Tiểu luận Kinh tế Vĩ mô 2 GVHD: ThS. Nguyễn Thanh Triều
MỤC LỤC:
Lời nói đầu 2
I. Đặt vấn đề 3
II. Cơ sở lý thuyết 4
III. Các chức năg của R&D 5
1. Nghiên cứu và phát triển sản phẩm (Product R&D) 5
2. Nghiên cứu và phát triển bao bì (Packaging R&D) 5
3. Nghiên cứu và phát triển công nghệ (Technology R&D) 6
4. Nghiên cứu và phát triển quá trình (Process R&D) 6
IV. Một số bài học kinh nghiệm trong hoạt động R&D 7
V. Kết luận 9
Tài liệu tham khảo 11
Nhóm 5 Lớp Cao học Ngày 1 K20 - UEH Trang 1
Tiểu luận Kinh tế Vĩ mô 2 GVHD: ThS. Nguyễn Thanh Triều
LỜI NÓI ĐÂU
Nếu như cách đây vài năm, hoạt động nghiên cứu và phát triển (cụm từ
thường được dùng trong hoạt động quản trị doanh nghiệp) vẫn còn rất xa lạ
với các doanh nghiệp Việt Nam thì thời gian gần đây, các doanh nghiệp sản
xuất, cung ứng dịch vụ đã bắt đầu chú trọng đến hoạt động này nhằm có thể
đưa ra các sản phẩm, dịch vụ mới đáp ứng nhu cầu thị trường và thực hiện
chiến lược phát triển nhằm củng cố năng lực cạnh tranh, thương hiệu và sức
mạnh của doanh nghiệp.
Hoạt động nghiên cứu và phát triển là một hoạt động giúp cho doanh
nghiệp hỗ trợ, mở rộng hoạt động kinh doanh hiện tại, phát triển hoạt động
kinh doanh mới, cải thiện vị thế cạnh tranh, tăng thị phần và tăng doanh số.
Tuy nhiên, ảnh hưởng của nghiên cứu và phát triển đến kết quả kinh doanh
của doanh nghiệp lại rất khó định lượng. Dù không thể không thừa nhận mối
liên hệ giữa nghiên cứu và phát triển với các kết quả kinh doanh của doanh
nghiệp, nhưng các hoạt động nghiên cứu và phát triển vốn phức tạp, không
theo quy tắc thống nhất và chịu sự chi phối của nhiều yếu tố như công nghệ,

Hoạt động R&D được chia thành 3 lĩnh vực tùy theo mục đích nghiên
cứu:
- R&D cho các hoạt động kinh doanh hiện tại. Nhằm bảo vệ, duy trì vị
thế hiện tại, tức là đảm bảo sản phẩm không bị lạc hậu và cạnh tranh được
trên thị trường. Trong trường hợp này mục tiêu của R&D là kéo dài đời sống
sản phẩm hiện có, giảm chi phí sản xuất hiện có, đưa ra những mẫu mới của
sản phẩm hiện có.
Nhóm 5 Lớp Cao học Ngày 1 K20 - UEH Trang 3
Tiểu luận Kinh tế Vĩ mô 2 GVHD: ThS. Nguyễn Thanh Triều
- R&D có các hoạt động kinh doanh mới. Nhằm tạo ra các hoạt động
kinh doanh mới. Mục tiêu của R&D trong trường hợp này là tạo ra sản phẩm
mới.
- R&D cho nghiên cứu thăm dò. Nhằm tích lũy kiến thức trong lĩnh vực
mà đơn vị đang hoạt động, cũng như kiến thức trong lĩnh vực khác mà doanh
nghiệp cho là quan trọng trong tương lai. Mục tiêu của R&D trong trường hợp
này là khám phá những cơ sở cho công nghệ mới.
II. CƠ SỞ LÝ THUYẾT
Theo UNESCO, thuật ngữ “nghiên cứu và phát triển” được dùng để chỉ
hoạt động sáng tạo được thực hiện trên một cơ sở có tính hệ thống nhằm tạo
ra những kiến thức mới về con người, văn hóa và xã hội, và việc sử dụng
những kiến thức mới đó để tạo ra những ứng dụng mới.
Hoạt động R&D trong các ngành công nghiệp được doanh nghiệp thực
hiện nhằm mục đích chống đỡ, hỗ trợ và mở rộng hoạt động kinh doanh hiện
tại, phát triển hoạt động kinh doanh mới, mở rộng hoặc phát triển theo chiều
sâu năng lực công nghệ của doanh nghiệp.
R&D là quá trình chuyển đổi các yếu tố đầu vào R&D thành các yếu tố
đầu ra R&D. Đầu vào R&D là kiến thức, sự tinh thông và sáng tạo của các
nhà nghiên cứu, lao động R&D, chi phí đầu tư cho nhà xưởng, thiết bị,
nguyên nhiên vật liệu và dịch vụ mua ngoài. Đầu ra của R&D là sự phát triển
của vốn kiến thức, công nghệ mới, các phát minh, sáng chế, khả năng nhận

