CHÀO MỪNG QUÝ VỊ ĐẠI BIỂU VỀ DỰ HỘI NGHỊ CHUYÊN
ĐỀ CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG THCS
Người báo cáo : Nguyễn Thị Hẹn
Đơn vị : THCS Xuân Sơn

BÁO CÁO VIỆC THỰC HIỆN DẠY HỌC
THEO CHUẨN KIẾN THỨC,KĨ NĂNG
ĐỐI VỚI MÔN NGỮ VĂN CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ.
A. ĐẶT VẤN ĐỀ.
Trong những năm gần đây, việc dạy văn đã và đang trở thành một
“điểm nóng” ngày càng thu hút sự quan tâm của toàn xã hội. Dư luận
cho rằng học sinh hiện nay không thích học văn. Một số học sinh chọn
thi khối C không phải vì họ thích hoặc có khả năng học các môn xã
hội mà chỉ vì họ không thể thi vào khối nào khác. Có thể nói, đối với
môn Ngữ văn, từ lâu đã tồn tại tình trạng nhiều học sinh học theo kiểu
đối phó, các em lười học, lười suy nghĩ tác phẩm, không chú trọng kỹ
năng diễn đạt. Thực tế tôi làm phiếu điều tra lớp 7C sĩ số 30 em:
Trong đó học sinh thích học Văn 10 em = 33,3%, học sinh không thích
học Văn 20 em= 66,7%.

Đồng thời, qua dự giờ một số lớp, tôi nhận thấy một số giáo viên văn
không tạo được ấn tượng cho các em. Như vậy trong thực tế dạy văn
hiện nay cả thầy và trò đều cảm thấy chưa thực sự thoải mái. Trò
mong muốn có những giờ giảng hấp dẫn và tâm huyết hơn ở thầy, còn
thầy cũng đòi hỏi học trò phải say mê và có trách nhiệm với môn học
của mình.
Bên cạnh đó, chúng ta đều nhận thấy rằng: Trong thời đại của công
nghệ thông tin và khoa học tự nhiên thì văn chương ít được quan tâm
hơn trước kia cũng là dễ hiểu. Một thực tại mà giáo viên nào cũng nhận
thấy. Sách tham khảo, sách hướng dẫn để học tốt, sách chuẩn kiến

yêu nước, căm thù giặc sâu sắc của tác giả.
Em HS 1:Văn bản “ Hịch tướng sĩ” là một bài hịch được viết để
dâng lên nhà vua. Người đã viết bài này là Trần Quốc Tuấn, ông
muốn kêu gọi nhân dân đứng lên để đánh giặc. Ông muốn răn dạy
ở đời những lời nói của cha ông để lại mang dạy cho người dân.

Có thể chúng ta đã biết, Trần Quốc Tuấn sinh năm 1821 mất năm
1946. Ông là con của An Lạc Vương. Trước đây ông là một tướng sĩ
thường tham gia đánh trận. Về sau ông làm quan ở triều đình để
phong tụng nhà vua.
Tác phẩm “ Hịch tướng sĩ” được viết vào năm 1928 khi ông về làm
quan. Ông viết tác phẩm này khi đất nước vẫn chưa thái bình còn đang
đánh nhau với quân Minh. Ông viết thành một tập để quảng bá khắp nơi
để khích lệ tinh thần chiến đấu của nhân dân để biết giặc ghê tởm như
thế nào để từ đó mới có tinh thần quyết chiến quyết thắng của nhân dân
ta trong thời kì kháng chiến.
- Thế đấy! Học sinh cứ vô tư cho ra đời một “sản phẩm” quái dị như
vậy. Thử hỏi còn đâu những kiến thức văn học lịch sử, còn đâu những
liên tưởng tưởng tượng ? Còn đâu những suy tư sâu sắc để thấm thía
hơn bài học tình người ?

