1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
KHOA SÁNG TÁC VÀ LÝ LUẬN - PHÊ BÌNH VĂN HỌC NGUYỄN THỊ VÂN ANH
TÁC PHẨM TỐT NGHIỆP
(Khóa 11, năm 2009-2012)
hãnh tự hào về ngôi trường mang tên Viết Văn.
Tiếp theo, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Nhà văn Sương Nguyệt
Minh – người cho tôi niềm tin vào con đường mình đã chọn sau những
tháng ngày hoang mang; truyền dạy cho chúng tôi những kinh nghiệm
quý báu của người làm nghề; những bước đi cuối cùng của chặng đường
này, thầy lại là người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo để tôi hoàn thành tốt
nhất Tác phẩm tốt nghiệp của mình.
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới PGS.Nguyễn Thị Bình -
người đã khiến tôi phải suy nghĩ một cách nghiêm túc về chữ nghĩa và
những bài học về công việc sáng tạo; đã lắng nghe chúng tôi; góp ý về
những tác phẩm còn nhiều khiếm khuyết.
Cảm ơn các thầy cô, nhà thơ – nhà văn đã mang đến cho chúng tôi
những tri thức hữu ích thực sự. Cảm ơn các cô, anh chị, bạn bè trong
Khoa luôn nhiệt tình giúp đỡ. Cảm ơn BBT các báo, tạp chí đã tạo điều
kiện trong quá trình cộng tác, thực tập. Cảm ơn gia đình đã miệt mài cùng
đi đến cuối những con đường dài.
Chúng tôi sẽ mang theo tất cả, để lại chuẩn bị cho mình một cuộc
khởi hành mới.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 6 năm 2012
Nguyễn Thị Vân Anh
3
MỤC LỤC Lời cảm ơn 2
Lời nói đầu 3
Các tác phẩm:
1. Vai diễn cuối cùng 7
2. Miếu cỏ lác 15

ngang và phá vỡ. Đôi khi trước khi đặt bút, định viết về một điều A, đến
khi dừng bút để ngắm nghía lại tác phẩm của mình thì lại thấy một điều B
nào đó, một cái B không như dự tính. Rất có thể cái điều A được tính toán
cặn kẽ từ trước sẽ hay hơn điều B, nhiều lúc tôi nghĩ vậy, nhưng nhờ có
điều B xuất hiện, tôi mới nhận ra được mình đang như thế nào, đang thật
sự nghĩ gì, và thực sự đòi hỏi gì ở điều mình đang viết. Tôi nhận ra chính
mình qua những cái vô thức ấy.
Phần nhiều nhân vật trong truyện ngắn của tôi đều là một thân phận
đặc biệt trớ trêu, nhiều khi bế tắc đến cùng cực. Cô diễn viên có tuổi thơ
đầy ám ảnh, chứng kiến mẹ chết trong tiếng chửi rửa lạnh ngắt của người
đời. Rồi khi quăng mình theo nghiệp diễn, cô phải đem thân xác ra đánh
đổi lấy những vai diễn một cách ê chề, nhục nhã. Cũng như mẹ, cô tìm
đến cái chết để mong giải thoát. Nhưng cô lựa chọn cái chết trong tiếng
vỗ tay của mọi người, sau khi hoàn thành vai diễn cuối cùng của cuộc đời
mình (Vai diễn cuối cùng). Cô gái tên Hoa trong Miếu cỏ lác khờ dại
hâng hiến mình cho những dối lừa. Rồi mộng vỡ, người ta kéo đến đánh
ghen đến trụy thai, lấy đi mầm phôi hy vọng cuối cùng về hạnh phúc ảo
5
tưởng của người con gái vừa bỡ ngỡ nếm vị tình yêu. Nhân vật tôi trong
Đồng huyết là cô bé 14 tuổi có bố bỏ đi theo người đàn bà khác. Và trong
một hoàn cảnh tréo ngoe, cô bé phải tìm cách đối mặt với những người đã
‘cướp’ đi hạnh phúc của mình. Hai bà cụ trong Miếu cỏ lác và Người đàn
bà đến sau canh hai đều phải chịu bất hạnh từ sự cực đoan đến cay nghiệt
của những người đàn ông. Kẻ thì lấy cớ duy trì giống nòi với những trọng
trách (cho rằng là) cao cả của con đực, kẻ nhân danh tình yêu.
