SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH I
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VẤN ĐỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU GIÚP HỌC SINH
NÂNG CAO NHẬN THỨC VỀ MÔI TRƯỜNG TRONG MÔN ĐỊA LÝ 12 THPT

THANH HÓA NĂM 2013
PhÇn I. §Æt vÊn ®Ò
I. Lí do chọn đề tài
Cách mạng khoa học – công nghệ và cách mạng xã hội đang phát triển
như vũ bão với tốc độ nhanh chưa từng có trong lịch sử loài người, thúc đẩy
nhiều lĩnh vực có những bước tiến mạnh mẽ và đang mở ra những triển vọng hết
sức lớn lao khi bước vào thế kỉ XXI. Bên cạnh những thành tựu đạt được, nhân
loại cũng đang phải đối mặt với vô vàn thách thức, trong đó có những vấn đề ảnh
hưởng trực tiếp đến cuộc sống của hàng tỉ người trên toàn cầu, đáng chú ý nhất
là vấn đề biến đổi khí hậu toàn cầu (BĐKH). Trong bối cảnh đó, nhân tố con
người giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế xã hội của bất cứ một
quốc gia nào, đào tạo nguồn nhân lực lại càng là vấn đề quan tâm hàng đầu của
các quốc gia. Việt Nam cũng như nhiều quốc gia khác xác định "Đầu tư cho giáo
dục là quốc sách hàng đầu", trong quá trình thực hiện Việt Nam đã chú ý đầu tư
toàn diện cho nền giáo dục, để có thể cung cấp cho xã hội những hạt nhân đủ
đức, đủ tài tiếp tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước.
Từ những nguyên nhân xuất phát từ thực tiễn trên, trên cơ sở nghiên cứu
đặc điểm tâm lý học sinh, các phương pháp dạy học (PPDH) hiện đại cũng như
nội dung chương trình sách giáo khoa Địa lý THPT. Từ đó, tôi thấy rằng lứa tuổi
THPT đã trưởng thành hơn về nhận thức và thái độ đối với cuộc sống, với tương
lai và sự nghiệp. Nhưng quan trọng hơn cả là sự hình thành thế giới quan và các
hoạt động giao tiếp trong học tập cũng như trong cuộc sống của các em. Đặc biệt
ở lớp 11 trong các tiết tự chọn GV có thể sử dụng nhiều phương pháp dạy học
mới với nội dung dạy học phong phú giúp các em làm quen với môi trường xung
quanh, làm chủ được bản thân và ý thức được vai trò của mình trong cuộc sống

Soạn và thiết kế một số giáo án tiến hành thực nghiệm tại lớp 11A9
PhÇn II. Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò
3
I. Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn
1. Cơ sở lí luận
Sự thật về thực trạng dạy và học môn Địa lý nói riêng và các môn xã hội
nói chung đã được biết đến, đa phần các bậc phụ huynh và các em học sinh có tư
tưởng ngán ngại học các môn này vì nhiều lí do tác động, hơn nữa các nguyên
nhân chủ quan như thiếu cơ sở vật chất hạ tầng, chưa có các điều kiện học tập
tốt (Địa lý là môn học thực nghiệm),…nên chất lượng đạt được không như
mong muốn. Đứng trước vấn đề này, đội ngũ giáo viên đã và đang bồi dưỡng để
nâng cao cả về chất và lượng, đáp ứng nhu cầu của thời đại. Trong các chu kì
bồi dưỡng thường xuyên cho GV, sở GD & ĐT Thanh Hóa đã có nhiều chyên
đề trong đó có chuyên đề về một số phương pháp và kĩ thuật dạy học mới nhằm
nâng cao hiệu quả dạy học.
Bên cạnh các phương pháp dạy học, nội dung dạy học cũng hết sức phong
phú. Ngoài kiến thức trong SGK hiện nay có rất nhiều nội dung dạy học được
tích hợp trong môn địa lý, trong đó có vấn đề môi trường . Môi trường hiện nay
là một trong những vấn đề mang tính toàn cầu. Vấn đề môi trường không chỉ đặt
ra cấp thiết cho một quốc gia, khu vực mà là cả vấn đề được thế giới quan tâm.
Đặc biệt là vấn đề BĐKH. Như đã nói ở trên, BĐKH là một vấn đề lớn, sức ảnh
hưởng của vấn đề mang tầm quốc tế, vì vậy các chương trình giáo dục BĐKH đã
được thực hiện khá rộng rãi và được nhiều tổ chức quan tâm. Tuy nhiên vấn đề
đặt ra vẫn nằm ở khâu thực hiện. Hiện nay, chưa có môn học riêng về BĐKH,
các nội dung giáo dục BĐKH được tích hợp trong chương trình SGK của nhiều
môn học như Giáo dục công dân, Sinh học, Địa lý… nhưng kết quả đạt được
vẫn chưa thực sự khả thi.
Trong quá trình phân tích nội dung chương trình SGK Địa lý THPT, tôi
thấy rằng môn Địa có nhiều khả năng để tích hợp giáo dục BĐKH, vì môn Địa
lý trang bị cho học sinh các kiến thức tổng hợp về ĐLTN và ĐLKTXH mà từng

