PHÒNG GD – ĐT KRÔNG ANA
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ KINH NGHIỆM VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
NHẰM GIÁO DỤC HỌC SINH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG
MÔN ĐỊA LÝ 7.

Họ và tên: Nguyễn Thị Minh Tâm
Đơn vị công tác: Trường THCS Lương Thế Vinh
Trình độ đào tạo: Đại học sư phạm
Môn đào tạo: Địa Lý
Krông Ana, tháng 03 năm 2015


I. Phần mở đầu :
I.1. Lý do chọn đề tài.
Như chúng ta đã biết trong những năm gần đây môi trường đang ngày càng
bị ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt với tốc độ phát triển của các khu công nghiệp,
tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu hiện nay, sự tập trung dân cư về sống ở các đô
thị quá đông dẫn đến chất thải sinh hoạt ngày càng nhiều và chất thải đó thải ra môi
trường sẽ làm môi trường bị ô nhiễm, chất thải chưa qua xử lí sẽ làm nguồn nước bị
ô nhiễm. Ngoài ra do hóa chất bảo vệ thực vật, các chất hóa học, các chất phóng xạ,
khí thải từ các nhà máy, các phương tiện tham gia giao thông, tất cả những nguyên
nhân trên đều làm ô nhiễm môi trường nước và môi trường không khí và kể cả môi
trường đất. Thực tế cho thấy trong những năm qua ngay ở địa phương chúng ta
theo quan sát của bản thân tôi thấy một số nơi trên địa bàn Thị trấn Buôn Trấp của
chúng ta môi trường đã bị ô nhiễm cụ thể nước thải ở bệnh viện Huyện Krông Ana
thải ra môi trường làm cho nhiều hộ gia đình sống gần khu vực bệnh viện phải gánh
chịu, nước thải ra cống rảnh và đổ ra ao, hồ, suối, ngoài ra lượng rác thải từ túi

có môi trường xanh sạch đẹp.
* Nhiệm vụ của đề tài:
- Nghiên cứu lí luận của việc dạy học vận dụng kiến thức liên môn về vấn đề
bảo vệ môi trường trong các giờ học như thế nào cho có hiệu quả cao nhất.
- Nghiên cứu SGK Địa lý 7 và các môn học xem bài nào có thể liên môn vào
nội dung cho phù hợp.
- Nghiên cứu xem có những hình thức hoạt động ngoại khóa nào dễ thực
hiện nhưng vẫn đảm bảo tính giáo dục môi trường đạt hiệu quả cao nhất.
- Sưu tầm tranh ảnh, tài liệu về các vấn đề môi trường
- Đề ra những giải pháp để nhằm nâng cao việc giáo dục các nội dung bảo vệ
môi trường. Từ đó rút ra kết luận và đưa ra các kiến nghị nhằm giúp việc giáo dục
bảo vệ môi trường có hiệu quả.

Năm học: 2014 – 2015

Trang: 3


- Thống kê các kết quả đạt được khi thực nghiệm.
I.3. Đối tượng nghiên cứu.
- Áp dụng đối với học sinh trường THCS Lương Thế Vinh - Huyện Krông
Ana - Đăk Lăk
- Người thực hiện là Nguyễn Thị Minh Tâm giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ
môn Địa lý 7 tại trường THCS Lương Thế Vinh.
I.4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu.
- Áp dụng cho nhều bài học môn Địa lý 7.
- Giới hạn trong nội dung có thể vận dụng kiến thức liên môn về vấn đề bảo
vệ môi trường trong chương trình sách giáo khoa.
I.5. Phương pháp nghiên cứu.
- Các phương pháp trong dạy học môn địa lý như phương pháp khảo sát, đối

đề rèn luyện kĩ năng, kiến thức và hình thành thái độ cho học sinh trong giáo dục
bảo vệ môi trường ở các bài học hiệu quả chưa cao.
b. Thành công - hạn chế
* Thành công :