Tôi viết nhiều về phụ nữ. Những người phụ nữ trong các tác phẩm
của tôi chịu nhiều thiệt thòi. Họ câm lặng, lầm lũi, cam chịu. Tưởng
chừng như họ cô độc và đau đớn trong lớp lớp thương tổn. Nhưng luôn có
một người âm thầm đi bên cuộc đời họ. Nhân vật chàng hề trong Vai diễn
cuối cùng lặng lẽ yêu và tìm cách an ủi những ê chề, nhục nhã của cô

những tìm tòi, sáng tạo của mình. Nhưng tôi khao khát được ấp ủ và nuôi
dưỡng chính bản thân mình, để sống, để viết. Bởi, chỉ khi viết tôi mới
được là chính mình.
* Nói thêm về 04 truyện ngắn sử dụng trong Tác phẩm tốt nghiệp:
“Vai diễn cuối cùng” viết về thế giới đằng sau sân khấu. Ở đó
cũng đang diễn ra một một vở kịch đời. Cô diễn viên đổi thân xác lấy vai
diễn, chàng hề đổi tiếng cười cho thiên hạ mua vui. Ôm những tổn thương
sâu thẳm trong trái tim mình để đóng vai người khác, họ âm thầm yêu,
âm thầm thương xót cho nhau. Nhưng yêu thương không đủ để cứu vớt
họ ra khỏi những mất mát ngẫu nhiên, hay cố ý của đời sống.
“Miếu cỏ lác” xuyên suốt là định kiến của xã hội về giống loài.
Tôi không nhớ chính xác mình đã mất bao lâu để hoàn thành truyện ngắn
này, nhưng đó thật sự là một cuộc vật lộn. Mỗi ngày lại có thêm một nhân
vật, một tình tiết mới lạc vào truyện của tôi. Tôi không kiểm soát được
hết chúng. Cho tới ngày tôi chợt nhận ra chính trò chơi thưở nhỏ của
mình cũng ẩn náu định kiến xã của xã hội mà tôi đang sống. Khi ấy, bông
cỏ lác xuất hiện và xâu chuỗi tất cả với nhau.
‘Đồng huyết’ được viết bằng những xúc cảm thật thà và tự nhiên.
Tôi gọi đó là hành trình của sự tha thứ. Một đứa con gái 13 tuổi tìm cách
đối mặt với tan vỡ của gia đình. Những suy nghĩ và hành động cực đoan
rất trẻ con. Rất thương. Tội. Và rồi sợi dây hóa giải những ấm ức trong
lòng bé con và những người chịu chung mất mát đó chính là dòng máu
chung đang chảy trong huyết quản. Thêm vào đó là sự bao dung và cách
đối nhân đầy tình người của nhân vật người mẹ, thằng Ve. Một khúc ngân
đẹp và buồn về tình người, các nhân vật trong “Đồng huyết’ chọn cách vị
tha.
“Người đàn bà đến sau canh hai” sử dụng cách kể chuyện song
hành (2 nhân vật cùng kể chuyện), nhiều chi tiết kỳ lạ, với mục đích dựng
lên một không gian truyện mang màu sắc huyền ảo. Hồn ma của người vợ
trở về dương thế đón linh hồn chồng vừa mới lìa đời. Sau những dằn vặt

nan tre ngọn hoắt. Rất vô tình nhát chổi chiều hất xác con chuột chết khô
về phía cô gái đang xúng xính váy áo dạo phố. Tiếng hét thất thanh. Anh
9
diễn viên hề kiêm người căng áp phích đang ngồi hút thuốc ở bên lề
đường bật cười ngặt nghẽo, văng mất cả điếu thuốc còn hút dở. Công việc
cuối cùng của một ngày kịp kết thúc lúc trời nhá nhem tối. Chẳng kịp
uống hết cốc nước chè, anh hề vội vàng cầm bó hoa chen vào dòng người
đang bám đuôi nhau lặc lè dịch chuyển từng chút trên đường, mặc kệ tấm
áp phích xiên xẹo, dúm dó.
