SỞ GD&ĐT PHÚ YÊN
TRƯỜNG THCS & THPT TÂN LẬP
NÂNG CAO NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH VỀ MÔI
TRƯỜNG THÔNG QUA VIỆC TÍCH HỢP GIÁO DỤC
MÔI TRƯỜNG TRONG MÔN ĐỊA LÍ LỚP 11 Ở
TRƯỜNG THCS – THPT TÂN LẬP
GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: CAO THỊ HOÀI PHƯƠNG
Tháng 02/2013

1
MỤC LỤC
Trang
1. Tóm tắt đề tài………………………………………………………………….3
2. Giới thiệu…………………………………………………………………… 3
3. Vấn đề nghiên cứu…………………………………………………………… 4
4. Tìm hiểu lịch sử đề tài………………………………………………………….4
5. Phương pháp……………………………………………………………………5
5.1. Khách thể nghiên cứu……………………………………………………….5
5.2. Tiến hành nghiên cứu………………………………………………………6
5.3. Thu thập và phân tích dữ liệu……………………………………………… 6
6. Tóm tắt kết quả và bàn luận…………………………………………………… 7
7. Kết luận và kiến nghị…………………………………………………………….8
Tài liệu tham khảo……………………………………………………………….10
Phụ lục…………………………………………………………………………….11

2
1.TÓM TẮT ĐỀ TÀI
Hiện nay, do sự phát triển của khoa học – kĩ thuật, sự gia tăng dân số quá
nhanh và quá trình đô thị hóa mạnh mẽ đã làm cho cường độ khai thác và sử dụng
các nguồn tài nguyên thiên nhiên, môi trường ngày càng lớn. Kết quả đã làm cho
nhiều nguồn tài nguyên bị cạn kiệt, nhiều hệ sinh thái bị phá hủy, làm cho môi

làm kinh tế nên ít quan tâm đến việc giáo dục con em mình. Học sinh cũng không
dành nhiều thời gian cho việc học tập ở nhà. Hầu hết các em học sinh chưa thực sự
được giáo dục triệt để về vấn đề bảo vệ môi trường trong thời gian trước đây từ
phía nhà trường và gia đình. Cũng như chưa có môn học riêng biệt, cụ thể nào giúp
các em hiểu một cách tường tận về môi trường và những tác động tiêu cực đến môi
trường của con người gây hậu quả to lớn như thế nào. Hơn thế nữa trường đóng
trên địa bàn miền núi nên việc tiếp cận với những Phương tiện truyền thông để
hiểu và nhận thức các vấn đề về môi trường còn hạn chế.
Qua một thời gian công tác tại trường THCS & THPT Tân Lập tôi đã nhận thấy
ý thức bảo vệ môi trường của đa số học sinh chưa cao. Bên cạnh đó còn có tình
trạng học sinh cho rằng bảo vệ là trách nhiệm của chính quyền hoặc của người lớn.
thực trạng đó đã làm hạn chế đến quá trình phát triển kinh tế của địa phương cũng
như nước nhà, gây tác hại cho sức khỏe cộng đồng. Vì vậy, tôi đã lựa chọn những
bài học có nội dung liên quan đến môi trường lồng ghép giáo dục môi trường cho
học sinh. Nhằm nâng cao nhận thức của các em về môi trường.
Tích hợp giáo dục môi trường vào bài dạy môn Địa Lí là quan trọng nhưng
không phải bài nào cũng lồng ghép, tích hợp được. Với những bài cần thiết lồng
ghép thì phải chọn đơn vị kiến thức phù hợp với nội dung bài dạy, không áp đặt,
4
phải có tác dụng giáo dục cao, tránh sự nhàm chán, lặp đi lặp lại. Trong chương
trình Địa Lí lớp 11 việc tích hợp giáo dục môi trường được chia làm 2 loại như
sau:
Loại kiến thức môi trường được lồng ghép thành một mục, một ý trong bài học.
Loại kiến thức môi trường được tích hợp vào kiến thức Địa Lí
3. VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Có rất nhiều những nghiên cứu của các tác giả đã đem lại những kết quả hết sức
to lớn hết sức to lớn, Song những vấn đề đó được đề cập ở phạm vi rộng lớn và
mang tính bao quát. Vì vậy, vấn đề nhận thức về môi trường ở học sinh lớp 11
trường PT cấp Tân Lập nói riêng và ở cấp THPTcủa khu vực miền núi nói chung
chưa thực sự được quan tâm sâu sắc.

