- 1 -
TIỂU LUẬN CHUYÊN ĐỀ
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA LỊCH SỬ ĐẢNG
Tên tiểu luận: Nội dung và giá trị lý luận, giá trị thực tiễn của tác phẩm
"Đường cách mệnh"

Họ và tên học viên: TRẦN XUÂN THỌ
Ngành học: Lý luận và phương pháp giảng dạy bộ môn Chính trị
Khóa học: 18 Tác phẩm Đường cách mệnh có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc. Lý luận của
tác phẩm không sách vở mà vạch ra lý luận cách mạng Việt Nam thiết thực, tri thức lý
luận cách mạng Việt Nam đã được hiện diện trong tác phẩm rất mácxít nhưng cũng
rất Việt Nam, dễ hiểu, dễ tiếp thu, kết hợp rất tài tình phương pháp lịch sử và lôgích.
Dùng lịch sử để nói lý luận, từ Cách mạng Pháp đến Cách mạng Nga và kết luận ở
Cách mạng Nga, rồi lấy lý luận soi sáng thực tiễn Việt Nam, và kết luận: Chỉ có cách
mạng vô sản mới giải phóng được dân tộc.
"Đường kách mệnh" là một tác phẩm lớn của Bác Hồ mang tính lịch sử quan
trọng của Đảng và dân tộc ta. Đây là tác phẩm gồm có một số đề cương bài giảng của
Bác tại các lớp huấn luyện của Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội được tổ
chức tại Quảng Châu (Trung Quốc) vào những năm 1925-1926 cho một số thanh niên
yêu nước đưa từ trong nước tới để học tập về đường lối cứu nước, cứu dân theo chủ
nghĩa Mác – Lê Nin.
Để làm sáng tỏ giá trị lý luận, giá trị của tác phẩm điều không thể thiếu được là
phải thấy rõ điều kiện hoàn cảnh ra đời của tác phẩm, cả điều kiện hoàn cảnh thế giới
và hoàn cảnh trong nước ở những nội dung sau:
- Về Thế giới:
Chủ nghĩa Mác - Lênin là sự tiếp nối và phát triển những tư tưởng giải phóng con
người của nhân loại. Nó đã trở thành vũ khí tư tưởng của giai cấp vô sản đấu tranh
chống chủ nghĩa tư bản và xây dựng xã hội mới - xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ

Bước vào những năm 20 của thế kỷ XX, trong phong trào giải phóng dân tộc ở
Việt Nam đã xuất hiện nhiều tổ chức yêu nước mang sắc màu chính trị khác nhau,
Song, các tổ chức yêu nước này thiếu đường lối chính trị đúng đắn, thiếu tổ chức chặt
chẽ như một đảng cách mạng khoa học, cho nên, họ không đáp ứng được yêu cầu của
lịch sử.
Thực tiễn lịch sử đang đòi hỏi phải có một tổ chức mới, được xây dựng trên cơ
sở hệ tư tưởng cách mạng và khoa học, có đường lối chính trị đúng đắn, có tổ chức
chặt chẽ thì mới lãnh đạo cách mạng đi đến thành công.
Từ năm 1927, tác phẩm “Đường cách mệnh” được Bộ tuyên truyền của Hội liên
hiệp các dân tộc bị áp bức ở Á Đông xuất bản lần đầu tiên ở Quảng Châu được bí mật
chuyển về nước ta. Đường cách mệnh đã góp phần to lớn trong việc cổ vũ, giáo dục
cả một thế hệ thanh niên và nhân dân ta về con đường cách mạng đúng đắn. Nó giúp
cho những người yêu nước Việt Nam sớm được giác ngộ đi theo Đảng, theo Bác Hồ,
nhất là trong việc chuẩn bị thành lập Đảng của giai cấp công nhân ở nước ta về mặt tổ
chức.
Các nhà lão thành cách mạng Việt Nam như Võ Nguyên Giáp, Phạm Văn Đồng,
Châu Văn Liêm, Hoàng Quốc Việt, Phan Trọng Bình (về nước phụ trách bộ Nam Kỳ
của tổ chức Thanh niên cách mạng đầu tiên này), Nguyễn Văn Tây tức Nguyễn Thanh
Sơn, tên thật Phan Văn Sây (nguyên Bí thư Tỉnh ủy Gia Định đầu tiên của Đại hội lần
thứ I Đảng bộ Gia Định tháng 9/1930) v.v…đều là học viên trong số hai trăm học
viên của các lớp chính trị này. Những người học trò đầu tiên của Bác Hồ theo học lớp
huấn luyện chính trị này với giáo trình “Đường cách mệnh” đã trở thành những nhà
cách mạng chân chính, nhà lãnh đạo của Đảng hoạt động ở các cấp trong cả nước và
tiếp tục lãnh đạo nhà nước, chính phủ sau khi nước nhà được giải phóng.
Mục đích tác phẩm được Nguyễn Ái Quốc chỉ rõ: “Muốn sống thì phải cách
mệnh”. “Hơn hai mươi triệu đồng bào hấp hối trong vòng tử địa. Phải kêu to, làm
chóng để cứu lấy giống nòi”. Thà chết tự đo còn hơn sống nô lệ, quyết chiến đấu cho
- 4 -
nền độc lập tự do của dân tộc là tinh thần của tác phẩm. Có thể nói, “Không có gì quý
hơn độc lập tự do” là quan điểm bao trùm toàn bộ tác phẩm.