Vở kịch:
“…”
Thời gian: …
Địa điểm: …
Người phụ nữ quẩy gánh hàng rong móc trong cạp quần ra một
đồng tiền bỏ vào tay đứa trẻ gầy gò đang len mình trong dòng người dừng
xe giờ tan tầm. Ở phía dải phân cách giữa đường xe máy và xe bus một
đứa trẻ béo tốt khác ngồi trên xe lăn, mặt mày ngơ ngác, nước dãi chảy
nhều nhễu. Và ở một góc đường không xa đó, một người phụ nữ cứ chiều
chiều lại gom những đứa trẻ đó lại, đổi chiếc bánh mì nóng hổi thơm giòn
lấy chiếc ca đựng đầy những đồng tiền nhàu nhĩ. Anh tìm cách lách lên
khoảng trống phía trước, bỏ vào trong ca một đồng tiền.
Trên cái nền màu xam xám và heo hắt của buổi chiều đầu đông,
chiếc áp phích với những con chữ trắng in phun trên nền màu nâu bạc
phếch, không hình ảnh, chỉ có những vệt loang lổ kì lạ cười méo xệch.
*
Cánh hoa trắng bắt đầu trở nên khô cứng. Trông nó phù hợp với
màu sơn xám hơn những thứ đồ trang trí khác trong căn phòng. Rất nhiều
hoa khán giả tặng sau đêm diễn vẫn còn tươi rói, đầy màu sắc, ngát thơm
ma mãnh, lẳng lơ và dối trá. Cô không có ý định sẽ thay thế chúng -
những cánh hoa trắng khô héo mang vẻ đẹp tàn úa sau một đời bung sắc.

ngực mình. Cô nhìn quanh căn phòng tìm chiếc bình cắm những bông
hoa màu trắng khô cứng. Nhưng cả căn phòng đẹp đẽ, tiện nghi và sang
trọng chỉ treo toàn những bức ảnh hoa.
Tiếng thở dài làm người đàn ông chau mày khó chịu. Nhưng nhanh
cả sự đàn hồi của nét mặt ông ta, cô thả một tia nhìn lả lơi vào trong đôi
mắt đang hừng hực nóng. Người đàn ông bế xốc cô lên giường. Vai diễn
một người tình hoàn hảo có gì là khó với cô. Và vị khán giả hài lòng đâu
chỉ có riêng mình hắn. Trong tiếng rên xiết của chính mình, cô chợt thấy
căn phòng màu đỏ với những chiếc mặt nạ khóc cười. Người đàn bà quằn
quại bấu chặt những đốt ngón tay thon dài lên tấm lưng nhễ nhại mồ hôi.
Tiếng cười thỏa mãn đểu cáng lẫn tiếng kêu la đĩ thõa. Tiếng rên của cô
bỗng trở nên biến dạng, ma quái, méo mó. Nước mắt thì không thể ngừng
rơi.
Mất hứng. Tay đạo diễn già tức tối đưa tay tát đốp vào mặt cô. Vết
ngón tay như những bông hoa mào gà, oằn lưng, đứt gẫy.
