Website: Email : Tel : 0918.775.368
Phần mở đầu
Dới sự lãnh đạo thông suốt và với truyền thống tinh thần đoàn kết của
nhân dân Việt Nam, chúng ta hiện nay là một trong số ít những nớc kiên
định đi theo con đờng Chủ nghĩa Xã hội. Từ thực tiễn của Việt Nam trong
những năm vừa qua đã chứng minh là con đờng chúng ta đã chọn mặc dù
đang còn nhiều chông gai nhng là con đờng đúng đắn và phù hợp nhất. Tuy
nhiên, Việt Nam vẫn còn đang tiếp tục hoàn thành từng bớc quá độ lên Chủ
nghĩa Xã hội. Trong điều kiện xã hội loài ngời đang có những bớc tiến vợt
bậc đáng kinh ngạc, Việt Nam càng cần phải cố gắng để khẳng định đợc vị
trí của mình. Là một nớc đi lên từ khởi đIểm thụt lùi so với những nớc khác
trong khu vực và đặc biệt là có những hố sâu cách biệt với những nớc phát
triển trên thế giới, nhiệm vụ của thế hệ trẻ Việt Nam là học tập và rèn luyện
để xây dựng đất nớc giàu mạnh hơn, hoàn thành ớc muốn của Bác Hồ " Việt
Nam đợc sánh vai với các cờng quốc năm châu". Vì vậy chúng ta phải không
ngừng trau dồi và học tập về mọi mặt, đặc biệt là trong lĩnh vực t tởng chính
trị bởi chúng ta đang phát triển trong một giai đoạn mới ngày càng xuất hiện
nhiều những vấn đề phức tạp, dễ dẫn tới sai lầm Nghiên cứu những lý luận
về con đờng hoàn thành Chủ nghĩa Xã hội của Lênin là một việc hết sức cần
thiết và quan trọng đối với chúng ta.
Phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hớng xã hội chủ
nghĩa là chủ trơng chiến lợc đã đợc "Cơng lĩnh xây dựng đất nớc trong thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam " xác định. Thành phần kinh tế t
bản Nhà nớc là một trong năm thành phần kinh tế của nền kinh tế nớc trong
thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Cơng lĩnh chính trị của Đảng đã chỉ rõ phải phát triển kinh tế t bản -
Nhà nớc dới nhiều hình thức. Tuy nhiên việc nhận định đúng đắn về kinh tế
t bản-nhà nớc là hết sức khó khăn nhng lại rất cần thiết. Có hàng loạt câu hỏi
về vấn đề này cần đợc trả lời có luận cứ khoa học nh: Kinh tế t bản Nhà nớc
là gì? Những đặc trng cơ bản nào của nó? Đó là một thành phần kinh tế, một
hình thức tổ chức kinh doanh, một hình thức kinh tế quá độ hay một giai

cuốn "Bàn về thuế và lơng thực" năm 1921- Lênin đã trình bày rất nhiều về
chủ nghĩa t bản Nhà nớc. Việc xem xét những cơ sở hình thành của lý luận
này cho chúng ta đợc cái nhìn sâu sắc về Chủ nghĩa t bản Nhà nớc và từ đó
tìm đợc những biện pháp đúng đắn hoàn thành nhiệm vụ đi lên Chủ nghĩa Xã
hội phù hợp với thời đại ngày nay.
Có thể nói những lý luận của Lênin về Chủ nghĩa t bản Nhà nớc đợc
bắt nguồn từ cơ sở là thực trạng nền kinh tế nớc Nga sau nội chiến. Chúng ta
hãy xem xét một chút về tình cảnh của nớc Nga thời kỳ đó để soi tỏ vấn đề
này... Tập trung mọi nguồn lực cho cho cuộc nội chiến bằng chính sách
"cộng sản thời chiến" là một bớc đi rất đúng đắn và đã giúp cho nớc Nga
nhanh chóng thoát khỏi tình trạng nội chiến. Thế nhng sau nội chiến, việc
tập trung mọi nguồn lực cho quân đội trong một thời gian dài đã nảy sinh
một vấn đề: Nền kinh tế của nớc Nga đã đình đốn trong một thời gian khá
dài, lại bị vắt kiệt mọi nguồn lực nên giờ đây đang đứng trên bờ vực của sự
thiếu thốn. Để tiếp tục con đờng đi lên chủ nghĩa xã hội, nớc Nga phải giải
bài toán đầu tiên là phải tìm đợc con đờng phát triển nền kinh tế. Lênin đã là
ngời đầu tiên đề ra biện pháp hồi phục và phát triển kinh tế nớc Nga đang
què quặt thông qua "mợn" khả năng về kinh tế của thành phần kinh tế t bản.