- Nhà trường đã phát động phong trào trồng cây xanh, các lớp học hằng ngày
đã tổ chức đi nhặt rác, nhặt lá trong các gốc cây. Hàng tuần chào cờ cũng đã biểu
dương các chi đội làm tốt công tác giữ gìn vệ sinh trường, lớp sạch sẽ, ý thức bảo
vệ cây xanh bảo vệ môi trường tốt. Phát động thanh niên học sinh lớp 9 lao động
cộng sản dọn vệ sinh khu vực dân cư, quanh khu vực nơi trường đóng.
* Hạn chế
Tuy nhiên vẫn còn nhiều lớp ý thức giữ gìn vệ sinh trường lớp chưa tốt, học
sinh còn xả rác nhiều trong lớp, trước các hành lang, sân trường, cổng trường.

Năm học: 2014 – 2015

Trang: 5


Ý thức của nhiều hộ gia đình sống quanh khu vực trường chưa tốt, còn xả rác
quá nhiều dẫn đến cảnh quan của trường không được đẹp.
c. Mặt mạnh - mặt yếu :
Mặt mạnh : Từ các kiến thức đã được học ở trường THCS, học sinh sẽ biết
vận dụng các kiến thức, kĩ năng vốn có của mình để vận dụng vào thực tế cuộc
sống hằng ngày.
Mặt yếu: Để thực hiện được việc bảo vệ môi trường, thì học sinh phải có sự
hướng dẫn của giáo viên bộ môn và giáo viên chủ nhiệm.
d. Các nguyên nhân, các yếu tố tác động.
Trong nhà trường ý thức bảo vệ môi trường của học sinh chưa cao, các em
còn xả rác bừa bãi, bỏ rác chưa đúng nơi quy định, hiện tượng học sinh giờ ra chơi

trong lành hơn. Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng và trong nhà
trường, giáo dục cho mọi người về trách nhiệm và ý thức bảo vệ môi trường, tham
gia tích cực vào những hoạt động khôi phục, bảo vệ và giữ gìn môi trường, có ý
thức về tầm quan trọng của môi trường trong sạch đối với sức khỏe con người, với
chất lượng cuộc sống chúng ta.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
Môi trường là gì? Theo môn Địa Lý ta có thể hiểu “Môi trường là không
gian sinh sống của con người và sinh vật, là nơi bao gồm các nguồn tài nguyên cần
thiết cho đời sống và sản xuất, là nơi chứa đựng và phân hủy các chất thải do con
người tạo ra trong cuộc sống và hoạt động sản xuất. Môi trường có vai trò cực kì
quan trọng đối với đời sống của con người. Đó không chỉ là nơi tồn tại, sinh trưởng
và phát triển mà còn là nơi lao động và nghỉ ngơi, hưởng thụ và giao lưu những nét
đẹp văn hóa, thẩm mĩ ”.
Môi trường quan trọng là như thế, ấy vậy mà nó đã bị chính con người từng
bước hủy hoại. Môi trường đang bị ô nhiễm do nhiều nguyên nhân khác nhau như:
Năm học: 2014 – 2015

Trang: 7


do tác động của con người, do hóa chất bảo vệ thực vật, các chất hóa học, chất
phóng xạ…
Cụ thể trong môn Địa lý 7 có một số bài sau ta có thể lồng ghép nhiều môn
học để bảo vệ môi trưởng
Bài 17 : Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hòa.
- Ô nhiễm là gì? Ô nhiễm
môi trường là hiện tượng
môi trường tự nhiên bị ô
nhiễm đồng thời các tính
chất vật lí, hóa học, sinh

Bài 3 : Quần cư. Đô thị hóa
Bài 10: Dân số và sức ép dân số tới tài nguyên, môi trường ở đới nóng
Bài 11 : Di dân và sự bùng nổ đô thị ở đới nóng
- Do sự quá tải dân số ở nhiều khu đô thị lớn ngày nay. Trên thực tế, tình
trạng quy hoạch các khu đô thị hầu như chưa gắn với vấn đề xử lý chất thải, nước
thải nên ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm đất ở các thành phố lớn, các khu công
nghiệp, khu đô thị đang ở mức báo động. Trong tổng số 183 khu công nghiệp trong
cả nước, có trên 60% khu công nghiệp chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Năm học: 2014 – 2015

