VIN KHOA HC K THUT NNG NGHIP MIN NAM
PHNG NGHIN CU H THNG NNG NGHIP
Bo co khoa hc

N TCH NGNH HNG L GO
NG BNG SNG CU LONG
Nghin cu trng hp l thm Khao-Dawk-Mali 105
 Tnh Long An v l cao sn  Tnh An Giang


t 


L Vn Gia Nh
Nguyn Vn Ngi
3.3  30
4  39
 40
 41
 49

2
DANH SCH 
Trang

 3
 4
C
 4
 4
 9

Long An 13
 14
 15

KDM105, 2003 16

KDM105,2003 17

 18

- 18

KDM105, 2003 19

 31
 32
 
 33
 
 33
 
 33

 34
 35

 36

 kinh t  38

gim 38

 38

4


: 
 10
  11
 23
-2004 37

5




           

         
           
 

66 - 
74

tection n


h


 
TS  Ph Trng Khoa  Khoa Kinh t - Trng H Nng Lm Tp.HCM

7
COMMODITY CHAIN ANALYSIS OF RICE PRODUCTION
IN THE CUU LONG RIVER DELTA
Case study of aromatic rice variety Khao-Dawk-Mali 105 in Long An Province and
the high yield variety in An Giang Province



1. 

ng Bng Sng Cu Long l ngun cung ng go chnh cho xut khu ca Vit
Nam. Vic sn xut v xut khu go  em li li ch cho ngi trng l, ngi kinh
doanh l go v xut khu. Tuy nhin li ch ca nhng tc nhn tham gia trong qu trnh
sn xut v xut khu go ph thuc rt ln vo chnh sch ca nh nc lin quan n qu
trnh sn xut v xut khu go. Do , vic phn tch ngnh hng (CCA  Commodity
Chain Anlysis) s gip cho vic lng ha nh gi tc ng chnh sch thng qua phn
tch cc thng s ca Bng Ma-trn Phn tch Chnh sch (PAM  Policy Analysis Matrix).
T  cho php  xut mt s chnh sch thch hp lin quan n qu trnh sn xut v
xut khu go. Hn na, vic xut khu go mang li ngoi t v cho Vit Nam g phn
ci thin cn cn thng mi. Tuy nhin, vic mang li ngoi t  c thc s hiu qu
khng? Nghin cu li th so snh ca vic sn xut v xut khu go s tr li cu hi ,
c th ch tiu Chi ph ni ngun (DRC  Domestic Resource Cost) c c lng trong
nghin cu ny.

Phng php phn tch ngnh hng  c Phm Vn nh (1999) s dng 
phn tch ngnh hng vi thiu Lc Ngn (tnh Bc Giang)  rt ra kt lun v chnh sch
bo h ca chnh ph i vi ngnh ny, v khng nh ngnh hng vi thiu c li th so
snh (DRC = 0,47). PAM  c S.Yao (1997) s dng phn tch v so snh li th so
snh ca sn xut l, u nnh, u xanh  ph bc Thi Lan nm 1992-1993 v kt lun
rng sn xut la ca Thi Lan vn c li th so snh. Samarendu Mohaty (2003)  s
dng PAM  nh gi li th so snh sn xut bng vi  nm bang ca n  vo nm
1996-1997, kt qu ch ra sn xut bng vi khng hiu qu  bang Maharashtra, bang c
din tch trng bng vi ln th hai  n . Nguyn Trng Uyn (1995)  s dng PAM
 phn tch chnh sch ca chnh ph tc ng n sn xut l  ng Bng Sng Cu

- iu tra phn tch hiu qu ti chnh ca cc tc nhn tham gia trong ngnh
hng l go.
- Phn tch cc thng s bng Ma-trn phn tch chnh sch.

2.3 Ph

+ p dng phng php nghin cu in hnh. Chn l thm Khao-Dawk-Mali
105 (KDM 105) huyn Cn c, Cn Giuc Tnh Long An v cc ging la cao sn 
huyn Ph Tn, Tnh An Giang  nghin cu phn tch ngnh hng l go.
+ Chn mu iu tra: chn mu i din trong chui ngnh hng  iu tra.
+ iu tra theo phiu cu hi son sn.
+ Phng vn chuyn gia: Phng vn chuyn gia hot ng trong lnh vc kinh
doanh go xut khu.
+ S dng phng php phn tch ngnh hng CCA (Commodity Chain Analysis).

