I. Tên đề tài
MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP GIÁO VIÊN
THỰC HIỆN TỐT VIỆC LỒNG GHÉP NỘI DUNG
GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG TRONG MÔN ĐỊA LÝ 10 THPT
Skkn: Một số kinh nghiệm…… Lê Văn Hùng
1
II. Đặt Vấn Đề :
Hiện nay chúng ta ai cũng hiểu rằng, những biến đổi to lớn của môi
trường gây ra những hậu quả nguy hại đều do những tác động của con người
trong quá trình tồn tại và phát triển của xã hội gây nên. Tác động của mỗi con
người cũng bắt đầu từ mỗi cá nhân, mỗi gia đình và mỗi xã hội và nó xảy ra
thường xuyên liên tục khắp mọi nơi, mọi lúc. Tác động của nó không chỉ
thông qua các hoạt động kinh tế mà còn thông qua các hoạt động văn hoá, du
lịch, giải trí, vui chơi … Vì vậy để bảo vệ môi trường cứu lấy sự sống thì bên
cạnh biện pháp xử phạt hành chính trước mắt phải áp dụng các biện pháp lâu
dài và bền vững đó là phải giáo dục ý thức bảo vệ môi trường phải được tiến
hành ở tất cả các đối tượng, tất cả các lứa tuổi, tất cả mọi ngành nghề, nông
dân, tiểu thương, công nhân, trí thức, học sinh, sinh viên… Trong đó học sinh
Trung học phổ thông là một đối tượng quan trọng. Giáo dục môi trường là
một chính sách chiến lược trong quá trình xây dựng một xã hội bền vững của
mọi quốc gia nhất là nước ta, một đất nước địa hình chủ yếu là đồi núi trên cái
nền khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa và là nước đang phát triển .
Giáo dục môi trường cho học sinh THPT được xem như là một chiến
lược lâu dài của nhà nước ta. Bởi vì học sinh THPT là lứa tuổi mà tâm sinh lí
đang trên đà phát triển mạnh. Ở lứa tuổi này các em dễ bắt chước và làm theo
những gì các em cho là đúng, là lí tưởng. Vì vậy cần phải đẩy mạnh giáo dục
môi trường ở lứa tuổi này để đem lại hiệu quả cao. Đồng thời ở lứa tuổi này
các em đang phát triển và hoàn thiện nhân cách của mình vì vậy việc trang bị
cho các em một hệ thống kiến thức về môi trường, bảo vệ môi trường là hành
trang bước đầu để các em bước vào cuộc sống sau này góp phần cho mục tiêu

lí 10.
III. Cơ sở lí luận
Hiện nay với nhận thức giáo dục môi trường là một quá trình không thể
thiếu, nhưng không phải là môn học riêng nên nó được thực hiện thông qua
tất cả các môn học, cấp học và bậc học. Tuy nhiên với đặc thù của từng ngành
khoa học thì mỗi môn học có thể có nhiều, ít các cơ hội giáo dục môi trường
khác nhau
Trong các môn học, địa lí được coi là môn học có nhiều cơ hội giáo dục
môi trường . Vì nội dung của môn học có nhiều vấn đề liên quan chặt chẽ đến
môi trường. Các kiến thức trong môn học nếu đứng góc độ địa lí thì nó là kiến
thức địa lí, nếu đứng ở góc độ môi trường thì nó là kiến thức giáo dục môi
trường. Kiến thức môi trường ở đây rất đầy đủ: môi trường tự nhiên, môi
trường nhân tạo, môi trường kinh tế xã hội, các mối quan hệ giữa tự nhiên –
kinh tế, tự nhiên – con người, quan hệ giữa các thành phần tự nhiên, mối quan
hệ tự nhiên – kinh tế - con người đều thể hiện rất rõ vì thế khi khai thác để
giáo dục môi trường rất tự nhiên, không gò bó, gượng ép. Các môn học về địa
lí tự nhiên chúng ta có thể giáo dục các vấn đề khai thác, sử dụng, cải tạo và
bảo vệ các yếu tố tự nhiên. Các môn học về địa lí kinh tế xã hội, chúng ta có
thể giáo dục về mối quan hệ giữa con người và môi trường, hoạt động sản
xuất xã hội của con người ảnh hưởng đến môi trường, các biện pháp ngăn
ngừa bảo vệ v.v … Như vậy đối với môn địa lí nói chung thì trong chương
trình hầu như bài nào cũng có thể khai thác nội dung giáo dục môi trường ở
khía cạnh khác với mức độ rộng hẹp khác nhau .
Skkn: Một số kinh nghiệm…… Lê Văn Hùng
3
IV. Cơ sở thực tiễn:
Đối với môn địa lí 10, hiện nay chủ yếu là học về các thành phần tự
nhiên của môi trường địa lí và phần khái quát về kinh tế xã hội, nhằm cung
cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về các quyển, các ngành kinh tế.
Các hiện tượng, các quá trình vật lí, hoá học, sinh học xảy ra trong từng

