SKKN vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS - Pdf 33

Bài dự thi : “Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS”

I. PHẦN MỞ ĐẦU

I.1. Lí do chọn đề tài
Lịch sử cũng như tất cả các môn học khác có vai trò quan trọng trong đời
sống xã hội, nó tác động đến con người không chỉ về trí tuệ mà cả về tư tưởng,
tình cảm. Các môn học cả tự nhiên và xã hội ngoài việc trang bị cung cấp vốn
kiến thức cơ bản còn góp phần giáo dục xây dựng con người phát triển hoàn
thiện về đức – trí – thể - mĩ ở những mức độ khác nhau.
Nếu học văn học giúp học sinh thấy cái hay, cái đẹp trong thơ ca, học địa lí
thấy được sự giàu đẹp của quê hương đất nước để càng yêu quí thêm con người,
quê hương đất nước Việt Nam thì thông qua học lịch sử các em không chỉ thấy
được quá trình phát triển của một đất nước của một dân tộc mà rộng hơn là cả
xã hội loài người đồng thời nó còn góp phần quan trọng trong việc hình thành
bồi dưỡng nhân sinh quan, thế giới quan khoa học. Như vậy so với các môn học
khác thì lịch sử có nhiều ưu thế trong việc giáo dục tư tưởng tình cảm đối với
thế hệ trẻ, những kiến thức lịch sử không chỉ đơn thuần dạy cho các em biết yêu,
ghét trong đấu tranh giai cấp, biết yêu quý lao động, trân trọng cái đẹp mà còn
góp phần định hình cho học sinh cách ứng xử đúng đắn trong trong cuộc sống
bởi “ bắt nguồn từ một sự thực là trong khoa học lịch sử có những yếu tố nghệ
thuật” ( N.A.Erophuy)
Trong hệ thống giáo dục của bất cứ quốc gia nào, môn lịch sử là môn học bắt
buộc và có vai trò quan trọng hình thành nhân cách, tư tưởng và tinh thần của
mỗi con người. Nhà chính trị Rôma cổ đại Xi – xê - rông cho rằng: “Lịch sử là
thầy dạy của cuộc sống” và Bác Hồ kính yêu cũng đã từng khuyên: “Dân ta
phải biết sử ta, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”

Đỗ Thị Hải Yến – Trường THCS Lê Văn Tám - Năm học 2014-2015

1


Đỗ Thị Hải Yến – Trường THCS Lê Văn Tám - Năm học 2014-2015

2


Bài dự thi : “Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS”

sử trong giờ học nên để học sinh rơi vào tình trạng thụ động, bộ não hoạt động ít,
không khí học tập mệt mỏi vì vậy giờ học trở nên khô khan, nặng nề.
Bên cạnh đó, sự lên ngôi của các ngành kinh tế, kỹ thuật và công nghệ ở
bậc đại học trong những năm qua cũng góp phần làm hạ thấp vai trò của môn
lịch sử nói riêng và các môn khoa học xã hội và nhân văn nói chung. Ngày càng
ít học sinh có năng lực đam mê hoặc có mong muốn theo học môn lịch sử. Chính
vì vậy Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã nhận định trong một diễn đàn về sử học:
“..Lớp trẻ của chúng ta đã không còn quan tâm tới lịch sử dân tộc…” . Đây chính
là điều làm cho toàn xã hội lo lắng và phải lên tiếng.
Xu hướng phát triển của các nền giáo dục tiên tiến ngày nay trên thế giới là
nền giáo dục biết coi trọng môn lịch sử thể hiện qua việc sản xuất và xuất khẩu
được nhiều bộ phim lịch sử của nước mình. Có được điều đó xuất phát từ việc
nhà nước, xã hội và nhà trường nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của giáo
dục lịch sử dân tộc. Không chỉ coi lịch sử đơn thuần là môn học mà còn là những
giá trị văn hóa, truyền thống cội nguồn dân tộc mà mỗi người dân phải thấu hiểu
sâu sắc.
Bởi vậy, để đổi mới phương pháp giảng dạy môn lịch sử, cần thay đổi
phương pháp dạy – học từ “đọc – chép” sang dạy – học một cách sáng tạo và có
sức thuyết phục cao đó là phương pháp lấy học sinh làm trung tâm nhằm phát
huy tính sáng tạo, chủ động của học sinh hơn là phương pháp truyền đạt một
chiều.
Làm thế nào để tạo cho học sinh hứng thú học tập môn lịch sử, phát huy

