Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn cấp THCS
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

PHÒNG GD & ĐT KRÔNG ANA
TRƯỜNG THCS BUÔN TRẤP
----------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:

MỘT VÀI KINH NGHIỆM VẬN DỤNG KIẾN
THỨC LIÊN MÔN TRONG DẠY HỌC
NGỮ VĂN CẤP THCS
Họ và tên: Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi
Đơn vị công tác: Trường THCS Buôn Trấp
Trình độ đào tạo: Đại học Sư Phạm
Môn đào tạo: Ngữ văn

Buôn Trấp, tháng 3 năm 2016
MỤC LỤC
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi

Năm học: : 2015 - 2016

1


Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn cấp THCS
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

STT


II. Phần nội dung

5

II.1: Cơ sở lý luận

5

II.2: Thực trạng

6

2

a. Thuận Lợi- khó khăn

6

b. Thành công-hạn chế

7

c. Mặt mạnh- mặt yếu

7

d. Các nguyên nhân- các yếu tố tác động

8


19

III. Phần kết luận- kiến nghị

19

III.1. Kết luận

19

III.2. Kiến nghị

20,21

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi

Năm học: : 2015 - 2016

2


Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn cấp THCS
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

I. Phần mở đầu:
I.1. Lý do chọn đề tài.
Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục, vấn đề cơ bản nhất là
xây dựng và hoàn thiện con người thông qua hoạt động giáo dục và tự giáo dục.
Đảng, Nhà nước và nhân dân đã tin tưởng và giao trọng trách cao quý cho ngành

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Xuất phát từ lý do trên chúng tôi chọn đề tài “ Một vài kinh nghiệm vận
dụng kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn cấp THCS”
I.2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.
+

Tăng khả năng tự học, tự nghiên cứu đối với mỗi học sinh. Biết kết hợp

được việc học lý thuyết với thực hành, thể hiện phương châm “học đi đôi với
hành”
+ Giúp học sinh vận dụng kiến thức của nhiều môn học khác nhau để giải quyết
một vần đề nào đó trong bài học, góp phần nâng cao kiến thức, tạo ra nhiều
phương pháp để học sinh say mê môn học hơn, tạo được kết quả cao trong học tập.
+ Tạo điều kiện thuận lợi cho những học sinh có năng lực, có niềm đam mê,
có sáng tạo trong học tập bộ môn.
+ Qua việc vận dụng kiến thức liên môn trong học tập sẽ giúp các em tư duy
tốt hơn, khả năng học tập linh hoạt hơn, hiểu được mối quan hệ mật thiết giữa một
số môn học từ đó các em sẽ học tốt hơn môn Ngữ văn mà trước đây đã có thời kì
các em chán học và các môn học khác.
I.3. Đối tượng nghiên cứu
- Học sinh khối THCS
- Giáo viên dạy bộ môn Ngữ văn trong tổ chuyên môn, cụm chuyên môn.
I.4. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
- Chương trình sách giáo khoa Ngữ văn 6,7,8,9
- Chuẩn kiến thức kỹ năng môn học
- Học sinh trường THCS
I.5. Phương pháp nghiên cứu
- Tìm tòi nghiên cứu tài liệu tham khảo
- Phương pháp vận dụng kiến thức liên môn

mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức, hướng
dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách
nhanh nhất, hiệu quả nhất.
Dạy học vận dụng kiến thức liên môn giúp giờ học trở nên sinh động hơn, vì
không chỉ có giáo viên là người trình bày mà học sinh cũng tham gia vào quá trình
tiếp nhận kiến thức, từ đó phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi

Năm học: : 2015 - 2016

5


Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn cấp THCS
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Dạy học liên môn cũng góp phần phát triển tư duy liên hệ, liên tưởng ở học sinh,
tạo cho học sinh một thói quen trong tư duy, lập luận từ đó mới có thể nhận thức
vấn đề một cách thấu đáo.
II.2. Thực trạng
a. Thuận lợi, khó khăn
* Thuận lợi:
Sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn sẽ làm cho quá trình học
tập có ý nghĩa; Xác định rõ mục tiêu, phân biệt cái cốt yếu và cái ít quan trọng hơn.
Dạy sử dụng kiến thức trong tình huống, lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã học,
tránh những kiến thức, kỹ năng trùng lặp; Các kiến thức gắn liền với kinh nghiệm
sống của học sinh; Có điều kiện phát triển kỹ năng chuyên môn.
* Khó khăn:
Tuy nhiên khi thực hiện môn tích hợp cũng gặp phải những khó khăn như:
Còn mới đối với nhà trường, với giáo viên, với phương diện quản lý, tâm lý học

học, giáo viên truyền đạt được cho học sinh hệ thống kiến thức mở rộng và nâng
cao khá phong phú, đa dạng, các em học tập say mê hơn, thích thú hơn.
Khơi dậy trong các em niềm đam mê khám phá, phát huy tính độc lập, sáng
tạo ở học sinh chính vì thế chất lượng bộ môn ngày càng được nâng cao.
* Hạn chế
Vận dụng phương pháp này sẽ gặp không ít khó khăn đối với những giáo
viên ở vùng sâu, vùng xa, vì ở những vùng này điều kiện về cơ sở vật chất và các
thiết bị dạy học còn nhiều hạn chế.
c. Mặt mạnh, mặt yếu
* Mặt mạnh
Giáo viên chủ động về phương pháp và kiến thức trong mỗi bài dạy. Học
sinh nắm chắc kiến thức, có hệ thống, kích thích khả năng tư duy, sáng tạo của học
sinh. Giúp các em chủ động, tích cực chiếm lĩnh tri thức.
* Mặt yếu.
Phương pháp dạy học trên sẽ khó khăn cho những giáo viên trẻ, chưa có
nhiều kinh nghiệm trong dạy học, vì ngoài nắm chắc kiến thức bộ môn còn phải
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi

Năm học: : 2015 - 2016

7


Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn cấp THCS
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

hiểu và nắm kiến thức của các môn học mà mình ý định vận dụng. Đây là phương
pháp còn mới đối với nhà trường, với giáo viên, tâm lý học sinh và phụ huynh
cũng như các nhà khoa học của mỗi bộ môn.
d. Các nguyên nhân, các yếu tố tác động…

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ngày nay công nghệ thông tin ngày càng được ứng dụng rộng rãi, nhờ vậy
mà giáo viên và các em học sinh có rất nhiều thuận lợi trong việc thu thập tài liệu
học tập nói chung và môn Ngữ văn nói riêng. Môn Ngữ văn là môn học nghiên cứu
nhiều vấn đề về đời sống con người và xã hội vì thế vấn đề cập nhật kiến thức qua
mạng, qua các phương tiện thông tin đại chúng là vô cùng quan trọng. Các kiến
thức, số liệu luôn thay đổi nên học sinh càng hứng thú hơn, quan tâm nhiều hơn
đến môn học.
Mặt khác nhiều em học sinh đã có hứng thú và đam mê với môn học vì vậy
trong các tiết học các em rất say mê học tập.
Trong những năm gần đây được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo đối với
công tác giáo dục nên trường lớp ngày càng khang trang, thiết bị dạy học ngày
càng phong phú hơn đã tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên khi lên lớp, nhưng ở
không ít trường đồ dùng dạy học, tài liệu tham khảo vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu
cho dạy và học của giáo viên và học sinh.
II.3. Giải pháp, biện pháp:
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp.
- Nhằm nâng cao chất lượng dạy và học nói chung, chất lượng dạy học bộ
môn Ngữ văn nói riêng
- Là động lực thúc đẩy phong trào thi đua học tập ở học sinh
- Tạo điều kiện thuận lợi cho những học sinh có năng lực, có niềm đam mê,
có sáng tạo trong học tập bộ môn
- Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo trong mỗi học sinh, rèn
luyện cho các em thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác và có niềm vui
trong học tập.
- Việc vận dụng tốt kiến thức của nhiều môn học để giải quyết một tình
huống nào đó góp phần bổ sung cho các em kiến thức các môn học khác, giúp học
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi


những kiến thức các bộ môn có liên quan. Giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên
môn phải bảo đảm nội dung và cấu trúc đặc thù nhưng không gò ép vào một
khuôn mẫu cứng nhắc mà cần tạo ra những khoảng trống mở cho sự tìm tòi sáng
tạo trong các phương án tiếp nhận của học sinh, trên cơ sở bảo đảm được yêu cầu
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 10
Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi

Năm học: : 2015 - 2016


Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn cấp THCS
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

chung

của

giờ

học.

Nội dung dạy học của thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn
phải chú trọng nội dung tích hợp giữa tri thức bộ môn mình dạy với các quan điểm
tích hợp phải chú trọng thiết kế các tình huống tích hợp và tương ứng là các hoạt
động phức hợp để học sinh vận dụng phối hợp các tri thức và kĩ năng của các phân
môn vào xử lí các tình huống đặt ra, qua đó chẳng những lĩnh hội được những tri
thức và kĩ năng riêng của từng phân môn mà còn chiếm lĩnh tri thức và phát triển
năng lực tích hợp.
Để vận dụng các môn học vào tiết dạy đạt hiệu quả cũng cần có sự phối hợp
của học sinh, vì thế giáo viên giao cho các em về nhà tìm hiểu, nghiên cứu trước

Việc kết hợp các kiến thức liên môn như Lịch sử, Địa lý, Hoá học, Sinh học,
Giáo dục công dân... vào môn Ngữ văn rất quan trọng, giúp cho bài học bao quát,
đầy đủ ý hơn. Việc kết hợp này giúp ta có thể đưa ra các dẫn chứng, khái niệm,
thuật ngữ một cách chính xác, có căn cứ từ đó khiến cho bài học có sức thuyết
phục cao.
Tiết học đem lại cho người đọc những thông tin khách quan về vấn đề bảo
vệ hoà bình qua đó giúp họ hiểu rằng đây là một vấn đề hết sức cấp bách và cần
thiết. Tuyên truyền tới mọi người để cùng nhau bảo vệ một thế giới hoà bình,
chống lại chiến tranh và chạy đua vũ trang.
Kiến thức liên môn đã tạo cho học sinh tính chủ động, sáng tạo; giúp học
sinh có điều kiện để vận dụng kiến thức mình đã được học ở nhà trường và cuộc
sống vào thực tiễn để củng cố kiến thức của mình.
Ví dụ 2: Khi dạy Bài Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất ( Lớp 7)
Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối
Để học sinh nắm được Ngày đêm, dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ. Tôi sử
dụng kiến thức Địa lí để khắc sâu kiến thức cho học sinh.
Yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức mới học để giải thích ?

“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng”
Việt Nam nằm trong vùng nội chí tuyến bán cầu bắc. Tháng 5 âm lịch của
Việt Nam tương ứng là tháng 6 dương lịch. Tháng 6 dương lịch BCB là mùa hè.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 12
Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi

Năm học: : 2015 - 2016


Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn cấp THCS

nắng” là do yếu tố áp suất không khí và độ ẩm.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 13
Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi

Năm học: : 2015 - 2016


Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn cấp THCS
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

( “Én bay thấp mưa ngập bờ ao. Én bay cao mưa rào lại tạnh”
Vì áp thấp, ngột ngạt, nên nhiều loài sâu bọ cũng chui lên khỏi mặt đất. Chim én
bay xuống thấp chính là để bắt những côn trùng, sâu bọ này. Cho nên, cứ mỗi khi
thấy chim én bay thành đàn sà xuống, người ta lại nói rằng trời sắp có mưa.
Hoặc
Trong dân gian mới có câu:“Cơn đàng Đông vừa trông vừa chạy”
Nhưng nếu thấy:

“Cơn đàng Nam vừa làm vừa chơi”

Hay:

“Cơn đàng Bắc đổ thóc ra phơi”

