắP truyền lực chính
A. Quy trình tháo rời truyền lực chính
1. Tháo các bán trục
- Dùng bộ dụng cụ tay nghề sửa chữa ôtô tháo các đai ốc hãm
- Lấy bán trục ra ngoài
2.Tháo nắp cầu chủ động và xả dầu bôi trơn
- Xả dầu bôi trơn
- Tháo các bulông hãm nắp
3.Tháo bánh răng bị động (Hình 1-4)
- Dùng đục sắt vạch dấu ổ lắp bi
- Tháo các bulông hãm
- Tháo bánh răng bị động
4. Tháo bánh răng chủ động (Hình.1-4)
- Tháo đai ốc hãm và mặt bích then hoa
- Dùng trục chuyên dùng và búa đóng bánh răng chủ động ra khỏi vỏ cầu

Hình 1-4: Tháo bánh răng chủ động của truyền lực chính

Hình 1-3: Tháo cụm bánh răng bị động của truyền lực chính
Vạch dấu
Bánh răng bị độngNắp ổ bi
Bộ vi sai
Dụng cụ hãm
Bánh răng chủ động

làm sạch, khô bên ngoài các chi tiết
3. Kiểm tra bên ngoài các chi tiết
- Kính phóng đại và mắt thờng
- Quan sát bên ngoài các bánh răng, vỏ và các
ổ bi:
4. Lắp và bôi trơn các chi tiết
-Tra mỡ bôi trơn
- Lắp các chi tiết.
5. Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp
- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch sẻHình 1-5: Tháo rời các chi tiết của truyền lực chính
Hình 1-6: Cấu tạo truyền lực chính
Trục bậc
Bàn ép ổ bi
Cảo tháo ổ bi
Tháo vành răng
Bánh răng bị động
Bánh răng chủ động
Vỏ truyền lực chính
Đai ốc hãm
Bộ vi sai
15
Các chú ý
- Kê chèn truyền lực chính ( vỏ cầu chủ động ) lên giá bàn tháo lắp an toàn và chắc
chắn
- Kiểm tra và quan sát kỹ các chi tiết bị nứt và chờn hỏng ren.
- Sử dụng dụng cụ đúng loại và vặn chặt đủ lực quy định.
- Thay thế các chi tiết theo định kỳ và bị h hỏng.

2. Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng và sửa chữa truyền lực chính.
.3. Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng sửa chữa các chi tiét của truyền lực chính.
Học tại phòng học chuyên môn hoá
I. Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của truyền lực chính
A. Các Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng
1. Truyền lực chính hoạt động có tiếng ồn lớn (hú)
a) Hiện tợng
Khi ôtô hoạt động nghe tiếng hú ở cụm truyền lực chính, tốc độ càng lớn tiếng hú
càng tăng.
b) Nguyên nhân
- Bánh răng chủ động, bị động và các ổ bi : mòn, rỗ nhiều, thiếu dầu bôi trơn
- Điều chỉnh sai ( quá lớn) khe hở ăn khớp và vết tiếp xúc của hai bánh răng
3. Vỏ truyền lực chính chảy rỉ dầu
a) Hiện tợng
- Bên ngoài vỏ cầu luôn có vết bẩn, chảy rỉ dầu bôi trơn.
.b) Nguyên nhân
- Vỏ bị nứt
- Vênh bề mặt lắp ghép (loại vỏ rời)
B. Kiểm tra truyền lực chính
1. Kiểm tra khi vận hành
- Khi vận hành ôtô chú ý nghe tiếng hú, ồn khác thờng ở cụm truyền lực chính, nếu có
tiếng hú và ồn cần phaỉ kiểm tra và sửa chữa kịp thời.
2. Kiểm tra bên ngoài truyền lực chính
- Dùng kính phóng đại hoặc mắt để quan sát các vết nứt bên ngoài vỏ truyền lực
chính.
II. Phơng pháp bảo dỡng truyền lực chính
17
1 . Làm sạch bên ngoài và xả dầu bôi trơn
2. Tháo rời các chi tiết, bộ phận và làm sạch.
3. Kiểm tra h hỏng chi tiết và thay thế chi tiết theo định kỳ ( joăng, đệm, các ổ bi)