từng nội dung đơn vị kiến thức.
I. 5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp quan sát thực tế
- Phương pháp điều tra khảo sát
- Phương pháp trao đổi với các đồng nghiệp rút kinh nghiệm
và ứng dụng vào quá trình giảng dạy.
II. PHẦN NỘI DUNG.
Đỗ Thị Hải Yến – Trường THCS Lê Văn Tám - Năm học 2014-2015

4


Bài dự thi : “Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS”

II.1. Cơ sở lý luận.
Định hướng chung về đổi mới phương pháp dạy học đã
được quy định trong Luật giáo dục và được cụ thể hóa trong quá
trình xây dựng chương trình và biên

soạn sách giáo khoa Trung học cơ sở. Đó là: “Dạy học theo
phương pháp dạy học tích cực nhằm giúp học sinh phát huy tính
tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả
năng tự học, tinh thần hợp tác, kĩ năng vận dụng kiến thức vào
những tình huống khác trong học tập và thực tiễn”.
Là giáo viên giảng dạy bộ môn lịch sử ở trường Trung học
cơ sở, tôi nhận thấy đây là một vấn đề bổ ích về lý luận cũng như
thực tiễn, nó có ý nghĩa rất lớn đối với việc nâng cao chất lượng
bộ môn, bởi vì đối tượng là học sinh cấp Trung học cơ sở thì
nhận thức, khả năng tư duy tuy có hơn so với các em ở bậc Tiểu
học song vẫn còn nhiều hạn chế. Vì thế, để làm được điều đó thì

đội ngũ giáo viên nhiệt tình, tận tâm trong giảng dạy. Nhiều giáo
viên có thâm niên cao, nhiều kinh nghiệm trong công tác giáo
dục học sinh.
* Về phía học sinh: Phần lớn học sinh chăm ngoan, chất
lượng học tập của học sinh khá đồng đều ở bộ môn và có sự
nâng lên qua các năm.
* Khó khăn
Kiến thức lịch sử bao giờ cũng ở mức độ trừu tượng khá cao,
vì nó không chỉ phản ánh một sự kiện đa dạng riêng rẽ hay một
nhóm sự kiện mà còn phản ánh những hiện tượng phức tạp đa
dạng về mặt kinh tế, xã hội, chính trị…, những quan hệ của con
người với thiên nhiên, của con người với nhau trong quá trình
lao động sản xuất và đấu tranh giai cấp.
Chương trình Lịch sử lớp 7,8,9 còn nặng nề quá sức với học
sinh. Phần lớn học sinh học xong bài này thì quên bài trước. Học
Đỗ Thị Hải Yến – Trường THCS Lê Văn Tám - Năm học 2014-2015

6


Bài dự thi : “Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS”

xong từng bài thì hiểu và nắm được nội dung của bài đó. Nhưng
đến khi tổng hợp kiến thức từng chủ đề, từng chương, từng phần
thì không làm được.
Bên cạnh nguyên nhân khách quan, chất lượng dạy và học
môn lịch sử yếu kém vẫn thuộc về trách nhiệm của những giáo
viên dạy lịch sử. Không có học trò dốt sử, mà chỉ có những
người thầy chưa giỏi về dạy sử. Rõ ràng ở đây, phương pháp và
cách dạy lịch sử của đội ngũ thầy cô dù có sự đổi mới song cũng