B. LÍ LUẬN THỰC TIỄN
Từ nhận thức trên tổ khoa học xã hội dưới sự chỉ đạo của phòng chuyên
môn chúng tôi thực hiện chuyên đề “Dạy học theo chuẩn kiến thức kỹ
năng môn Ngữ văn Trung học cơ sở” góp phần khắc phục tình trạng quá
tải.
Trước hết chúng ta hiểu: Chuẩn kiến thức- kĩ năng của chương
trình môn học là các yêu cầu cơ bản tối thiểu về kiến thức- kĩ năng
của môn học mà học sinh cần phải có và có thể đạt được sau mỗi
đơn vị kiến thức (mỗi bài, chủ đề, chủ điểm). Yêu cầu về kiến thức-

quá trình học tập; đa dạng hóa nội dung, các hình thức, cách thức
đánh giá và tăng cường hiệu quả việc đánh giá.
Theo tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức- kĩ năng môn
Ngữ văn, giáo viên cần dựa vào phần Mức độ cần đạt và Trọng tâm
kiến thức, kĩ năng của tài liệu này (có đối chiếu với các nguồn trong
sách giáo viên và SGK) để xác định mục tiêu bài học, tiết học. Nhìn
chung, giữa các tài liệu này không có sự mâu thuẫn nào cả.

Tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức- kĩ năng môn Ngữ văn
cũng được biên soạn trên cơ sở Chương trình Giáo dục phổ thông, môn
Ngữ văn và đã có đối chiếu, thống nhất với SGK và sách giáo viên nên
giáo viên không phải lo lắng về sự khác biệt giữa chúng để rồi phải lúng
túng. Trong trường hợp có sự không giống nhau nhất định giữa các tài
liệu nào đó thì Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức- kĩ năng môn Ngữ
văn chính là căn cứ mà giáo viên cần phải dựa vào để xác định mục tiêu
tiết học, bài học.
Như vậy, ngoài việc nghiên cứu kĩ chương trình, SGK , sách giáo viên
và các điều kiện dạy học khác (đặc điểm đối tượng học sinh, trang
thiết bị dạy học…), giờ dạy giáo viên còn phải nghiên cứu tài liệu
Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức- kĩ năng môn Ngữ văn để xác
định những phạm vi kiến thức- kĩ năng mà học sinh cần phải đạt được
sau tiết học. Điều này có nghĩa là trong hồ sơ dạy học của mình, kể từ
bây giờ, giáo viên có thêm một công cụ thường trực và đắc lực giúp
cho việc dạy một cách hiệu quả.

I. Một số phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng
trong dạy học Ngữ văn theo chuẩn kiến thức kĩ năng.
1. Một số phương pháp dạy học tích cực.
1.1.Phương pháp vấn đáp
Vấn đáp là phương pháp trong đó giáo viên đặt ra câu hỏi để học sinh

Xác định được “vấn đề” và xây dựng tình huống có vấn đề là hạt nhân
của dạy học nêu vấn đề. Vậy thế nào là tình huống có vấn đề? Tình
huống có vấn đề là tình huống chứa đựng mâu thuẫn biết và cái chưa
biết. Dưới góc độ tâm lý, tình huống có vấn đề thường thể hiện ở trạng
thái băn khoăn, thắc mắc, không thể khắc phục được bằng những tri thức
đang có.
Câu hỏi nêu vấn đề đòi hỏi học sinh phải có khả năng tổng hợp,
bao quát tri thức, huy động kiến thức, tài liệu từ nhiều nguồn khác
nhau để trả lời. Câu hỏi nêu vấn đề đặt học sinh vào một quá trình
vận động tâm lí- ý thức tích cực. Mâu thuẫn giữa điều đã biết và
điều chưa biết được câu hỏi nêu vấn đề diễn đạt ra bằng những tác
nhân kích thích, tác động mạnh mẽ tới tâm lí và ý thức sáng tạo
của học sinh. Những khó khăn về nhận thức do câu hỏi nêu vấn đề
gây ra chuyển hóa thành hứng thú và cảm xúc học tập của các em.

