Website: Email : Tel : 0918.775.368
Mục lục
Mục lục
Phần mở đầu
Phần nội dung
Chơng I : Những vấn đề lý luận
I.Bản chất và nội dung của kế hoạch hóa
1.Bản chất của kế hoạch hoá và nền kinh tế thị trờng ở Việt Nam
2.Nội dung của kế hoạch hoá
II.Vai trò của kế hoạch hoá và nền kinh tế thị trờng định hớng Xã hội Chủ nghĩa ở
Việt Nam
1.Sự cần thiết và yêu cầu khách quan cảu việc chuyển đổi cơ chế kinh tế ở nớc ta
2.Những đặc điểm cơ bản của cơ chế thị trờng ở Việt Nam hiện nay
3.Cơ sở lý giải cho sự tồn tại và phát triển của kế hoạch hoá trong nền kinh tế thị
trờng
4.Vai trò của kế hoạch hoá trong nền kinh tế thị trờng theo định hớng Xã hội Chủ
nghĩa
5.Các nguyên nhân thất bại trong kế hoạch hoá
6.Nội dung cần hoàn thiện
Chơng II : Thực trạng đổi mới kế hoạch hoá ở Việt Nam
I.Tình hình thực hiện kế hoạch và phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam trong giai
đoạn 1991 - 2000
1.Xây dựng chiến lợc và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội
2.Xác định trọng tâm của công tác đấu thầu và thẩm định dự án
II.Những vấn đề còn tồn tại trong công tác kế hoạch hoá trong thời gian tới
I.Bối cảnh quốc tế và khu vực
II.Cơ sở lý luận cho việc đổi mới công tác kế hoạch hoá
III.Quan điểm phát triển kinh tế của Đảng trong thời gian tới
IV.Những nội dung tiếp tục cần đổi mới
V.Một số giải pháp để thực hiện nội dung đổi mới
PHần kết luận

vào nền kinh tế để đạt những mục tiêu đã đợc đề ra. Do vậy, để xác định những
vấn đề nghiên cứu cũng nh các giải pháp khuyến nghị cần thực hiện với một phơng
pháp tiếp cận rộng hơn.
Bản chất nội dung của kế hoạch hoá hoàn toàn phụ thuộc vào vai trò của Nhà nớc
trong nền kinh tế thị trờng. Với phơng châm : Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý,
nhân dân làm chủ, cần xác định vai trò của Nhà nớc và vị trí của công tác kế
hoạch hoá và lựa chọn một mô hình kế hoạch hoá thích hợp, chúng ta có thể xác
định những mục tiêu mong muốn trong việc đổi mới kế hoạch hoá.
Để xác định những yêu cầu cụ thể trong việc đổi mới công tác kế hoạch hoá, cần
làm rõ đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi. Cần phân
tích và dự báo tình hình kinh tế - xã hội trong nớc một cách nghiêm túc, từ đó xây
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
dựng kế hoạch phát triển cho kỳ tơng lai. Thực hiện đúng nh vậy thì chúng ta mới
không bị chệch hớng và đa nền kinh tế theo đúng định hớng Xã hội Chủ nghĩa.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Phần nội dung
Chơng i : Những vấn đề lý luận
I.Bản chất và nội dung của kế hoạch hoá
1.Bản chất của kế hoạch hoá trong nền kinh tế thị trờng ở Việt Nam
1.1.Khái niệm về kế hoạch hoá
Việt Nam hiện nay đang trong quá trình chuyển đổi từ một nền kinh tế tập trung
sang nền kinh tế thị trờng. Thực chất của quá trình này là giảm bớt tính mệnh
lệnh, tính tập trung và đồng thời tăng cờng hơn tính thị trờng, tính tự điều chỉnh
của nền kinh tế. Với đặc trng đó, nền kinh tế Việt Nam hiện nay là một nền kinh
tế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc với những sắc thái riêng.
Cơ chế vận hành của nền kinh tế là cơ chế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc
với những sắc thái riêng.
Cơ chế vận hành của nền kinh tế là cơ chế thị trờng có sự điều tiết của Nhà nớc.

