Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
A. Đặt vấn đề
I. Cơ sở khoa học
1. Cơ sở lí luận:
Trong hệ thống giáo dục và đào tạo thì giáo dục bậc tiểu học là rất quan trọng.
Trờng tiểu học là nơi con ngời đợc tổ chức học tập một cách chính quy và có tổ
chức nhất. Vào tiểu học, mỗi học sinh đợc tạo cơ hội để tiếp thu giáo dục, ý thức
đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm cũng nh vinh dự với các hoạt động học tập và rèn
luyện. Trong chơng trình tiểu học, cùng với môn toán môn Tiếng việt chiếm khá
nhiều thời gian so với các môn học khác. môn Tiếng việt có nhiệm vụ hình thành
và phát triển cho học sinh các kĩ năng sử dụng tiếng việt để học tập và giao tiếp
trong các môi trờng của lứa tuổi.Thông qua việc dạy học Tiếng việt, góp phần rèn
luyện t duy, cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về xã hội, tự nhiên và
con ngời, về văn hóa, văn học của Việt Nam và nớc ngoài. Bồi dỡng tình yêu Tiếng
việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng việt, góp
phần hình thành con ngời Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Môn Tiếng việt gồm nhiều phân môn khác nhau nh tập đọc, luyện từ và câu, kể
chuyện, tập viết, chính tả, tập làm văn. Song khó hơn cả đối với ngời dạy cũng nh
đối với ngời học là phân môn Tập làm văn.
Tập làm văn là một phân môn rất quan trọng trong chơng trình dạy học tiểu học,
nó không chỉ giúp học sinh hình thành các kĩ năng: Nghe, nói, đọc, viết mà còn rèn
cho học sinh khả năng giao tiếp, quan sát, phân tích tổng hợp và đặc biệt còn hình
thành cho học sinh những phẩm chất tốt đẹp của con ngời mới hiện đại và năng
động. Dạy tập làm văn là dạy học sinh cách nhìn nhận cuộc sống xung quanh trong
thực tế vốn có của nó với cảm xúc thực của các em. Đồng thời cũng dạycác em
cách ghi lại sự nhìn nhận ấy qua các văn bản- còn gọi là đoạn văn, bài văn một
cách chính xác về đối tợng, về ngữ pháp Tiếng việt.
Tập làm văn lớp 5 gồm nhiều nội dung, một trong những nội dung chính của ch-
ơng trình tập làm văn 5 là văn miêu tả. Tả cảnh là một kiểu bài khó vì học sinh
không có khả năng quan sát tinh tế, không cảm nhận đợc vẻ đẹp của cảnh hay
những thay đổi của cảnh, không biết dựa vào cảm xúc của mình để làm cảnh đó trở

1. Đối tợng
- Học sinh lớp 5A năm học 2009-2010
- Học sinh lớp 5A năm học 2010-2011
- Học sinh lớp 5B năm học 2010-2011
Giang Thị Lý Trờng Tiểu học Mễ Sở
2
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
2. Phạm vi nghiên cứu:
- Trờng tiểu học Mễ Sở
IV. Kế hoạch nghiên cứu.
- Năm học 2009- 2010,đầu năm học 2010-2011 khảo sát, điều tra thực trạng
giảng dạy và học tập.
- Từ cuối năm học 2009-2010 đến năm học 2010-2011 tìm hiểu và đề ra
những biện pháp khắc phục và áp dụng vào thực tế giảng dạy.
- Cuối học kì I năm học 2010-2011, tổng kết đánh giá và rút kinh nghiệm.
V. Phơng pháp nghiên cứu.
1. Phơng pháp nghiên cứu lí luận
- Đọc các tài liệu giáo dục có liên quan đến tâm lí học sinh, tài liệu, sách giáo
khoa liên quan đến nội dung nghiên cứu.
- Đọc và tìm hiêu về một số phơng pháp dạy Tiếng việt, các tài liệu Bồi dỡng
học sinh giỏi môn tiếng việt.
2. Phơng pháp điều tra, quan sát.
- Phỏng vấn học sinh các vấn đề có liên quan.
- Đọc và phân tích các bài văn của học sinh.
- Trao đổi về phơng pháp dạy với các giáo viên trong khối .
3. Phơng pháp tổng kết kinh nghiệm.
4. Phơng pháp thực nghiệm s phạm.
VI. Thời gian hoàn thành
Việc nghiên cứu tìm ra một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 làm tốt bài văn tả
cảnh đợc hoàn thành vào cuối học kì I năm học 2010-2011.