“Giáo dục môi trường qua môn Địa Lí ở trường phổ thông”, Nhà xuất bản Hà Nội
– 2003.
Tác giả Nguyễn Đình Khoa trong cuốn: “Môi trường sống và con người”, Nhà
xuất bản Hà Nội – 1987.
Cũng có nhiều giáo viên của nhiều trường nhận thức sự cần thiết của việc tích
hợp giáo dục môi trường vào môn Địa Lí và đã viết ra nhiều sáng kiến kinh
nghiệm để áp dụng với đơn vị trường mình.
Trong Sách giáo khoa Địa Lí lớp 11 có nhiều bài học, có nội dung liên quan đến
vấn đề môi trường. Nếu tích hợp tốt việc giáo dục môi trường sẽ làm cho các em
có ý thức, thái độ và hành vi tốt đẹp hơn để bảo vệ môi trường.
6
5. PHƯƠNG PHÁP
5.1 Khách thể nghiên cứu
Tôi thực hiện nghiên cứu trên đối tượng học sinh của 2 lớp:
Học sinh lớp 11A và học sinh lớp 11B của trường THCS & THPT Tân Lập,
cả 2 lớp này tôi trực tiếp giảng dạy, trình độ và khả năng nhận thức tương đương
nhau. Vì tôi là giáo viên đảm nhiệm dạy môn Địa Lí ở 2 lớp này .Do đó, tôi có
điều kiện dễ quan sát và hiểu học sinh hơn thuận tiện trong công tác nghiên cứu,
thu thập thông tin, độ chính xác khi tiến hành nghiên cứu Để thực hiện đề tài này
bản thân tôi đã sử dụng những phương pháp sau:
Phương pháp điều tra qua những tiết dự giờ đồng nghiệp cùng bộ môn, điều
tra mức độ tiếp thu bài của học sinh và đánh giá kết của từng tiết dạy. Phương pháp
phân tích, tổng hợp tài liệu qua sách tham khảo, các bài báo và các thông tin có
tính thời sự. Những phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh
5.2 Tiến trình nghiên cứu:
Trước tiên, giáo viên tiến hành khảo sát trước tác động nhằm thu thập thông
tin về hiểu biết, nhận thức, thái độ cũng như hành vi của học sinh về môi trường
trong các giờ học Địa Lí.
Trong quá trình giảng dạy, tôi đã tiến hành lựa chọn và tích hợp nội dung giáo
dục môi trường ở cả 2 lớp trong các bài học có nội dung liên quan đến môi trường.

Lí 56,3% 85,5% 64,5% 93,5%
Với việc tích hợp giáo dục môi trường qua môn Địa Lí, nhiều học sinh đã cho
biết trong giờ học môn Địa Lí các em hiểu biết, nhận thức sâu sắc và có những
hành động đúng đắn hơn về vấn đề môi trường hiện nay. Hơn nữa với việc tích hợp
này còn giúp các em ngày càng yêu thích môn Địa Lí hơn
Cảm nhận của các em học sinh về việc tích hợp giáo dục môi trường qua môn
Địa Lí lớp 11
Qua việc điều tra về cảm tưởng và suy nghĩ của các em học sinh về về việc
tích hợp giáo dục môi trường trong môn Địa Lí càng cho thấy rõ việc tích hợp giáo
dục môi trường qua môn Địa Lí có thể mang lại những tác động rất tích cực trong
việc nâng cao hiểu biết, nhận thức và hành vi của học sinh đối các vấn đề môi
trường ở trường PT cấp 2-3 Tân Lập hiện nay.
Nhiều học sinh có những cảm nhận sau những giờ học Địa Lí có tích hợp giáo dục
môi trường, tôi đã tổng hợp lại như sau
8
- Sau những bài học có nội dung tích hợp giáo dục môi trường ở môn Địa Lí
lớp 11, em nhận thức được rõ hơn về các vấn đề môi trường hiện nay và
luôn muốn tìm hiểu về nó. Không những thế nhờ có nội dung tích hợp đó mà
em thấy rất có hứng thú học tập đối với môn này.
- Em thấy việc tích hợp này rất hay và thích hợp, giúp em nhận thức rõ ràng
hơn các vấn đề môi trường hiện nay để có những hành động đúng đắn đối
với môi trường.
- Qua nhưng bài học có nội dung tích hợp giáo dục môi trường, em thấy mình
tự nâng cao được ý thức về môi trường. Cũng qua những bài học đó em đã
có những hành động để bảo vệ môi trường như tích cực hưởng ứng các
phong trào trào trồng cây xanh ở trường, tuyên truyền đến mọi người hãy
bảo vệ môi trường như không chặt phá rừng.
- Với những bài học có nội dung tích hợp giáo dục môi trường trong chương
trình Địa Lí lớp 11. Giúp em hiểu rõ hơn các vấn đề về môi trường hiện nay
nghiêm trọng như thế nào, em đã hiểu được bảo vệ môi trường không còn là