d. Vật t:
- Giẻ sạch
- Giấy nhám
- Nhiên liệu, dầu bôi trơn
- Roăng đệm và keo dán
- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa.
- Bố trí nơi làm việc cho 4 nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông
gió.
19
II. tháo lắp truyền lực chính
A. quy trình Tháo truyền lực chính trên xe ôtô
1.Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc
- Bộ dụng cụ tay nghề tháo lắp
- Kích giá nâng cầu xe và dây treo các
2. Làm sạch bên ngoài cụm cầu chủ
động
- Kích, nâng khung xe chắc chắn và
kéo hãm phanh tay
- Dùng bơm nớc áp suất cao và phun n-
ớc rửa sạch các cặn bẩn bên ngoài gầm
ôtô.
- Dùng bơm hơi và thổi khí nén làm
sạch cặn bẩn và nớc bám bên ngoài
cụm truyền động các đăng
3. Tháo trụyền động các đăng và xả
dầu bôi trơn
- Dùng dây chuyên dùng và treo hai
đầu trục các đăng lên khung xe
- Vạch dấu giữa hai phần then hoa của
trục các đăng và giữa hai đầu nạng của

Trục các đăng
Vỏ cầu chủ động
Nhíp xe
Đai ốc quang nhíp
Bánh xeKích nâng
Moayơ
20
III. bảo dỡng truyền lực chính
A. quy trình bảo dỡng
1. Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc
-Giá đỡ, palăng và bàn tháo lắp cầu chủ động
-Bộ dụng cụ tay tháo lắp truyền lực chính và các bộ vam, cảo ổ bi
-Mỡ bôi trơn và dung dịch rửa
2. Tháo rời và làm sạch truyền lực chính
- Xả dầu bôi trơn và tháo nắp
- Tháo bánh răng bị động và bánh răng chủ động
- Dùng dung dịch rửa, bơm hơi, giẻ sạch để làm sạch, khô bên ngoài các chi tiết
3. Kiểm tra bên ngoài các chi tiết
- Kính phóng đại và mắt thờng
- Qua sát bên ngoài các bánh răng, các ổ bi
4. Lắp và bôi trơn các chi tiết
-Tra mỡ bôi trơn
- Lắp các chi tiết.
5. Điều chỉnh truyền lực chính
- Dùng cân lực, các đệm để kiểm tra, điều chỉnh độ rơ của bánh răng chủ động và khe
hở giữa bánh răng chủ động và bánh răng bị động.
- Dùng bột màu để kiểm tra vết ăn khớp của bánh răng chủ đông với bánh răng bị
động và điều chỉnh các đệm của bánh răng chủ động và bị động
6. Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp
- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch sẽ, gọn gàng

răng bị động ở vị trí chéo nhau, để dễ xoay đai ốc điều chỉnh. Gắn cố định đồng hồ so
và tựa đầu kim lên bề mặt cạnh của vành răng, xoay hai đai ốc điều chỉnh ở vị trí trung
gian sau đó xoay lắc bánh răng bị
động ở các vị trí và quan sát các trị
số đo trên đồng hồ so để biết khe hở
bên và so với tiêu chuẩn cho phép
(0,13 - 0,18 mm) và tiến hành điều
chỉnh.
- Điều chỉnh : Khi khe hở bên
không đúng tiêu chuẩn cho phép,
tiến hành điều chỉnh xoay các đai ốc
điều chỉnh (một bên vặn vào thì bên
kia phải vặn ra) sao cho khe hở đạt
yêu cầu. Loại truyền lực chính chỉ có
các đệm điều chỉnh mà không có đai
ốc điều chỉnh thì tiến hành thay đổi
số đệm từ bên này bánh răng qua
bên kia bánh răng (tổng số đệm
không đổi) cho đến khi đạt khe hở
yêu cầu. Sau đó vặn chặt các bu
lông hãm đai ốc và ổ bi côn.
3. Kiểm tra và điều chỉnh khe hở và vết tiếp xúc của bánh
răng chủ động và bánh răng bị động (hình 2- 4)
a) Kiểm tra : ( tơng tự nh khi kiểm tra khe hở bên của bánh răng bị đông)
Sau khi lắp đầy đủ bánh răng chủ động và bánh răng bị động vào vỏ truyền lực
chính. Dùng dây chì có đờng kính 2 mm kẹp vào giữa hai bánh răng và quay hai bánh
răng, sau đố lấy dây chì ra kiểm tra độ dày so với tiêu chuẩn khe hở cho phép. Nếu khe
hở đúng tiêu chuẩn tiếp tục kiểm tra vết tiếp xúc giữa hai bánh răng, bằng cách quét
một lớp bột nhôm màu đỏ có pha dầu nhờn đặc lên bề mặt răng của bánh răng bị động
và quay bánh răng ăn khớp với bánh răng chủ động vài vòng sau đó quan sát vết tiiếp