mới. Chẳng hạn, sản phẩm nước mắm làm từ cá hồi, bột nêm làm từ rong
biển, trà thảo mộc đóng chai,… Hoạt động nghiên cứu và phát triển này
thường chú trọng nhiều đến công thức sản phẩm, thành phần cấu tạo, màu sắc,
hương vị, chất liệu, kiểu dáng sản phẩm… Ngoài ra, nghiên cứu và phát triển
sản phẩm còn bao gồm cả việc nghiên cứu, cải tiến, nâng cao chất lượng sản
phẩm hiện có.
Đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ, chức năng này tập trung vào việc
nghiên cứu và phát triển các dịch vụ mới với nội dung mới, đem lại lợi ích
mới. Chẳng hạn như các tour du lịch đến những địa điểm mới, dịch vụ chăm
sóc sắc đẹp sử dụng chất liệu chiết xuất từ thiên nhiên, dịch vụ tắm bùn trong
khu resort…
2. Nghiên cứu và phát triển bao bì (Packaging R&D)
Ngoài việc nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới, đối với một số
doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất kinh doanh các loại hàng tiêu
dùng nhanh (FMCG), bộ phận R&D còn có chức năng nghiên cứu, phát triển
các loại chất liệu bao bì mới (khác với thiết kế kiểu dáng, màu sắc, trang trí,
in ấn bao bì - thường do bộ phận marketing đảm nhiệm).
Chẳng hạn một công ty trong ngành nước giải khát tung ra các sản
phẩm trà xanh đóng chai, được chiết rót ở nhiệt độ cao, buộc phải có một loại
Nhóm 5 Lớp Cao học Ngày 1 K20 - UEH Trang 5
Tiểu luận Kinh tế Vĩ mô 2 GVHD: ThS. Nguyễn Thanh Triều
chai nhựa làm bằng chất liệu chịu nhiệt mà không bị biến dạng, không độc
hại. Bộ phận R&D của công ty phải nghiên cứu để chọn một loại chất liệu
phù hợp với chi phí hợp lý nhất cho sản phẩm mới này. Còn phần kiểu dáng
sản phẩm, nhãn mác, việc trang trí gian hàng trưng bày đẹp, bắt mắt là do bộ
phận tiếp thị đảm nhiệm. Đôi khi, việc nghiên cứu, phát triển bao bì còn
nghiên cứu luôn cả các kiểu dáng đặc biệt của bao bì (ví dụ hộp sữa bằng giấy
có hình bánh ú, hình chóp…), cũng như cách thức đóng gói bao bì tối ưu.
Việc nghiên cứu và phát triển bao bì đóng góp rất lớn vào thành công
trong việc tiêu thụ sản phẩm. Nhiều khi, chỉ cần thay đổi chất liệu bao bì,

Đặc biệt, đối với các loại hình dịch vụ, việc nghiên cứu, phát triển các quy
trình phục vụ mang ý nghĩa hết sức quan trọng, nếu không muốn nói là có
tính quyết định trong sự thành công hay thất bại của loại hình dịch vụ đó.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, bộ phận R&D không thể không
chú trọng đến một quy trình thật khoa học, thật hợp lý cho hoạt động nghiên
cứu và phát triển, thường được đặt cho một tên gọi rất rõ ràng là “quy trình
nghiên cứu - phát triển”. Quy trình này quy định trình tự các bước thực hiện
trong hoạt động nghiên cứu và phát triển, mô tả sự phối hợp giữa bộ phận
R&D với các bộ phận khác trong doanh nghiệp như marketing, sản xuất, kiểm
soát chất lượng, tài chính…; từ việc tiếp nhận yêu cầu, nghiên cứu, phân tích,
sản xuất thử nghiệm, đến sản xuất hàng loạt
Như vậy, hoạt động nghiên cứu và phát triển cần được hiểu rộng ra,
không giới hạn trong khuôn khổ thuần túy và cứng nhắc của sản phẩm hoặc
dịch vụ. Với cách hiểu này, chức năng của một phòng R&D sẽ được mở rộng,
tạo điều kiện cho việc mở rộng phạm vi nghiên cứu, phát triển để nhờ đó
doanh nghiệp tận dụng được nguồn lực và tiết kiệm chi phí.
IV. MỘT SỐ BÀI HỌC KINH NGHIỆM TRONG HOẠT ĐỘNG R&D
Đó là câu chuyện về lỗ hổng của máy rút tiền ATM (ổ khóa của ATM
có thể bị tiến công) trên thế giới khiến không ít người lo ngại về an ninh đối
với các khoản tiền của mình ở ngân hàng. Các ngân hàng Việt Nam đã trấn an
dư luận khi cho biết các máy ATM ở Việt Nam phần lớn là máy nhập khẩu
đời mới, do vậy khả năng về những lỗ hổng là không quá lo ngại. Tuy nhiên,
từ câu chuyện này cho thấy việc không đầu tư nghiên cứu cải tiến máy ATM
hoặc có những chuyển giao công nghệ để tiến tới làm chủ và ứng dụng với
những điều kiện sử dụng phù hợp trong nước đang đặt ra một câu hỏi lớn đối
với ngành ngân hàng, vốn liên tục công bố lãi trong những năm gần đây. Ðến
nay, cả nước có hơn 10.000 máy ATM, trong đó chủ yếu là dòng máy NCR
do Microtec phân phối và máy Diebold do Diebold phân phối, số tiền mua
máy ATM lên đến hàng triệu USD. Phần lớn các chức năng của máy ATM
đều thực hiện theo chế độ của đơn vị cung cấp hàng, loại trừ một số ít đặt