*
Anh hề đem tặng đóa hoa màu trắng cô yêu, anh không thích nụ
cười diễn đạt của cô khi nhận những bó hoa rực rỡ sắc màu từ tay khán
11
giả. Anh thương cô quay quắt. Người con gái của cái năm rét mướt ấy,
như một duyên tiền định, họ gặp nhau. Chẳng ai bảo anh rằng đêm hôm
ấy anh sẽ tỉnh giấc, và họ sẽ mang người con gái có trái tim hao khuyết
đến cho anh cùng những cơn gió bấc giữa mùa. Cũng không ai nói với
con bé rằng ở phía bên kia đường có một người sẵn sàng chia cho nó một
chút ấm áp. Chỉ biết rằng nhiệt độ trung bình của cơ thể con bé không thể
ngăn những song sắt nó đang dựa mỗi lúc một lạnh hơn. Những chiếc lá
cuối cùng còn sót lại trên cây rơi trên người nó cũng như đông cứng giòn
gẫy. Gió thổi càng ráo riết. Những bông hoa mào gà quắt queo, thâm tái.
Nó nhìn quanh. Phía bên kia đường có mấy đứa trẻ con đang co ro trong
một chiếc chăn cũ nát. Con bé mạnh dạn tiến tới, sục đôi chân vào trong

12
thở cô. Người con gái anh yêu đang khóc. Anh đau đớn khôn xiết. Anh có
thể làm cho bao nhiêu khán giả bật cười ngặt nghẽo, mà sao anh chưa bao
giờ làm cho người con gái này thấy vui dù chỉ là một khoảnh khắc tạm
bợ. Anh sinh ra đã là một đứa trẻ vô thừa nhận. Anh không hiểu cảm giác
của đứa con nhìn thấy mẹ nó chết trong tiếng chửi rủa lạnh ngắt của
những người đứng trơ trơ nhòm ngó. Vì sao người con gái mang con tim
hao khuyết lạnh giá ấy lại theo đuổi cái nghề bất chấp tất cả sự đánh đổi
và khổ cực này. Để được nhận vai diễn trong vở kịch cô cũng đã phải trả
giá bằng những vết bầm tím trên khuôn mặt này sao?
Những ngón tay anh tê giật. Máu tứa ra nhói buốt. Những chiếc gai
hoa hồng sắc nhọn đâm rách bàn tay. Trong tích tắc, anh thấy những cánh
hoa trắng hóa đỏ tuôn ra từ đôi mắt người con gái anh yêu. Từng giọt,
từng giọt, từng giọt…

***
Mùi biển mặn mòi, chan chát. Những hạt cát gan lì bám riết lấy bàn
chân. Một con sóng chồm lên rửa sạch trơn, rồi gió biển lại mau chóng
tặng trả những hạt cát mới theo dấu chân trên bờ biển dài ngút ngắt. Sẽ
đến một ngày, con sóng không còn tha thiết ve vuốt đôi chân, để mặc cho
những cơn gió biển mang theo cát lấp đầy chặt, lấp kín thân thể. Rồi cô sẽ
mãi mãi, mãi mãi giấu mình trong lớp cát mịn màng và khao khát ấy.
13
Những bụi cỏ lông chông mọc lên từ cát. Xanh ngắt, tròn xoe. Cô nhặt
một bông cỏ lông chông trên tay mà tưởng như đang ngắm nghía chính
linh hồn mình. Bông hoa lông chông vội vã lăn trên bờ cát, tìm về với
lòng biển bao la.
Biển độc diễn một vở kịch câm, mà chỉ có duy nhất cô là khán giả.
Sóng đĩ thõa vuốt ve bờ cát. Cô tiến về phía biển tự lúc nào không hay.
Mặt biển dập dềnh như những bậc cầu thang dài hun hút. Cô thấy mình

ra để xem mình đã đau đớn như thế nào. Chẳng còn biết mình có chờ đợi
nụ cười của anh hề mỗi lần bình yên trở về.
