I. PHÂN TÍCH QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG LẤY PHÁT HUY
NGUỒN LỰC CON NGƯỜI LÀ YẾU TỐ CƠ BẢN CHO SỰ
PHÁT TRIỂN NHANH VỚI BỀN VỮNG.
Bước vào thời kì đổi mới, trên cơ sở phân tích khoa học các điều
kiện trong nước và quốc tế, Đảng ta nêu ra những quan điểm mới chỉ
đạo quá trình thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước trong
điều kiện mới. Những quan điểm này được Hội nghị lần thứ bảy Ban
Chấp hành Trung ương khóa VII nêu ra và được phát triển bổ sung qua
các đại hội. Một trong những quan điểm đó là"lấy phát huy nguồn lực
con người là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững" đã
nhấn mạnh vai trò hết sức to lớn của con người trong sự nghiệp CNH-
HĐH và đối với sự phát triển kinh tế xã hội.Chủ trương đúng đắn đó đã
đang và sẽ tiếp tục khẳng định trong những bước đường tiến lên chủ
nghĩa xã hội.
1-Phát triển nhanh và bền vững.
Phát triển bền vững được phổ biến rộng rãi vào năm 1987 trong
Báo cáo của Ủy Ban Môi trường và phát triển của ngân hàng thế
giới.Trong báo cáo nói rõ phát triển bền vững là sự phát triển đáp ứng
nhu cầu hiện tại mà không ảnh hưởng tổn hại đến nhu cầu tương lai.Tức
nó phải đảm bảo sự hài hòa, chặt chẽ và hợp lí về hiệu quả kinh tế, công
bằng xã hội, môi trường được bảo vệ. Như vậy, ở đây, phát triển bền
vững được hiểu trước hết là sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững, đó là
sự phát triển không chỉ cho thế hệ hiện tại, mà còn cả cho thế hệ mai sau
và một điều không kém phần quan trọng là sự phát triển đó không gây
tổn hại cho mỗi trường tự nhiên. Sự phát triển bền vững ấy được tạo nên
từ nhiều yếu tố khác nhau như kinh tế, khoa học, công nghệ, môi trường
(cả môi trường tự nhiên và môi trường xã hội), con người, v.v.v.v. Đến
lượt mình, chính sự phát triển bền vững về các mặt kinh tế, xã hội, môi
trường, khoa học, công nghệ,.v.v lại là cơ sở quan trọng không thể
thiếu được cho sự phát triển con người bền vững - mục tiêu cao nhất của
sự phát triển.

con người tạo ra các mối quan hệ xã hội khách quan và lịch sử và với
những quan hệ đó, con người tự khẳng định mình - tiền đề của "làm chủ
bản thân.
b. Nguồn lực - nguồn lực con người
Nguồn lực được hiểu là toàn bộ các yếu tố vật chất và tinh thần đã
đang và sẽ tạo ra sức mạnh cho sự phát triển và trong điều kiện thích
hợp sẽ thúc đẩy quá trình cải biến xã hội của một quốc gia dân tộc.Về
định nghĩa nguồn nhân lực thì vẫn chưa có định nghĩa chính thức.Có rất
nhiều định nghĩa khác nhau.Từ nhiều quan niệm và dưới góc độ Kinh tế
chính trị có thể hiểu nguồn nhân lực là tổng hòa các yếu tố về thể lực và
trí lực tồn tại bên trong lực lượng lao động xã hội của một quốc
gia,trong đó kết tinh truyền thống và kinh ngiệm lao động sáng tạo của
một dân tộc trong lịch sử được vận dụng để sản xuất ra của cải vật chất
và tinh thần phục vụ cho nhu cầu hiện tại và tương lai cuả đất nước.
