t r ì n h đ ộ đ à o t ạ o

1
bộ lao động - thơng binh và x hộiã
Tổng cục dạy nghề
Dự án giáo dục kỹ thuật và dạy nghề (VTEP)

Giáo trình
a)
b)
c)
Hà Nội - 2004
Mô đun: sửa chữa và bảo dỡng
Hệ thống truyền lực
M sốã : har 01 29
Nghề : SửA CHữA ÔTÔ
Trình độ lành nghề
Logo
(Mặt sau trang bìa)
Mã tàI liệu: .
Mã quốc tế ISBN : ..
2
Tuyên bố bản quyền :
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình
Cho nên các nguồn thông tin có thể đợc
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho
các mục đích về đào tạo và tham khảo
Mọi mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc
sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành
mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
Tổng Cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách để

2- Mục lục 4
3- Giới thiệu về mô đun 5
4- Sơ đồ quan hệ theo trình tự học nghề 6
5- Các hình thức học tập chính trong mô đun 7
6- Bài 1 : -Cấu tạo bộ ly hợp ma sát 8
- Bảo dỡng bộ ly hợp ma sát 13
7- Bài 2 : - Sửa chữa và bảo dỡng bộ ly hợp ma sá t 16
- Thực tập Sửa chữa bộ ly hợp ma sá t 19
8- Bài 3 : - Cấu tạo hộp số (cơ khí) 27
- Thực tập bảo dỡng hộp số cơ khí 32
9- Bài 4 : - Sửa chữa và bảo dỡng hộp số cơ khí 36
- Thực tập Sửa chữa hộp số cơ khí 40
10- Bài 5 ; - Sửa chữa và bảo dỡng hộp phân phối 43
- Thực tập Sửa chữa hộp phân phối 47
11- Bài 6 : - Cấu tạo truyền động các đăng 52
- Bảo dỡng truyền động các đăng 57
12- Bài 7 : - Sửa chữa và bảo dỡng truyền động các đăng 60
- Thực tập Sửa chữa truyền động các đăng 62
13- Đáp án các câu hỏi và bài tập 66
14- Các thuật ngữ chuyên môn 67
15- Tài liệu tham khảo 684
giới thiệu về mô đun
Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun :
Hệ thống truyền lực của ôtô là tập hợp tất cả các bộ phận nối chuyển động từ động cơ
đến cầu chủ động, bao gồm : Ly hợp, hộp số và truyền động các đăng. Có nhiệm vụ :
truyền, cắt, thay đổi hớng chuyển động, biến đổi mômen và số vòng quay của động cơ
phù hợp với lực kéo của ôtô.

3. Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp bảo dỡng, kiểm tra, sửa chữa các chi
tiết, bộ phận của : Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và truyền động các đăng.
4. Bảo dỡng, tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa các bộ phận Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân
phối và truyền động các đăng.
Bài Danh mục các bài học Lý
thuyết
Thực
hành
Các hoạt
động
khác
Bài 1 Cấu tạo bộ ly hợp ma sát 4 20
Bài 2 Sửa chữa và bảo dỡng bộ ly hợp ma sát 2 20
Bài 3 Cấu tạo hộp số cơ khí 4 16
Bài 4 Sửa chữa và bảo dỡng hộp số cơ khí 3 20
Bài 5 Sửa chữa và bảo dỡng hộp phân phối 3 8
Bài 6 Cấu tạo truyền động các đăng 2 16
Bài 7 Sửa chữa và bảo dỡng truyền động các đăng 2 16
Cộng 21 112
5

Sơ đồ quan hệ theo trình tự học nghề
1
HAR 01 01
Điện kỹ
thuật
HAR 01 19

phân phối khí
HAR 01 22
SC-BD Hệ thống
bôi trơn
HAR 01 23
SC-BD Hệ
thống làm mát
HAR 01 24
SC-BD Hệ thống
nhiên liệu xăng
HAR 01 25
SC-BD Hệ thống
nhiên liệu dieden
HAR 01 26
SC-BD Hệ thống
khởi động
HAR 01 27
SC-BD Hệ thống
đánh lửa
HAR 01 28
SC-BD Trang
thiết bị điện ô
HAR 01 29
SC-BD Hệ thống
truyền lực
HAR 01 30
SC-BD Cầu chủ
động
HAR 01 31
SC-BD Hệ thống di

