CHƯƠNG 5 - BỂ TỰ HOẠI VÀ VẤN ĐỀ THI
CÔNG CÁC BỂ CHỨA
5.1. BỂ TỰ HOẠI – SEPTIC TANK
5.2. CÁC VẤN ĐỀ THI CÔNG BỂ CHỨA
5.1. BỂ TỰ HOẠI – SEPTIC TANK
KHÁI NIỆM: BỂ TỰ HOẠI LÀ CÔNG TRÌNH XỬ LÝ NƯỚC THẢI BẬC 1
(XỬ LÝ SƠ BỘ) ĐỒNG THỜI THỰC HIỆN 2 CHỨC NĂNG: LẮNG NƯỚC
THẢI VÀ LÊN MEN CẶN LẮNG.
ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG

CÔNG TRÌNH CÓ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC BÊN TRONG, HỆ
THỐNG THOÁT NƯỚC BÊN NGOÀI LÀ HTTN CHUNG KHÔNG
CÓ TRẠM XỬ LÝ TẬP TRUNG.

NHÀ ĐỨNG ĐỘC LẬP, CÁCH XA HTTN CỦA THÀNH PHỐ.
PHÂN LOẠI:

BỂ TỰ HOẠI CÓ NGĂN LỌC

BỂ TỰ HOẠI KHÔNG CÓ NGĂN LỌC (BÁN TỰ HOẠI)
CẤU TẠO CHUNG: BỂ CÓ DẠNG HÌNH CHỮ NHẬT HOẶCHÌNH TRÒN
TRÊN MẶT BẰNG, XÂY DỰNG BẰNG GẠCH, BÊ TÔNG CỐT THÉP HOẶC
CHẾ TẠO BẰNG VẬT LIỆU COMPOZIT
5.1. BỂ TỰ HOẠI – SEPTIC TANK
5.1.1. BỂ TỰ HOẠI KHÔNG CÓ NGĂN LỌC
•
TUỲ THEO THỂ TÍCH BỂ CÓ 2 LOẠI:

BỂ CÓ THỂ TÍCH NHỎ GỒM 2 NGĂN: 1 NGĂN LẮNG CẶN, LÊN MEN VÀ
1 NGĂN CHỨA CẶN ĐÃ LÊN MEN.


LẮNG)

QUÁ TRÌNH LÊN MEN CẶN LẮNG: LÀ 1 QUÁ TRÌNH LÊN MEN YẾM
KHÍ. QUÁ TRÌNH NÀY PHỤ THUỘC: NHIỆT ĐỘ (KHI NHIỆT ĐỘ TĂNG
TỐC ĐỘ QUÁ TRÌNH LÊN MEN TĂNG, VÍ DỤ: VÀO MÙA HÈ T
0
= 30 – 35
0
C
THÌ THỜI GIAN LÊN MEN LÀ 60 NGÀY; VÀO MÙA ĐÔNG T
0
≤ 20
0
C THÌ
THỜI GIAN LÊN MEN LÀ 120 NGÀY), ĐỘ PH: PH = 4.8 – 8.6 THÌ VI SINH
VẬT CÓ THỂ HOẠT ĐỘNG ĐƯỢC (NƯỚC THẢI TẮM, GIẶT CÓ THỂ CHO
VÀO), PH TỐI ƯU LÀ 6 – 7.
5.1. BỂ TỰ HOẠI – SEPTIC TANK
CÁC THÔNG SỐ LÀM VIỆC CỦA BỂ TỰ HOẠI:

THỜI GIAN LƯU NƯỚC TRONG BỂ: 1 - 3 NGÀY.

HIỆU QUẢ LẮNG CẶN: 40 – 60% (PHỤ THUỘC VÀO NHIỆT ĐỘ VÀ CHẾ
ĐỘ QUẢN LÝ, VẬN HÀNH BỂ)

QUÁ TRÌNH LÊN MEN CHỦ YẾU DIỄN RA TRONG GIAI ĐOẠN ĐẦU
LÀ LÊN MEN AXIT.