mới tốt hơn. Một chiến lược quan trọng giúp SAMSUNG đối đầu với môi
trường kinh doanh đầy mạo hiểm và thương trường kinh doanh khốc liệt
chính là sự chú trọng đầu tư vào R&D. Mỗi năm SAMSUNG đầu tư ít nhất
9% lợi nhuận từ bán hàng cho những hoạt động của viện nghiên cứu và phát
triển. Hiện tập đoàn này có tới 42 viện nghiên cứu trên khắp thế giới cộng tác
về công nghệ chiến lược cho tương lai và những công nghệ chính được thiết
kế để định hướng cho những xu thế mới của thị trường. Trong khi đó, phần
lớn các doanh nghiệp trong nước vẫn chưa nhận thức đầy đủ về vai trò quan
trọng của R&D và chính từ nhận thức chưa đầy đủ này mà doanh nghiệp chưa
đầu tư đúng mức cho hoạt động R&D, hệ quả tất yếu là nhiều sản phẩm, dịch
vụ trong nước đang bị hàng ngoại nhập lấn áp.
Nhóm 5 Lớp Cao học Ngày 1 K20 - UEH Trang 8
Tiểu luận Kinh tế Vĩ mô 2 GVHD: ThS. Nguyễn Thanh Triều
Khi bắt đầu ra thị trường, sản phẩm đèn com-pắc Ðiện Quang phải
cạnh tranh mạnh mẽ với đèn com-pắc mang thương hiệu Philips. Ðây là
thương hiệu quốc tế nổi tiếng và đã được người tiêu dùng Việt Nam ưa
chuộng nên là thách thức lớn đối với doanh nghiệp. Song, qua quá trình
nghiên cứu, tìm hiểu kỹ thị trường trong nước, công ty phát hiện, một trong
những đặc thù ở Việt Nam là điện áp hay thay đổi đột ngột, là nguyên nhân
khiến các loại bóng đèn ngoại nhập khi sử dụng ở Việt Nam hay bị cháy. Vì
vậy, bộ phận R&D của công ty với 11 kỹ sư có trình độ cao học trở lên đã tập
trung nghiên cứu chế tạo để đèn com-pắc Ðiện Quang có thể khắc phục được
nhược điểm này, đáp ứng tốt nhất người tiêu dùng trong nước, với chất lượng
tương đương với đèn ngoại nhập nhưng giá cả lại cạnh tranh hơn và đặc biệt
tuổi thọ cao hơn. Nhờ hoạt động R&D gắn chặt nhu cầu thị trường, không chỉ
đèn com-pắc mà các sản phẩm khác của Ðiện Quang có thể cạnh tranh thành
công với sản phẩm cùng loại và đang dần chiếm lĩnh thị trường trong nước.
Hiện doanh nghiệp này có ba phòng thí nghiệm đạt tiêu chuẩn Vilas, hằng
năm đầu tư ít nhất từ 3% đến 5% doanh thu cho hoạt động R&D. Bình quân
một năm, Ðiện Quang đưa ra thị trường mười sản phẩm mới và đến nay, đã có

Tiểu luận Kinh tế Vĩ mô 2 GVHD: ThS. Nguyễn Thanh Triều
2. Olivier Blaucliard (2000), Giáo trình Kinh tế Vĩ mô (Bản dịch
của Khoa Kinh tế Phát triển, Trường Đại học Kinh tế thành
phố Hồ Chí Minh.
3. Nguyễn Trường Sơn (Đại học Đà Nẵng), Nguyễn Thị Hạnh
(Đại học Quy Nhơn), Đánh giá ảnh hưởng của R&D đối với
kết quả kinh doanh của doanh nghiệp bằng mô hình DEA, Tạp
chí Khoa học và Công nghệ, Đại học Đà Nẵng, Số 1(42).2011.
4. Hà Hoa và Bùi Xuân (2010), Thúc đẩy nghiên cứu và phát
triển sản phẩm ở doanh nghiệp, Báo Nhân dân tháng 10.2010.
5. Nguyễn Hữu Long (2009), Cần hiểu đúng về chức năng của
R&D, Thời báo kinh tế Sài Gòn tháng 06.2009.
6. Một số trang web:
- http://en.wikipedia.org/wiki/Research_and_development
- http://vi.wikipedia.org/wiki/R%26D
Nhóm 5 Lớp Cao học Ngày 1 K20 - UEH Trang 11