14
Cô giấu biển mang về một bông cỏ lông chông. Cô sẽ đem nó tặng
cho anh, những chiếc gai vẫn còn xanh đâm khẽ vào đầu ngón tay cô
nghe rộn ràng. Gã giám đốc lướt ánh mắt xéch mé từ đầu tới chân cô cười
khẩy. Sân khấu đã được sắp xếp xong xuôi cho buổi diễn đầu tiên. Sau
cánh gà, diễn viên nhộn nhịp thử phục trang. Ngoài sân khấu, người ta
vội vã sắp xếp những chi tiết cuối cùng để kịp khớp chương trình. Cô
không thấy anh hề. Gã giám đốc tiến lại gần phía cô hơn. Bông hoa lông
chông trượt khỏi tay. Cô luống cuống cúi xuống nhặt thì cũng là lúc đế
giày da láng coóng kịp chạm tới những chiếc gai xanh mướt ấy. Những
vòng lăn của hoa lông chông vằn lên trong nụ cười khẩy của gã. Với một
ánh mắt buồn buồn của kẻ diễn, hắn nhặt bông hoa lên đưa cho cô kèm
một tấm thiệp in hình chú hề đang khóc. Tấm thiệp viết:
“Trên sân khấu có một thằng hề. Khán giả cười, xem thằng hề
đóng vở kịch câm. Thằng hề nghĩ rằng mình là chàng hoàng tử. Vận áo
đuôi tôm, bước đi cùng một hình nộm bằng giấy duyên dáng trong bộ áo
xinh thật xinh. Thằng hề không ngốc như họ tưởng, vì chẳng ai biết nó
đang sánh bước cùng em. Thằng hề cười, khán giả cũng cười. Thằng hề
ôm mặt khóc, nước mắt tuôn rơi nhưng khóe miệng vẫn cười. Vì thằng hề
mơ được nhìn thấy em cười trong hàng trăm khán giả đang xem nó diễn.”
Dòng chữ đã nhòe đi do những vệt máu loang lổ vương vãi trên
khắp tấm thiệp. Nó được tìm thấy trong bó hoa trắng bên cạnh xác của
một người con trai. Người ta kể lại khi anh ta vòng xe quay lại để nhặt
những bông hoa vô tình đánh rơi, cũng là lúc một chiếc xe ô tô lao tới.
*
Trong tối mò với âm thanh kì quái gợi lên cảm giác hỗn loạn và
gay cấn. Một bối cảnh siêu thực, một cái nhìn méo mó khiến người ta
hình dung ra những phim biểu hiện chủ nghĩa những năm 20. Sân khấu


16
Truyện ngắn:
MIẾU CỎ LÁC
- Nguyễn Thị Vân Anh- Cả bờ sông dặt một màu tàn tro pha loãng, như nhát bút lông phủ
hời hợt từ nền trời xuống bụi cúc tần đang thì xanh ngắt. Mùa lau, những
thân lau thẳng thớm, hoang hoải. Gió xô tãi khoảng nước, cố tình làm vỡ
cái bóng vốn đã đục mờ và mỏng mảnh của bông hoa lau. Dù cũng chỉ là
gợn một chút, như là để có, để chứng minh sự tồn tại của gió.
PHUGIA 18, TAYSON 3, GIANGNAM 247, TAYLONG 8,
HAMY 96… Những con tàu lần lượt trở về. Cát và than ánh lên những tia
sáng óng ả trên con nước dập dềnh phía mạn tàu. Lòng sông như xao
17
động. Tiếng thở dài mệt nhọc của những người đàn ông cuộn tròn trong
con nước rồi lặn mất tăm. Ông chủ đầu húi cua có khuôn mặt vuông vức
của chiếc HAMY 96 đánh ánh mắt dắt đầy đốm đồi mồi về phía Hoa,
đuôi mắt nheo lại như cố ra một ám hiệu gì đó bí ẩn và kỳ quặc. Nhưng
chẳng ai nói với ai câu nào. Đám dây lang bò chen qua nhau chằng chịt,

vạm vỡ cường tráng. Cái điều đó, mãi sau Hoa mới biết, qua những tiếng
lè nhè hơi mùi rượu phả ra từ cái mồm chua loét của bố. Ông chết thản
nhiên như không. Người ta kháo nhau rằng mẹ oán nên về bắt ông đi.