Những ý tởng mở đầu của Lênin đã nêu rõ: Ngời tiểu t sản có tiền để giành
một vài ngàn đồng rup đã lợm lặt đợc trong cuộc chiến tranh bằng những ph-
Lớp 43B - Du lịch 3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
ơng pháp "chính đáng" và nhất là bằng những phơng pháp bất chính. Đó là
điển hình kinh tế, đặc trng, làm cơ sở cho sự đầu cơ và Chủ nghĩa t bản t
nhân. Tiền bạc là một chứng từ để đổi lấy những tài phú xã hội; từng lớp tiểu
chủ nắm chắc chứng từ ấy và dấu "nhà nớc", vì họ không tin tởng chủ nghĩa
xã hội cũng nh chủ nghĩa cộng sản, họ chờ đợi cho chủ nghĩa cộng sản "đi
qua". Hoặc là chúng ta sẽ kiểm soát và thống kê tầng lớp tiểu t sản ấy(chúng
ta có thể làm đợc nếu chúng ta biết tổ chức các tầng lớp nghèo, tức là đại đa
số dân chúng hay là những ngời nửa vô sản chung quanh đội tiền phong vô

chế. Không phải tất cả mọi mặt của những "kẻ phá hoại" đều là xấu. Vấn đề
là phải tìm đợc những biện pháp thích hợp để tận dụng điểm mạnh và cắt bỏ
những tật xấu...
Từ những cơ sở phân tích nh vậy, Lênin đã đề ra những lý luận cụ thể
để thực hiện Chủ nghĩa t bản Nhà nớc. Ta sẽ đi tìm hiểu những lý luận của
Ngời về vấn đề này-về thực chất của chủ nghĩa t bản Nhà nớc trong điều kiện
chuyên chính vô sản, về vai trò của chủ nghĩa t bản Nhà nớc trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội, về các hình thức của nó.
2.Lý luận về Chủ nghĩa t bản Nhà nớc của Lênin
Lý luận về chủ nghĩa t bản Nhà nớc của Lênin không phải đợc hình
thành ngay một lúc mà lý luận này phải trải qua thực tiễn, rút kinh nghiệm,
phát triển dần dần. Trớc hết ta hãy nghiên cứu về "chính sách kinh tế mới" sự
áp dụng chủ nghĩa t bản Nhà nớc vào nớc Nga của Lênin.
2.1.Chính sách kinh tế mới
Thực chất của chính sách kinh tế mới
Chính sách "kinh tế mới" ra đời trong hoàn cảnh nào? Ngay khi cách
mạng tháng Mời vừa thành công, chính quyền Xô viết Nga non trẻ phải đối
mặt với vô vàn những khó khăn. Đó là sự khan hiếm lơng thực do giai cấp
địa chủ đầu cơ tích trữ lơng thực, giai cấp t sản và bọn phản động trong nớc
âm mu giành lại chính quyền, 18 nớc đế quốc vũ trang can thiệp vào nớc
Nga. Trớc tình thế "ngàn cân treo sợi tóc" đó thì Nhà nớc Xô viết ban hành
chính sách "Cộng sản thời chiến" nhằm mục tiêu ổn định tình hình kinh tế
và chính trị. Nhà nớc thực hiện trng thu lơng thực thừa của nông dân để cung
cấp cho quân đội và công nhân; quốc hữu hoá toàn bộ các cơ sở công
nghiệp; Nhà nớc độc quyền mua bán trên thị trờng thi hành chế độ nghĩa vụ
Lớp 43B - Du lịch 5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
lao động đối với tất cả những ngời có năng lực. Nhà nớc Xô Viết đã thi hành
cơ chế kế hoạch hoá tập trung từ trên xuống dới. Chính sách "Cộng sản thời
chiến" đã đóng một vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thắng lợi cho

Website: Email : Tel : 0918.775.368
để phục vụ cho công cuộc tiến lên chủ nghĩa xã hội. Nếu không nh vậy thì
giai cấp vô sản sẽ mất chính quyền và thay đổi ngay bản chất của mình.