hoạch chứa đựng nhiều yếu tố không khả thi. Một kế hoạch đúng, phải là kế hoạch
phản ánh đợc lợi ích của các bên tham gia quan hệ thị trờng.
Mặt khác, thị trờng chỉ có thể giải quyết các vấn đề có tính ngắn hạn, riêng lẻ mà
không thấy đợc các vấn đề lợi ích có tính dài hạn, lâu dài, bền vững. Vì vậy, sử
dụng kế hoạch nh một công cụ để Nhà nớc hớng dẫn thị trờng và điều chỉnh thị tr-
ờng nhằm kết hợp giữa lợi ích ngắn hạn với lợi ích dài hạn, giữa sự phát triển trớc
mắt với sự phát triển bền vững của đất nớc.
- Kế hoạch mang tính định hớng :
Điều này có nghĩa là không sử dụng biện pháp mệnh lệnh hành chính trực tiếp
mà chủ yếu sử dụng các biện pháp gián tiếp để hớng mọi nỗ lực kinh tế quốc dân
vào thực hiện định hớng đó. Vì vậy, hiện nay chúng ta đang tiếp tục đổi mới kế
hoạch hoá theo hớng : kế hoạch hóa Nhà nớc phải quán triệt đờng lối , chủ trơng
của Đảng để đa ra một hệ thống các mục tiêu vĩ mô, xác định tốc độ, cơ cấu các
cân đối lớn, xác định chính sách, giải pháp để dẫn dắt nền kinh tế theo định hớng
kế hoạch.

- Kế hoạch có tính linh hoạt :
Kế hoạch trong nền kinh tế thị trờng không phải là kế hoạch cứng nhắc mà là
một kế hoạch hết sức mềm dẻo, linh hoạt. Điều đó có nghĩa là tuỳ tình hình biến
đổi của thị trờng mà có kế hoạch thích ứng cho phù hợp với yêu cầu thị trờng mà
vẫn đảm bảo đợc mục tiêu của kế hoạch.

1.2.Bản chất của kế hoạch hoá phát triển kinh tế - xã hội
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Bản chất chung của kế hoạch hoá phát triển kinh tế - xã hội là sự tác động có
mục đích của Chính phủ nhằm gây ảnh hởng định hớng và khống chế một số biến
số kinh tế - xã hội chủ yếu nhằm hớng nền kinh tế theo một mục tiêu đã định sẵn.
Xuất phát từ những quan điểm và mục đích chính trị của Chính phủ , kế hoạch
hoá xác định những mục tiêu chính sách liên quan đến sự phát triển trong tơng lai

- Phân tích ảnh hởng của yếu tố chính trị, xã hội đến kinh tế.
2.2.Xây dựng chiến lợc phát triển kinh tế - xã hội
Việc xác định quan điểm, mục tiêu phát triển việc định hớng cơ cấu kinh tế - xã
hội và các chính sách chủ yếu để huy động mọi nguồn lực, mọi yếu tố cả bên
trong và bên ngoài nhằm tạo ra những động lực phát triển là nội dung cốt lõi của
chiến lợc phát triển. Khi đã xác định đợc một chiến lợc phù hợp, công tác quy
hoạch, kế hoạch và hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội sẽ có cơ sở
vững chắc, tạo điều kiện để biến khả năng thành hiện thực. Chiến lợc phát triển
kinh tế - xã hội có nội dung cơ bản sau :
- Xác định các phơng án phát triển kinh tế vĩ mô dài hạn và trung hạn, trong đó
có các chỉ tiêu cơ bản nh tốc độ tăng trởng GDP, định hớng kinh tế đối ngoại, phát
triển xã hội, ...
- Định hớng chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thành phần kinh tế, hợp tác đầu t, ....
đối với toàn bộ nền kinh tế cũng nh các địa bàn trọng điểm và các ngành quan
trọng.
2.3.Xây dụng quy hoạch tổng thể, quy hoạch ngành, quy hoạch vùng
Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển các vùng và
các ngành kinh tế là xây dựng khung vĩ mô về xây dựng và tổ chức không gian,
nhằm cung cấp những căn cứ khoa học cho các cấp để chỉ đạo vĩ mô nền kinh tế
thông qua các kế hoạch, các chơng trình và dự án đầu t, đảm bảo cho nền kinh tế
phát triển nhanh, bền vững và có hiệu quả. Các dự án quy hoạch là những đề tài
khoa học lớn, phối hợp sự cộng tác nghiên cứu của các ngành, các Bộ và các điạ
phơng, nhằm phân tích đúng thực trạng kinh tế - xã hội, các lợi thế của các ngành,
các vùng; trên cơ sở đó đề ra phơng hớng phát triển các ngành, các vùng; trên cơ
sở đó đề ra phơng hớng phát triển các ngành và vùng cho từng giai đoạn nhất định
và xác định những điều kiện cần thiết ( vốn, chính sách, ... ) để thực hiện các quy
hoạch này.
Các quy hoạch phát triển đợc xây dựng dựa trên chiến lợc hớng tới xuất khẩu,
tìm ra và phát huy lợi thế từng vùng và liên kết giữa các vùng, nhằm nâng cao hiệu
quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Các giải pháp thực hiện quy hoạch không