Chính Hoa thì nhìn thấy ông cầm cái sợi dây to bằng đốt tay ấy, tự luồn
18
cổ mình qua sợi dây, xiết chặt. Mấy chị em Hoa nép trong xó nhà nhìn
ông sợ hãi. Không khóc. Nhất là khi ông đã tu rượu từng hơi lớn và bắt
đầu rủa mẹ là giống loài ma quỷ. Giống đàn bà. Bốn đứa sợ bị đòn. Mẹ đã
chết vì những trận đòn như thế. Lúc cái lưỡi ông thè lè ra trước cằm, trên
bàn thờ đôi mắt mẹ đau đớn, bao dung.
Cái miếu thờ dưới gốc cây gạo thì ở đó từ rất lâu rồi. Chẳng biết ở
đó thờ ai, thờ cái gì. Hàng ngày có một bà cụ lom khom chống gậy ra
miếu xì xụp cúng vái. Thắp hương, lên đèn. Xẩm tối, đám trẻ con đi qua
chạy xộc vào chắp tay lậy vội hai ba cái, hôm quả chuối còn ương, khi cái
oản. Bà cụ đội trên đầu khăn đen, chít mỏ hướng xuống mũi, khoằm như
mỏ quạ. Những sợi tóc thừa ra ngoài đều đã bạc cả. Đôi dép mòn vẹt đầu,
bước đi nặng trịch. Nhìn bà cụ người ta dễ liên tưởng tới loài bướm ma.
Trước nhà bà cụ ở đâu đó phía bên kia sông. Có chồng. Nhưng từ khi đẻ
chú Út, bà và ông không nằm chung giường nữa.
Ai đó phong thanh có một đợt bà cụ ốm nặng lắm, gần nửa tháng
trời. Rồi một hôm bỗng bà đùng đùng ra vườn cắt đầy một ôm lá sả về
tắm. Tắm xong, bà đòi lên chùa. Cụ ông đang cặm cụi cắt tỉa tạo thế hươu
thế hổ cho cây cảnh ở sân bỗng sây sẩm mặt mày. Kéo gẫy làm đôi. Rơi
xuống đầu ngón chân cái, máu me chảy lênh láng, thấm ướt mấy viên
gạch. Một lúc sau có người chạy hớt hải đập cổng báo tin. Bà cụ đang lăn
đùng khóc mếu ở chùa kia kìa. Ông chỉ thở dài. Ba đứa con gái đầu đều
đã đi lấy chồng xa cho khuất mắt. Thằng Út là con trai nhưng ngơ ngơ
ngẩn ngẩn, ai hỏi gì cũng cười. Có lần ôm gà đi chọi bị thua, về thấy Út
đang vân vê nghịch cái lồng gà, ông với tay vả cho một cái đau điếng,
tưởng thế nào, nó cũng vẫn cười, máu chảy qua kẽ răng rỉ ra hai bên mép

vỡ như anh. Anh đã nói như thế. Nó sẽ có cái quai hàm bạnh, cặp lông
mày rậm và cánh mũi cao phập phồng. Giống anh hết.
Những ngọn đèn đều tắt cả, xóm riềng đã đi ngủ. Hoa nghĩ tới
những người đàn ông lưng chưa chạm giường đã phì phò ngáy, móng tay
đen đúa, mang lên giường ngủ cả những vệt bụi than ở vành tai, kẽ móng
chân, khủy tay. Cuộc làm tình hồng hộc, chốc nhát khi vừa kịp quẹt
ngang đũa để lau những hạt cơm còn dính trên mép. Những thằng con trai
được sinh ra như thế, lớn lên, vẫn những ngón tay đen đúa hạt cát hạt
than. Chỉ chúng được chào đón. Ngày rằm cúng lễ, lậy tổ bái nghề, heo
đực - gà trống - cá trai. Con gái không xông nhà. Gặp gái thì xui. Buôn
bán lỗ bởi con vợ đang kỳ hành kinh. Hãm.