và trên bản đồ. Biết được các thành phần cấu tạo nên Trái Đất, lớp vỏ Trái
Đất và một số vận động , hệ quả của nó … Vấn đề dân số và gia tăng dân số,
nắm được khái quát về các ngành kinh tế … Rèn luyện một số kĩ năng đo
tính, xác định toạ độ và một số kĩ năng khác về bản đồ … Qua đó giáo dục
Skkn: Một số kinh nghiệm…… Lê Văn Hùng
4
cho học sinh thế giới quan khoa học biết bảo vệ các thành phần cấu tạo nên
lớp vỏ Trái Đất như: Không khí, đất, nước, sinh vật … Và các vấn đề dân số
và sự phát triển bền vững, sự phát triển kinh tế và vấn đề môi trường …

Cụ thể là ở các bài : Cấu trúc của Trái Đất . Thạch quyển . Thuyết kiến tạo
mảng, tác động của nội lực đến địa hình bề mặt Trái Đất, tác động của ngoại
lực đến địa hình bề mặt Trái Đất, khí quyển, thuỷ quyển. Một số nhân tố ảnh
hưởng tới chế độ nước sông. Một số sông lớn trên Trái Đất, dân số và sự gia
tăng dân số, đia lí các ngành công nghiệp, các ngành nông nghiệp, các ngành
dịch vụ … Chúng ta phải lồng ghép cho được những nội dung giáo dục môi
trường sau đây vào trong bài dạy: Vai trò của từng thành phần tự nhiên, kinh
tế xã hội đối với hoạt động sống và hoạt động kinh tế con người. Sự biến đổi
của các thành phần tự nhiên do hoạt động của con người, sự cần thiết phải bảo
vệ các thành phần tự nhiên .
2. Sử dụng một số phương pháp GDMT cho học sinh thông qua dạy
học nội khoá môn địa lý 10
Trong các giờ học trên lớp, để làm được nhiệm vụ GDMT thông qua
tiết học bài học, giáo viên có thể thực hiện nhiều phương pháp tuỳ vào đặc
trưng của mỗi tiết, mỗi bài, mỗi phần mà giáo viên có thể lựa chọn phương
pháp phù hợp, đem lại hiệu quả giáo dục cao nhất. Sau đây là một số phương
pháp lồng ghép GDMT thường sử dụng có hiệu quả.
a. Phương pháp đàm thoại gợi mở:

Đối với việc liên hệ giữa kiến thức bài học chính với kiến thức môi

sự phát triển và phân bố của sinh vật trên Trái Đất ”. Giáo viên có thể đặt câu
hỏi gợi mở sau :
Những hoạt động của con người làm nguy hại đến đời sống sinh vật?
Hậu quả và biện pháp khắc phục ?
b. Phương pháp trực quan:
Là phương pháp mà giáo viên sử dụng các phương tiện trực quan:
Bản đồ, biểu đồ, tranh ảnh… để dạy học và GDMT. Phương tiện trực quan
bao giờ cũng có hai chức năng: Nguồn tri thức và đồ dùng minh hoạ. Hiệu
quả của phương pháp này phụ thuộc vào mục đích và chức năng sử dụng của
giáo viên trong quá trình dạy học. Khi đề cập đến các vấn đề ô nhiễm môi
trường, đất, nước, không khí…có liên quan đến hoạt động con người, giáo
viên nên dùng các tranh ảnh để minh hoạ thì hiệu quả GDMT sẽ cao hơn
nhiều.
Lưu ý : Khi sử dụng tranh ảnh chúng ta cần kết hợp với các câu hỏi đàm
thoại gợi mở để học sinh tự khai thác kiến thức môi trường .
c. Phương pháp mô tả hoặc trích dẫn tài liệu :
Ở nhiều bài, do đặt trưng của nội dung và do thời gian giáo viên vẫn có
thể sử dụng phương pháp mô tả hoặc trích dẫn một đoạn văn, một bài viết về
vấn đề môi trường để giúp học sinh khai thác được những khía cạnh về môi
trường có liên quan đến bài học .
Ví dụ 1: Khi dạy đến các bài 11,12,13… Giáo viên có thể liên hệ đến sự
khủng hoảng tầng ôzôn, lỗ thủng tầng ôzôn ( diện tích , vị trí lỗ thủng …), các
hiện tượng “nổi loạn” của tự nhiên mà có liên quan đến con người như các
Skkn: Một số kinh nghiệm…… Lê Văn Hùng
6
hiện tượng thời tiết, khí hậu thất thường có hại đến đời sống con người mà
trước đây các hiện tượng này hầu như không xảy ra .
Ví dụ 2 : Thông thường trong 1 tiết học, thời gian dành cho việc liên hệ
đến vấn đề môi trường rất ít, trong 1 số trường hợp giáo viên chỉ cần sử dụng
những tin tức, những bài viết trong sách báo trên các phương tiện thông tin để