b. Thành công và hạn chế
Qua thời gian áp dụng đề tài này trong giảng dạy tôi nhận
thấy học sinh có hứng thú đối với môn học hơn trước, tạo được
không khí học tập tích cực, đa phần các em đã có ý thức tự giác
hơn trong học tập đặc biệt là việc chuẩn bị các tài liệu liên quan
đến bài học. Đối với những học sinh khá, giỏi đã phát triển được
khả năng tìm tòi ham học hỏi của các em.
Tuy nhiên một số học sinh kĩ năng liên hệ vận dụng kiến
thức liên môn còn hạn chế, các em chưa biết cách khai thác các
đơn vị kiến thức bổ trợ của các môn học khác để vận dụng vào
môn lịch sử, chưa thực sự chú trọng đến việc chuẩn bị các tư
liệu liên quan đến bài học.
c. Mặt mạnh và mặt yếu
Giúp giáo viên khắc phục được tình trạng khô cứng trong
dạy học tạo động lực cho học sinh học tập tốt hơn môn học của
mình đồng thời thúc đẩy khả năng sáng tạo tư duy độc lập của
các em

Để chuẩn bị cho việc dạy học vận dụng kiến thức liên
môn đòi hỏi giáo viên phải có vốn kiến thức rộng, phải đầu tư
tìm tòi nghiên cứu tài liệu minh họa cho bài dạy mất nhiều thời
gian và phải có sự chuẩn bị chu đáo cho mọi khâu của tiết học,
Đỗ Thị Hải Yến – Trường THCS Lê Văn Tám - Năm học 2014-2015

8


Bài dự thi : “Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS”

việc vận dụng phải khéo léo, linh hoạt nếu không sẽ không


Bài dự thi : “Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS”

Thứ hai, chương trình sách giáo khoa còn quá nặng nề về
kiến thức, sự kiện, cách thể hiện kiến thức hình ảnh chưa thực sự
sinh động nên không thu hút

được sự quan tâm của các em, hơn thế nữa thời lượng số tiết
dành cho bộ môn chưa tương xứng với khối lượng kiến thức
trong chương trình nên thường thì cả giáo viên và học sinh trong
giờ học phải tăng tốc mới có thể đi hết kiến thức theo yêu cầu
chứ chưa nói đến việc mở rộng và nâng cao kiến thức cho các
em. Trong khi đó các em học sinh còn phải gồng mình lên để
chiến đấu với kiến thức các bộ môn khác nên tâm lí thờ ơ chán
nản đối với bộ môn lịch sử cũng là điều dễ hiểu.
Thứ ba, phương pháp giảng dạy của một số giáo viên lịch
sử vẫn còn thiếu chiều sâu, chưa hấp dẫn đối với học sinh trong
cách truyền tải kiến thức, vẫn còn mang tính nhồi nhét, và người
thầy cũng chưa đủ sức vượt qua rào cản “ môn phụ” nên tâm lí
chán nản không muốn đầu tư nhiều cho tiết dạy nên cũng dễ làm
cho học sinh có tâm lí coi thường môn học này.
Thứ tư, kiến thức lịch sử địa phương chưa được đưa vào
sách giáo khoa mà tài liệu biên soạn thì viết rất khó dạy điều này
cũng khiến cho giáo viên và học sinh ít có sự hiểu biết về địa
phương nơi mình sinh sống.
II.3. Giải pháp, biện pháp
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Lịch sử là những gì trải qua trong quá khứ. Do vậy, bộ môn
cung cấp một lượng kiến thức rất lớn trong khoảng một thời
gian hạn hẹp. Trong thực tế giảng dạy lịch sử là môn học có kiến

và có cảm xúc thực sự đối với các sự kiện lịch sử thì việc vận
dụng kiến thức các bộ môn khác là vô cùng cần thiết bởi nó sẽ
giúp cho bài giảng trở nên sinh động, hấp dẫn và nâng cao hứng
thú học tập của các em.

