PHỐI HỢP GIỮA GIA ĐÌNH VÀ NHÀ TRƯỜNG TRONG VIỆC
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH Ở LỨA TUỔI THCS
I. ĐẶT VẤN ĐỀ.
Một thực tế mà dẫu không muốn chúng ta cũng phải công nhận: Trong
những năm gần đây tình hình về đạo đức của các em học sinh (đặc biệt là học
sinh ở cấp THCS) còn nhiều vấn đề cần được giải quyết. (Nếu như chúng ta
không muốn nói là: Có sự xuống cấp về mặt đạo đức ở lứa tuổi học trò).
Đối với chúng ta - Những người làm công tác giáo dục, những người
được Đảng và Nhà nước tin tưởng giao cho trọng trách “Trồng người” thì thực
tế đó quả là một điều nhức nhối. Không nhức nhối sao được khi hàng ngày,
hàng giờ, chúng ta phải chứng kiến những cảnh tượng thiếu văn hoá xẩy ra
không những ngoài xã hội mà ngay cả trong nhà trường. Tình trạng học sinh
lười học, bỏ học, lêu lổng, sống tự do buông thả dẫn đến vi phạm pháp luật ở
lứa tuổi vị thành niên đang là mối quan tâm của các bậc làm cha, làm mẹ, của
các thầy giáo, cô giáo và của toàn xã hội.
Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng học sinh cá biệt về mặt đạo đức có
chiều hướng gia tăng. Làm thế nào để môi trường giáo dục thực sự là môi
trường trong sạch lành mạnh? Đó là những vấn đề bức xúc đặt ra trước mắt
chúng ta, nó vừa mang tính thời sự vừa mang tính lâu dài.
Như chúng ta đã biết: Sự sa sút về mặt đạo đức của học sinh (đặc biệt là
học sinh lứa tuổi THCS) có thể quy tụ làm 3 nguyên nhân chính:
1, Vai trò, trách nhiệm của các bậc làm cha, làm mẹ trong việc giáo dục
con cái.
2, Vai trò của nhà trường được thể hiện ở chỗ: Thông qua dạy chữ để
dạy người.
3, Vai trò của các tổ chức đoàn thể ngoài trường cũng ảnh hưởng không
nhỏ đến đạo đức học sinh (gia đình - nhà trường - xã hội).
- 1 -
Môi trường giáo dục
Gia đình Xã hội Nh trà ường
Trong 3 nguyên nhân này thì nguyên nhân nào là cơ bản ?

họ đã được nhập tâm từ ngàn đời. Sự “khập khiễng” này dẫn đến khoảng cách
giữa con cái và cha mẹ ngày càng cách xa, khó gần gũi nhau. Nhiều gia đình
- 2 -
suốt cả ngày cha mẹ con cái không hề thốt ra một lời, tình trạng như vậy thử
hỏi bằng cách nào để cha mẹ giáo dục được con mình.
Với nền kinh tế thị trường phát triển có nhiều mặt tốt làm cho con người
sống năng động hơn, thực tế hơn và tất nhiên nó cũng mang lại một cuộc sống
vật chất đầy đủ hơn. Chúng ta đã được tiếp cận với thế giới văn minh nhiều
hơn, chất lượng cuộc sống về mọi mặt được nâng lên rõ rêt, nhưng mặt trái
của nền kinh tế thị trường đã len lỏi vào các ngõ ngách của cuộc sống hàng
ngày. Đặc biệt, mặt tiêu cực của cơ chế thị trường tác động mạnh mẽ vào quan
hệ gia đình và nền giáo dục mà đối tượng bị tác động không nhỏ chính là học
sinh (nhất là lứa tuổi THCS).
Chính vì lẽ đó mà không ít em học sinh cảm thấy bế tắc, bất lực trong
cuộc sống, dẫn đến bất cần đời, bất cần tất cả, thoát khỏi sự kiểm soát của gia
đình sống buông thả, thậm chí vi phạm pháp luật. Trường hợp anh Nguyễn
Văn Thọ ở xóm 7 - thị trấn là một ví dụ điển hình. Ở khía cạnh nào đó, kể cho
cùng gia đình anh là một trong số gia đình có hoàn cảnh đáng thương: Vợ anh
ốm đau lâu dài (bệnh nan y), những ngày còn lại trên giường bệnh chị đâu có
biết đứa con trai đầu lòng của mình thường xuyên bỏ học, trốn đi khỏi nhà
không chịu sự kiểm soát của cha mẹ và gia nhập hội “tàu chợ”. Trước lúc
nhắm mắt xuôi tay trở về cõi vĩnh hằng - Trường - niềm hy vọng của vợ
chồng anh chị đã bị chính quyền địa phương đưa vào trường giáo dưỡng. Về
phần mình: Có lẽ anh Thọ đã sám hối, song e rằng quá muộn màng. Và chính
anh - anh phải nhận trách nhiệm của mình, trách nhiệm của người làm cha -
trụ cột gia đình. Không những không có biện pháp, không quan tâm đến việc
giáo dục con cái; mà bản thân anh thiếu gương mẫu cho các con (vợ ốm đau
bệnh tật nằm bất động trên giường mà chồng đã có ý “thăm ván” từ lâu).
Tại địa bàn thị trấn, nhiều bậc cha mẹ mãi chạy theo đồng tiền, không
còn xứng đáng làm gương cho con em mình, bản thân họ cũng bị đồng tiền