tước lục công nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa. Cách mệnh đã 4 lần rồi, mà nay
công nông Pháp hẵng còn mưu cách mệnh lần nữa mới hòng thoát khỏi vòng áp bức.
Cách mệnh An Nam nên nhớ những điều ấy”. Cách mạng tư sản Mỹ và Cách mạng tư
sản Pháp đều không triệt để, chỉ có Cách mạng Nga là đã thành công và thành công
triệt để, nghĩa là dân chúng được hưởng hạnh phúc, tự do, bình đẳng thật sự, không
phải tự do, bình đẳng giả dối như đế quốc Pháp khoe khoang ở Việt Nam. Người viết:
“Chúng ta đã hy sinh làm cách mệnh, thì nên làm cho đến nơi, nghĩa là làm sao cách
mệnh rồi thì quyền giao cho dân chúng số nhiều, chớ để trong tay một bọn ít người.
Thế mới khỏi hy sinh nhiều lần, thế dân chúng mới được hạnh phúc”
Từ so sánh mục tiêu của các cuộc cách mạng lớn trên thế giới, Người khẳng
định: cách mạng Việt Nam phải theo con đường cách mạng Nga: “Cách mệnh Nga
dạy chúng ta rằng, muốn cách mạng thành công phải lấy công nông làm gốc, phải có
đảng vững bền, phải bền gan, phải hy sinh, phải thống nhất. Nói tóm lại là phải theo
chủ nghĩa Mã khắc tư và Lênin”.
Phần thứ ba: Trình bày tóm tắt các tổ chức cách mạng: từ Quốc tế Cộng sản đến
các tổ chức Công hội, Nông hội, Thanh niên, Phụ nữ…Đối với mỗi tổ chức, tác giả
đều rút ra những kết luận cần thiết cho cách mạng Việt Nam:
Thông qua việc trình bày cụ thể về lịch sử Đệ nhất Quốc tế, Đệ nhị Quốc tế, Đệ
tam Quốc tế (Quốc tế Cộng sản), phân tích sự giống nhau và khác nhau giữa Đệ nhất
Quốc tế, Đệ nhị Quốc tế với Đệ tam Quốc tế, “Đường Cách mệnh” đã giáo dục cho
các chiến sĩ cách mạng Việt Nam về chủ nghĩa quốc tế vô sản và kết luận: “Xem
những việc ấy thì đủ biết rằng An Nam muốn cách mệnh thành công, thì tất phải nhờ
Đệ tam Quốc tế”
- 6 -
Việt Nam cách mệnh cũng phải có nữ giới tham gia mới thành công, phụ nữ Việt
Nam làm cách mệnh phải theo Quốc tế phụ nữ.
Nếu thợ thuyền việt Nam biết tổ chức thì chắc Quốc tế đỏ sẽ hết lòng giúp đỡ.
Nhưng muốn người ta giúp cho thì trước hết phải tự giúp mình đã.
Ngày nay nước nào cũng có thanh niên cộng sản, chỉ Việt Nam là chưa.
Tóm lại, những vấn đề nêu ra trong tác phẩm là những vấn đề cơ bản của cách

