MỞ ĐẦU

Hôn nhân là việc quan trọng của một đời người.Ông bà ta đã dạy
rằng : trai khôn dựng vợ,gái lớn gả chồng,điều này cho thấy việc xây dựng
hạnh phúc gia đình đã trở thành một quy luật tất yếu khi chúng ta bước vào
tuổi trưởng thành.Ở đời, người ta hạnh phúc nhất là trải qua những khoảnh
khắc trong ngày hôn lễ.
Vậy, bạn biết gì về nghi lễ hôn nhân ở việt nam: Xưa và nay? Nó được tổ
chức như thế nào?
Người xưa quan niệm cưới hỏi là một trong ba việc lớn của đời
người : tậu trâu,cưới vợ,làm nhà,cho nên tập tục cưới xin cũng được tổ chức
với rất nhiều nghi lễ khá rình ràng, tốn kém, phải tuân thủ theo nhiều lễ giáo
phong kiến rất khắt khe. Ngày nay, nhiều đám cưới tổ chức theo nếp sống
mới, giúp cho đôi vợ chồng trẻ và hai họ không phải vất vả, không tốn kém
tiền bạc mà còn đem cả niềm vui, hạnh phúc thật sự cho đôi vợ chồng mới.
Nhưng bên cạnh đó, có những điều mà chúng ta cần quan tâm tới nghi lễ hôn
nhân Việt Nam ngày nay. Đó là việc lợi dụng chức quyền, tổ chức đám cưới
cho con, em để thu lợi cho bản thân. Vậy làm thế nào có một đám cưới lành
mạnh? Câu hỏi cần có câu trả lời.Chính vì sự quan trọng cũng như một điều
gì đó rất thiêng liêng cho nên em chọn đề tài : “ Cưới hỏi của người Việt ”
làm đề tài nghiên cứu . nội dung chính của đề tài bao gồm :
1
NỘI DUNG
I. Hôn lễ ở Việt Nam : Xưa
Ngày xưa, gia đình nào mỗi lần dựng vợ gả chồng cho con cái
của mình là một lần phải trải qua những thử thách trước những nghi thức
và lễ tục rườm rà. Chính vì vậy, trước khi tổ chức lễ cưới, người ta luôn
phải có sự học hỏi, phải bàn bạc trước với những người có kinh nghiệm
để làm sao có thể tổ chức được một đám cưới thật hoàn chỉnh với đầy đủ
nghi lễ và tránh được những thiếu sót trong quá trình hôn lễ diễn ra.

tra này, người ta gọi là đồ lại mặt. Đồ sêu còn thể hiện mùa màng ở vùng đó,
và cũng thể hiện sự trao đổi lời cám ơn của nhà trai đối với nhà gái và ngược
lại đó là tấm lòng của nhà gái đối với nhà trai đã nhận cưới con nhà mình.
4. Lễ hỏi:
Nhà gái có con gả chồng, theo truyền thống là phải có miếng trầu
báo tin cho họ hàng, làng xóm, nội ngoại biết. Trong ngày lễ này, nhà trai
thường mang lễ vật như cau tươi, trà, rượu, thuốc lá, bánh, thiếp báo hỷ, nữ
trang cho cô dâu tương lai. Ngoài những thứ đó ra, nhà trai còn mang trầu
cau, đèn cầy ( nến đỏ)...và cùng một số tiền mặt. Số tiền này, người ta gọi là
tiền đồng, “ có lẽ vì ngày xưa, người ta xài tiền bằng đồng, và phải bằng
đồng chớ không thể bằng thau, bằng bạc hay bằng kẽm”
(1)
. Qua lễ ăn hỏi,
chúng ta thấy, người xưa rất coi trọng nghi lễ trong việc chuẩn bị rước dâu
về nhà. Không chỉ có vậy, qua nghi lễ ăn hỏi, chúng ta còn thấy được phong
3
tục tập quán của vùng đó. Chẳng hạn như, tiền đồng, “ở miền Trung nước ta,
điển hình là tỉnh Quảng Ngãi, người ta gọi tiền này là Tiền nát, tức là tiền
không thể để nguyên vẹn đủ số được, vì phải dùng tiêu xài mua sắm thì phải
tan nát ra”
(2)
. Hay là có những nơi, người ta gọi thẳng số tiền này là tiền chợ ,
“tức là tiền đưa cho họ nhà gái đi chợ mua thực phẩm về nấu nướng đãi đằng
thân quyến thuộc và họ nhà trai khi sang cử hành lễ cưới và mua sắm thêm
những vật dụng cần thiết cho cô dâu mà hộ đằng trai không thể hay không
biết làm sao mua sắm trước được”
(3)
.
Người nhà chú rể sẽ mang lễ vật tới nhà gái. Gia trưởng nhà gái
cho đặt lễ lên bàn thắp đèn hương và cáo với tổ tiên, bốn lạy rồi quỳ khấn

thắp hương để chú rể và cô dâu cúi gia tiên. Việc thắp hương trong ngày
cưới, không phải ai cũng có thể thắp được. Nén hương là phải do bố, anh trai
hay em trai của cô dâu thắp. Nhà trai lại phải tặng một món tiền, nếu người
thắp hương là anh trai hoặc em trai của cô dâu. Món tiền đó người ta gọi là
tiền thắp hương.
Tục lệ quả là phức tạp và đầy khó khăn đối với nhà trai. Nhưng
qua những khó khăn này, chúng ta mới thấy được nhà trai không nề hà
những khó khăn để đón cô dâu, và cũng chứng tỏ rằng sự thiết tha yêu
thương vợ của chú rể.
“Lễ gia tiên xong, hai vợ chồng phải ra lễ mừng bố mẹ vợ. Hai vợ
chồng mời lạy cha mẹ ngay liền trước bàn thờ gia tiên, thường thì được cha
mẹ hỉ xả, nghĩa là cho miễ thủ tục này để tỏ lòng thương yêu, rộng lượng”
(5)
.
(4)(5) Phạm Côn Sơn-Gia lễ xưa và nay- NXB Thanh Niên năm 1999. Trang
48 và trang 50
Để đáp lại tình cảm yêu thương của bố mẹ vợ, chàng rể cũng mừng bố mẹ
vợ, cảm ơn bố mẹ đã nuôi dưỡng vợ mình. Còn cô dâu thì lễ mừng bố mẹ,
5
cảm ơn bố mẹ đã tác thành lương duyên giai ngẫu cho mình. “ Lễ mừng cha
mẹ vợ xong, chàng rể được một người trong họ nhà vợ dẫn đi lễ mấy nhà thờ
chính của họ nhà vợ, mấy chàng phụ rể đi theo. Cũng có nơi, chàng rể phải
đi lễ các nhà thờ trước rồi lúc trở về mới lễ mừng bố mẹ vợ”
(6)
.
Sau khi chàng rể làm xong các nghi thức, nhà gái mời nhà trai
uống nước ăn trầu. Và họ hàng chúc cho cô dâu chú rể những điều tốt lành
nhất. Nhà trai đến rước dâu, nên nhà gái cũng chuẩn bị cỗ để mời nhà trai
ăn. Bữa cỗ này là để làm quen giữa chàng rể mới với gia đình nhà cô dâu.
Nhà trai ngồi nhà cô dâu đợi lúc được giờ tốt, giờ hoàng đạo, “cụ già chủ