Đỗ Thị Hải Yến – Trường THCS Lê Văn Tám - Năm học 2014-2015

11


Bài dự thi : “Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS”

Như vậy việc tạo hứng thú học tập là điều kiện cần thiết
để tiến hành giáo dục và giáo dưỡng có kết quả, hình thành thế
giới quan khoa học với học sinh, điều này cần được tiến hành
trên tất cả các mặt nội dung, phương pháp, điều kiện học tập…
bản thân tôi nhận thấy rằng ngoài việc sử dụng các phương tiện
trực quan khi lồng ghép các kiến thức địa lí, văn học trong bài
dạy có tác động rất tốt đến sự chú ý của các em. Trước hết việc
sử dụng ngôn ngữ mượt mà giàu sức biểu cảm , những hình
tượng nghệ thuật gắn liền với nội dung lịch sử không những làm
giảm đi tính khô khan của các sự kiện lịch sử mà còn giúp
không khí giờ học trở nên nhẹ nhàng thoải mái hơn, học sinh sẽ
dễ nhớ và nhớ lâu hơn những kiến thức mà mình thu nhận được.
Có thể thấy lịch sử cũng phân tích các yếu tố của điều
kiện tự nhiên đối với sự phát triển của xã hội loài người trong
từng giai đoạn. Một công cụ trực quan mà cả hai bộ môn này
đều sử dụng đó là bản đồ, đặc biệt là trong các tiết

học về các diễn biến chiến dịch lịch sử hoặc một phong trào

vừa giúp nắm vững kiến thức lịch sử.
Hoặc khi dạy bài 30 Phong trào yêu nước chống Pháp từ đầu
thế kỉ XX đến năm 1918 mục II. 3 Những hoạt động của Nguyễn
Tất Thành sau khi ra đi tìm đường cứu nước. Sau khi dùng bản
đồ hành trình cứu nước để học sinh nắm được những chặng
đường mà Nguyễn Tất Thành đã đi qua, để nhấn mạnh những
gian lao vất vả của Người khi bôn ba ở nước ngoài tôi đã trích
dẫn đoạn thơ sau:
“…Có nhớ chăng gió rét thành Ba lê
Một viên gạch hồng Bác chống lại cả một mùa băng giá
Và sương mù thành Luân Đôn ngươi có nhớ
Giọt mồ hôi Người nhỏ giữa đêm khuya
Đời bồi tàu lênh đênh theo song bể
Người đi hỏi khắp bóngcờ Châu Mĩ, Châu Phi
Những đất tự do những trời nô lệ
Những con đường cách mạng đang tìm đi…”
Đỗ Thị Hải Yến – Trường THCS Lê Văn Tám - Năm học 2014-2015

13


Bài dự thi : “Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS”

( trích Bài Người đi tìm hình của nước – Chế Lan Viên)
VD: Khi dạy bài Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân
Pháp xâm lược kết thúc ( 1953 – 1954) mục II. Cuộc tiến công
chiến lược đông xuân 1953 -1954 và chiến dịch lịch sử Điện
Biên Phủ 1954
Tôi đặt câu hỏi: Mục tiêu và phương hướng chiến lược của ta là
gì?

Ào ào vũ bão
….Nghe trưa nay tháng 5 mùng 7
Trên đầu bay thác lửa hờn căm
Trông bốn mặt lũy hầm sụp đổ
Tướng quân bay lố nhố cờ hàng
Trông chúng ta cờ đỏ sao vàng
Rực đỏ trời đất Điện Biên toàn thắng.
( Hoan hô chiến sĩ Điện Biên)
Không những chỉ mô tả về khí thế của chiến dịch mà còn hướng
cho học sinh đi tìm hiểu nguyên nhân thắng lợi cuộc kháng
chiến hào hung của dân tộc.Tôi nhận thấy rằng các em rất xúc
động về những hình ảnh mà mình thu nhận được, điều này có ý
nghĩa rất lớn trong việc giáo dục tinh thần yêu nước, sự cảm
phục đối với sự cống hiến hy sinh của các thế hệ đi trước cũng
như góp phần nâng cao ý thức bảo vệ quê hương đất nước trong
nhận thức của các em.
Cũng bằng phương pháp trên tôi áp dụng trong bài 19 Khởi
nghĩa Lam Sơn mục III.2 Trận Chi Lăng – Xương Giang ( Lịch
sử lớp 7) khi giảng diễn biến trận Chi Lăng - Xương Giang
thông qua lược đồ tôi trích dẫn đoạn thơ mô tả khí thế tiến công
của quân ta và sự đại bại của quân địch:
“ Ngày 18 trận Chi Lăng, Liễu Thăng thất thế
Ngày 20 trận Mã Yên, Liễu Thăng cụt đầu
Ngày 25 bá tước Lương Minh đại bại tử vong
Ngày 28 thượng thư Lí Khánh cùng kế tự vẫn….
..... Xương Giang, Bình Than máu trôi đỏ nước
Bị ta chặn đánh ở Lê Hoa quân Vân Nam nghi ngờ
khiếp vía mà vỡ mật
Nghe Thăng thua ở Cần Trạm quân Mộc Thạnh xéo lên nhau
chạy để thoát thân…”