Trong nội dung thứ hai của chính sách"kinh tế mới", Nhà nớc Xô Viết
cho phép giai cấp t bản thuê hay mua lại các cơ sở công nghiệp vừa và nhỏ là
nhằm mục đích gì? Đó là để phát triển công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp
bằng cách lợi dụng t bản trong và ngoài nớc trong khi mà với điều kiện và
hoàn cảnh khó khăn lúc bấy giờ giai cấp vô sản cha thể tự làm đợc. Đến đây
thì cũng làm xuất hiện vấn đền tất yếu là giai cấp vô sản phải thực hiện việc
kiểm soát t bản để nó phục vụ cho lợi ích của mình sử dụng chủ nghĩa t bản
Nhà nớc.
Nh vậy thực chất của chính sách "kinh tế mới" là sử dụng chủ nghĩa t
bản Nhà nớc để phát triển kinh tế nớc Nga đa nớc Nga thoát khỏi tình trạng
khủng hoảng sau nội chiến. Nhng vai trò của chủ nghĩa t bản Nhà nớc còn
hơn thế nữa. Chủ nghĩa t bản Nhà nớc là một mắt xích trung gian giữa chủ
nghĩa t bản và chủ nghĩa xã hội. Đối với một nớc đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ
qua giai đoạn chủ nghĩa t bản nhằm giảm bớt đau thơng thì phải sử dụng chủ
nghĩa t bản Nhà nớc . Nh Lênin từng nói "trong một nớc tiểu nông, trớc hết
các đồng chí phải bắc những chiếc cầu nhỏ vững chắc đi xuyên qua chủ
nghĩa t bản Nhà nớc, tiến lên chủ nghĩa xã hội".
Để giải thích vấn đề này đợc rõ ràng hơn Lênin đa thí dụ cụ thể về chủ
nghĩa t bản Nhà nớc ở nớc Đức - nơi là "đỉnh cao" về kỹ thuật đại t bản chủ
nghĩa hiện đại và về tổ chức có kế hoạch. Nếu trình độ kỹ thuật và tổ chức đó
là của nớc Nga thì Lênin khẳng định "... các anh sẽ có tất cả các điều kiện để
xây dựng chủ nghĩa xã hội". Nớc Đức và nớc Nga năm 1918 đã hợp đủ điều
kiện để thực hiện chủ nghĩa xã hội. Nhng mỗi nớc lại đều không có đủ cả hai
điều kiện mà mỗi bên chỉ "sở hữu" một nửa. Nớc Đức có điều kiện kinh tế,
sản xuất, kinh tế -xã hội, với trình độ khoa học kỹ thuật và trình độ tổ chức
nền sản xuất lớn phát triển cao. Còn nớc Nga lại có điều kiện Nhà nớc là Nhà
nớc của nền chuyên chính vô sản. Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì phải

nắm những mạch máu kinh tế của các nớc t bản chủ nghĩa. Chúng cấu kết
với bộ máy Nhà nớc và Nhà nớc t sản phụ thợc chúng. Nhà nớc t bản là
chuyên chính của t bản độc quyền, mọi hoạt động của Nhà nớc đều vì lợi ích
của t bản độc quyền và nó vẫn dựa trên cơ sở t hữu về t liệu sản xuất.