- Hệ thống các chỉ tiêu kế hoạch
+ Giảm các chỉ tiêu mang tính pháp lệnh
+ Tăng các chỉ tiêu kinh tế, chỉ tiêu xã hội và chỉ tiêu lồng ghép của hai chỉ tiêu
kinh tế và xã hội.
- Hệ thống các chính sách vĩ mô điều tiết sự phát triển.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Các chính sách phải là khuôn mẫu cho các đơn vị cấp dới sử dụng và thực hiện.
Cần đảm bảo tính đầy đủ, đơn giản, cụ thể. Bảo đảm sự thống nhất giữa các loại
chính sách với nhau và tính ổn định của các loại chính sách.
Kế hoạch kinh tế hàng năm bao hàm các chính sách linh hoạt, phù hợp với những
thay đổi ở trong và ngoài nớc mà không dự kiến hết trong khi xây dựng kế hoạch 5
năm. Kế hoạch bổ sung và thúc đẩy cho kế hoạch 5 năm thực hiện thành công.
2.5.Xây dựng các chơng trình quốc gia và dự án phát triển
Các chơng trình quốc gia đợc tiến hành đồng thời với việc xây dựng kế hoạch 5
năm và hàng năm.
Chơng trình quốc gia là tập hợp các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ về
kinh tế, xã hội, khoa học và công nghệ, môi trờng, cơ chế, chính sách để tổ chức
thực hiện một hoặc một số mục tiêu đã đợc xác định trong chiến lợc phát triển
kinh tế - xã hội chung của đất nớc. Khi xây dựng một chơng trình quốc gia đòi
hỏi phải xác định rõ các mục tiêu của chơng trình đối với sự phát triển của đất n-
ớc; xác định rõ các giải pháp cần thiết đảm bảo thực thi chơng trình nh giải pháp
về vốn, phơng thức vay và hoàn vốn, nguyên liệu, máy móc, ... ; hiẹu quả của ch-
ơng trình thông qua các chỉ tiêu về lợi ích kinh tế - xã hội đem lại, đối tợng đợc h-
ởng thụ kết quả của toàn bộ chơng trình, ... Các chơng trình quốc gia phải đợc
Chính phủ xem xét và đợc Quốc hội thông qua trớc khi đi vào thực hiện.
Trong qua trình thực hiện chơng trình, nếu cần thay đổi mục tiêu xã hội và điều
kiện cân đối, các cơ quan chức năng sẽ xem xét và điều chỉnh trong thời gian xây
dựng kế hoạch hàng năm và 5 năm. Nếu các vấn đề kinh tế - xã hội cụ thể từng
khu vực từng vùng thì có thể chuyển sang cho các Bộ, ngành, địa phơng để tập