HAR 02 11
Chẩn đoán
động cơ
HAR 02 12
Chẩn đoán
HT truyền
động ôtô
HAR 02 14
SC-BD bộ
tăng áp
HAR 02 15
SC-BD Hệ
thống phun
xăng điện tử
HAR 02 16
SC-BD BCA
điều khiển bằng
điện từ
HAR 02 17
SC-BD HT
đ/khiển bằng
khí nén
Bằngcông
nhận bậc
cao
Chứng
chỉ
nghề
HAR 01 09
Cơ kỹ thuật

chữa ôtô.
4 . Tham quan thực tế về :
- Bảo dỡng và sửa chữa các bộ Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và
truyền động các đăng trong cơ sở sửa chữa ôtô hiện đại.
5 . Tự nghiên cứu và làm bài tập về :
- Các tài liệu tham khảo về bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô.
- Vẽ sơ đồ cấu tạo, trình bày nguyên tắc hoạt động và các h hỏng, phơng pháp
kiểm tra, sửa chữa chi tiết của bộ ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và
truyền động các đăng ôtô.
Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun
1. Kiến thức:
- Trình bày đợc đầy đủ các nhiệm vụ, yêu cầu, cấu tạo và nguyên tắc hoạt
động các bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô.
- Giải thích đúng những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp
bảo dỡng, kiểm tra, sữa chữa các bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô
2. Kỹ năng:
- Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng, sửa chữa đợc các h hỏng chi tiết, bộ
phận của hệ thống truyền lực đúng quy trình, quy phạm và đúng các tiêu
chuẩn kỹ thuật trong sửa chữa.
- Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảm
bảo chính xác và an toàn.
- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý.
3. Thái độ:
- Chấp hành nghiêm túc các quy định về kỹ thuật, an toàn và tiết kiệm
trong bảo dỡng, sửa chữa.
- Có tinh thần trách nhiệm hoàn thành công việc đảm bảo chất lợng và
đúng thời gian .
- Cẩn thận, chu đáo trong công việc luôn quan tâm đúng, đủ không để xảy
ra sai sót.
7

việc sang số dễ dàng khi ôtô đang hoạt động. Bộ ly hợp có nhiều loại, nhng thờng
dùng trong ôtô là bộ ly hợp ma sát, nhờ vào các tấm ma sát có hệ số ma sát cao để
truyền đợc mômen xoắn từ trục khuỷu đến trục sơ cấp hộp số.
Ly hợpĐộng cơ
Hộp số Các đăng
Truyền lực chính
Bán trục
Bánh xe chủ động
9
II. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại bộ ly hợp
1. Nhiệm vụ
Bộ ly hợp có các nhiệm vụ :
- Đóng và mở mạch truyền lực từ động cơ đến trục sơ cấp hộp số khi sang số mà
động cơ vẫn hoạt động.
- Duy trì mạch truyền lực trong suốt thời gian xe chạy bình thờng.
- Đảm bảo an toàn cho động cơ và hệ thống truyền lực khi bị quá tải.
2. Yêu cầu
- Truyền đợc mô men xoắn lớn nhất của động cơ mà không bị trợt.
- Khi đóng phải êm dịu không gây ra sự va đập trong hệ thống truyền lực.
- Khi mở phải dứt khoát để dễ sang số.
- Đảm bảo an toàn cho động cơ và hệ thống truyền lực khi bị quá tải.
- Kết cấu đơn giản, thoát nhiệt tốt và có độ bến cao.
- Điều khiển nhẹ nhàng và thuận lợi.
3- Phân loại
a) Theo dạng truyền lực gồm có :
- Ly hợp ma sát (có ma sát khô và ma sát ớt)
- Ly hợp điện từ
- Ly hợp thuỷ lực (biến mômen thuỷ lực)
b) Theo cơ cấu điều khiển gồm có :
- Điều khiển bằng cơ khí.