2.3.1 

+ Doanh thu (P) = S lng sn phm (chnh, ph ) x gi bn.
Ty theo tng ni dung phn tch m gi bn c tnh theo gi th trng, gi kinh t,
gi t sn xut hay chi ph c hi.
+ Chi ph trung gian (IC): l chi ph v nhng yu t vt cht tham gia vo mt qu
trnh sn xut  kinh doanh. Chi ph trung gian trong ngnh hng c tnh theo chi ph
vt cht ca lung vt cht to nn sn phm. Sn phm ca tc nhn trc l chi ph
trung gian ca tc nhn ng k sau .
+ Gi tr gia tng (VA: Value aided) = P  IC
+ Li gp (GPr) (Gross Profit) = VA  (W + T + FF), trong 
W (wages): tin lng v ph cp (trong phn tch ti chnh ch tnh lao
ng thu, khng tnh lao ng gia nh).

10
- Chi vt t v dch v bn
ngoi - Sn phm
ph - Chi ph qun l khc (bao
gm chi ph v l ph ngn
hng)

II. Gi tr gia tng (VA) - Lng nhn vin (W) - Thu (T)
Tng cng
2.3.2 -

Theo ti liu ca UBKH Nh nc (1993) v Phm Vn nh (1999) th Bng Ma-
trn phn tch chnh sch (PAM) c din gi nh sau:
Ma-trn phn tch chnh sch l bng chit tnh cc ch tiu kinh t ca mt ngnh
sn phm ty theo ngun gc ca chng xut pht t li nhun c th (t nhn) nh mt
doanh nghip, mt c nhn hay ca ton x hi. Hu ht s khc bit ca hai cch tnh
trn u do tc ng ca chnh sch gi c. PAM cho php thit lp cc phng n khc
nhau  la chn chnh sch gi, cng ngh v u t cho cc ngnh sn phm. PAM cho
php xc nh tc ng ca chnh sch i vi hiu qu sn xut v cc chnh sch tc
ng n th trng u ra ca sn phm cng nh th trng u vo ca qu trnh sn
xut. Bng PAM to ra mt qui trnh tnh ton  c th ghi nhn nhng nh hng ca
cc yu t trong mi giai on ca h thng ngnh hng. Cc yu t ca PAM da trn
phng trnh cn bn sau:

11
Li nhun = Doanh thu  Chi ph
Phng trnh ny c th vit di dng tng qut:
Li nhun = E.P
q
.Q  [E.P
t
.I
t

 
ng

trong n


Gi th trng
A
D
G
J
Gi x hi
B
E
H
K
Chuyn dch
C
F
I
L
C = A - B; F = D  E; J = A - (D+G); K = B  (E+H); L = J-K = C  (F+I) 




H s bo h danh ngha (Nominal Protection Coefficient)

12
T bng Ma-trn phn tch chnh sch ny c th tnh cc h s phn tch tc ng
chnh sch ca chnh ph theo bng 3.

Cc h s NPC, EPC, DRC, PC, PCR so snh vi 1. Ty trng hp cc h s ny
ln hn 1, nh hn 1 hay bng 1 ta c nhng kt lun v tc ng chnh sch ca chnh
ph n ngnh hng. Ring cc h s SPR, NPT c so snh vi 0.

2.3.3 Ph x hi, gi 


Chi ph c hi ca mt yu t u vo sn xut c xc nh nh l mt thu nhp
ca yu t  khi tham gia vo hot ng sn xut khc gn nht.

  Trong sn xut  nghip ni chung v sn xut
l ni ring, lao ng c chia thnh lao ng thu v lao ng nh. nh gi chi ph
c hi ca lao ng c th da vo nng sut bin ca lao ng. Mt s nghin cu 
ngh s dng gi lao ng trn th trng nh l chi ph c hi ca lao ng (Thi Anh
Ha, 1993). Theo Nguyn Th Cnh (2002) chi ph c hi ca lao ng trong nng nghip
bng vi mc lng ca lao ng khng c tay ngh  cc khu cng nghip. Trong
nghin cu ny chi ph c hi ca lao ng (lao ng thu v lao ng gia nh) c tnh
bng gi lao ng thu trong sn xut l.

  Theo Nguyn Th Cnh(2002) th chi ph c hi ca vn
bng li sut cho vay trn th trng. Thi Anh Ha (1993) s dng li sut cng b ca
ngn hng c iu chnh lm pht nh l chi ph c hi ca vn. Trong nghin cu ny,
chi ph ca vn c tnh bng li sut ngn hng cho vay ngn hn  nng thn (0,95%
thng, hay 11,4% nm 2003) c iu chnh lm pht (3% trong nm 2003) theo cng
thc sau:


 :  co gin theo gi ca hng xut khu.
P: gi nh xut khu nhn.
P* = P(1+t) : gi nh nhp khu phi tr, t l mc thu nhp khu thng
nht.
+ Trng hp thu nhp khu theo nhiu mc:
SER = w
1
P
1
+ w
2
P
2
+ w
3
P
3
+ . . . + w
x
P
x

w
i
m
= -
i
d
i
/(

x
: quyn s ca mc gi mt hng xut khu th i.

i
:  co gin theo gi ca cu nhp khu mt hng th i.

i
:  co gin theo gi ca cung xut khu mt hng th i.