thời gian là bao nhiêu để không ảnh hưởng lớn đến nội dung chính của tiết
Skkn: Một số kinh nghiệm…… Lê Văn Hùng
7
học, bài học, tránh tình trạng sa đà đề cập quá nhiều đến kiến thức môi trường
gây tình trạng nhàm chán ở học sinh và không đảm bảo các yêu cầu của bài
học.
b. Để đạt hiệu quả cao hơn, giáo viên không chỉ lồng ghép nội dung
GDMT vào bài học mà phải có phương pháp kiểm tra như kiểm tra bài cũ, ra
bài tập nhận thức về nhà và điều đặc biệt là giáo viên phải thực hiện công việc
kiểm tra đó một cách thường xuyên. Đồng thời giáo viên cũng phải gương
mẫu trong hành động của mình để học sinh noi theo, tránh tình trạng giáo
viên vi phạm việc bảo vệ môi trường như : Hút thuốc nơi công cộng, vứt rác
bừa bãi…Giáo viên cũng có thể phát động thi đua bảo vệ chăm sóc cây xanh
trong trường, phát hiện lẫn nhau các hành vi vi phạm trong học sinh . Có sự
khuyến khích khen ngợi các hành vi bảo vệ môi trường, phạt kịp thời hành vi
vi phạm để răn đe những học sinh khác, hình thành ở các em ý thức bảo vệ
cây xanh trong khuôn viên trường …
VI. Kết quả nghiên cứu :
Kết quả điều tra thái độ học sinh đối với vấn đề môi trường và bảo vệ môi
trường
Các vấn đề môi trường và
bảo vệ môi trường được
hỏi
Lớp 10/10(chưa thực
hiện lồng ghép)
Lớp 10/11(đã thực hiện
lồng ghép)
Đồng
ý
Phân

24,6%
31,2%
25,7%
70%
68,4%
73%
81,1%
22,5%
23%
19,8%
12,3%
7,5%
8,6%
7,2%
6,6%
Hầu hết học sinh lớp 10 tuy tuổi còn nhỏ nhưng đã có ý thức bảo vệ môi
trường, có kiến thức cơ bản về môi trường .
Ưu điểm : Đối với những bài địa lí có liên quan đến kiến thức môi
trường học sinh thích thú tìm hiểu nội dung GDMT, tiết học sôi nổi hơn học
Skkn: Một số kinh nghiệm…… Lê Văn Hùng
8
sinh dễ nêu lên suy nghĩ của riêng cá nhân mình với các hiện tượng môi
trường gần gũi xung quanh và trên các phương tiện thông tin đại chúng .
Việc lồng ghép nội dung GDMT như đã trình bày ở trên, chắc chắn sẽ
không tránh khỏi nhiều thiếu sót, bản thân chân thành mong nhận được sự
góp ý của tất cả các đồng chí để chúng tôi có thể giảng dạy được tốt hơn .
VII. Kết luận :
Để thực hiện được nhiệm vụ GDMT, vai trò của người giáo viên đặc
biệt quan trọng . Bởi vì GDMT được đưa vào nhà trường với hình thức chủ
yếu là lồng ghép thông qua tất cả các môn học và đây là một quá trình giáo

phổ thông, NXB giáo dục, 1997
8. Lê Khắc Thanh, Những báo động về môi trường ở Quảng Nam, Đà
Nẵng- Thông tin môi trường số 7- 1996. Sở KHCN và MT- QNĐN
9. Nguyễn Dược, Giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường phổ
thông- NXB giáo dục, 1986
Skkn: Một số kinh nghiệm…… Lê Văn Hùng
10
10/ Mục lục :
1/ Tên đề tài …………………………………………… 1
2/ Đặt vấn đề ……………………………………………. 2
3/ Cơ sở lí luận………………………………………… 3
4/ Cơ sở thực tiễn ………………………………………. 4
5/ Nội dung đề tài ………………………………………. 4
6/ Kết quả ………………………………………………. 8
7/ Kết luận ……………………………………………… 9
8/ Tài liệu tham khảo…………………………………… 10
Skkn: Một số kinh nghiệm…… Lê Văn Hùng
11
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NHĨA VIỆT NAM.
Độc Lập - Tự Do - Hạnh Phúc.
PHIẾU ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
Năm học: 2008 – 2009.
I. Đánh giá xếp loại của HĐKH trường THPTBC ĐẠI LỘC
1. Tên đề tài: Một số kinh nghiệm giúp giáo viên thực hiện tốt việc
lồng ghép nội dung giáo dục môi trường trong môn địa lí 10.
2. Họ và tên tác giả: Lê Văn Hùng.
3. Chức vụ: Giáo viên. Tổ: Sử - địa.
4. Nhận xét của chủ tịch HĐKH về đề tài:
a). Ưu điểm:
…………………………………………………………………………………

Quảng Nam, ngày….tháng….năm……
TM. BGH
NHẬN XÉT CỦA TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN.
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
Quảng Nam, ngày….tháng….năm……
Tổ trưởng chuyên môn.
Skkn: Một số kinh nghiệm…… Lê Văn Hùng
13