CÁC CHẤT KHÍ CH
4

Tæng c¸c chÊt r¾n: 50 – 100
mg/l
-
Nit¬ am«ni (N-NH
3
): 20 - 50 mg/l
-
Nit¬ nitrat (N – NO
3
): < 1 mg/l
-
Tæng nit¬: 25 – 80 mg/l
-
Tæng photpho: 10 – 20 mg/l
-
Tæng Coliform:10
3
–10
6
MPN/100ml
-
Virut: 10
5
– 10
7
PFU/ml
5.1. BỂ TỰ HOẠI – SEPTIC TANK
BỐ TRÍ BỂ TỰ HOẠI: CÓ 3 CÁCH

CÁCH 1: NGAY DƯỚI KHU VỆ SINH TRONG NHÀ:

TẬP THỂ, CỤM DÂN CƯ DƯỚI 500 NGƯỜI HOẶC LƯU LƯỢNG NƯỚC THẢI
DƯỚI 30M3/NGÀY. HIỆN NAY, XU HƯỚNG CỦA CÁC ĐÔ THỊ Ở VIỆT NAM VÀ
CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI LÀ THIẾT KẾ BỂ TỰ HOẠI NHƯ 1 CÔNG TRÌNH
XỬ LÝ NƯỚC THẢI TẠI CHỖ TRONG ĐIỀU KIỆN XLNT PHÂN TÁN.

BỂ TỰ HOẠI THƯỜNG ĐƯỢC XÂY DỰNG ĐỘC LẬP HOẶC KẾT HỢP VỚI
CÁC CÔNG TRÌNH XỬ LÝ NƯỚC THẢI KHÁC NHƯ NGĂN LỌC SINH HỌC KỊ
KHÍ, GIẾNG THẤM, HÀO LỌC, BÃI LỌC NGẬP NƯỚC,… PHỤ THUỘC VÀO ĐẶC
ĐIỂM, CÔNG SUẤT HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC, ĐIỀU KIỆN ĐẤT ĐAI, KHÍ HẬU
THỜI TIẾT KHU VỰC,…
SƠ ĐỒ ỨNG DỤNG BỂ TỰ HOẠI ĐỂ XỬ LÝ NƯỚC THẢI TẠI
CHỖ
VỊ TRÍ XÂY
DỰNG CÔNG
TRÌNH VÀ
ĐIỀU KIỆN
ĐẤT ĐAI
THUẬN LỢI
VỊ TRÍ XÂY
DỰNG CÔNG
TRÌNH VÀ
ĐIỀU KIỆN
ĐẤT ĐAI KHÓ
KHĂN
BỂ TỰ HOẠI
NƯỚC THẢI
TỰ CHẢY,
GIÁN ĐOẠN
GIẾNG, HÀO, BỂ
HOẶC BÃI THẤM

5.1.2. BỂ TỰ HOẠI CÓ NGĂN LỌC
DO BỂ TỰ HOẠI KHÔNG CÓ NGĂN LỌC KHI NƯỚC RA ĐEM THEO
CẶN DO BỌT KHÍ NỔI LÊN NÊN CẢI TIẾN THÀNH BỂ CÓ NGĂN
LỌC VỚI HỆ THỐNG THU NƯỚC DƯỚI ĐÁY (MÁNG HOẶC
MƯƠNG).
CẤU TẠO 2 NGĂN ĐẦU TƯƠNG TỰ NHƯ BỂ KHÔNG CÓ NGĂN LỌC,
NHƯNG NGĂN LỌC CÓ THỂ THIẾT KẾ THEO KIỂU LỌC KỊ KHÍ
HOẶC HIẾU KHÍ.
HIỆN NAY, XU HƯỚNG XÂY DỰNG BỂ TỰ HOẠI KẾT HỢP CÁC
NGĂN LỌC KỴ KHÍ, HOẠT ĐỘNG THEO NGUYÊN LÝ LỌC NGƯỢC
TỪ DƯỚI LÊN VỚI CHIỀU DÀY LỚP VẬT LIỆU 0,5-0,6M PHẦN BỐ
TỪ TRÊN XUỐNG NHƯ SAU:

LỚP SỎI HOẶC ĐÁ DĂM D = 3 - 6MM, DÀY 0,1 - 0,2M

LỚP CUỘI, SỎI HOẶC ĐÁ, D = 12 - 15MM, DÀY 0,4M
5.1. BỂ TỰ HOẠI – SEPTIC TANK
5.1.2. BỂ TỰ HOẠI CÓ NGĂN LỌC
•
BỂ TỰ HOẠI HIẾU KHÍ CÓ CẤU TẠO GỒM 4 ĐẾN 5 LỚP VẬT LIỆU
LỌC BỐ TRÍ NHƯ HÌNH VẼ.
•
NGUYÊN TẮC LÀM VIỆC: NƯỚC TỪ BỂ TỰ HOẠI KHÔNG CÓ
NGĂN LỌC SANG NGĂN LỌC. NHỜ VI SINH VẬT HIẾU KHÍ HOẠT
ĐỘNG Ở TRÊN BỀ MẶT SẼ PHÂN HỦY CÁC MÀNG CẶN. DO ĐÓ ĐỂ
CUNG CẤP OXY CHO QUÁ TRÌNH PHÂN HUỶ HIẾU KHÍ PHẢI LÀM
NHIỀU ỐNG THÔNG HƠI.
•
ƯU ĐIỂM: CHẤT LƯỢNG NƯỚC TỐT HƠN
•

1000

m
TNa
W =
3
2
2
,
1000

m
TNb
W =
THỂ TÍCH BỂ TỰ HOẠI CHO NHÀ Ở LẤY THEO “QUY CHUẨN HỆ THỐNG
CTN TRONG NHÀ VÀ CÔNG TRÌNH – NXB XD HÀ NỘI 2000
Ng«i nhµ gia ®×nh ®éc
lËp
Ng«i nhµ cã nhiÒu
gia ®×nh vµ c¨n hé
ThÓ tÝch tèi thiÓu
cña bth, m
3
1 hoÆc 2 phßng ngñ 2.8
3 hoÆc 2 phßng ngñ 3.8
4 hoÆc 2 phßng ngñ 2 c¨n hé 4.5
5 hoÆc 6 phßng ngñ 3 c¨n hé 5.7
4 c¨n hé 7.6
5 c¨n hé 8.5
6 c¨n hé 9.5