 



(1)
T gi hi oi chnh thc


-
(2)
Gi tr xut khu


-
(3)
Gi tr nhp khu



-
(10)
Thu nhp khu ngm
=(9)*100/(3)
%
-
(11)
T gi hu hiu
(12)
Vi xut khu (Px)
=(1)*[1+(8)/100]

-
(13)
Vi nhp khu (Pm)
=(1)*[1+(10)/100]

-
(14)
Quyn s
(15)
Vi xut khu (Px)
=(5)*(2)/[(5)*(2)+(6)*(3)]
%

i
/(M
i
+ X)
Khi phn tch khng cn bit  co gin m ch cn bit gn ng v t s gia chng, nu
nhn tt c cc  co gin vi h s  chng hn, th gi tr tt c cc quyn s v ca
SER s khng thay i, v cch tnh ny  c Dhakal v Jerkins tnh ton SER  n
 d vo t gi hi oi th trng nh  bng 4.

2.3.4 




Phthu


KDM







gom)
 

 




     

kinh doanh


08 
C
 15




Ph


   
Ph




C



BVTV

Giang
01 doanh

C


3. 

3.1 Dawk 
An

3.1.1 S l

(i) S lc qu trnh pht trin ging l KDM  Vit Nam

Theo Bi Ch Bu (2000), KDM l ging l nc tri ca Thi Lan, c du
nhp vo Vit nam trong nhng nm 1980. Ging l ny c th canh tc trong v ma
chnh v (thng 7  thng 12), hoc trng lp v (cui thng 8 n u thng 12). Ging
l KDM tr v cui thng 10, l ging cm quang, c th tr vo thng 1. y l ging
c go mm, ht di, hm lng amylose thp n trung bnh, cm c mi thm. Nng
sut  vng BSCL c th t t 3-4 tn/ha. Gng ny c B NN & PTNT (B NN&
CNTP trc y) cng nhn l ging quc gia nm 1994.



273

300
273
Trong 

X Long Phng
100

150
250
X Tn Tp 150
150
X ng Thnh
173 173

833
40
230
1.103

(5) Nng dn  Hng xo  Cng ty xut khu  Tiu th ti Tp.HCM/Xut khu.

17 Hnh 1: Vng c tim nng pht trin ging l KDM v mt s ging l a phng
()

18
(1), (2), (3) tiu th phn ln l, go KDM105  ni . Knh (3) v (4)
c chn  phn tch li ch v chi ph ca cc tc nhn trong ngnh hng, v hai knh
ny kh ph bin trong vn  xut khu go KDM105.

(Ghi ch: S 5 ghi trn s  l lng l % so vi tng s l nng dn sn xut ra (lng go qui ra l)
ng i ca go

L 9,3%
La 4%
L 18,7%
o (qui l
2,4%)
o (qui l
14,1%)
o (qui l 1,6%)
ng
khc
 lm
ging
L 6%
L 9,9%
o 
16,3%)

19
bn on. Ch c mt vi nng dn c din trng l KDM105 ln th hng xo ng tin
trc cho nhng h ny v thng mi hng xo c t 10-15 h nh vy. Vic thu mua
l phn ln l mua l kh, nhng trong thi gian gn y cc hng xo c khuynh
hng mua l ti ti rung nng dn. Gi l ti thng thp hn gi l kh t 300-
400/kg. Theo cc hng xo, vic mua l ti m bo cht lng go khi xay xt. V h
cho rng, khi l KDM105 c phi kh c th b trn vi mt s ging l khc c
hnh dng ht l tng t. iu ny lm nh hng n cht lng go KDM105 v uy
tn kinh doanh ca h trn thng trng. L KDM105 sau khi c thu mua v, cc
hng xo thng bn li cho nh my xay xt (25% lng l h thu mua, hay 18,7% so
vi tng sn lng l sn xut trong vng), hoc xay xt v cung cp cho cc ch va
go  Thnh ph H Ch Minh (mi hng xo c t 3 n 4 im tiu th go  Thnh
ph H Ch Minh), mt phn go bn cho cng ty kinh doanh go xut khu.
20


Nm
Ch tiu
1999
2000
2001
2002
2003
ng lng go tiu th ni
a (tn)
20.800
44.027
45.953
22.780
27.142
 o KDM105
16
12
35
194

m Vit Nam ang hng n, chng ti tp trung phn tch hiu qu kinh doanh l go
KDM105 theo knh phn phi xut khu, tc l theo hai knh sau:
Nng dn  Cng ty kinh doanh go xut khu.
Nng dn  Hng xo  Nh my xay xt  Cng ty kinh doanh xut khu.
Nng
dn
Cng ty kinh doanh
l xut khu
Th trng
nc ngoi
ng xo
L
L
L
go
Nh my
xay xt
go