Trong học theo dự án, các hoạt động học tập dược thiết kế mang tính thiết
thực, liên quan đến nhiều lĩnh vực kiến thức, lấy người học làm trung tâm và
5
gắn kiến thức nhà trường với những vấn đề thực tiễn của thế giới thực tại. xuất
phát từ nội dung học, GV đưa ra một chủ đề với gợi ý hấp dẫn, kích thích người
học tham gia thực hiện. Dự án là một bài tập tình huống mà người học phải giải
quyết bằng các kiến thức theo nội dung bài học. Học theo dự án đặt người học
vào tình huống có vấn đề nhưng việc giải quyết vấn đề đòi hỏi sự tự lực cao của
người học. Khi người học được tự lựa chọn nội dung/ tiểu chủ đề và tự đặt ra
vấn đề cần tìm hiểu nghiên cứu, người học sẽ hoàn toàn chủ động tích cực trong
việc lập kế hoạch nghiên cứu, tìm kiếm, tổng hợp, xử lí thông tin để giải quyết
vấn đề được đặt ra.
Học theo dự án mang các vấn đề thực tế vào trong môi trường lớp học,
không đơn thuần chỉ là sự tập hợp của các nhân tố riêng lẻ mà là hệ thống các
hoạt động được kết nối tới các lĩnh vực khác nhau của việc học. Kết quả của học
theo dự án sẽ vượt qua các ranh giới của môn học đơn lẻ, động lực được tạo ra
từ bên trong. Học sinh sẽ lựa chọn dự án của mình và sẽ tự phân tích, khám phá
các chủ đề dự án đó vì các vấn đề thường vô cùng thú vị đối với sự tò mò của
các em.
Trong học theo dự án, HS được tự chọn các chủ đề dự án. Mỗi chủ đề hay
chủ điểm đều bắt đầu từ thực tế môi trường nơi các em sống và hình thành nên
cảm hứng để các em tiến hành dự án. Thế giới của các em rất giàu trí tưởng
tượng và được định hình thông qua xã hội mà các em đang sống. Đó là lí do tại
sao học theo dự án là một cách học độc đáo đa dạng mang lại kết quả cao.
2. Các bước học theo dự án
- Lựa chọn chủ đề
- Lập kế hoạch
- Thu thập thông tin
- Xử lí thông tin
- Trình bày kết quả

1. Phương php
7
- Học theo dự án.
- Quan sát, đàm thoại…
2. Phương tiện
- Máy chiếu.
- Tư liệu: Tranh ảnh, vi deo ONMT, các thiên tai trên thế giới…
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY- HỌC
1. Vào bài
BĐKH toàn cầu là một vấn đề đang được cả thế giới quan tâm. Trong
chương trình địa lý lớp 11, chúng ta đã được học một số vấn đề mang tính toàn
cầu trong đó có vấn đề BĐKH. Trong tiết học này chúng ta sẽ tìm hiểu kĩ hơn về
nguyên nhân, biểu hiện, hậu quả và một số giải pháp.
2. Bài mới
Nội dung Hoạt động của GV Hoạt động của HS
Bước 1: Lập kế hoạch- Thc hiện trong 1 tiết chính khóa.
Lựa chọn
chủ đề
( 5 phút)
Giới thiệu chủ đề tìm hiểu “ Vấn
đề BĐKH”. Bài này sẽ được học
theo phương pháp dự án.
Nhắc lại tên chủ đề cần tìm
hiểu.
Xây dựng
các tiểu chủ
đề.
( 10 phút)
Lập kế
hoạch thực