Lớp 43B - Du lịch 8
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Do đó nó là chủ nghĩa t bản Nhà nớc trong một nớc mà chính quyền
thuộc về t bản. Còn chủ nghĩa t bản Nhà nớc mà ta đang bàn đến là chủ
nghĩa t bản Nhà nớc ở trong một Nhà nớc vô sản. Lênin nói "Chủ nghĩa t bản
Nhà nớc của chúng tôi khác về căn bản so với chủ nghĩa t bản Nhà nớc ở
những nớc có chính phủ t sản, sự khác biệt là ở chỗ Nhà nớc của chúng tôi
không phải đại diện cho giai cấp t sản mà đại diện cho giai cấp vô sản" và
"chủ nghĩa t bản Nhà nớc của chúng tôi... chẳng những nắm ruộng đất mà
còn nắm cả những bộ phận quan trọng nhất của công nghiệp nữa". Giai cấp
vô sản sử dụng chủ nghĩa t bản Nhà nớc chính là để phục vụ cho lợi ích của
giai cấp mình cũng nh toàn thể nhân dân lao động.
Lợi ích mang lại ở đây chính xác là lợi ích cơ bản và lâu dài. Bởi vì ban
đầu những ngời đợc lợi nhiều hơn là các nhà t bản, những ngời có sức mạnh
kinh tế và kỹ thuật hơn hẳn. Điều này âu cũng hợp lý vì việc phân chia lợi
ích trong kinh doanh đợc dựa trên sức mạnh kinh tế và kỹ thuật. Nớc Nga
lúc đó về sẽ mạnh kinh tế và kỹ thuất cha thể so sánh với các nớc t bản. Do
đó đầu tiên, giai cấp vô sản phải chấp nhận cho nhà t bản có những quyền lợi
nh đợc phép sử dụng những hầm mỏ, đợc khai thác một số tài nguyên... để
thu đợc lợi ích cơ bản hơn, lâu dài hơn. Và nh Lênin phân tích nhà nớc vô
sản lại đợc lợi ngay trên cái lợi của nhà t bản. Vì khi chủ nghĩa t bản đợc lợi
thế thì sản xuất công nghiệp đợc tăng lên, giai cấp vô sản cũng theo đó mà
lớn mạnh lên và là giai cấp sản xuất ra của cải vật chất có ích cho xã hội.
Chủ nghĩa t bản nhà nớc tại sao lại cần thiết cho công cuộc xây dựng
chủ nghĩa xã hội ở những nớc tiểu nông đã có điều kiện chính quyền nằm
trong tay giai cấp vô sản? Bởi vì nó là con đờng, là phơng tiện để phát triển

phẩm mà nó thu đợc của đạI công nghiệp., củng cố đợc những quan hệ kinh
tế do Nhà nớc đIũu chỉnh, đối lập với những quan hệ kinh tế tiểu t sản vô
chính phủ.
Là công cụ để liên hợp nền sản xuất nhỏ lại thì nó cũng là công cụ để
đấu tranh chống tính tự phát triển t bản và t bản chủ nghĩa. Trong một nớc
tiểu nông thì tất yếu tính tự phát tiểu t sản và t bản chủ nghĩa sẽ chiếm u thế.
Và theo Lênin, chính giai cấp tiểu t sản cộng với chủ nghĩa t bản t nhân cùng
nhau đấu tranh chống lại cả chủ nghĩa t bản Nhà nớc lẫn chủ nghĩa xã hội.
"Giai cấp tiểu t sản chống lại bất cứ sự can thiệp, kiểm kê và kiểm soát nào
của Nhà nớc, dù là chủ nghĩa t bản Nhà nớc hay chủ nghĩa xã hội Nhà nớc.
Phải bắt những ngời tiểu t sản phục tùng sự kiểm soát kiểm kê của Nhà nớc
Lớp 43B - Du lịch 10
Website: Email : Tel : 0918.775.368
vô sản nếu không họ sẽ lật đổ chính quyền, đó là điều không tránh khỏi.Chủ
nghĩa t bản là một bớc tiến lớn, nhờ nó mà chiến thắng đợc tình trạng hỗn
độn, tình trạng suy sụp về kinh tế, hiện tợng lỏng lẻo, những tập quán, những
thói quen, địa vị kinh tế của giai cấp, đó là cáI quan trọng hơn hết. Bởi vì
việc để tình trạng vô chính phủ của những kẻ tiểu t hữu tiếp tục tồn tạI là một
mối nguy hạI lớn nhất, đáng sợ nhất, nó sẽ đa đất nớc tới chỗ diệt vong.