giáo dục môi trường có liên quan vào bài học.
Khi thực hiện hoạt động này, giáo viên cũng nhận thức tốt hơn khả năng tự học ở
nhà của học sinh, phát huy tính tích cực của học sinh, lựa chọn, sử dụng, kết hợp
các biện pháp dạy học nhằm tăng hiệu quả dạy học.
7. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
* Kết luận :
Giáo dục môi trường có ý nghĩa rất quan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ.
Địa lí là một trong các môn học có nhiều khả năng giáo dục môi trường cho học
sinh, vì vậy trong quá trình giảng dạy tôi cũng đã lồng ghép các kiến thức giáo dục
10
môi trường vào những bài giảng có nội dung phù hợp nhưng không làm nặng nội
dung bài học.
Qua thực tế giảng dạy và tích hợp vào từng bài giảng cụ thể tôi nhận thấy
rằng học sinh đã có những hiểu biết nhất định về môi trường, có ý thức, thái độ,
hành vi tốt đối với môi trường, các em cũng đã có được một số kĩ năng và biện
pháp bảo vệ môi trường thông thường để áp dụng ở địa phương nơi các em sinh
sống. Với đặc thù là một trường miền núi với nhiều học sinh là người đồng bào dân
tộc ít người, thì các em có thể vận động gia đình, bà con láng giềng bảo vệ môi
trường bằng cách không chặt phá rừng làm nương rẫy hoặc các em cũng có thể có
những có những hành động nhỏ góp phần bảo vệ môi trường như nhặt rác sân
trường, tích cực tham gia vào các phong trào trồng cây xanh do trường tổ chức.
Tích hợp giáo dục môi trường ở trường THPT nói chung và trường THCS &
THPT Tân Lập nói riêng không chỉ có thể áp dụng với môn Địa lí lớp 11, mà còn
áp dụng vào môn Địa Lí của tất cả các khối lớp với và nhiều môn học khác. Đã đến
lúc “ Mỗi giáo viên phải trở thành một nhà giáo dục môi trường để giảng dạy các
môn học trong nhà trường ”
*Khuyến nghị :
Đối với giáo viên:Những giáo viên trực tiếp giảng dạy Địa Lí ở các khối lớp
cần quan tâm hơn nữa đến việc tích hợp giáo dục môi trường trong giảng dạy, xem
đây là một nội dung không thể thiếu, là cần thiết, là đặc thù của bộ môn trong các

3. Tài liệu: lý luận dạy học Địa lý. Tác giả: Nguyễn dược, Nguyễn Trọng Phúc.
4. Tạp chí: Thế giới trong ta.
5. SGK và SGV Địa lí lớp 11
6. Mạng Internet: thuvienbaigiangdientu.bachkim.com.
13
PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI
1. Loại bài kiến thức môi trường được lồng ghép thành một mục, một ý trong bài
học :Ta có thể làm sáng tỏ vấn đề trên bằng việc soạn giáo án bài 3 : Một số vấn
đề mang tính toàn cầu ( Địa lí 11 cơ bản).
BÀI 3 : MỘT SỐ VẤN ĐỀ MANG TÍNH TOÀN CẦU
I. Mục tiêu bài học :
1. Về kiến thức :
- Giải thích được tình trạng bùng nổ dân số ở các nước đang phát triển và già hoá
dân số ở các nước phát triển.
- Biết và giải thích được đặc điểm dân số của thế giới, của nhóm nước phát triển,
nhóm nước đang phát triển. Nêu hậu quả.
- Trình bày được một số biểu hiện, nguyên nhân ô nhiễm của từng loại môi trường
và hậu quả; nhận thức được sự cần thiết phải bảo vệ môi trường.
- Hiểu được nguy cơ chiến tranh và sự cần thiết phải bảo vệ hòa bình.
2. Về kĩ năng :
- Phân tích được các bảng số liệu và liên hệ với thực tế.
3. Về thái độ :
- Nhận thức được : để giải quyết các vấn đề toàn cầu cần phải có sự đoàn kết và
hợp tác của toàn nhân loại.
- Tích hợp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả :
+ Mối quan hệ giữa dân số với việc sử dụng tài nguyên.
+ Môi trường ngày càng ô nhiễm, tài nguyên ngày càng cạn kiệt.
+ Việc sử dụng hợp lý tài nguyên cũng góp phần bảo vệ môi trường.
4. Kiến thức trọng tâm:
- Hiện tượng bùng nổ dân số và già hoá dân số.