HIỆN TRONG GIAI ĐOẠN THI CÔNG LỚN HƠN NỘI LỰC TRONG GIAN ĐOẠN
SỬ DỤNG 1 CÁCH ĐÁNG KỂ. KHI ĐÓ VỪA PHẢI ĐIỀU CHỈNH KẾT CẤU, VỪA
TÌM TRÌNH TỰ VÀ BIỆN PHÁP THI CÔNG THÍCH HỢP ĐỂ GIẢM NHẸ KẾT
CẤU, TRÁNH TÌNH TRẠNG KẾT CẤU TO LỚN NẶNG NỀ NHƯNG CHỈ ĐỂ
CHỊU TẢI TRONG GIAI ĐOẠN THI CÔNG.
5.2. CÁC VẤN ĐỀ THI CÔNG BỂ CHỨA
A. CÁC YÊU CẦU VỀ KINH TẾ - KỸ THUẬT
VẬT LIỆU ĐƯỢC LỰA CHỌN CĂN CỨ VÀO ĐIỀU KIỆN THỰC TẾ CHO
PHÉP VÀ YÊU CẦU CỤ THỂ CỦA CÔNG TRÌNH ĐANG THIẾT KẾ.
TRONG CÁC CÔNG TRÌNH BỂ CHỨA NƯỚC Ở VIỆT NAM NÊN DÙNG
BÊ TÔNG CÓ CƯỜNG ĐỘ CAO (THƯỜNG LÀ MÁC 250, 300).
NGÀY NAY, KẾT CẤU BÊ TÔNG CỐT THÉP ĐƯỢC SỬ DỤNG RỘNG
RÃI NHỜ NHỮNG TIẾN BỘ KỸ THUẬT TRONG CÁC LĨNH VỰC SẢN
XUẤT VỮA BÊ TÔNG TƯƠI CUNG CẤP ĐẾN CÔNG TRÌNH, KỸ
THUẬT VÁN KHUÔN TRƯỢT, VÁN KHUÔN LEO… LÀM CHO THỜI
GIAN THI CÔNG ĐƯỢC RÚT NGẮN, CHẤT LƯỢNG THI CÔNG ĐƯỢC
ĐẢM BẢO TRONG ĐIỀU KIỆN CHI PHÍ VẬT LIỆU THẤP. ĐỐI VỚI BỂ
CHỨA NƯỚC THÌ DÙNG KẾT CẤU BÊ TÔNG CỐT THÉP ĐỔ TOÀN
KHỐI CÓ ĐỘ TIN CẬY CAO VỀ CƯỜNG ĐỘ VÀ KHẢ NĂNG CHỐNG
RÒ RỈ CỦA CÔNG TRÌNH.
5.2. CÁC VẤN ĐỀ THI CÔNG BỂ CHỨA
A. CÁC YÊU CẦU VỀ KINH TẾ - KỸ THUẬT
VỀ MẶT KINH TẾ, GIÁ THÀNH CỦA CÔNG TRÌNH ĐƯỢC CẤU THÀNH TỪ TIỀN
VẬT LIỆU, TIỀN THUÊ HOẶC KHẤU HAO MÁY MÓC THI CÔNG, TIỀN TRẢ
NHÂN CÔNG,… ĐỐI VỚI CÔNG TRÌNH BỂ CHỨA NƯỚC CÓ DUNG TÍCH VỪA
VÀ LỚN THÌ GIÁ THÀNH CỦA CÔNG TRÌNH TÍNH CHO 1M
3
NƯỚC DAO ĐỘNG
TRONG PHẠM VI HẸP. TUY NHIÊN NHỮNG CÔNG TRÌNH BỂ CHỨA NƯỚC
ĐƯỢC XÂY DỰNG TRONG VÙNG CẦN PHẢI XỬ LÝ NỀN MÓNG THÌ GIÁ THÀNH

5.2. CÁC VẤN ĐỀ THI CÔNG BỂ CHỨA
5.2.2. TRÌNH TỰ THIẾT KẾ BỂ CHỨA NƯỚC BẰNG KẾT CẤU
BTCT
GỒM 7 BƯỚC:
1. CHỌN PHƯƠNG ÁN
2. TÍNH TOÁN TẢI TRỌNG VÀ TÁC ĐỘNG
3. CHỌN SƠ BỘ KÍCH THƯỚC TIẾT DIỆN CÁC CẤU
KIỆN
4. KIỂM TRA ĐẨY NỔI
5. TÍNH TOÁN NỘI LỰC VÀ TỔ HỢP NỘI LỰC
6. KIỂM TRA ĐỘ VÕNG VÀ BỀ RỘNG KHE NỨT
7. LẬP BẢN VẼ THIẾT KẾ
5.2. CÁC VẤN ĐỀ THI CÔNG BỂ CHỨA
1. CHỌN PHƯƠNG ÁN
CĂN CỨ VÀO CÔNG NĂNG ĐẶT RA CHO BỂ CHỨA, ĐIỀU KIỆN ĐỊA CHẤT CÔNG
TRÌNH VÀ ĐIỀU KIỆN ĐỊA CHẤT THUỶ VĂN, ĐIỀU KIỆN THI CÔNG ĐỂ CHỌN
PHƯƠNG ÁN KẾT CẤU CHO BỂ CHỨA. PHƯƠNG ÁN CHỌN PHẢI CÓ NHỮNG ƯU
ĐIỂM NỔI TRỘI VỀ GIẢM CHI PHÍ VẬT LIỆU, NHÂN CÔNG VÀ MÁY MÓC,
THOẢ MÃN CÁC YÊU CẦU KỸ THUẬT VÀ TIẾN ĐÔ THI CÔNG. TRONG
PHƯƠNG ÁN CHỌN CẦN QUY ĐỊNH CHỦNG LOẠI VẬT LIỆU (BÊ TÔNG, CỐT
THÉP) ĐƯỢC DÙNG ĐỂ TÍNH TOÁN VÀ SỬ DỤNG CHO CÔNG TRÌNH SAU NÀY.
2. TÍNH TOÁN TẢI TRỌNG VÀ TÁC ĐỘNG