Trang: 9


- Còn nữa, riêng chỉ với Việt Nam, thực tế suy thoái tài nguyên đất là rất
đáng lo ngại. Với nhịp độ gia tăng dân số và tốc độ phát triển công nghiệp, hoạt
động đô thị hóa như hiện nay thì diện tích đất canh tác ngày càng bị thu hẹp, chất
lượng đất ngày càng suy thoái,…Đất bị ô nhiễm có thể trở lên cằn cỗi, không thích
hợp cho cây trồng. Điều nay sẽ ảnh hưởng đến các cơ thể sống khác trong lưới thức
ăn .
- Bên cạnh đó, ô nhiễm không khí cũng đang rất ngiêm trọng. Theo bản tổng
kết môi trường toàn cầu do Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) Hà
Nội và Thành phố Hồ Chí Minh nằm trong danh sách 6 thành phố ô nhiễm không
khí nghiêm trọng nhất thế giới. Về nồng độ bụi, hai thành phố lớn nhất Việt Nam
này chỉ đứng sau Bắc Kinh, Thượng Hải, New Delhi và Dhaka. Một trong những
nguyên nhân quan trọng làm cho những thành phố này bị ô nhiễm là do sự gia tăng
dân số chóng mặt. Mật độ dân số đông, kèm theo ý thức kém của người dân, rác
thải trở thành vấn nạn lớn của những thành phố trên
Hậu quả
- Do môi trường sinh thái bị ô nhiễm, cá tôm chết nhiều hoặc bị bệnh tác hại

Môn Sinh học
- Rác thải khó phân hủy lẫn vào đất cản trở quá trình sinh trưởng các loài
thực vật dẫn đến hiện tượng xói mòn.
- Rác thải làm tắc nghẽn hệ thống cống rãnh -> tăng khả năng ngập lụt, kí
sinh trùng phát sinh (tăng dịch bệnh).
- Rác thải trôi ra biển làm chết các sinh vật khi chúng nuốt phải.
- Khí độc khi đốt rác thải là nguyên nhân của các bệnh: ung thư phổi, khó
thở, nôn ra máu, giảm khả năng miễm dịch, dị tật bẩm sinh cho trẻ sơ sinh,…v.v…
- Bệnh tật là nguyên nhân quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng
của con người. Vậy mà chính hành động của con người đã giết chết con người. Nói
vậy cũng không ngoa, cái chết từ từ mà họ gián tiếp mang đến là những hệ lụy của
Năm học: 2014 – 2015

Trang: 11


việc phát triển công nghiệp, nông nghiệp một cách chưa đúng đắn. Mặt khác do ý
thức của người dân không tốt nên họ “tiện tay” vứt ngay rác thải vào những khu
vực xung quanh làm ảnh hưởng đến mĩ quan của môi trường và chính sức khỏe của
họ. Nếu người dân chẳng may sử dụng phải nguồn nước bẩn , hay sống gần những
nơi bị ô nhiễm sễ dễ mắc các bệnh về đường ruột, bệnh ngoài da, bệnh đau mắt hột,
…bởi vì nước bẩn là nơi sinh sống của không biết bao nhiêu loại vi khuẩn gây
bệnh. Ao tù, nước đọng còn là nơi cư trú của nhiều loại ấu trùng, điển hình là ấu
trùng của muỗi! Những ví dụ đau lòng của việc xả nước thải, hẳn không ai không
biết, là trường hợp của con sông Thị Vải bị ô nhiễm bởi hoá chất thải ra từ nhà máy
của công ti bột ngọt Vê Đan suốt 14 năm liền. Điều này khiến cho con sông bị ô
nhiễm nghiêm trọng ảnh hưởng tới cuộc sống của nhiều người dân ở xung quanh.
Hay một ví dụ nghiêm trọng khác: nhiều người đã trở thành nạn nhân bất đắc dĩ của
nạn ô nhiễm nguồn nước. Điển hình như “làng ung thư” Thạch Sơn ở Phú Thọ,
hàng trăm người đã chết vì căn bệnh ung thư mà nguyên nhân là do dùng nguồn