Trong các nguồn lực có thể khai thác như nguồn lực tự nhiên, nguồn
lực khoa học - công nghệ, nguồn vốn, nguồn lực con người thì nguồn
lực con người là quyết định nhất, bởi lẽ những nguồn lực khác chỉ có thể
khai thác có hiệu quả khi nguồn lực con người được phát huy. Chúng ta
biết rằng, điều kiện tự nhiên, khí hậu, địa lý, nguồn vốn có vai trò rất lớn
trong sự phát triển của một quốc gia. Song những yếu tố đó ở dưới dạng
tiềm năng, tự chúng là những khách thể bất động. Chúng chỉ trở thành
nhân tố "khởi động", và phát huy tác dụng khi kết hợp với nguồn lực con
người. Những nguồn lực khác ngày càng cạn kiệt, ngược lại nguồn lực
con người ngày càng đa dạng và phong phú và có khả năng nội sinh
không bao giờ cạn. Ngược lại nguồn lực con người càng được sử
dụng, lại càng được nâng cao chất lượng và hiệu quả.
Nguồn lực con người là những yếu tố ở trong con người có thể huy
động, sử dụng để thúc đẩy sự phát triển xã hội. Hiện nay có nhiều khái
niệm khác nhau về nguồn lực con người. Ngân hàng Thế giới cho rằng:
nguồn nhân lực là toàn bộ vốn người (thể lực, trí lực, kỹ năng, nghề

triển con người. Do vậy, phát triển con người, hơn thế nữa, phát triển
con người một cách bền vững, chính là mục tiêu của sự phát triển. Để
đạt được một sự phát triển như vậy thì đối với mỗi quốc gia, trước hết,
phải khác phục hoặc giảm tới mức thấp nhất sư chênh lệch giầu nghèo
quá mức nhằm tạo cho mọi người có cơ hội phát triển. Nếu một sự phát
triển chỉ lấy GDP làm thước đo duy nhất thì rất có thể đạt được sự tăng
trưởng kinh tế lẫn sự phát triển xã hội nhưng chưa hẳn môi trường sống -
cơ sở tồn tại tư nhiên của con người - đã được bảo vệ, chưa hẳn đã có sự
tiến bộ xã hội và càng chưa hẳn đã có sự phát triển con người, thậm trí
có khi con người vẫn bị lằm trong sự lãng quên, trong sự đói nghèo,
trong sự thất học, trong tình trạng mất dân chủ, mất nhân phẩm và mất
cả nhân quyền ở một tầng lớp người nhất định nào đó. Thế giới đương
đại đang chứng kiến không ít những điều như vậy. Do đó, cần phải gắn
kết sự tăng trưởng kinh tế với sự phát triển và tiến bộ xã hội, đặc biệt là
với sự phát triển con người một cách bền vững, với những cơ hội được
tạo ra để cho con người tự lựa chọn.
Trong thời gian khá dài, người ta chỉ xét con người và coi con người
như là một nguồn lực giống như tất cả các nguồn lực khác, hoặc tốt nhất
cũng chỉ coi là nguồn lực đặc biệt, trong nền sản xuất xã hội, trong sự
phát triển kinh tế - xã hội. Cách tiếp cận này có vai trò tích cực nhất định
của nó khi nó coi việc khai thác nguồn lực con người là cách thức hữu
hiệu để thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Quả thật cách tiếp cận này
không những khác phục sự phiến diện của quan điểm không tính đến
nguồn lực con người, chỉ chú trọng đến các nguồn lực vật chất, mà còn
chỉ ra được sức mạnh và vai trò quan trọng nhất của nguồn lực con
người trong hệ thống các nguồn lực. Song, chính quan điểm này lại cũng
rất dễ dẫn người ta rơi vào một sự phiến diện khác khi chỉ nhấn mạnh
việc sử dụng, việc khai thác mà không chú trọng trến thực tế và đúng
mức tới sự bồi dưỡng và phát triển lâu dài, không coi sự phát triển nhiều
mặt và phát triển toàn diện con người, không coi chất lượng cuộc sống

Việt Nam còn kém xa so với nhiều nước.