Cũng chính vì thế mà chủ nghĩa t bản nhà nớc sẽ đa nớc Nga lên chủ nghĩa
xã hội bằng con đờng chắc chắn nhất. Xây dựng đợc chủ nghĩa xã hội trong
điều kiện trình độ lực lợng sản xuất còn thấp chủ nghĩa t bản Nhà nớc nh là
một công cụ hữu hiệu nhất để chiến thắng tình trạng hỗn độn, sự khắc phục
tính tập quán của sản xuất nhỏ, đập tan sự phá hoại của bọn đầu cơ gian th-
ơng muốn làm lũng đoạn nền kinh tế.
Chủ nghĩa t bản nhà nớc còn là công cụ để khắc phục đợc kẻ thù chính
trong nội bộ đất nớc, kẻ thù của các biện pháp kinh tế của chính quyền Xô
Viết. Đó là bọn đầu cơ, bọn gian thơng, bọn phá hoại độc quyền của nhà nớc.
Lênin nói rằng không thể xử lí vấn đề này bằng biện pháp xử bắn hoặc
những lời tuyên bố sấm sét, bởi vì cơ sở kinh tế của tệ đầu cơ là tầng lớp

mức độ chuẩn bị cho việc thực hiện chủ nghĩa xã hội trong lĩnh vực sản xuất
vật chất". Lênin phê phán luận điểm cho rằng vì không có sự tơng xứng đó
cho nên không cớp chính quyền. Chủ nghĩa t bản nhà nớc, nếu thực hiện đợc
sẽ giúp chính quyền Xô Viết khắc phục dần những tình trạng lạc hậu ấy.
Cũng qua đây mà học tập đợc cách quản lý của những ngòi tổ chức thông
minh và có kinh nghiệm trong những xí nghiệp hết sức to lớn, thực sự đảm
nhận đợc việc cung cấp sản phẩm cho hàng chục triệu ngời. Lợi dụng kỹ
thuật đợc du nhập thông qua chủ nghĩa t bản còn chuẩn bị tốt cơ sở cho nền
đại sản xuất của chính quyền Xô Viết.
Chủ nghĩa t bản nhà nớc còn mang lại cái lợi là thông qua sự phát triển
của nó mà phục hồi giai cấp công nhân Nếu chủ nghĩa t bản đợc lợi thế thì
sản xuất công nghiệp cũng sẽ tăng lên và giai cấp vô sản cũng theo đó mà
lớn mạnh lên. Nếu chủ nghĩa t bản đợc khôi phục lại thì cũng có nghĩa là
khôi phục lại giai cấp vô sản và tạo ra một giai cấp vô sản công nghiệp, vì
chiến tranh, vì bị phá sản nên mất tính giai cấp, nghĩa là bị đẩy ra ngoài con
đờng tồn tại giai cấp của mình và không còn tồn tạI với t cách là giai cấp vô
sản nữa. Đôikhi về hình thức nó đã đợc coi là giai cấp vô sản nhng nó không
có gốc về kinh tế.
Lớp 43B - Du lịch 12
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Những nớc tiểu nông hay những nớc cha có cơ sở vật chất, kỹ thuật cao
muốn tiến lên đợc chủ nghĩa xã hội họ phải trải qua một thời kỳ quá độ. Mục
tiêu của thời kỳ quá độ, theo cách nói hình tợng của Lênin là "đặt nền móng
kinh tế cho toà nhà mới, toà nhà xã hội chủ nghĩa, để thay thế cho toà nhà
phong kiến đã bị phá huỷ, và cho toà nhà t bản đã bị phá huỷ một nửa". Nh-
ng để đạt mục tiêu đó phải đi bằng con đờng nào. Thực tế cho thấy rằng
không thể áp dụng trực tiếp tổ chức theo kiểu cộng sản chủ nghĩa là Nhà nớc
sản xuất và phân phối sản phẩm. Thực tế đã chứng minh nững ngời cộng sản
Nga đã thất bại trong chính sách "Cộng sản thời chiến" khi muốn chuyển
sang chủ nghĩa xã hội ngay bằng việc thiết lập chế độ sản xuất quốc doanh

Lênin "Nền kinh tế nhiều thành phần là đặc trng kinh tế cơ bản của thời kỳ
quá độ không phải chỉ đối với một nớc tiểu nông, mà nói chung đối với mọi
nớc khi cha có cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội ở vào trình độ xã
hội hoá sản xuất cao độ". Muốn xây dựng đợc một nền kinh tế hàng hoá
nhiều thành phần phải có cơ cấu sở hữu hợp lý. Đó phải là chế độ sở hữu hỗn
hợp đảm bảo cho chủ nghĩa t bản Nhà nớc có thể tồn tại và phát triển.