còn hiệu lực. Các bậc cha mẹ chưa tìm cho mình một phương pháp giáo dục
mới. Nếu như chỉ đơn thuần giáo huấn áp đặt dội từ trên xuống dưới dễ bị bọn
trẻ bỏ ngoài tai, chúng sống theo kiểu riêng của chúng đã làm cho nhiều bậc
cha mẹ phải lo lắng điên đầu. Đó là chưa kể đến nhiều bậc làm cha, làm mẹ do
không đủ kiến thức, không đủ biện pháp dạy dỗ con cái mà “chấp tay nhờ
trời” dẫn đến bỏ mặc cho số phận. Thực tế, đã có những gia đình quá khắt khe
đối với con mình “nhất cử nhất động” của chúng đều muốn được kiểm soát.
Điều này e khó thực hiện khi lứa tuổi vị thành niên là lứa tuổi: Muốn vươn lên
làm người lớn, muốn tự khẳng định mình và họ cũng không biết rằng do quá
khắt khe, cứng rắn, thậm chí dùng bạo lực đã làm cho các em bị dồn nén, tổn
thương, mất tự chủ mà nhanh chóng muốn thoát khỏi “gọng kìm” của bố mẹ
đi tìm tự do ở bên ngoài.
2, Những biện pháp chủ yếu nhằm tăng cường sự phối hợp giữa gia
đình và nhà trường trong việc giáo dục đạo đức học sinh ở lứa tuổi
THCS.
- 4 -
Về nhận thức và quan điểm, trước hết chúng ta thấy rằng:
- Giáo dục đạo đức cho học sinh là một yêu cầu hết sức quan trọng (đặc
biệt trong điều kiện hiện nay), nếu không đặt đúng vị trí công tác giáo dục đạo
đức cho giới trẻ thì e rằng đó là một thảm hoạ cho tương lai. Như Bác Hồ
muôn vàn kính yêu đã từng dạy: “Muốn xây dựng CNXH trước hết phải có
những con người XHCN”.
- Mối quan hệ giữa đạo đức và văn hoá (đức và tài):
Một hiện tượng như trở thành phổ biến trong cuộc sống là: Đại bộ phận
những em học sinh học lực vào loại khá, giỏi thì thông thường đều là những
em học sinh ngoan ngoãn, biết vâng lời cha mẹ, thầy cô, và cũng biết vâng lời
người lớn, các em lại càng có ý thức tốt trong học tập, cố gắng hết mình để đạt
được kết quả cao nhất. Ngược lại những em học sinh có học lực ở dưới mức
trung bình (đặc biệt là những em học lực vào loại yếu kém)thì thông thường
không ngoan, không biết vâng lời người lớn, thậm chí nghịch ngộ, vô lễ, có

những hậu quả đau lòng. Sự quan tâm của gia đình, nhân cách tốt của bố mẹ
trong mắt lớp trẻ là vô cùng quan trọng. Chỉ cần cha mẹ sống lành mạnh,
lương thiện, mẫu mực, nhân hậu, yêu thương, có trách nhiệm duy trì và bảo vệ
những truyền thống tốt đẹp của gia đình, chấp nhận những cái mới lành mạnh
của thời đại chắc chắn sẽ tạo được niềm tin cho con cái. Đó chính là biện pháp
tốt nhất trong giáo dục. Một gia đình ấm êm hạnh phúc, chắc chắn là liều
thuốc có sức đề kháng mạnh nhất với những ảnh hưởng xấu ngoài xã hội, cứu
được các em sớm thoát khỏi vòng tội lỗi.
Thực tế hiện nay, ở địa phương trường đóng như phần đầu đã trình bày
do nhận thức không đúng hoặc lúng túng trong biện pháp giáo dục mà không
biết gia đình đã phó mặc, khoán trắng việc giáo dục con cái cho nhà trường và
xã hội. Có ai hiểu hơn bố mẹ đối với những đứa con thân yêu của mình, bố mẹ
nào mà không thương con cái, chỉ tội chưa hiểu hoặc hiểu chưa thấu đáo nên
đành “trăm sự nhờ thầy cô” mà thôi.Trước tình hình đó, một trong những biện
pháp nhằm nâng cao nhận thức về trách nhiệm của gia đình đối với con cái mà
chúng tôi đã tiến hành có hiệu quả tốt là tổ chức các cuộc họp phụ huynh
trong năm.
* Họp phụ huynh lần thứ nhất vào đầu năm học (cuộc họp lần này chủ
yếu do Hiệu trưởng chủ trì và chịu trách nhiệm về nội dung). Vì trường lớn
(20 lớp gần 900 học sinh) nên chúng tôi tổ chức thành 2 buổi (theo các khối
lớp). Ngoài việc thông qua với toàn thể các bậc cha mẹ học sinh về những đặc
điểm cơ bản của trường trong năm học, những chỉ tiêu lớn và các biện pháp để
thực hiện, thì điều không thể thiếu là nhà trường đặt vấn đề rất cao về vai trò,
trách nhiệm của gia đình trong việc giáo dục con cái (đặc biệt về mặt đạo đức)
thông qua nội quy đối với học sinh của nhà trường và gia đình. Đồng thời
thống nhất một số quan điểm để thực hiện sự phối hợp giữa nhà trường và gia
đình. Phần thời gian còn lại trong cuộc họp phụ huynh đầu năm do đ/c GVCN
- 6 -