Ba là: Nhà nước xây dựng chiến lược nguồn nhân lực gắn với chiến lược
phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội
nhập kinh tế quốc tế; xác định thật rõ xây dựng nguồn nhân lực là trách
nhiệm của các nhà hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách, trách
nhiệm của cả hệ thống chính trị.
Bốn là: Chính phủ và các cơ quan chức năng của Chính phủ có biện
pháp giải quyết hiệu quả những vấn đề vừa cấp bách, vừa lâu dài của
nguồn nhân lực, trong đó có vấn đề khai thác, đào tạo, sử dụng nguồn
nhân lực, tạo một chuyển biến thật sự mạnh mẽ trong việc khai thác, đào
tạo, sử dụng từ nguồn nhân lực trong công nhân, nông dân, trí thức,
doanh nhân, dịch vụ,
Năm là: Nhà nước phải có kế hoạch phối hợp tạo nguồn nhân lực từ
nông dân, công nhân, trí thức; có kế hoạch khai thác, đào tạo, bồi dưỡng,
sử dụng các nguồn nhân lực cho đúng.
Sáu là: Không ngừng nâng cao trình độ học vấn. Hiện nay, nhìn chung,
trình độ học vấn bình quân của cả nước mới khoảng lớp 6/ đầu người (có
người tính là lớp 7). Tỷ lệ biết chữ mới đạt khoảng 93% (có người tính
là 94 - 95%). Vì vậy, vấn đề đặt ra một cách gay gắt là phải bằng mọi
biện pháp và đầu tư để nâng cao trình độ học vấn của cả nước lên, bằng
không, sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội.
Thực hiện toàn xã hội học tập và làm việc.
Bảy là: Đảng và Nhà nước cần có chính sách rõ ràng, minh bạch, đúng
đắn đối với việc việc sử dụng, trọng dụng nhân tài, nhất là trọng dụng
các nhà khoa học và chuyên gia thật sự có tài năng cống hiến. Phải có sự
phân biệt rành mạch giữa tài thật và tài giả, giữa những người cơ hội và
những người chân chính trong các cơ quan công quyền. Không giải
quyết được vấn đề này một cách rõ ràng, thì nhân tài của đất nước sẽ lại
"rơi lả tả như lá mùa thu", "vàng thau lẫn lộn", làm cho những người thật
sự có tài năng không phát triển được, trong khi đó, những người cơ hội,

yêu cầu phát triển của nền kinh tế.
Vấn đề quan trọng nhất đặt lên hàng đầu ở đây là vấn đề giáo dục và đào
tạo.Nó trực tiếp ảnh hưởng đến mặt chất lượng nguồn nhân lực.Vấn đề
này hiện đang có rất nhiều tranh cãi.Vấn đề không phải là chúng ta tìm
xem cái nào đúng mà là phải nhanh chóng kết hợp những mặt ưu điểm
của các giải pháp nhằm đem lại hiệu quả cho phát triển nguồn lực nhanh
nhất.Theo kinh nghiệm của các nước đi trước như Nhật Bản,Trung
Quốc.Mĩ,Thụy Điển, các nước tây âu như Đức Thì với sự thuận lợi
là nước đi sau tiếp thu những kinh nghiệm quý báu của các nước,chúng
ta có thể tìm những bước đi đúng đắn và phù hợp nhất cho mình.Qua
việc tìm hiểu về giáo dục đào tạo ở các nước ta thấy được sự khác biệt rõ
ràng.Ở Mĩ rất coi trọng giáo dục ở bậc đại học trở lên và xem nhẹ viêc
đào tạo ở các cấp dưới.Ở Nhật thì ngược lại là nước có sự đầu tư và phát
triển việc đào tạo bậc thấp tốt nhất.Còn ở các nước tây âu điển hình là
đức rất coi trọng việc đào tạo nghề.Thực tế cho thấy trình độ kĩ thuật ở
Nhật và Đức đồng đều và chắc chắn hơn Mĩ.