(3)
Doanh thu = (1) x (2)

9.154.075
(4)
Tng chi =(4a)+(4b)+(4c)+(4d)+(4e)+(4f)+(4g)+(4h)

3.107.972
(4a)
-ng

311.000
(4b)
- n bn

705.000
(4c)
-c BVTV

185.000
(4d)
-t t r tin

35.000
(4e)
-ng thu

1.360.000
(4f)
-y ko thu
22
           




K

()
C 
(%)


()
C 
(%)

401.689
13,5
-  

2.975.000
100,0
- 
101.072

- 
7.800
0,3
- 
48.000
1,9
-
1.965.025
76,4

0
0

1.965.025
100,0


: Kho ca cc nh my cho cc hng xo thu, thc t th cc hng xo
khng tr trc tip cho ch nh my m c tnh vo chi ph xay xt, thng hng xo
phi tr thm cho nh my 10/tn l lu kho. Ngoi ra hng xo tn thm chi ph in

23
thoi, bnh qun 11.000/tn l. Ring chi ph khu hao, ch yu l khu hao cn ng
h. Thng mi hng xo thu gom c 1 cn ng h loi 60-100kg, ch s dng trong 3
nm. Chi ph khu hao ny l 460/tn l.

: Ch yu l lao ng gia nh, cc hng xo phn ln l nhng h gia
nh trung nin (35-45 tui) v c 2 ngi tham gia hot ng thu gom (thng l v
chng), chi ph c hi ca lao ng gia nh l 30.000/ngy. Tnh trn mt tn l l
32.000, tuy nhin trong hch ton ti chnh, chng ti khng a chi ph ny vo, xem
nh phn thu nhp t kinh doanh l go  n cha thu nhp ca lao ng gia nh.

 ch yu l vn lu ng, c tnh trn chi ph trung gian vi li sut
vn vay l 0,95% thng (li sut cho vay ca ngn hng) v tnh cho 3 thg kinh doanh
l KDM105.

(mua
la t nng dn, xay xt go tiu th ti Tp.HCM), 





()
C 
(%)

- Bc vc + vn chuyn
77.440
14,5
-Cm: 75kg x
2.633/kg
197.457
5,5
- Xay xt
110.497
20,6 - 
11.000
2,1
-Tru:273kg
x 34/kg
9.282
0,3
- Thu kho
10.000
1,9 - 
91.557
17,1

Thc t cho thy cc h gia nh kinh doanh go KDM105  Cn c, Cn Giuc l
nhng h kh gi  a phng. 24
Hin nay cc hng xo c xu hng mua la ti, gi mua l ti thp hn l
kh t 300-400/kg l, tuy nhin phi tn thm chi ph phi l 25.000/tn. Mua la ti
c li l m bo c cht lng la khi mua, v hng xo n tn rung nng dn 
nh gi cht lng v thng lng gi c. y l hng kinh doanh tt, hng xo  c
gng kim sot cht lng u vo ngay trn ng rung. iu ny rt c li cho hng
xo v go h cung cp lun c cht lng tt, to uy tn trn th trng. Tuy nhin vic
mua bn l ti cha ph bin, v nng dn thng phi kh  tr l li, ch gi cao
mi bn.

T 1 tn l KDM105, qua xay xt t l thu hi go nguyn l 56%; cm 7,5%, tm
9,2% v 27,3% tru. Doanh thu ca hng xo cho vic tiu th 1 tn l KDM105  qua
xay xt l 3.560.121, trong  doanh thu t go chim 87,3%, t cm chim 5,5%, t
tm chim 6,9%, cn li tru chim 0,3%. Trong tng doanh thu, chi ph trung gian chim
85% v gi tr gia tng l 15% (bng 9). Trong tng gi tr gia tng do hng xo to ra, th
phn bc xp, vn chuyn, xay xt, thu kho, ph in thoi chim 56,2%, phn cn li l
li gp chim 36,8%. Nu hng xo mua l v bn ngay cho nh my xay xt  hng
chnh lch 100/kg, th cch kinh doanh ny hng xo ch c mc li gp l 23.800/tn,
sau khi  khu tr cc khon chi ph (bng 10). Tuy nhin cch ny hng xo ch s
dng khi h ang thiu vn, cn vn ngay  quay vng kinh doanh.

 
.




50.400
1,6
- Bc vc + vn chuyn
21.600
42,9
- 
5.000
9,9
-p (GPr)
23.800
47,2

460
1,9