- Bề mặt của vỏ (loại rời) bị mòn, vênh tiến hành mài hoặc dũa hết vênh.
2.Trục và bánh răng chủ động (quả dứa)
a) H hỏng và kiểm tra
- H hỏng : nứt, mòn bề mặt lắp ổ bi côn và các răng côn xoắn, mòn phần then hoa của
trục và mặt bích.
- Kiểm tra : Dùng dây chì, pan me, để đo độ mòn của bánh răng và phần then hoa của
trục (độ mòn của trục không lớn hơn 0,02 mm và khe hở giữa hai bánh răng chủ động,
bị động không lớn hơn 0,4 mm) và dùng kính phóng đại để kiểm tra các vết nứt.
b) Sửa chữa
- Trục và bánh răng chủ động : bị nứt, mòn bề mặt răng và phần then hoa quá giới
hạn cho phép cần đợc thay mới.
- Các cổ trục lắp bi , bề mặt răng bị rỗ nhẹ có thể phục hồi bằng mạ thép hoặc hàn
đắp sau đó gia công lại kích thớc danh định.
3. Bánh răng bị động (vành chậu)

Hình 2 - 5. Điều chỉnh vết tiếp xúc bánh răng truyền lực chính

Vết tiếp xúc chưa đúng KT
Vết tiếp xúc đúng KT
Phương pháp điều chỉnh Phương pháp điều chỉnh
23
a) H hỏng và kiểm tra
- H hỏng bánh răng bị động : nứt, gãy răng, mòn rỗ bề mặt răng, vênh vành răng.
- Kiểm tra : Dùng dây chì, đồng hồ so để đo độ mòn và vênh của vành bánh răng
và dùng kính phóng đại để kiểm tra các vết nứt.
- Bánh răng bị nứt, mòn suốt chiều dài răng, mặt đầu bị sứt mẻ phải đợc thay mới.
- Bánh răng bị nứt, mòn rỗ nhẹ về phía chân răng có thể phục hồi bằng hàn đắp sau
đó sửa nguội bằng đá mài đạt hình dạng ban đầu.
- Vành răng bị vênh có thể gia công hết vênh.
4.Các ổ bi côn

Tình
trạng
KT
Thay
thế
Sửa
chữa
1 Vỏ cầu Cái 01 đủ -Nứt x
2 Bánh răng chủ động - 01 Đủ 0,3 x
3 Bánh răng bị động - 1 - 0,2 - Mòn x
4 ổ bi côn 4 - Vỡ x
Phòng kỹ thuật Ngời kiểm tra
II. Yêu cầu cần đạt
1. Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của Truyền lực chính Hypoit?
2. Vẽ đúng sơ đồ cấu tạo và giải thích nguyên tắc hoạt động của truyền lực chính kép
3. Lập đợc bảng kiểm tra chi tiết đầy đủ và chính xác
III. Thời gian
- Sau 2 tuần nộp đủ các bài tập.
25

Trích đoạn Thực tập bảo dỡng bộ vi sai

---