ĐỀ NGHỊ LUẬN XÃ HỘI DÀNH CHO HỌC SINH GIỎI VĂN 9
Đề 1
Trong bài thơ “Một khúc ca xuân” nhà thơ Tố Hữu viết:
Nếu là con chim chiếc lỏ
Thỡ con chim phải hút chiếc lỏ phải xanh
Lẽ nào vay mà khụng cú trả
Sống là cho đõu chỉ nhận riờng mỡnh
Hóy viết bài văn nghị luận ngắn trỡnh bày suy nghĩ của em về
quan niệm sống đẹp của nhà thơ.
Gợi ý trả lời
Về hỡnh thức:
-Bài viết trỡnh bày đỳng thể loại nghị luận,cú kết cấu đủ 3
phần(MB-TB-KB)
-Hành văn trong sỏng,lập luận chặt chẽ,
-Thể hiện được suy nghĩ của mỡnh về quan niệm sống của nhà
thơ.
Về nội dung:
HS trỡnh bày được những ý sau:
1
1
-Nhà thơ rất tinh tế khi mượn hỡnh ảnh con chim chiếc lỏ để
làm gương soi cho con người về cỏch sống: sống là cống hiến
+Con chim cống hiến tiếng hút làm cho đời sống động vui tươi
rộn ró.
+Chiếc lỏ xanh làm cho cuộc đời đầy màu sắc đẹp đẽ
*Con người phải cống hiến cho đất nước, cho dõn tộc, “vay” thỡ
phải “trả” “sống là cho đõu chỉ nhận riờng mỡnh”
( Giải thớch:- Vay,nhận: Hưởng thụ thành quả lao động
- Trả, cho : Lao động, cống hiến để trả ơn cuộc đời)
- Đú là quan niệm sống đỳng đắn của nhà thơ, được hưởng thụ
thành quả lao động thỡ phải lao động để trả ơn cuộc đời,

giàn giụa, đôi môi tái nhợt, áo quần tả tơi. Ông chìa tay xin tôi.
Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có
cả khăn tay, chẳng có gì hết. Ông vẫn đợi tôi. Tôi chẳng biết
làm thế nào. Bàn tay tôi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy
của ông:
- Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả.
Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở nụ cười:
- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi.
Khi ấy tôi chợt hiểu ra: cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được
một cái gì đó của ông.
(Theo Tuốc-ghê-nhép. Dẫn từ SGK Ngữ văn 9, tập một, NXB
Giáo dục- 2007, trang 22)
Gợi ý trả lời
a. Yêu cầu
1. Về hình thức:
- Biết cách làm kiểu bài nghị luận xã hội.
- Luận điểm đúng đắn, sáng tỏ.
4
4
- Diễn đạt lưu loát, lí lẽ thuyết phục.
- Viết thành bài văn ngắn .
2. Về nội dung:
Bài viết có thể trình bày theo các cách khác nhau nhưng đại
thể nêu được các ý sau:
- Truyện kể về việc cho và nhận của cậu bé và người ăn xin,
qua đó ngợi ca cách ứng xử cao đẹp, nhân ái giữa con người với
con người.
+Sự đồng cảm, tỡnh yờu thương chõn thành và cỏch ứng xử
lịch sự là mún quà quý giỏ ta tặng cho người khỏc
+Và khi ta trao mún quà tinh thần quý giỏ ấy ta cũng nhận

vẫn mọc lờn và nở những chựm hoa thật đẹp: sự thớch nghi, sức
chịu đựng, sức sống, vẻ đẹp).
+ Trỡnh bày suy nghĩ: hiện tượng thiờn nhiờn núi trờn gợi suy
nghĩ về vẻ đẹp của những con người - trong bất cứ hoàn cảnh
nghiệt ngó nào vẫn thể hiện nghị lực phi thường, sức chịu đựng
và sức sống kỳ diệu nhất. Đối với họ, nhiều khi sự gian khổ,
khắc nghiệt của hoàn cảnh lại chớnh là mụi trường để tụi luyện,
giỳp họ vững vàng hơn trong cuộc sống. Những chựm hoa thật
đẹp - những chựm hoa trờn đỏ (thơ Chế Lan Viờn), thành cụng
mà họ đạt được thật cú giỏ trị vỡ nú là kết quả của những cố
gắng phi thường, sự vươn lờn khụng mệt mỏi. Vẻ đẹp của
những cống hiến, những thành cụng mà họ dõng hiến cho cuộc
đời lại càng cú ý nghĩa hơn, càng rực rỡ hơn…
+ Liờn hệ với thực tế (trong đời sống và trong văn học) để
chứng minh cho cảm nhận, suy nghĩ núi trờn.
+ Nờu tỏc dụng, ảnh hưởng, bài học rỳt ra từ hiện tượng: những
con người với vẻ đẹp của ý chớ, nghị lực luụn là niềm tự hào,
ngưỡng mộ của chỳng ta, động viờn và thậm chớ cảnh tỉnh
7
7
những ai chưa biết chấp nhận khú khăn, thiếu ý chớ vươn lờn
trong cuộc sống)
8
8