Ví dụ 1: Thấy được tài năng sử dụng ngôn ngữ của thi hào dân tộc
Nguyễn Du trong việc khắc họa cảnh ngộ, tâm trạng nhân vật
Thúy Kiều- nhân vật trong tác phẩm văn học trung đại, đối với học
sinh THCS là việc không dễ. Để tích cực hóa hoạt động học tập của
học sinh, một giáo viên đã sử dụng phương pháp nêu và giải quyết
vấn đề bằng cách đặt câu hỏi như sau:
Tả chị em Thúy Kiều, trước đó Nguyễn Du viết: “ Một đền Đồng
Tước khóa xuân hai Kiều”. Miêu tả hoàn cảnh Thúy Kiều ở lầu
Ngưng Bích, nhà thơ lại viết: “Trước lầu Ngưng Bích khoá xuân”.
Từ “khóa xuân” ở hai câu thơ có sắc thái ý nghĩa khác nhau như
thế nào?
Học sinh đứng trước tình huống cần giải quyết: cùng một cụm từ
nhưng khi sử dụng ở những hoàn cảnh khác nhau thì mang ý nghĩa
khác nhau.



Ví dụ: Văn bản “ Thuế máu”
Nhà sử học người Mĩ Ten - Sơn có viết: “ Xin cho phép tôi được
mặc chiếc áo dài của mẹ Việt Nam - người mẹ đã sinh ra những
anh hùng của nhiều thời đại chống giặc ngoại xâm để bảo vệ Tổ
quốc thân yêu của mình. Và ngày nay có một người mẹ sinh ra
thiên tài Hồ Chí Minh.
Tôi thuộc thế hệ tuổi con cháu Chủ tịch Hồ Chí Minh cho phép tôi được
ngợi ca, những lời ca muộn mằn của người hậu thế, được xin ca những
lời ca đẹp nhất về Người”.
Vâng! Hồ Chí Minh - Nguyễn Ái Quốc - tên Người là cả một miền thơ,
Người là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam. Người đã cống hiến cả cuộc
đời mình cho sự nghiệp cách mạng giành độc lập tự do cho Tổ quốc.
Người sống cho cách mạng, viết văn làm thơ để cổ vũ cách mạng. Văn
chương của người là thứ văn chương cứu đời nên tất cả nó cũng rộng lớn
phong phú như cuộc đời.

Đó không phải là thứ nghệ thuật của bồn hoa chậu cảnh mà là vẻ đẹp
“bát ngát của đồng xanh nghìn mẫu nước bạc muôn trùng”. Bên cạnh tập
thơ viết bằng chữ Hán, hay những truyện kí viết bằng tiếng Pháp.
Nguyễn Ái Quốc - nhà hoạt động cách mạng trẻ tuổi cho ra đời “Bản án
chế độ thực dân Pháp”- một thiên phóng sự chính luận sắc sảo với đoạn
trích “Thuế máu” mà hôm nay cô cùng các em tìm hiểu
-Ứng dụng các phương tiện kĩ thuật hiện đại thu hút sự chú ý và tạo hứng
thú học tập cho học sinh.
Bằng những hình ảnh, âm thanh, màu sắc, bảng biểu… trực quan sinh
động, các phương tiện kĩ thuật hiện đại có thể tác động cùng một lúc vào
nhiều giác quan của học sinh, khiến các em phải chú ý, tạm gạt những
mối quan tâm cá nhân để bước vào bài học. Một đoạn video ghi lại
những hình ảnh về di sản văn hóa Huế, trong đó có dân ca Huế trước khi

ra. Nhưng trong trường hợp ngược lại, giáo viên sẽ đọc diễn cảm hoặc
hướng dẫn một học sinh có khả năng đọc diễn cảm tốt, có chất giọng
phù hợp với bài học thể hiện.
- Sử dụng phương tiện kĩ thuật hiện đại để “vật chất hóa” hoạt động
tri giác ngôn ngữ nghệ thuật của bạn đọc học sinh.
Việc tổ chức học sinh tri giác ngôn ngữ nghệ thuật có thể được tiến
hành nhờ những ứng dụng của công nghệ, kĩ thuật hiện đại. Làm
phong phú thêm cho hoạt động đọc diễn cảm cho thầy và trò, giáo
viên tổ chức cho học sinh nghe nghệ sĩ kể chuyện, ngâm thơ, diễn
xướng… qua băng hình, đĩa CD,VCD.