+ Nhóm 2: Nhiệm vụ 2.
+ Nhóm 3 Nhiệm vụ 3.
+ Nhóm 4: Nhiệm vụ 4.
- Hướng dẫn các nhóm ghi sổ
theo dõi và phân công nhiệm vụ
trong nhóm
- Theo dõi và giúp đỡ HS
- Hướng dẫn một số kĩ năng thực
hiện dự án: Giao tiếp, tìm kiếm
và xử lí thông tin, trình bày báo
cáo: có thể trình bày báo cáo
trên Powerpoint, trên giấy Ao…
- Suy nghĩ và lựa chọn nhiệm
vụ.
- Ngồi theo nhóm, lắng nghe
và cùng tham gia
- Thảo luận xây dựng nhiệm
vụ của nhóm.
- Các nhóm trưởng báo cáo
kế hoạch của nhóm.
- Các nhóm khác bổ sung,
cùng tham gia góp ý kiến.
Bước 2: Thc hiện kế hoạch d n và xây dng sản phẩm
Thc hiện trong thời gian 1 tuần, GV yêu cầu HS cc nhóm làm việc độc lập ở nhà
theo nội dung, kế hoạch đã thống nhất.
- Thu thập
thông tin.
- Hướng dẫn, giúp đỡ các nhóm.
Thu thập xử lí thông tin, xây
dựng phiếu điều tra, kĩ năng giao

quả
(33 phút)
- Tổ chức cho các nhóm báo cáo
kết quả.
- GV lắng nghe, bao quát lớp.
- GV nhận xét bổ sung.
- Các nhóm báo cáo kết quả.
Có thể bằng powerpoint, giấy
Ao.
- Các nhóm tham gia phản
hồi, góp ý kiến.
- Cả lớp thống nhất các ý
kiến và đưa ra hoạt động nối
tiếp của dự án:
+ Bản thân cần làm gì để
cùng chung tay bảo vệ môi
trường, hạn chế BĐKH.
- Tuyên truyền mọi người
cùng tham gia.
Nhìn lại quá - Kết luận, tuyên dương nhóm, cá - Lắng nghe
10
Nội dung Hoạt động của GV Hoạt động của HS
trình thực
hiện.
( 7 Phút)
nhân.
IV. ĐÁNH GIÁ
HS trả lời các câu hỏi:
1. Thế nào là BĐKH? Nêu nguyên nhân, hậu quả của BĐKH?
2. Bản thân cần làm gì để cùng chung tay bảo vệ môi trường, hạn chế BĐKH.?

- Có ý thức chung tay góp sức mình vào việc bảo vệ môi và hạn chế BĐKH ở
Việt Nam nói riêng và Đông Nam Á nói chung.
II. PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN
1. Phương php:
- Học theo dự án.
- Quan sát, đàm thoại…
2. Phương tiện.
- Máy chiếu.
- Tư liệu: Tranh ảnh, vi deo một số thiên tai ở khu vực Đông Nam Á…
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY- HỌC
1. Vào bài
Theo các chuyên gia trong những năm tới, Đông Nam Á sẽ là khu vực
chịu ảnh hưởng nặng nề của BĐKH toàn cầu. Hiện nay ĐNA đang đứng trước
nhiều nguy cơ ảnh hưởng của BĐKH toàn cầu. Chúng ta sẽ tìm hiểu vấn đề này
trong nội dung bài học hôm nay.
12
2. Bài mới
Nội dung Hoạt động của GV Hoạt động của HS
Bước 1: Lập kế hoạch- Thc hiện trong 1 tiết chính khóa.
Lựa chọn
chủ đề
( 5 phút)
Giới thiệu chủ đề tìm hiểu “Đông
Nam Á- Thách thức trước
BĐKH”. Bài này sẽ được học
theo phương pháp dự án.
Nhắc lại tên chủ đề cần tìm hiểu.
Xây dựng
các tiểu
chủ đề.