Làm bằng thép dập có các lỗ để lắp và định tâm với bánh đà. Trên vỏ có các gờ lồi
hoặc lỗ để liên kết với đĩa ép và bên trong có các gờ định vị lò xo ép.
Hình 1-3 Cấu tạo bộ ly hợp loại lò xo màng
- Đĩa ép
Làm bằng gang có khả năng dẫn nhiệt tôt. Mặt tiếp giáp với đĩa bị động đợc gia công
nhẵn, mặt đối diện có các gờ lồi định vị lò xo ép và một số gờ có lỗ để lắp cần bẩy
liên kết với vỏ ly hợp.
- Các đòn mở (hình. 1-4) làm bằng thép, một đầu có lỗ lắp với gờ có lỗ của đĩa ép
bằng chốt, ở giữa có lỗ lắp với bu lông định vị trên vỏ ly hợp bằng đai ốc điều chỉnh
và đầu còn lại có mặt phẳng hoặc bắt bu lông chống mòn để tiếp xúc với ổ bi tỳ khi
mở ly hợp.
- Lò xo ép làm bằng thép loại lò xo hình trụ có 6-9 cái, dùng để ép chặt đĩa ép và đĩa
ly hợp vào bánh đà (Loại một lò xo ép dạng màng dùng trên ôtô con là loại kết hợp lò
xo ép và đòn mở).

a) b)
Hình 1-4 Cấu tạo đòn mở
a- Loại đòn mở rời b- Loại đòn mở kết hợp lò xo màng

Đai ốc giữ đòn mở
Bulông chống mòn
Con lăn
Quả tạ
Đòn mở
Chốt xoay
Đòn mở
Lò xo màng
Vỏ ly hợp và đĩa épĐĩa ma sát
Đòn bẩy
Đòn mở và lò xo màng

Lò xo đĩa
Đinh tán Tấm ma sát
Tấm ma sát
Moayơ Đĩa thép
Lò xo giảm chấnL
Tấm ma sát
Thanh kéo
Đòn bẩy
Xi lanh chính
Pittông và xi lanh dẫn động
Bàn đạp ly hợp
Bàn đạp phanh
Bàn đạp ly hợp
12
2. Nguyên tắc hoạt động
a) Ly hợp ở trạng thái đóng (hình 1-7a)
Khi ngời cha tác dụng lực vào bàn đạp, dới tác dụng lực đẩy của các lò xo ép, thông
qua đĩa ép đẩy đĩa ma sát ép chặt lên bề mặt bánh đà. Nhờ ma sát trên mặt đĩa ma
sát nên cả lò xo ép, đĩa ép, đĩa ly hợp và bánh đà tạo thành một khối cứng để truyền
mômen từ trục khuỷu động cơ đến trục bị động.
b) Ly hợp ở trạng thái mở (hình 1-7b)
Khi ngời lái tác dụng lực lên bàn đạp (khi cần thay đổi số) thông qua thanh kéo, các
chốt và đòn bẩy, đẩy khớp trợt và ổ bi tỳ dịch chuyển dọc trục sơ cấp, ép lên đầu các
đòn mở, kéo đĩa ép nén các lò xo ép, làm cho đĩa ma sát rời khỏi bề mặt bánh đà và
ở trạng thái tự do, mômen của trục khuỷu động cơ không truyền qua đợc trục sơ cấp
để cho việc sang số đợc dễ dàng. Sau khi sang số xong ngời lái thôi tác dụng lực vào
bàn đạp từ từ để cho ly hợp trở về vị trí đóng nh ban đầu.
III. Nội dung bảo dỡng bộ ly hợp ma sát.
1. Làm sạch bên ngoài
2. Tháo rời bộ ly hợp ma sát và làm sạch chi tiết.