giúp đỡ tận tình của các nớc xã hội chủ nghĩa khác, mô hình kế hoạch hoá đã phát
huy đợc tính u việt của nó. Từ một nền kinh tế lạc hậu và phân tán bằng công cụ
kế hoạch hóa Nhà nớc đã tập trung vào tay mình một lực lợng vật chất quan trọng
về mặt đất đai, tài sản và tiền bạc để ổn định và phát triển kinh tế.
Nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung trong thời kỳ đầu thực hiện ở nớc ta đã
tỏ ra phù hợp, nó tạo ra những bớc chuyển biến quan trọng về mặt kinh tế xã hội.
Đồng thời nó cũng thích hợp với nền kinh tế thời chiến và đóng vai trò quan trọng
trong việc tạo ra chiến thắng vĩ đại của dân tộc. Nó cho phép Đảng và Nhà nớc
huy động ở mức cao nhất sức ngời và sức của cho tiền tuyến.
Nhng sau ngày giải phóng miền Nam, bức tranh về thực trạng kinh tế xã hội
đã thay đổi. Do các quan hệ kinh tế đã thay đổi rất nhiều, việc áp dụng cơ chế
quản lý kinh tế cũ vào điều kiện nền kinh tế đã thay đổi làm xuất hiện nhiều tiêu
cực. Do chủ quan cứng nhắc, không chú ý tới sự phù hợp với nền kinh tế dẫn đến
quản lý không hiệu quả các nguồn tài nguyên sản xuất trong nớc các nguồn lực bị
sử dụng bừa bãi, tài nguyên bị phá hoại, môi trờng ô nhiễm, sản xuất kém hiệu
quả, Nhà nớc thực hiện bao cấp tràn lan, nền kinh tế bị suy thoái nghiêm trọng.
Trớc tình hình đó đặt ra nền kinh tế nớc ta phải đổi mới.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Đại hội VI của Đảng 1986 đã chủ trơng phát triển nền kinh tế nhiều thành
phần và thực hiện chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế từ cơ chế kế hoạch hoá sang
cơ chế hạch toán kinh doanh XHCN. Đến đại hội VII, Đảng ta đã xác định rõ việc
đổi mới cơ chế nớc ta là một tất yếu khách quan và trên thực tế đã diễn ra việc đó,
tức là chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trờng có
sự quản lý của Nhà nớc theo định hớng XHCN. Đây là sự thay đổi về nhận thức rất
quan trọng trong lý luận cũng nh trong thực tế lãnh đạo của Đảng trên mặt trận
kinh tế. Xem xét dới góc độ khoa học thì việc chuyển nền kinh tế với thực tế nớc
ta phù hợp với các quy luật kinh tế và xu thế của thời đại.
2. Những đặc điểm cơ chế thị trờng ở Việt Nam hiện nay.
- Từng bớc thực hiện những quá trình mang tính quy luật của bớc chuyển từ