chọn nội dung thực hiện dự án.
- HS nêu các nhiệm vụ của dự
án.
- Suy nghĩ và lựa chọn nhiệm vụ.
- Ngồi theo nhóm, lắng nghe và
cùng tham gia
- Thảo luận xây dựng nhiệm vụ
của nhóm.
- Các nhóm trưởng báo cáo kế
13
Nội dung Hoạt động của GV Hoạt động của HS
+ Nhóm 1: Nhiệm vụ 1
+ Nhóm 2: Nhiệm vụ 2.
+ Nhóm 3 Nhiệm vụ 3.
+ Nhóm 4: Nhiệm vụ 4.
- Hướng dẫn các nhóm ghi sổ
theo dõi và phân công nhiệm vụ
trong nhóm
- Theo dõi và giúp đỡ HS
- Hướng dẫn một số kĩ năng thực
hiện dự án: Giao tiếp, tìm kiếm
và xử lí thông tin, trình bày báo
cáo: có thể trình bày báo cáo
trên Powerpoint, trên giấy Ao…
hoạch của nhóm.
- Các nhóm khác bổ sung, cùng
tham gia góp ý kiến.
Bước 2: Thc hiện kế hoạch d n và xây dng sản phẩm
( Thc hiện trong thời gian 1 tuần ở nhà. GV giao nhiệm vụ và yêu cầu cc nhóm
hoàn thành chuẩn bị cho tiết học tuần sau bo co)

- Có kế hoạch trình bày báo cáo.
Bước 3: Bo co kết quả trước lớp - Thc hiện trong 1 tiết chính khóa
Báo cáo kết
quả
( 35 phút)
- Tổ chức cho các nhóm báo cáo
kết quả.
- GV lắng nghe, bao quát lớp.
- GV nhận xét bổ sung.
- Các nhóm báo cáo kết quả. Có
thể bằng powerpoint, giấy A0.
- Các nhóm tham gia phản hồi,
góp ý kiến.
- Cả lớp thống nhất các ý kiến và
đưa ra hoạt động nối tiếp của dự
án:
+ Việt Nam của chúng ta đang có
những biểu hiện gì của BĐKH.
+ Bản thân cần làm gì để cùng
chung tay bảo vệ môi trường, hạn
chế BĐKH ở Việt Nam nói chung
và Đông Nam Á nói riêng.
- Tuyên truyền mọi người cùng
tham gia.
Nhìn lại
quá trình
thực hiện.
( 7 phút)
- Kết luận, tuyên dương nhóm, cá
nhân.

1. Mục đích của thực nghiệm giảng dạy
16
Đánh giá nhận thức của học sinh qua môn học ở các mức độ:
- Điều tra mức độ hứng thú của học sinh về môn Địa lý sau thực hiện dự án.
- Điều tra về mong muốn của bản thân sau khi kết thúc môn Địa lý sau thực
hiện dự án.
- Đánh giá kết quả nắm kiến thức của HS cả 2 lớp TN và ĐC.
2. Đối tượng thực hiện
Trong quá trình thực hiện tôi đã tiến hành thực nghiệm tại trừơng
THPT Yên Định 1, chọn lớp 11A9 tiến hành dạy thực nghiệm (Lớp TN) và
khảo sát đánh giá các câu hỏi tương đương ở lớp đối chứng ( Lớp ĐC) 11A3
là lớp ban tự nhiên và lớp 11A10 là lớp cơ bản D, trong đó có một số em theo
khối C.
Trong quá trình thực nghiệm, tôi đã tổ chức cho học sinh thực hiện các dự
án, phát các phiếu điều tra và tiến hành quan sát, đánh giá quá trình thực hiện
của các em.
3. Kết quả thực nghiệm
- Điều tra mức độ hứng thú của học sinh về môn Địa lý sau thực hiện dự án.
Lớp Trước khi thực nghiệm Sau khi thực nghiệm
Có hứng thú Không hứng thú Có hứng thú Không hứng thú
11A9 Số lượng % Số lượng % Số lượng % Số lượng %
8 21 31 79 33 85 4 15
Như vậy sau khi học dự án ở lớp TN số HS cảm thấy hứng thú học môn Địa
lý đã tăng hơn nhiều so với trước khi thực hiện dạy học dự án, trong khi đó, ở các
lớp ĐC, không thực hiện dự án nên không có nhiều sự thay đổi : 79,3% ( Lớp
11A3) - 70,6% ( Lớp 11A10) không hứng thú học môn Địa lý
- Điều tra về mong muốn của bản thân sau khi kết thúc môn Địa lý sau thực hiện
dự án
Ở câu hỏi, mong muốn của bản thân sau khi kết thúc môn học Địa lý, đã
có rất nhiều sự khác biệt trước và sau khi tiến hành thực hiện dự án. Trước khi