như sau:
Bằng kiến thức văn học hãy kể tên những tác phẩm văn học, tác
giả nổi tiếng thời Lê sơ mà em biết? Nội dung tư tưởng chủ yếu
trong văn học thời kì này là gì?
Học sinh dựa vào kiến thức môn văn để trả lời sau đó giáo viên
tiếp tục đặt câu hỏi để học sinh thấy được có những lĩnh vực
Đỗ Thị Hải Yến – Trường THCS Lê Văn Tám - Năm học 2014-2015

16


Bài dự thi : “Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS”

không được đề cập đến trong văn học như kinh tế, tư tưởng, tôn
giáo… từ đó nhận ra sự đa dạng và phong phú trong kiến thức
lịch sử.
Hoặc liên hệ về kiến thức địa lí ta có thể đặt câu hỏi:
Kể tên những thành tựu tiêu biểu về địa lí học thời Lê sơ?

Về nghệ thuật ta có thể sử dụng một số tranh ảnh của bộ môn mĩ
thuật về những thành tựu nghệ thuật thời Lê sơ để minh họa cho
học sinh thấy được sự phát triển rực rõ của nghệ thuật kiến trức
và điêu khắc giai đoạn này.
Dạy bài Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở nước ngoài trong
những năm 1919 -1925 ( Lịch sử lớp 9) vận dụng phương pháp
mô tả, liên tưởng tôi trích dẫn đoạn thơ sau:
“ …Luận cương đến Bác Hồ và Người đã khóc
Lệ Bác Hồ rơi trên chữ LêNin
Bốn bức tường im nghe Bác lật từng trang sách
Tưởng bên ngoài đất nước đợi mong tin

Vận dụng phương pháp so sánh miêu tả trong bài Cao trào
cách mạng tiến tới Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945 mục II.2
Tiến tới tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 ( Lịch sử lớp 9)
tôi nhấn mạnh khí thế bừng bừng như thác đổ của cuộc khởi
nghĩa đang lan rộng khắp các địa phương trong toàn quốc bằng
một đoạn trích:
“ …Đồng cỏ héo đã bùng lên lửa cháy
Nước non ơi hết thảy vùng lên
Bắc, Trung, Nam khắp ba miền
Toàn dân khởi nghĩa chính quyền về tay…”
Học sinh rất chăm chú lắng nghe, khi được gọi lên nhận xét các
em đã khái quát được không khí trong cuộc khởi nghĩa khi liên
tưởng đến những sự kiện mình đang học bằng hình ảnh đồng
thời còn giúp các em thấy và có những đánh giá đúng về vai trò
của quần chúng nhân dân – những người làm nên lịch sử - là
động lực chính đưa cách mạng đi đến thành công rực rỡ,củng cố
nhận thức trong tư tưởng đối với các em.
Đỗ Thị Hải Yến – Trường THCS Lê Văn Tám - Năm học 2014-2015

18


Bài dự thi : “Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS”