- Các nhóm 1, 2, 3 thực hiện nhiệm
vụ : Tham khảo thông tin ở mục 1 và
I. Dân số :
1. Bùng nổ dân số :
- Dân số thế giới tăng nhanh, 6477
triệu người năm 2005. Phần lớn dân
cư cư tập trung tại các nước đang
15
phân tích bảng 3.1, trả lời câu hỏi
kèm theo bảng. Nhận xét sự thay đổi
của tỉ suất gia tăng tự nhiên qua các
thời kì, đồng thời so sánh sự chênh
lệch về tỉ suất gia tăng dân số tự
nhiên giữa hai nhóm nước trong từng
thời kì  rút ra nhận định cần thiết.
- Các nhóm 4, 5, 6 thực hiện nhiệm
vụ : Tham khảo thông tin ở mục 2 và
phân tích bảng 3.2, trả lời câu hỏi
SGK.
Bước 2 : Đại diện các nhóm lên trình
bày. Các nhóm còn lại theo dõi ( kết
hợp với tham khảo Sgk ), trao đổi,
chất vấn, bổ sung.
Bước 3 : Giáo viên kết luận về đặc
điểm của bùng nổ dân số, già hoá dân
số và hệ quả của chúng, kết hợp liên
hệ với chính sách dân số ở Việt Nam.
Lưu ý : Khi phân tích tránh để học
sinh hiểu sai, cho rằng người già trở
thành người ăn bám xã hội. Các em

lệ trên 65 tuổi ngày càng cao, tuổi
thọ ngày càng tăng.
16
15 phút
vấn đề toàn cầu thứ hai. Chúng ta
cùng tìm hiểu phần II.
HÐ 2 : Cặp.
Bước 1 : Từng cặp học sinh nghiên
cứu SGK, kết hợp với hiểu biết cá
nhân, hoàn thành phiếu học tập.
Bước 2 : Đại diện vài nhóm lên trả
lời.
Bước 3 : Giáo viên kết luận và nhấn
mạnh tính nghiêm trọng của các vấn
đề về môi trường trên phạm vi toàn
thế giới. Từ đó có thể hỏi tiếp : Thế
giới đã có những hành động gì để bảo
vệ môi trường ?
Giáo viên làm rõ câu hỏi 2 ở phần câu
hỏi và bài tập cuối bài SGK.
- Nhóm nước phát triển có cơ cấu
dân số già, tỉ lệ sinh thấp, dân số
tăng chậm.
- Nhóm nước đang phát triển có cơ
cấu dân số trẻ do tỉ lệ gia tăng tự
nhiên còn cao; hậu quả về mặt kinh
tế - xã hội : thiếu việc làm, khó cải
thiện chất lượng cuộc sống.
b. Hậu quả :
- Thiếu nhân công lao động.

trên thế giới. Nhấn mạnh sự cần thiết
phải chống chủ nghĩa khủng bố và
các hoạt động kinh tế ngầm.
Bước 2 : Hướng dẫn học sinh trả lời
câu hỏi cuối bài : “ Tại sao nói chống
khủng bố không phải là việc riêng
của chính phủ, mà còn là nhiệm vụ
của mỗi cá nhân ”.
III. Một số vấn đề khác :
- Xung đột sắc tộc, xung đột tôn
giáo, khủng bố gây mất ổn định xã
hội, thiệt hại về người và của, nguy
cơ dẫn đến chiến tranh.
- Các quốc gia và cộng đồng quốc tế
cần phải hợp tác giữ gìn hòa bình
của khu vực và thế giới.
18
4. Củng cố : 3 phút
- Giải thích câu nói : Trong bảo vệ môi trường, cần phải “ Tư duy toàn cầu, hành
động địa phương ”.
5. Dăn dò : (1phút)
- Học bài cũ, trả lời các câu hỏi sau bài học trong SGK. Làm bài tập 2, 3 SGK.
Chuẩn bị bài mới “ Thực hành : Tìm hiểu những cơ hội và thách thức của toàn cầu
hóa đối với các nước đang phát triển ”.
V. Phụ lục : ( Thông tin phản hồi của phiếu học tập )
Vấn đề
MT
Hiện trạng Nguyên nhân Hậu quả Giải pháp
Biến đổi
khí hậu