phong trào, nhưng Nguyễn Ái Quốc đã phát huy được sức mạnh để hai năm sau nữa
các tổ chức cộng sản ra đời. Điều đó chứng tỏ Đường cách mệnh đã giải đáp đúng yêu
cầu khách quan của đất nước, phản ánh đúng nguyện vọng của nhân dân.
Tác phẩm cũng là một hình mẫu của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin
vào Việt Nam của tác giả. Ví dụ: Lênin cho rằng, cách mạng thuộc địa chỉ có thể
giành được thắng lợi khi có sự giúp đỡ của cách mạng chính quốc, khi cách mạng vô
sản chính quốc đã giành thắng lợi, nhưng tác phẩm phát hiện thêm rằng, cách mạng
thuộc địa có thể thành công trước cách mạng vô sản ở chính quốc và tác động tích cực
đối với cách mạng chính quốc.
Tác phẩm “Đường Cách mệnh” được xuất bản lần đầu tiên năm 1927, đến nay
đã hơn 80 năm. Tác phẩm này có một vị trí và ý nghĩa đặc biệt trong di sản lý luận
của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh. “Đường Cách mệnh” đánh dấu một bước ngoặt
trong hành trình tư tưởng đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, sự giác ngộ lý tưởng cộng
sản chủ nghĩa, sự lựa chọn con đường cách mạng vô sản của Nguyễn Ái Quốc.
Tác phẩm Đường cách mệnh đã thể hiện thiên tài lý luận cách mạng của Nguyễn
Ái Quốc, tác phẩm có giá trị thực tiễn lớn lao, tạo ra sự chuyển biến căn bản, nhanh
chóng trong nhận thức và hành động cách mạng của cán bộ và đông đảo quần chúng,
chuẩn bị tiền đề cho việc thành lập Đảng.
Như vậy, trước khi Đảng ra đời, ở Việt Nam đã có sự thống nhất về tư tưởng
chính trị và tổ chức. Đó là điều kiện trực tiếp giữ vững sự thống nhất trong Đảng ngay
từ khi mới thành lập cũng như sau này. Tác phẩm Đường cách mệnh là một kho tàng
- 8 -
tri thức lý luận cách mạng Việt Nam, là sự thể hiện tư tưởng cơ bản của lãnh tụ Hồ
Chí Minh. Giá trị của tác phẩm càng được khẳng định khi Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ VII của Đảng Cộng sản Việt Nam tuyên bố rằng, Đảng lấy chủ nghĩa Mác -
Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành
động.
Ý nghĩa lý luận và tính chiến đấu của tác phẩm.
Lý luận của tác phẩm không sách vở mà vạch ra lý luận cách mạng Việt Nam
thiết thực, tri thức lý luận cách mạng Việt Nam đã được hiện diện trong tác phẩm rất

nhau: Phái Hê Ghen trẻ cấp tiến, chủ nghĩa duy tâm triết học, Phái Ba Cu Nin, Đuy
Rinh – một trường phái triết học thực nghiệm, phái Dân túy, Bọn cơ hội chủ nghĩa
trong quộc tế II, bọn Men sê vích, Trốtkít…
Đường cách mệnh ra đời đã phải tuyên chiến với mọi thứ chủ nghĩa cải lương tư
sản: thuyết “Pháp - Việt đề huề”, “Pháp - Việt nhất gia”; tư tưởng tản mạn tiểu tư sản
của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên, Tân Việt; với mọi đường lối cách mạng nửa
vời của giai cấp tư sản, tiểu tư sản.
Ý nghĩa thời đại của tác phẩm.
Đường cách mệnh ra đời vào thời điểm phong trào cách mạng của các dân tộc
thuộc địa đang phát triển theo con đường cách mạng vô sản với khẩu hiệu của Lênin
“Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại”, chứng tỏ cách mạng
Việt Nam đã tiếp cận được xu thế của thời đại.
Mặt khác Đường cách mệnh ra đời như một thí điểm cụ thể về sự kết hợp chặt
chẽ giữa dòng thác cách mạng GPDT và dòng thác CMVS theo đường lối của Lênin
(Lúc này ngoài Mông cổ và các dân tộc bên cạnh nước Nga đi theo hướng cách mạng
XHCN thì chưa có một dân tộc thuộc địa nào giành được thắng lợi theo hướng cách
mạng vô sản). Sự kết hợp đố đã đặt nền móng cho sự ra đời một chính đảng vô sản ở
- 10 -
Việt Nam với quy luật đặc thù của nó: sự kết hợp chủ nghĩa Mác – Lênin với phong
trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam.
Ngoài những vấn đề nói trên, nghiên cứu tác phẩm “Đường Cách mệnh” của
Nguyễn Ái Quốc chúng ta còn phải chú ý tới điểm đặc sắc này, đó là Người đặt lên
hàng đầu vấn đề “tư cách của người cách mệnh”. Như vậy, trước khi nói tới các vấn
đề lý luận và phương pháp cách mạng, Người quan tâm tới vấn đề đạo đức, nói rộng
hơn là tư cách, tức là nhân cách của người cách mạng. Một tác phẩm truyền bá lý luận
chủ nghĩa Mác nhưng trước hết lại nói về đạo đức, về nhân cách, trong đó Người đặc
biệt nhấn mạnh những phẩm chất đạo đức, hành vi, lối sống, cách ứng xử của người
cách mạng đối với chính mình, đối với người khác, đối với tổ chức, đoàn thể, đối với
công việc. Điều này cho thấy sự nhạy cảm của Nguyễn Ái Quốc đối với vấn đề đạo
đức. Đó là động lực tinh thần thúc đẩy hành động cách mạng. Đó còn là bảo đảm đạo