2. Yêu cầu:
- Tháo, lắp thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật.
- Nhận dạng đợc các bộ phận của bộ ly hợp.
- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác.
- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp
- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng.
3. Chuẩn bị:
a. Dụng cụ:
- Dụng cụ tháo lắp ly hợp, bàn ép ...
- Đồng hồ so
- Pan me, thớc cặp
b. Vật t:
- Giẻ sạch
- Giấy nhám
- Nhiên liệu, dầu bôi trơn
- Roăng đệm và keo dán
- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa
chữa.
- Bố trí nơi làm việc cho 4 nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông
gió.
14
II. THáO LắP Bộ LY HợP
A. Quy trình tháo rời bộ ly hợp
1. Lắp ly hợp lên bàn ép (hình.1-8)
- Lắp bộ ly hợp lên bàn ép và ép đều, từ từ
- Tránh vị trí các đai ốc hãm, để lắp dụng
cụ tháo.
2.Tháo các đai ốc h m đòn mởã
- Tháo các đai ốc đối xứng và nới đều
3. Tháo bộ mâm ép khỏi bàn ép

Hình 1-9 Bảo dỡng ly hợp

Cần ép
Mâm định vị
Chốt định vị
Khung ép
Đế
15
3. Kiểm tra bên ngoài các chi tiết :
- Dùng kính phóng đại và mắt thờng
- Quan sát bên ngoài và bề mặt các chi tiết
4. Bôi trơn các chi tiết
- Dùng bơm mỡ và mỡ bôi trơn
- Bôi trơn các lỗ, chốt xoay và tra mỡ bôi trơn các chi tiết (hình.1-9)
5. Lắp các chi tiết của ly hợp
- Dùng cờ lê, bàn ép và tuýp đúng loại
- Lắp bộ ly hợp ( ngợc lại quá trình tháo)
6. Kiểm tra và điều chỉnh các đòn mở
- Dùng thớc dài kiểm tra (hình.1-10)
- Vặn các đai ốc để cho đầu các đòn mở
đều nhau và có chiều cao đúng tiêu chuẩn kỹ
thuật.
7. Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công
nghiệp
- Dùng chổi, giẻ lau
- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch
sẽ, gọn gàng

Các bài tập mở rộng và nâng cao
i. Tên bài tập

2. Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa bộ ly hợp ma sát.
3. Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng sửa chữa bộ ly hợp.
17
học tại phòng học chuyên môn hoá
I. Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của bộ ly hợp ma sát.
1. Ly hợp bị trợt
a) Hiện tợng
Khi ngời lái thôi tác dụng lực vào bàn đạp và tăng ga nhng xe tăng tốc chậm, kéo
tải yếu, hoặc xe không chuyển động.
b) Nguyên nhân
- Đĩa ly hợp và đĩa ép mòn nhiều hoặc dính dầu mỡ.
- Điều chỉnh sai (hoặc không có) khe hở các đầu đòn mở với ổ bi tỳ .
- Các lò xo ép mòn, giảm độ đàn hồi hoặc gãy.
2. Ly hợp mở (cắt) không dứt khoát.
a) Hiện tợng
Khi ngời lái tác dụng lực vào bàn đạp và giảm ga nhng sang số khó có tiếng khua
và rung giật ở cụm ly hợp hoặc không sang số đợc.
b) Nguyên nhân
- Đĩa ly hợp và đĩa ép bị vênh, lỏng đinh tán,
- Điều chỉnh sai hành trình tự do của bàn đạp, chiều cao các đầu đòn mở không
đều (khe hở ổ bi tỳ quá lớn) .
3. Ly hợp hoạt động không êm, có tiếng ồn
a) Hiện tợng
Nghe tiếng khua nhiều ở cụm ly hợp, xe vận hành bị rung giật
b) Nguyên nhân
- Các chi tiét mòn nhiều, thiếu dầu mỡ bôi trơn (các chốt, ổ bi..)
- Đĩa ly hợp mòn then hoa, nứt vỡ và chai cứng bề mặt ma sát, gãy yếu các lò xo
giảm chấn.
- Điều chỉnh các đầu đòn mở không đều
- Các lò xo ép mòn, gãy.