Trang: 13


như:organochlorine,organophosphates,….Những hóa chất này sẽ thấm vào đất và
ảnh hưởng đến mạch nước ngầm của khu vực đó, chưa kể hóa chất này có thể chảy
ra sông, suối… làm nguy hại đến sức khỏe của người dân khi vô tình sử dụng.
- Còn một cái tên đáng được quan tâm nữa, đó là bao ni lông. Những túi
nilon nhuộm màu xanh, đỏ, vàng ngoài đang dùng đựng thực phẩm đã chế biến sẽ
gây độc hại cho thực phẩm do chứa kim loại như chì, cadimi (những chất gây tác
hại cho bộ não và là nguyên nhân chính gây ung thư). Nếu xử lý túi nilon bằng
phương pháp đốt thì cũng không ổn vì túi nilon chứa 2 chất PE và PP, khi đốt sẽ
tạo thành khí cacbonic, mê tan và khí dioxin cực độc. Theo phân tích của các
chuyên gia Viện Công nghệ hóa học, thì túi nilon được làm từ nhựa PTE không độc
hại nhưng các chất phụ gia thêm vào để làm túi nilon mềm, dẻo, dai lại vô cùng độc
hại. Nếu đựng đồ nóng ở nhiệt độ từ 70-80 độ C thì những chất phụ gia sẽ có phản
ứng phụ và khó mà biết được nó độc hại tới đâu.Và theo phân tích của các nhà
khoa học, sau khi sử dụng, rác thải nilon phải mất từ 500 đến 1000 năm mới tự
phân hủy.

- Theo thống kê của sở Tài nguyên – Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh
cho thấy, mỗi ngày người dân Thành phố này thải ra môi trường khoảng 60 tấn túi
nilon đã qua sử dụng. Đây là một con số đáng báo động!
Môn Vật lí : Một vấn đề quan trọng khác là chính khí CO2 đã gây hiệu ứng
nhà kính, làm thúc đẩy quá trình nóng lên của Trái Đất, dẫn đến những vấn đề
Năm học: 2014 – 2015

Trang: 14



- Trong cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ hai, quân đội Mỹ đã tiến hành
một cuộc chiến tranh hoá học từ năm 1961 đến năm 1972 với quy mô lớn nhất
trong mọi thời đại của lịch sử chiến tranh. Trong cuộc chiến tranh này, quân đội
Mỹ đã rải khoảng hơn 80 triệu lít chất diệt cỏ và phát quang xuống một diện tích
khoảng 24,67% tổng diện tích lãnh thổ Nam Việt Nam, trong đó phần lớn là chất
độc da cam, là chất có chứa tạp chất độc điôxin. Tán rừng bị phá vỡ, môi trường
rừng bị thay đổi nhanh chóng. Hậu quả của chiến tranh hoá học của Mỹ còn dẫn
đến nhiều thiệt hại khác về môi trường và tính đa dạng sinh học. Quá trình trút lá ồ
ạt đã dẫn đến hiện tượng ứ đọng dinh dưỡng và có 10 đến 15 triệu hố bom chiếm
khoảng 1% diện tích rừng Nam Việt Nam làm cho lớp đất mặt bị đảo lộn và thúc
đẩy quá trình rửa trôi đất. Hậu quả trên cản trở trực tiếp đến diễn thế phục hồi rừng,
và tác động xấu đến rừng phòng hộ đầu nguồn của 28 lưu vực sông.
Môn GDCD
- Tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của người dân:
- Phải có các hình thức xử phạt thật nặng và nghiêm minh đối với các cá
nhân, tổ chức, cơ quan có hành vi phá hoại môi
trường, làm ảnh hưởng tới cuộc sống của người
dân.
- Bên cạnh đó, cũng cần giáo dục ý thức cho
người dân qua các hình thức tuyên truyền, cổ động
như tổ chức những buổi giao lưu bàn về vấn đề
môi trường tại các đơn vị hành chính cấp phường,
xã...Đưa những bài viết chi tiết hơn về môi trường
trong các sách giáo khoa ngay từ cấp tiểu học, giúp học sinh có thái độ và cái nhìn