TRONG TÍNH TOÁN TẢI TRỌNG VÀ TÁC ĐỘNG CHO KẾT CẤU BỂ CHỨA NƯỚC,
ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT LÀ PHẢI NẮM ĐƯỢC QUY TRÌNH VẬN HÀNH CỦA
BỂ CHỨA NƯỚC, ĐIỀU NÀY CÓ ẢNH HƯỞNG QUAN TRỌNG TRONG XÁC ĐỊNH
CÁC TỔ HỢP TẢI TRỌNG TRONG XÁC ĐỊNH CÁC TỔ HỢP TẢI TRỌNG TÁC
ĐỘNG LÊN KẾT CẤU BỂ CHỨA NƯỚC. TRONG TÍNH TOÁN, TRỌNG LƯỢNG
BẢN THÂN KẾT CẤU BỂ CHỨA ĐƯỢC XÁC ĐỊNH THEO KÍCH THƯỚC TIẾT
DIỆN NGANG GẦN ĐÚNG.

CÁCH HỢP LÝ ĐỂ TÍNH TOÁN CỐT THÉP, CHỌN ĐƯỜNG KÍNH CỐT THÉP
VÀ BỐ TRÍ VÀO CÁC TIẾT DIỆN THEO CÁC YÊU CẦU VỀ KHOẢNG CÁCH ĐÃ
ĐƯỢC QUY ĐỊNH.
6. KIỂM TRA ĐỘ VÕNG VÀ BỀ RỘNG KHE NỨT
TRONG KẾT CẤU CHỨA NƯỚC BẮT BUỘC PHẢI TÍNH TOÁN KIỂM TRA ĐỘ
VÕNG VÀ GIỚI HẠN BỀ RỘNG KHE NỨT. TRONG TÍNH TOÁN BỀ RỘNG KHE
NỨT CÁC KẾT CẤU CỦA BỂ CHỨA NƯỚC, ĐẶC BIỆT PHẢI KỂ ĐẾN LỰC DỌC
TRONG CÁC KẾT CẤU. TRONG THỰC TẾ TÍNH TOÁN CHO THẤY RẰNG, SỰ
CHÊNH LỆCH GIÁ TRỊ CỐT THÉP TÍNH ĐƯỢC KHI TÍNH TOÁN THEO CẤU
KIỆN KÉO UỐN CÓ KỂ ĐẾN LỰC KÉO DỌC SO VỚI TRƯỜNG HỢP CHỈ KỂ
ĐẾN MÔ MEN LÀ RẤT LỚN.
7. LẬP BẢN VẼ THIẾT KẾ.
KẾT QUẢ TÍNH TOÁN HÀM LƯỢNG CỐT THÉP CHO TIẾT DIỆN ĐƯỢC THỂ
HIỆN TRÊN CÁC BẢN VẼ ĐỂ PHỤC VỤ THI CÔNG, ĐÂY CŨNG LÀ KHÂU
QUAN TRỌNG TRONG CÔNG TÁC THIẾT KẾ. KHI TÍNH TOÁN NỘI LỰC VÀ
CỐT THÉP CHÚNG TA CHỈ TÍNH CHO CÁC VỊ TRÍ CÓ NỘI LỰC LỚN NHẤT
NHƯNG TRONG CÔNG TÁC BỐ TRÍ CỐT THÉP CHO CẤU KIỆN DẠNG TẤM
BẢN TA CẦN PHẢI PHÂN BIỆT ĐÁNH GIÁ CHÍNH XÁC CÁC BỀ MẶT CHỊU
KÉO HOẶC NÉN ĐỂ BỐ TRÍ CỐT THÉP ĐƯỢC ĐẦY ĐỦ, CHÍNH XÁC VÀ TIẾT
KIỆM.

Trích đoạn KHE CO GIÃN

---