ờng. Nhà nớc ta tác động vào cơ chế thị trờng bằng những công cụ gián tiếp: pháp
luật, kế hoạch, chính sách, đòn bẩy kinh tế, các lực lợng kinh tế của Nhà nớc. Đặc
biệt, Nhà nớc sử dụng công cụ kế hoạch vĩ mô để quản lý đất nớc để thực hiện các
mục tiêu và chỉ tiêu đề ra. Vai trò can thiệp của Nhà nớc trong việc ổn định và
phát triển nền kinh tế nớc ta có ý nghĩa thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội
của nớc ta hiện nay theo định hớng XNCN.
- Chuyển sang cơ chế thị trờng trên cơ sở sự ổn định chính trị, lấy ổn định
chính trị làm tiền đề và điều kiện cho cải cách kinh tế; mặt khác cũng cần nhận
thức rõ phải đổi mới mạnh mẽ trong lĩnh vực hành chính, trên cơ sở đối mới quản
lý Nhà nớc nâng cao chất lợng, hiệu lực, hiệu quả của quản lý của nó cho phù hợp
với điều kiện kinh tế thị trờng, mà tiếp tục ổn định chính trị, đa cải cách tiến lên
những bớc phát triển mới.
Ngay từ đầu, chúng ta đã khảng định định hớng XHCN là không thay đổi,
tuy nhiên đã có sử dụng các công cụ phổ biến mà chủ nghĩa t bản đã từng sử dụng
nh thị trờng, các quan hệ hàng hoá - tiền tệ, quy luật giá trị, cho mục tiêu của
mình.
Xuất phát từ thực tiễn thị trờng nớc ta đang trong bớc hình thành và phát
triển, còn những yếu tố mất ổn định, từ chỗ nền kinh tế thực chất đã từ lâu là nền
kinh tế nhiều thành phần, nên đã không chủ trơng t nhân hoá tràn lan, mà trái lại,
chủ trơng phát triển kinh tế nhiều thành phần và xây dựng kinh tế quốc doanh
thành thực lực làm chỗ dựa của Nhà nớc ở các khâu và lĩnh vực then chốt để ổn
định và định hớng thị trờng.
Mặc đù còn nhiều thiếu sót và yếu kém, nhất là trong điều hành kinh tế vĩ
mô và gần đây có nạn tham nhũng khá phổ biến trong bộ máy quản lý các cấp, nh-
ng nhìn chung tính ổn định và hoạt động theo đờng hớng đổi mới, tiến lên một
Nhà nớc trong việc đảm bảo các chính sách xây dựng, xử lý hài hoà giữa tăng tr-
ởng kinh tế và cân bằng, ổn định, giữa phát triển kinh tế với thực hiện các chính
sách xã hội và công bằng xã hội .
Phân tích các đặc điểm này cho thấy chúng ta cần tiếp tục thực hiện phơng
châm ổn định để phát triển Nhà nớc ta phải đổi mới hơn nữa, nhận thức rõ vai trò

trò trung gian cần thiết cho quá trình phát triển. Trong điều kiện đó nếu không có
sự can thiệp của Chính phủ thông qua kế hoạch hoá thì những nguồn lực khan
hiếm của nền kinh tế dễ bị phân bổ một cách sai lệch, không đạt hiệu quả kinh tế -
xã hội mong muốn, nhất là cho lợi ích tơng đối dài hạn.
- Xu thế độc quyền ngày càng tăng.
Các nhà độc quyền phát triển kinh tế không theo sự lựa chọn của thị trờng. Do họ
có lợi thế nhất định trong vấn đề sản xuất nào đó nên họ làm cho ngời tiêu dùng
phải chịu những chi phí cao khi tiêu dùng sản phẩm của họ.Vì vậy làm giảm phúc
lợi ròng xã hội.
- Vấn đề ảnh hởng ngoại lai.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Sự lựa chọn của thị trờng khác sự lựa chọn của xã hội. Mục tiêu của các nhà sản
xuất là lợi nhuận, bằng mọi cách để đạt lợi nhuận cao nhng họ không quan tâm tới
ảnh hởng ngoại lai, đặc bệt là ngoại lai tiêu cực do họ gây ra cho môi trờng và xã
hội. Vì vậy, phải có kế hoạch để đa ra các chính sách buộc các nhà sản xuất phải
gắn với bảo vệ môi trờng và lợi ích xã hội.
- Vấn đề cung cấp hàng hoá công cộng, hàng hoá khuyến dụng không đem lại
lợi nhuận hoặc đem lại rất ít, thời gian thu hồi vốn dài nên t nhân không tham gia
vào. Vì vậy buộc Chính phủ phải thực hiện để đem lại phúc lợi xã hội cho nhân
dân.
- Các vấn đề khác nh phân phối, công bằng xã hội, ... thì Nhà nớc phải thực hiện
các chính sách theo lợi ích của xã hội.
Vì vậy, kế hoạch hoá ở nớc ta là cần thiết vì cơ chế thị trờng không đảm bảo các
quyết định của cá nhân sẽ tối u hoá các hoạt động kinh tế theo những mục đích u
tiên của xã hội.
3.3.Khả năng phân bổ nguồn lực khan hiếm.
Các nền kinh tế của các nớc ở thế giới thứ ba rất cần tập trung nguồn lực hạn chế
của mình, đặc biệt là lao động lành nghề và vốn đầu t vào các lĩnh vực sản xuất vật
chất. Do đó những dự án đầu t phải đợc lựa chọn không những trên cơ sở phân tích