Năm học: 2014 – 2015

Trang: 17




tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về chất thải thì xử phạt như sau: Phạt tăng thêm từ
20% đến 50% của mức tiền phạt đối với hành vi vi phạm tương ứng nêu trên.
- Phạt tiền từ 400.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng đối với hành vi xả
nước thải có chứa chất phóng xạ gây nhiễm xạ môi trường vượt tiêu chuẩn, quy
chuẩn kỹ thuật cho phép.
*Biện pháp bảo vệ:
- Xây dựng văn hóa ứng xử thân thiện với môi trường
- Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường
- Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, xử lí quyết liệt, giải quyết dứt
điểm các vụ việc về môi trường
- Trồng nhiều cây xanh
- Xử lý môi trường vệ sinh xunh quanh
- Tận dụng năng lượng tự nhiên
- Hạn chế xả rác và sử dụng bao bì nilon
- Áp dụng khoa học hiện đại vào đời sống

Năm học: 2014 – 2015

Trang: 19


c. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp
Giáo viên phải lồng ghép các môn học có liên quan đến môi trường vào bài
học như :
+ Kiến thức về thành phần môi trường gồm không khí nước, cây cối, đất đai ,
động thực vật học sinh có ý thức bảo vệ và được tuyên tuyền giáo dục nâng cao
nhận thức đúng đắn, toàn diện về vị trí,vai trò, ý nghĩa to lớn của giáo dục môi
trường và học sinh phải hiểu nếu những thành phần trên bị ô nhiễm thì cuộc sống
của loài người có nhiều bất ổn, ảnh hưởng đến sức khoẻ con người.

II.4. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên
cứu.
Về kiến thức: Thông qua dạy học lồng ghép các môn học, ý thức bảo vệ môi
trường của học sinh đã nâng lên rõ rệt
Kết quả cụ thể ở một số lớp như sau:
Năm học: 2014 – 2015

Trang: 21


Lớp

GIỎI

TSHS

KHÁ

SL

TL%

SL

TL%

TB
SL
4


95

7A3

36

20

56

10

28

7A4

39

25

64

14

36

0

0


Qua những kết quả đã đạt được, tôi nhận thấy rằng việc đưa nội dung giáo
dục và bảo vệ môi trường vào chương trình địa lý và các môn học khác ở bậc
THCS cũng như các bậc học khác là một vấn đề hết sức cần thiết vì giáo dục môi
trường sẽ đem lại cho người học các vấn đề :
- Nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của các vấn đề môi trường như một
nguồn lực để sinh sống, lao động và phát triển của mỗi cá nhân, cộng đồng, quốc
gia và quốc tế. từ đó có thái độ, cách ứng xử đúng đắn trước các vấn đề về môi
trường, xây dựng quan niệm đúng về ý thức trách nhiệm, về giá trị nhân cách để
dần hình thành các kĩ năng thu thập số liệu và phát triển sự đánh giá thẩm mĩ .
III.2. Kiến nghị :
Nhà trường cần tạo điều kiện để tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa, có thể
cho học sinh tham quan thực tế, vì khi học sinh thấy được tận mắt thực trạng của
môi trường
hiện nay thì tính giáo dục mang lại hiệu quả cao hơn
- Nhà trường cần đầu tưnhiều hơn tranh ảnh phục vụ cho công tác giảng dạy Địa lý,
nhất là những tranh ảnh về môi trường.
Lương Thế Vinh ngày 10 tháng 3 năm 2015

Năm học: 2014 – 2015

Trang: 22


Người viết

Nguyễn Thị Minh Tâm

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
......................................................................................................................................
.................................................................................................................... .................

II.1.Cở sở lý luận
II.2. Thực trạng
II.3. Giải pháp, biện pháp
II4. Kết quả

Năm học: 2014 – 2015

Trang: 25