Nhìn chung có rất nhiều cách thức vận dụng kiến thức
liên môn trong giảng dạy lịch sử. Ta có thể đưa vào bài giảng
một câu thơ, một trích đoạn để minh họa cho những sự kiện
đang học hoặc cụ thể hóa sự kiện nhằm nêu lên một kết luận
khái quát giúp các em hiểu vấn đề sâu sắc hơn. Hoặc có thể sử
dụng tranh ảnh tư liệu nhằm tạo biểu tượng cụ thể về vấn đề

một câu thơ, một đoạn văn ngắn đúng lúc đúng chỗ thì nó sẽ trở
thành chất xúc tác trong việc khơi dậy hứng thú say mê học tập
của các em. Tuy nhiên giáo viên cũng không nên quá lạm dụng
bởi khi đó sẽ biến giờ học sử thành giờ học văn hoặc địa như
vậy sẽ xa rời mục đích cũng như đặc trưng riêng của bộ môn.
d. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp.
e. Kết quả khảo nghiệm - giá trị khoa học của các vấn đề
nghiên cứu
Khảo sát ba lớp 9A1, 9A2, 9A3 trường THCS Lê Văn Tám qua
năm học:
*Kết quả khi chưa vận dụng kiến thức liên môn - Năm học
2013 - 2014
Lớp

Tổng số HS

Trên 5 điểm

Dưới 5 điểm

9A1

40

32

8

9A2



Dưới 5 điểm
20


Bài dự thi : “Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS”

9A1

38

38

0

9A2

29

26

3

9A3

28

26

2

Bài dự thi : “Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS”

Vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử dù
thực hiện dưới hình thức nào đều nhằm đáp ứng được yêu cầu
mục tiêu của môn học là trang bị những kiến thức đầy đủ về lịch
sử như F. Enghen đã từng khẳng định: “ Đối với chúng ta lịch sử
là tất cả, lịch sử được chúng ta đánh giá cao hơn bất kì thứ gì
khác bởi lịch sử chính là cuộc sống do con người xây dựng nên
trong lao động và trong đấu tranh giai cấp.Nhìn trong lịch sử ta
thấy gương mặt của quá khứ, hình ảnh của hiện tại và hướng đi
của tương lai…”
III.2. Kiến nghị
Nhìn về lâu dài, chúng ta cần thực hiện những biện pháp
đồng bộ từ việc xác lập đúng đắn vai trò, vị trí của môn lịch sử
đến việc quan tâm đào tạo cũng như chăm lo tốt hơn đời sống
của những giáo viên dạy lịch sử cũng như đội ngũ giáo viên nói
chung. Đồng thời đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học
môn lịch sử. Trước mắt, cần nâng cao nhận thức về tầm quan
trọng của môn lịch sử cả trong nhà trường cũng như xã hội.
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ rút ra được từ trong
quá trình vận dụng vào giảng dạy của bản thân cho nên đề tài
này chắc chắn còn nhiều khiếm khuyết. Kính mong quý đồng
nghiệp đóng góp ý kiến để bản thân học hỏi rút kinh nghiệm
Krông Ana, ngày 10 tháng 02 năm 2015
NGƯỜI
VIẾT

Đỗ Thị
Hải Yến
Đỗ Thị Hải Yến – Trường THCS Lê Văn Tám - Năm học 2014-2015

………………………………………………………………………………
……………………..……………………………….

CHỦ TỊCH HỘI
ĐỒNG

CẤP HUYỆN:
………………………………………………………………………..
…………………………..
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………..……………………………..
…………………………………………………………………..
Đỗ Thị Hải Yến – Trường THCS Lê Văn Tám - Năm học 2014-2015

24


Bài dự thi : “Một vài kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử cấp THCS”

………………………………..
………………………………………………………………………………
………………………..
………………………………………………………………………………
………………..

CHỦ TỊCH HỘI
ĐỒNG


Nhờ tải bản gốc

Tài liệu, ebook tham khảo khác

Music ♫

Copyright: Tài liệu đại học © DMCA.com Protection Status