Điều kiện đủ là điều kiện chủ nghĩa t bản Nhà nớc chịu "phục
tùng".Trong thời kỳ quá độ phải "dung nạp" chủ nghĩa t bản nhng phải hớng
nó vào con đờng chủ nghĩa t bản Nhà nớc. Chủ nghĩa t bản có bản chất khác
hẳn chủ nghĩa xã hội. Do đó chủ nghĩa t bản Nhà nớc nh "con dao hai lỡi".
Nếu sử dụng không khéo nó sẽ cho tác dụng phản hồi.
Muốn ngăn chặn đợc những tác động xấu khi sử dụng chủ nghĩa t bản
thì Nhà nớc phải là Nhà nớc chuyên chính vô sản và đồng thời Nhà nớc
phải nắm đợc các đỉnh cao kinh tế. Nhà nớc phải có trong tay một thực lực
kinh tế dựa trên hình thức sở hữu xã hội mà Nhà nớc là đại biểu , nắm giữ
những vị trí then chốt, trọng yếu của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo đối vói
các thành phần kinh tế khác. Chấp nhận điều kiện của CNTB để tạo điều
kiện cho CNTBNN phát triển và phát huy tác dụng. Sử dụng sức mạnh của
nền kinh tế nhiều thành phần từ đó vận dụngtất cả các hình thức kinh tế
TBNN. Trong quá trình đó phải luôn luôn kiên định về định hớng XHCN và
độc lập kinh tế trong quan hệ với CNTB nớc ngoài.Có nh vậy Nhà nớc mới
có thể hớng các thành phần kinh tế theo sự điều khiển của mình. Nhà nớc xã
hội chủ nghĩa mới ngăn chặn đợc bất cứ chủ nghĩa t bản nào vợt ra khỏi chủ
Lớp 43B - Du lịch 14
Website: Email : Tel : 0918.775.368
nghĩa t bản Nhà nớc. Và có nh vậy, chủ nghĩa t bản Nhà nớc mới là "cái
không đáng sợ" theo cách nói của Lênin.
5.Những hình thức của Chủ nghĩa t bản Nhà nớc đợc Lênin
vận dụng
ở dới thời Lênin có một số hình thức của Chủ nghĩa t bản Nhà nớc đợc

chính sách tô nhợng. NgoàI ra ngời nhận tô nhợng phảI bán thêm cho chính
quyền Xô viết (nếu có yêu cầu ) từ 50% đến 1005 số lợng sản phẩm tiêu
dùng cho các công nhân ở xí nghiệp tô nhợng cũng với giá bán nh trên, làm
nh vậy để cảI thiện đời sống công nhân.
- Hình thức trả lơng cho công nhân đợc qui định tuỳ từng hợp đồng. Về
phơng diện hình thức trả lơng, nhà nớc Xô Viết không hề trói buộc các nhà
t bản. Vấn đề đối với nhà nớc là phảI biết thích ứng với các đIũu kiện sao
cho có thể đấu tranh đợc với họ để cảI thiện đời sống của công nhân.
- Điều kiện về thuê mớn, về sinh hoạt vật chất, về trả lơng cho các công
nhân lành nghề và nhân viên ngời nớc ngoài đợc qui định theo sự thoả thuận
tự do giữa ngời nhận tô nhợng với những loại công nhân viên nói trên. Công
Đoàn không có quyền đòi áp dụng những mức lơng của Nga cũng nh các
luật lệ của Nga về thuê mớn nhân công đối với những công nhân đó. Đối với
những công nhân Nga chuyên gia có trình độ cao, nếu các xí nghiệp tô
nhợng muốn mời thì phảI đợc sự đồng ý của các cơ quan chính quyền trung -
ơng. Tinh thần chung là không để các các chuyên gia u tú nhất làm việc ở
các xí nghiệp tô nhợng. Tuy không cấm hoàn toàn nhng việc thi hành hợp
đồng phảI đợc giám sát từ trên xuống và từ dới lên.