*Hoạt động tái hiện hình tượng
Nhiệm vụ của hoạt động này là kích hoạt trí tưởng tượng của học sinh
khiến các em nhìn ra bức tranh thiên nhiên và đời sống con người mà
nhà văn đã khắc họa trong tác phẩm. Điều cần chú ý là giáo viên
không tưởng tượng tái hiện thay cho học sinh. Giáo viên nên kiên trì
gợi mở để học sinh nhận thức được cuộc sống trong tác phẩm qua trí
tưởng tượng của chính các em. Nói cách khác, giáo viên phải có biện
pháp giúp học sinh chuyển thế giới hình tượng trong tác phẩm thành
những hiện tượng tâm lí tinh thần trong đầu các em để các em có thể
sống với nó và trải nghiệm cùng các nhân vật.
*Hoạt động phân tích, cắt nghĩa và khái quát hóa các chi tiết
nghệ thuật trong tác phẩm.

Phân tích, cắt nghĩa và khái quát hóa các chi tiết nghệ thuật trong tác
phẩm… là những công việc mang tính chất đặc thù của tiếp nhận của văn
học nghệ thuật, đòi hỏi học sinh học sâu. Vì vậy, khi tổ chức các hoạt
động này, giáo viên cần chú ý trình độ của học sinh để tránh quá tải trong
dạy học. Đó là sự vận dụng tổng hợp các tri thức văn học, ngôn ngữ học,
chú giải học, tâm lí học, xã hội học, triết học…, cả những liên tưởng, hồi


Ví dụ 1: Văn bản “ Thuế máu”. Nếu cần bình luận về nghệ thuật lập luận
và số phận người dân thuộc địa thì em sẽ nói những gì?
GV: Nguyễn Ái Quốc đ ã sử dụng sắc sảo các thủ pháp nghệ
thuật mâu thuẫn trào phúng, Kết hợp miêu tả bình luận gợi lên
những mất mát đau thương của người dân bản xứ bị bắt làm bia
đỡ đạn phơi thây trên bãi chiến trường biết bao cảnh chết chóc
thương tâm! Lúc chết còn tự hỏi “Nước mẹ muốn chiếm ngôi
nguyên phi…” => Nghệ thuật châm biếm cay độc và thâm thuý
biết bao! Phải chăng, nước Pháp và các nước tham chiến khác
như đám cung tần mĩ nữ tranh giành xâu xé chiếc ghế hoàng hậu,
một sự tranh chấp đầy thủ đoạn nhỏ mọn đáng ghê tởm. Chính vì
thế chúng đã đem nướng người dân bản xứ ở những miền xa xôi
coi họ như một loài sinh vật vô tri chúng tha hồ ứng xử, hành xử.
Một số khác thì anh dũng đưa thân cho người ta tàn sát để “Lấy
máu mình tưới những vòng nguyệt quế, lấy xương mình chạm lên
những chiếc gậy của các ngài thống chế…)

=> Hình ảnh giàu sức biểu tượng khắc hoạ sinh động bản chất ghê
tởm của bọn thực dân . Phải chăng địa vị danh vọng, tiền tài của bọn
chúng được cấu trúc bằng máu xương người chết, bằng những oan hồn
người chết, bằng nỗi đớn đau mất mát của những người thân của
người lính tử trận. Quả thật đó là một tội ác.
Và “ Trong tổng số có bẩy mươi vạn người thì có tám vạn người
không bao giờ còn trông thấy mặt trời trên quê hương đất nước mình
nữa…” => một con số chính xác và sống động như một bản tin. Con
số ấy thay cho tất cả những lời nói, thay cho mọi miêu tả, nó làm lời
kết tội đanh thép nhất, hùng hồn nhất, thuyết phục nhất khiến thực dân
không thể chối cãi tội đồ của mình. Có thể nói, với sự tố cáo mạnh mẽ,
với nhãn quan chính trị sắc sảo cùng tài năng nghệ thuật xuất sắc,