Vào tháng 7, mùa hè của nửa Cầu Bắc (Việt Nam), nhiệt độ không khí ở trên
lục địa cao hình thành khu áp thấp hút gió (khối khí ẩm) từ Thái Bình dương vào
gây nên những trận mưa lớn cùng với sự xuất hiện của các khí áp thấp gây nên
mưa bão ở Bắc bộ và Bắc trung Bộ.
Do ảnh hưởng của địa hình: dãy Hoàng Liên Sơn ở Bắc Bộ, dãy Trường Sơn
Bắc (Bắc Trung Bộ) nên khi có gió Tây Nam (gió Nam) chỉ gây mưa ở Nam bộ và

dưỡng, chúng ta có thể nhịn ăn 1 tuần nhưng không thể nhịn uống trong 3 - 5 ngày
được. Cho chúng ta thấy được tầm quan trọng của nước, chúng ta phải biết quý
trọng nguồn nước, phải biết bảo vệ sự trong sạch của các dòng sông nơi chúng ta
sinh sống vì hiện nay một số con sông đang bị ô nhiễm nặng
Ví dụ 5: Vận dụng kiến thức liên môn để dạy bài: Chiếu dời đô của Lý Công
Uẩn ( Lớp 8)
- Dựa vào kiến thức Lịch sử để biết được đây là đồng bằng có lịch sử hình
thành lâu đời nhất. Đồng bằng Sông Hồng gắn liền với nền văn minh lúa nước:
Cách đấy 4 nghìn năm, tại vùng đồng bằng này nhân dân ta đã đặt nền móng cho
việc trồng lúa nước của nước ta và sông Hồng cũng là con sông gắn liền với nền
văn minh nước ta: văn minh sông Hồng, văn hóa Việt Nam.
- Qua kiến thức Mỹ thuật để tìm hiểu các kiến trúc ở vùng này: Kinh thành
Thăng Long, chùa một cột, lăng Bác...
- Qua kiến thức Âm nhạc để học sinh tìm hiểu, sưu tầm các bài hát về Hà Nội,
về Lăng Bác..
- Qua kiến thức môn Giáo dục công dân để giáo dục học sinh biết bảo tồn và
lưu giữ các công trình kiến trúc, di tích lịch sử thời xưa để lại.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 15
Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi

Năm học: : 2015 - 2016


Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn cấp THCS
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

- Môn Toán: Tính bình quân đất nông nghiệp đầu người ở vùng này để thấy
được đây là vùng có mật độ dân số cao nhất cả nước dẫn đến bình quân đất nông
nghiệp đầu người thấp nên cần có biện pháp thích hợp để điều chỉnh phân bố lại
dân cư hợp lý.


được xem những video, những hình ảnh thực tế sinh động, những hình ảnh các
môn học khác liên quan đến môn Ngữ văn
- Trong giảng dạy luôn tạo được không khí giờ dạy nhẹ nhàng thoải mái học
mà chơi, chơi mà học, quan tâm giúp đỡ được cả 3 đối tượng học sinh đặc biệt là
đối tượng học sinh giỏi và đối tượng học sinh yếu kém nhằm mục đích hạn chế tỉ lệ
học sinh yếu kém và nâng cao tỉ lệ học sinh khá giỏi giúp các em có hứng thú học
tập và yêu thích môn học.
* Đối với học sinh
- Xây dựng cho bản thân một kế hoạch, thời gian biểu cụ thể, hợp lý, đảm
bảo hài hòa giữa học tập, sinh hoạt, giải trí và giúp đỡ gia đình...
- Nắm vững kiến thức cơ bản, chú ý tới những mục Sgk cần lưu ý và chịu
khó học bài và làm bài tập ở nhà.
- Tránh quay cóp - học vẹt vì thuộc bài chưa chắc đã áp dụng để làm bài tập
được. Học sinh cũng tự xây dựng cho mình một tủ sách riêng.
d. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp.
Tất cả các giải pháp, biện pháp được xây dựng để thực hiện mục tiêu và
nhiệm vụ của đề tài đặt ra đều phải được thực hiện đồng bộ, không nên xem nhẹ
biện pháp này và đặt nặng biện pháp kia. Các sự vật, hiện tượng tạo thành thế giới
luôn có mối quan hệ gắn bó với nhau, tồn tại trong sự tác động qua lại và chuyển
hóa lẫn nhau theo những quan hệ xác định. Sự thay đổi sự vật, hiện tượng này có
thể bắt nguồn từ sự thay đổi sự vật hiện tượng khác, và đồng thời nó sẽ ảnh hưởng
đến một sự vật, hiện tượng khác nữa. Do đó, khi nhận thức về một vấn đề, chúng ta
phải có quan điểm toàn diện, tránh quan điểm phiến diện chỉ xét sự vật, hiện tượng
ở một mối liên hệ rồi vội vàng kết luận bản chất và quy luật của chúng. Vì vậy, để
nhận thức đúng đắn một vấn đề phải đặt chúng trong mối liện hệ giữa các bộ phận,
giữa các yếu tố, giữa các mặt của chính sự vật, hiện tượng đó, trong sự tác động
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 17
Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi


ở các khối lớp với kết quả đạt được ngoài mong đợi: 85% các em yêu thích học
môn Ngữ văn so với 60% trước đây( tăng 25%). Từ chỗ yêu thích môn học nên các
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 18
Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi

Năm học: : 2015 - 2016


Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn cấp THCS
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

em học sinh đăng ký đi thi học sinh giỏi đông hơn và kết quả đạt được qua các kỳ
thi HSG rất cao.
III. Phần kết luận, kiến nghị.
III.1. Kết luận.
Trong quá trình giảng dạy các bộ môn khoa học nói chung và môn Ngữ văn
nói riêng, thì việc truyền thụ kiến thức và phương pháp giảng dạy của người thầy
đối với học sinh trong một tiết dạy là quan trọng nhất.
Trong giảng dạy phải làm sao để phát huy được tất cả các đối tượng học sinh
cùng tích cực hoạt động. Đa số các em hiểu bài nắm bài ngay tại lớp, phát huy
được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của các em. Muốn đạt được điều đó người
thầy phải có bề dày kinh nghiệm, yêu nghề có tâm huyết với nghề và phải thật sự
thương yêu, tận tuỵ với học sinh, nhiệt tình và sát sao với từng đối tượng học sinh,
hiểu rõ hoàn cảnh của các em để áp dụng vào tiết giảng sao cho không khí của tiết
học được nhẹ nhàng, thoải mái, trò thích học. Người giáo viên phải biết băn khoăn,
trăn trở khi học sinh không hiểu bài, biết vui mừng phấn khởi khi học sinh thành
đạt. Hay nói cách khác là người dạy phải lấy kết quả của học sinh làm thước đo tay
nghề của mình.
Dưới sự hướng dẫn của thầy từ dễ đến khó, từ cụ thể đến tổng quát, có như vậy
học sinh mới được đào sâu ôn luyện kiến thức, giúp các em hiểu bài nắm chắc kiến

- Phải không ngừng trau dồi chuyên môn, nghiệp vụ để vận dụng linh hoạt
các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, tham khảo quy trình vận dụng kiến
thức liên môn vào nội dung bài học
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ trong quá trình dạy học nhiều năm
chúng tôi tích lũy nên chắc chắn sẽ còn những hạn chế. Rất mong sự đóng góp ý
kiến để chúng tôi có thêm kinh nghiệm trong công tác giảng dạy môn Ngữ văn.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn!
Buôn trấp, ngày 20 tháng 3 năm 2016
Người viết

Thái Thị Hường

Nguyễn Thị Thi

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 20
Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi

Năm học: : 2015 - 2016


Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn cấp THCS
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM SÁNG KIẾN
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
(Ký tên, đóng dấu)

tiện thông tin đại chúng và thực tế địa
phương

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 21
Thái Thị Hường - Nguyễn Thị Thi

Năm học: : 2015 - 2016