- Phải tôn trọng pháp luật của nớc Nga. Chẳng hạn nh các đạo luật về
đIũu kiện lao động , về kì hạn phát lơng .Đặc biệt là: ngoàI những hàng tiêu
dùng và những thiết bị máy móc nhập vào cho xí nghiệp tô nhợng, ngời
nhận tô nhợng còn phảI nhập thêm cho ta, ví dụ 25% số cần thiết và bán lạI
cho ta với giá thoả thuận.
- Phải nghiêm chỉnh tuân theo những qui tắc khoa học và kỹ thuật phù
hợp với pháp luật của nớc Nga và của nớc ngoài. ĐIũu này phảI đợc qui định
tỉ mỉ trong các hợp đồng, bởi vì đặc trng cop bản của nền kinh tế t bản chủ
nghĩa là ở chỗ nó không có khả năng chăm lo tới việc sử dụng đất đai và sức
Lớp 43B - Du lịch 16
Website: Email : Tel : 0918.775.368
lao động một cách khoa học và đúng đắn. Những qui tắc khoa học và kỹ

trong nớc.
Lớp 43B - Du lịch 17
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Hình thức thứ năm là cho nông dân thuê những hầm mỏ nhỏ . Đây cũng
là kiểu cho thuê nhợng đối tợng thuê - theo cách nói của Lênin là các tiểu t
bản. Qua thực tiễn vùng mỏ Đôn Bát, Lênin rút ra một hình thức nữa của chủ
nghĩa t bản nhà nớc: cho nông dân thuê những hầm mỏ nhỏ. Qua việc làm
này, Lênin rút ra hai kết luận-một hiện tợng ngợc đời: chính ở những hầm
mỏ nhỏ cho nông dân thuê, sản xuất lại đặc biệt phát triển hơn là những xí
nghiệp lớn nhất trớc kia là của t bản, ngang hầnh với các xí nghiệp t bản ở
Tây Âu. Những quan hệ của chủ nghĩa t bản nhà nớc đợc phát triển. Những
nông dân hoạt động theo kiểu nộp tô cho nhà nớc
Hình thức thứ sáu là Công ty hợp doanh. Hình thức này tồn tại trong
lĩnh vực thơng nghiệp, nó đợc thành lập theo thể thức chính quyền Xô Viết t
bản trong và ngoài nớc cùng góp vốn.
Trên đây là một số hình thức của chủ nghĩa t bản Nhà nớc đợc thực hiện
dới thời của Lênin. Sự thực hành chủ nghĩa t bản Nhà nớc ở thời Lênin đã
mang lại những kết quả to lớn cả về mặt thực tiễn cũng nh mặt lý luận.
6.Những kết quả thực tiễn của Chủ nghĩa t bản Nhà nớc ở nớc
Nga
Sau khoảng hơn một năm thực hành đến tháng 11/1922, Lênin đã trình
bày khái quát những thành tựu của chính sách kinh tế mới nói chung và chủ
nghĩa t bản Nhà nớc nói riêng nh sau:
Về hình thức giai cấp nông dân, từ hình thức đói kém và một số nông
dân bất mãn với chế độ cộng sản thời chiến thì đến lúc này nông dân đã
thoát khỏi nạn đói và còn nộp thuế lơng thực hàng trăm triệu put.
Đời sống công nhân đợc cải thiện, công nhân không còn bất bình nữa.
Công nghiệp nhẹ đợc phát triển, công nghiệp năng gặp phải nhiều khó khăn
khi áp dụng hình thức tô nhợng do các nớc đế quốc giàu có vẫn muốn bóp
chết nớc xã hội chủ nghĩa non trẻ nên không có những khoản vay lớn đợc.