thức tương đương. Chấm và lấy ngẫu nhiên mỗi lớp 35 bài, kết quả như sau :
18
Tên dự
án
Lớp Tổng
Xếp loại
Giỏi
Khá Trung bình
Yếu
Số
lượng.
(HS)
Tỉ lệ
(%)
Số
lượng.
(HS)
Tỉ lệ
(%)
Số
lượng.
(HS)
Tỉ lệ
(%)
Số
lượng.
(HS)
Tỉ lệ
(%)
Dự án 1

20% và 25,7%. Ở lớp TN không có HS yếu còn lớp ĐC có 2,9 % HS yếu.
PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
I. Kết luận
Sau khi kết thúc các tiết dạy thực nghiệm theo phương pháp học theo dự án,
tôi nhận thấy:
Học tập theo phương pháp dự án, các em đã phát huy tốt khả năng tự học,
chủ động, sáng tạo trong quá trình kiếm tìm tri thức.
Học sinh đã hiểu ý nghĩa của các chủ đề mà các em đang thực hiện, các em
có thể hoàn thành nhiệm vụ đúng tiến độ và có chất lượng khá cao. Trong quá
trình tìm hiểu, nghiên cứu các em sẽ học được rất nhiều kiến thức, kỹ năng và
giá trị mới.
Hơn nữa các em còn có thể khám phá các ý tưởng theo sở thích, nguyện
vọng của cá nhân cũng như các thành viên trong một nhóm.
Đối với GV: Đổi mới phương pháp dạy học đang là một vấn đề cần quan
tâm. Hiện nay có rất nhiều phương pháp dạy học mới có thể giúp học sinh bước
vào một tâm thế mới, có những năng lực và kĩ năng mới cho hành trình kiếm
tiềm tri thức của bản thân. Dạy học dự án cũng là một sự lựa chọn. Đặc biệt là ở
lớp 11 trong các tiết tự chọn GV có thể lồng ghép nhiều nội dung dạy học với
20
các phương pháp dạy học tích cực, tăng thêm hứng thú cho các em và nâng cao
hiệu quả dạy học.
II. Kiến nghị
- BĐKH là một vấn đề lớn hiện nay, ở các trường THPT hiện nay chưa coi
trọng nhiều. Vì vậy cần phải tích hợp vào các môn học ở các trường THPT đặc
biệt là môn Địa Lý.
- Trong hoạt động ngoài giờ lên lớp, chúng ta cũng có thể dạy học theo phương
pháp dự án nhằm nâng cao hiệu quả dạy học.
- Sở GD& ĐT Thanh Hóa cần mở nhiều hơn các chu kỳ bồi dưỡng thường
xuyên để giáo viên tiếp cận nhiều phương pháp dạy học mới và đưa vào thực tế
dạy học ở các trường THPT.

…………………………………………………….………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………
NhËn xÐt cña héi ®ång khoa häc cÊp ngµnh
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………….………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………

6
II.Thiết kế một số giáo án vận dụng phương pháp học theo dự án
6
1. Thế nào là học theo dự án………………………………………… …
6
2. Các bước học theo dự án………………………………………………
7
3. Hiệu quả khi xây dựng các dự án dạy học về BĐKH………………….
8
4. Thiết kế một số giáo án theo phương pháp dạy học dự án về BĐKH ở
chương trình Địa lý lớp 11 THPT…………………………………………
8
III. Đánh giá kết quả thực nghiệm giảng dạy……………………
18
1. Mục đích của thực nghiệm giảng dạy
18
2. Đối tượng thực hiện……………………………………………………
18
3. Kết quả thực nghiệm…………………………………………………….
19
PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ………………………….
22
I. Kết luận…………………………………………………………………
22
II. Kiến nghị………………………………………………………………
22
TÀI LIỆU THAM KHẢO
24
CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG ĐỀ TÀI
THPT: Trung học phổ thông