Móng tay anh trắng sạch và rất mềm. Hoa nhớ lại cái hôm ở miếu.
Cô nghĩ tới anh và tủm tỉm cười, len lén nhẩm lại những bài hát ru mà
mình còn nhớ.
*
Ngày hôm ấy buồn thiu. Tiếng động cơ ca nô gầm rú. Một đám
người cả trai cả gái dữ dằn xông tới. Trước khi kịp hiểu được bất cứ điều
gì đang xảy ra thì tóc tai, quần áo Hoa đã rũ rượi dính bết đầy bùn than.
Những cái mồm chua chát và tanh tưởi. Bốn cái mồm như thế thi nhau
rủa xả và chửi bới. Toàn những lời lẽ độc địa ác tâm.
- Con đĩ, mày dụ dỗ chồng tao à?
20
- Cái đồ lăng loàn, tao đánh cho mày chừa thói tranh vợ cướp
chồng!
- Cạo đầu bôi vôi con đĩ non này đi!
Đều là mệnh lệnh. Thân mình ê ẩm những vết cào xé. Tóc bị giật
từng mảnh, da đầu ran rát, buốt tận óc. Ai đó nhảy vào can nhưng rồi chỉ
cần một cú hất nhẹ của mấy tên lực lưỡng mình đầy vết xăm trổ rồng
phượng là cuộc cấu xé của bốn người đàn bà ngoa ngoắt lại được cấp
phép tiếp tục. “Ối làng nước ơi, con đĩ này nó cướp chồng tôi”. Người

Bà cụ đi thế nào vấp bậc cửa. Giằng lấy nắm cỏ lác trên tay chú Út
mà quật xuống chỗ vấp. Những thân cỏ tơi tả bầm dập. Hoa chợt thấy có
một vài giọt nước mắt rơi trên nó. Bà cụ vén vạt áo lau. Chú Út vẫn cười.
“Đàn ông là cái giống ích kỷ. Bố nó chỉ khao khát có một mụn con
trai để chứng minh cái trọng trách con đực của mình, nối tông phụng tổ”
– Bà cụ kể với giọng nghe xót xa lắm. Bố nó ham con trai, mà ba mụn
con đầu bà rặn ra chỉ toàn con gái. Hễ cứ đi thì không sao, về nhà là
quăng bát quăng mâm, đánh con chửi vợ. Bà căm lắm. Thế rồi cuối cùng
cũng đẻ được ra thằng Út này đây. Ông ta mừng rỡ đi xem hết thầy này
đến thầy khác để tìm tên đặt cho thằng con trai quý tử. Đời nó phũ với
ông ấy. Các thầy xem xong chỉ rẩy rẩy nước hoa lên chân hương rồi trầm
ngâm phán. Ông làm gì có thằng con trai nào, cái số ông có con chỉ một
bề, năm bẩy bà thì cũng toàn thị mẹt.
Mùi nước hoa nhiều cồn hăng hắc, tưng tức.
Ông ấy cười khẩy, mẩm chắc trong bụng là mấy thằng thầy bói nói
láo. Cao ngạo phẩy mông ra về, dương dương tự đắc. Trên đường về định
bụng mua cho mấy đứa con gái ở nhà ít bánh đa, mua cái chân chó cho vợ
gặm nhiều sữa. Nhưng đi được một quãng, bụng dạ ông bức bối, chân tự
nhiên thõng thệu, cố dảo thật nhanh qua chợ, chẳng thiết tha gì nữa. Về
tới nhà, ông bồn chồn nhìn vợ, rồi nhìn thằng con trai. Cái mắt, cái mũi,
cái mồm, cả cái điệu bộ của nó.