thủng và lỗ
thủng ngày
càng lớn.
Hoạt động sinh
hoạt và sản xuất 
một lượng khí thải
lớn trong khí
quyển.
Ảnh hưởng đến sức
khỏe, mùa màng,
sinh vật thuỷ sinh.
Cắt giảm lượng
CFCs trong sản
xuất và sinh
hoạt.
Ô nhiễm
- Ô nhiễm
nghiêm trọng
nguồn nước
ngọt.
- Chất thải công
nghiệp, nông
nghiệp và sinh
hoạt.
- Thiếu nguồn nước
sạch.
- Ảnh hưởng đến
sức khỏe, đến sinh
- Tăng cường
xây dựng các

phẩm nguồn thuốc
chữa bệnh, nguồn
nguyên liệu.
- Mất cân bằng sinh
thái.
- Toàn thế giới
tham gia vào
mạng lưới các
trung tâm sinh
vật, xây dựng
các khu bảo vệ
thiên nhiên.
2. Loại bài kiến thức môi trường được tích hợp vào kiến thức địa lí :Ta có thể lấy
một loạt ví dụ sau :
BÀI 1 : SỰ TƯƠNG PHẢN VỀ TRÌNH ĐỘ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ
HỘI CỦA CÁC NHÓM NƯỚC. CUỘC CÁCH MẠNG KHOA HỌC VÀ
CÔNG NGHỆ HIỆN ĐẠI
- Mục II : Sự tương phản về trình độ phát triển kinh tế - xã hội của các nhóm
nước.
Những kiến thức môi trường được tích hợp vào mục này là :
+ Sự gia tăng dân số quá nhanh ngoài việc gây nên những sức ép về kinh tế, giáo
dục….còn làm môi trường bị ô nhiễm, thay đổi không có lợi. Đó là nguồn gốc của
những vấn đề mang tính toàn cầu.
20
+ Nền kinh tế của những nước đang phát triển phụ thuộc nhiều vào nền nông
nghiệp đã dẫn tới việc khai thác đất đai mạnh mẽ nhưng không hợp lí, thiếu khoa
học, đã làm cho đất giảm độ phì, xấu đi, đặc biệt là một số nước khu vực nhiệt đới
Châu Á, Châu Phi.
- Mục III : Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại.
Kiến thức môi trường ở đây là “ sự thay thế giảm bớt việc sử dụng các nguồn năng

vùng rộng lớn và ảnh hưởng lâu dài. Kiến thức này được tích hợp khi giảng về
ngành năng lượng của nước Nga.
Bài 10 : CỘNG HÒA NHÂN DÂN TRUNG HOA ( TRUNG QUỐC )
Trong bài này kiến thức về môi trường cần được tích hợp là :
+ Hiện tượng sa mạc hóa ngày càng phát triển mạnh ở 1 số vùng của Trung Quốc.
Nguyên nhân do khai thác tự nhiên không hợp lí nên khí hậu thay đổi ( các đợt gió
cát mạnh đã tiến gần đến thủ đô Bắc Kinh – về phía Tây Bắc )…
+ Một số vùng hay mưa lớn, gây nên những khó khăn cho việc bảo vệ môi trường (
Bắc Kinh, Thượng Hải …).
Những khu vực còn lại như : Mĩ La Tinh, Tây Nam Á và Trung Á, Đông Nam
Á…., các quốc gia còn lại như : Hoa Kì, Nhật Bản, Ôxtrâylia…cũng trên cơ sở
phát hiện các kiến thức có liên quan đến kiến thức môi trường, đều có thể tích hợp
nhưng nói chung là với chức năng của kiến thức môi trường là làm rõ, cụ thể hóa
những kiến thức địa lí.
22