Thước kiểm tra
8- 15
19
tHựC tập sửa chữa và bảo dỡng bộ ly hợp ma sát
I. tổ chức chuẩn bị nơi làm việc
1. Mục đích:
- Rèn luyện kỹ năng tháo lắp bộ ly hợp
- Nhận dạng các bộ phân chính của bộ ly hợp.
2. Yêu cầu:
- Tháo, lắp thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật.
- Nhận dạng đợc các bộ phận của bộ ly hợp.
- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác.
- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp
- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng.
3. Chuẩn bị:
a) Dụng cụ:
- Giá treo và pa lăng treo hộp số, dây treo các đăng, gỗ chèn kê lốp xe,
trục sơ cấp hộp số cũ và bàn ép
- Dụng cụ tháo lắp ly hợp, bàn ép ...
- Đồng hồ so
- Pan me, thớc cặp
b) Vật t:
- Giẻ sạch
- Giấy nhám
- Nhiên liệu, dầu bôi trơn
- Roăng đệm và keo dán
- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa
chữa.
- Bố trí nơi làm việc cho 4 nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông
gió.

Vỏ bộ ly
Hộp số
Đĩa ma sát
21
6. Tháo bộ ly hợp ra khỏi ôtô
- Dùng trục sơ cấp bằng gỗ chuyên dùng hoặc trục sơ cấp cũ
- Tháo đòn ép và ổ bi tỳ
- Vạch dấu giữa vỏ ly hợp và bánh đà (hình.2-2a)
- Lắp trục sơ cấp chuyên dùng (hình. 2-2b)
- Tháo các bulông hãm vỏ ly hợp
Chú ý: nới đều các bulông, đối xứng từ từ và có thêm một ngời giữ bộ ly hợp.
- Tháo trục sơ cấp chuyên dùng và bộ ly hợp ra ngoài a) Vạch dấu bánh đà và vỏ bộ ly hợp b) Tháo bộ ly hợp
Hình 2-3. Tháo bộ ly hợp từ ôtô
a. Vạch dấu; b. Tháo bộ ly hợp
7. Làm sạch và kiểm tra
- Bàn, khay để chi tiết và dung dịch rửaCác chú ý
- Kê, chèn lốp xe, kéo phanh tay chắc chắn và lắp giá treo, pa lăng và hộp số an toàn.
- Sử dụng dụng cụ đúng loại và vặn chặt đủ lực quy định.
B- Quy trình tháo rời bộ ly hợp
( Đ học trong bài 1)ã
C- Quy trình lắp
Ngợc lại quy trình tháo (sau khi thay thế các chi tiết h hỏng)
- Tra dầu, mỡ bôi trơn các chi tiết : ổ bi, các lỗ chốt.
- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng (đệm cách nhiệt, phe hãm).

a) Kiểm tra và điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp (hình. 2-5)
- Kiểm tra : Dùng thớc dài đo khoảng cách từ vị trí bàn đạp cha tác dụng lực cho đến
vị trí ấn bàn đạp có lực cản lại (hơi nặng), sau đó ghi kết quả và so sánh với tiêu
chuẩn kỹ thuật của loại ôtô để điều chỉnh.

- Điều chỉnh
Dùng cờ lê xoay đai ốc điều chỉnh đầu thanh kéo ( hoặc đầu con đội loại thuỷ lực)
để thay đổi chiều dài thanh kéo (hình 2-5) đạt hành trình đúng tiêu chuẩn.

a) b)

Hình 2-5. Kiểm tra và điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp ly hợp
a. Kiểm tra; b. Điều chỉnh

Hình 2-4. Điều chỉnh các đòn mở
Chốt & biVỏ ly hợp
Đòn mở
Đai ốc điều chỉnh
Đĩa ép
Lò xo
Bàn đạp Thước đo
Vị trí bàn đạp có lực cản
Đai ốc đ. chỉnh
Thanh kéo
23