“Con tao hay con thằng nào” – Ông giật cái chăn của bà ném
xuống đất, mắt trợn trừng, mặt phừng phừng chỉ trỏ.
Bà vợ cười khành khạch – “Con trai” !
Cô hỏi lại thế thật sự chú Út là con ai? Bà cụ lật khật chống gậy
đứng lên mặt rầu rĩ nhìn ra ngôi miếu thấp thoáng đốm hương đang cháy
- “Con cầu, con xin. Người cho rồi người bắt trả”.
Chú Út không có tên, bà chỉ gọi chú Út, thi thoảng buồn rầu gọi
trật thành chú Ước.
*

sông ram ráp. Hoa mở mắt ra mà chỉ thấy những xác gạo nhảy múa,
những vỉ than tanh nồng hòa lẫn trong tia nước đỏ lên như máu. Có bàn
tay trắng trẻo xinh xinh như cánh hoa gạo đang vuốt ve đôi má Hoa. Đôi
môi nhỏ nhắn mịn màng nũng nịu cắn nhẹ lên núm vú căng nhức đang
tuôn ra những tia sữa ngọt ngào. Con trai, đúng rồi, giữa háng nó là một
nhúm nhỏ xinh dập dềnh theo dòng nước. Hoa đưa tay ôm lấy đứa trẻ.
Hoa sung sướng và lo sợ đến trào nước mắt. Đứa con nhỏ bé, Hoa sợ
mình vụng về sẽ làm tuột mất con, sợ làm con đau.
Bọt nước sủi tăm.
Tay Hoa ôm vòng chính bầu ngực đang rớm máu của mình.
Những giọt máu bay lên, hóa thành những bông gạo đỏ rực.
Trong tích tắc, một cách tay chộp lấy bụng cô. Kéo cô vào lòng,
nhẹ nhàng, nhẹ nhàng…
*
Bờ sông đìu hiu, những ngọn lau rũ ra tang tóc. Lất phất. Hoa nhìn
những cánh hoa lau bay vô định trong gió. Chú Út không dám nhìn Hoa,
tóc ướt phủ kín gương mặt, ngón tay sun lại vì nước mà vẫn cố tách đôi
thân cỏ lác mọc bên bờ sông. Cái trò con trai con gái. Sao chú Út lại nâng
niu cái loài cỏ sinh ra đau khổ đó. Hoa giằng tay chú Út ra khỏi những
24
bông cỏ lác. Con chuồn kim màu xanh biếc thấy động cong đuôi bay vụt
lên, chú Út quay lại nhìn Hoa sợ sệt.
Hoa nằm trên cỏ, những giọt nước mắt tròn vo lăn qua gò má rơi
lên những thân cỏ chú Út đã tước để vương vãi. Một mình chú thì làm sao
chơi được cái trò chơi tàn nhẫn và bất hạnh ấy. Chú Út buông thõng tay,
người run rẩy nhưng đôi mắt lại trong veo ấm áp. Chú nhìn những giọt
nước mắt đang bò trườn trên má Hoa, rụt rè đưa tay quệt nó xuống. Hoa
òa khóc áp bàn tay ấy lên má, lên môi. Đưa đôi tay đi hết gương mặt bợt
bạt. Hoa thấy má mình ấm lại, môi mềm ra. Đôi tay thô vụng di chuyển
xuống hõm cổ vêu vao, bờ vai gầy rộc nhỏ bé, bầu ngực day dứt mùi sữa

Họ không tìm được bà cụ.
Họ không tìm được chú Út.

N.T.V.A ___________________________
(*): Trẻ con ở quê thường bứt thân cỏ lác về chơi, gọi đó là trò chơi sinh con trai con
gái. Hai đứa trẻ ngồi đối diện nhau, cùng lúc dùng tay tước đôi thân cỏ. Tùy thuộc
vào hình dạng chúng tước được mà quy ra mai sau sẽ sinh ra con trai hay con gái.