4
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
yếu là đoạn văn. Do đó, với mỗi cảnh học sinh ít đợc viết hoàn thiện một bài văn
hoàn chỉnh ngay trên lớp để thầy cô và bạn bè trực tiếp góp ý.
2. Ngời học (về phía học sinh)
- Học sinh cha có hứng thú viết văn đặc biệt là văn miêu tả
- Khi làm văn, học sinh miêu tả hời hợt, chung chung không là nổi bật đợc cảnh
đang tả
- Bài văn học sinh làm thờng vay mợn ý tình của ngời khác, các em thờng sao chép
những bài văn mẫu thành bài văn của mình không kể đầu bài quy định nh thế nào.
Với cách làm ấy các em không cần biết đối tợng cần miêu tả gì, không chú ý tới
đặc điểm nổi bật tạo nên nét riêng của cảnh, cũng nh không có cảm xúc về nó.
- Học sinh cha có ý thức quan sát đối tợng miêu tả và ghi chép những điều quan sát
đợc một cách cụ thể và chi tiết.
- Học sinh tiểu học vốn sống, vốn kiến thức và những rung cảm trớc cái đẹp còn
hạn chế nên cha thổi đợc vào cảnh cáI hồn để cảnh miêu tả trở nên sinh động, ấn t-
ợng hơn.
- Học sinh cha có phơng pháp làm văn cụ thể, việc tiếp thu kiến thức làm văn đến
vận dụng kiến thức đó cha chủ động và linh hoạt.
- Kĩ năng vận dụng các từ ngữ gợi hình, gợi tả và các biện pháp nghệ thuật tu từ
còn lúng túng.
b. Ngời dạy
- Giáo viên chỉ có một con đờng duy nhất là hình thành các hiểu biết về lí thuyết,
thể loại văn, kĩ năng làm văn Đó là qua phân tích các bài văn mẫu với lý thuyết
khô khan, khó hiểu.
- Giáo viên cha chủ động, sáng tạo trong dạy học, cha gây hứng thú cho học sinh
khi học văn.
- Một số giáo viên còn mắc bệnh thành tích trong dạy học. Để đối phó với việc học
sinh làm kém và đảm bảo chất lợng khi kiểm tra, thi cử nhiều cô giáo, thầy
giáo cho học sinh học thuộc (làm sẵn) một số bài văn mẫu để các em khi gặp đầu

nói riêng.
Việc cung cấp cho học sinh phơng pháp làm văn miêu tả nói chung và tả cảnh
nói riêng giúp học sinh có con đờng đi đến bài văn đúng hớng, không bị sai lệch về
cả nội dung và hình thức.
- Học sinh cần nắm đợc 4 yêu cầu khi làm văn miêu tả:
+ Cụ thể hóa sự vật (tả cái gì?)
Giang Thị Lý Trờng Tiểu học Mễ Sở
6
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
Ví dụ : Tả dòng sông thì tập trung tả dòng sông, không miên man tả sâu cảnh cánh
đồng nằm bên cạnh dòng sông, hay cảnh trời mây vào thời điểm đó cho dù các sự
vật đó cũng có liên quan.
+ Cá thể hóa sự vật (tả nh thế nào?) : Tả cảnh nào thì ngời đọc hình dung
cảnh đó chứ không bị lẫn lộn với cảnh khác.
Ví dụ : Tả cảnh dòng sông thì phải tả chủ yếu những yêu tố liên quan không thể
tách rời nh: Nớc, sóng, thuyền bè, bờ sông
+ Mục đích hóa sự vật (tả với mục đích gì)
Ví dụ : Tả dòng sông với mục đích đó là tả lại một cảnh đẹp rất đáng tự hào của ng-
ời dân quê hơng.
+ Cảm xúc hóa sự vật (tả với t tởng, tình cảm, thái độ ra sao?)
Ví dụ : Tả dòng sông với niềm tự hào, với sự ngỡng mộ về một vẻ đẹp nên thơ
- Cung cấp cho học sinh các bớc làm văn miêu tả.
+ Bớc 1: Tìm hiểu đề
+ Bớc 2: Quan sát tìm ý
+ Bớc 3: Sắp xếp ý (lập dàn ý)
+ Bớc 4: Viết bài hoàn chỉnh
+ Bớc 5: Kiểm tra lại bài.

Tuy rằng hiện nay Sách giáo khoa không còn những tiết riêng cho Tìm hiểu đề,
quan sát tìm ý nhng qua mỗi đề văn giáo viên phải hớng dẫn học sinh làm theo các

Miêu tả
Cảnh đẹp
Không gian Thời gian Đặc điểm
Nơi em ở
Một mùa trong
năm
Một cảnh
Sau khi trả lời đúng các câu hỏi trên , học sinh thực hành gạch chân trực tiếp trên
đề bài.
Đề bài: Hãy miêu tả một cảnh đẹp nơi em ở vào một mùa trong năm.
* B ớc 2: B ớc quan sát và tìm ý
- Tầm quan trọng: Là bớc quyết định thành công của bài văn, học sinh muốn
viết đợc bài văn hay, sống động phải có đợc sự quan sát trực tiếp đối tợng miêu tả
và phải có sự ghi chép tỉ mỉ, chi tiết những đặc điểm mình miêu tả.
- Cách thực hiện: Giáo viên cần hớng dẫn học sinh quan sát trực tiếp đối tợng
miêu tả nhiều lần và bằng nhiều giác quan khác nhau nh thị giác, thính giác, vị
giác, khứu giác, xúc giác nhằm giúp các em nhận biết về cảnh đầy đủ và chính
xác hơn.
* Luyện kĩ năng quan sát:
Muốn quan sát có hiệu quả, quan sát phải có tính mục đích, ngời quan sát phải
có cách nghĩ, cách cảm của riêng mình. Quan sát để làm văn nhằm phản ánh một
Giang Thị Lý Trờng Tiểu học Mễ Sở
8
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
đối tợng cụ thể , vừa chi tiết, vừa có tính khái quát . Qua chi tiết , ngời đọc phải
thấy đợc bản chất của sự việc. Vì vậy quan sát phải có lựa chọn. Nếu yêu cầu các
chi tiết cụ thể nhng đó không phải là những chi tiết rời rạc, tản mạn, mang tính chất
liệt kê. Chi tiết không cần nhiều mà phải chọn lọc, phải tinh. Đó là những chi tiết
lột đợc các thần của cảnh. Khi quan sát, cần sử dụng đồng thời nhiều giác quan và
điều quan trọng là phải quan sát bằng tấm lòng. Mục đích quan sát sẽ quy định đối

Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
Đắng sau
Đằng trớc
Quan sát theo thời gian ( Thời điểm )
Sáng
Tra
Chiều
Tối
Xuân
Hạ
Thu
Đông
Ma. nắng
Ví dụ: Khi tả dòng sông quê hơng
Học sinh quan sát và hoàn thành bảng quan sát nh sau:
Mắt thấy
(Thị giác)
- Sông rộng mênh mông, trải dài
- Thuyền bè đi lại trên sông tấp nập
- Sóng nhấp nhô
- Bờ bên phải: bãi ngô xanh biêng biếc
- Bờ bên trái: Bãi cát trải dài, trắng xoá
- Mặt trời, mặt trăng soi báng xuống mặt nớc
- Mặt sông loang loáng. lấp lánh
- Lũ trẻ bơi lội tung tăng
- ánh đèn hai bên bờ tạo thành vết sáng loang loáng.
Tai nghe
( Thính giác)
- Sóng vỗ rì rào, soàn soạt
- Bãi ngô bên bờ rì rầm, xào xạc

hai bên bờ.
- Lũ trẻ tắm sông tha hồ lặn ngụp.
- Làn nớc mát rợi ôm ấp lũ trẻ.
- Đoàn thuyền no bụng cá nối đuôi nhau cập bến.
Tối
- Trăng lên, ánh trăng toả xuống mặt sông.
- Mặt sông nh trải rộng mênh mông, bàng bạc một
màu.
- ánh đèn hai bên bờ tạo thành vệt sáng ung linh.
- Tiếng gõ lanh canh của thuyền đánh cá đêm, tiếng
hát của ng dân là dòng sông thêm đẹp, thêm sinh
động.
Xuân
Giang Thị Lý Trờng Tiểu học Mễ Sở
11
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
Hạ
- Sông cạn nớc làm hai bên bờ lộ trơ những tảng đá kè
bờ nằm ngổn ngang.
Thu
- Nớc sông dâng cao, mấp mé bờ.
- Sóng cuồn cuộn xô vào bờ soàn soạt.
Đông
Ma. nắng
- Trời nắng, mặt sông lấp lánh nh đợc dát vàng.
Nói tóm lại, giáo viên lu ý cho học sinh khi quan sát một số điểm sau:
+ Khi quan sát học sinh phải nhìn ngắm cảnh trớc mặt.
+ Học sinh phải quan sát nhiều lần, quan sát tỉ mỉ ở nhiều góc độ , nhiều khía
cạnh ở thời gian, địa điểm khác nhau.
+ Khi quan sát học sinh phải tìm ra những nét chính, trọng tâm của cảnh, sẵn sàng

+ Tối:
Ta cũng có thể chọn trình tự không gian nh:
+ Nhìn từ xa:
+ Trên mặt sông:
+ Bờ bên trái:
+ Bờ bên phải:
+ Bến sông:
Lập dàn ý.
Do nội dung chơng trình trong sách giáo khoa phân bố thì học sinh luyện viết
các đoạn văn tả cảnh rất nhiều. Những bài văn tả cảnh hoàn chỉnh chỉ yêu cầu thực
hiện trong các tiết kiểm tra. Chính vì thế, tôi đa dàn ý chung cho một bài văn tả
cảnh, và cả dàn ý cho một đoạn văn tả cảnh để học sinh dựa vào đó viết.
+ Dàn ý chung cho một bài văn tả cảnh cụ thể nh sau
Bố cục Dàn bài
1. Mở bài
- Giới thiệu cảnh định tả
2. Thân bài
* Tả bao
quát :
Giang Thị Lý Trờng Tiểu học Mễ Sở
13
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
* Tả chi tiết:
+ Tả từng bộ phận của cảnh ( Nếu lựa chọn trình tự không gian)
+ Tả cảnh theo sự thay đổi của thời gian ( nếu lựa chọn theo
trình tự không gian.)
* L u ý : - Có thể kết hợp cả hai trình tự.
- Lồng ghép tình cảm , cảm xúc và nhận xét đánh giá
về cảnh trong quá trình miêu tả.
- Kết hợp tả hoạt động của ngời song chỉ lớt qua để

- Dòng sông nh di lụa đào vắt qua đồng bằng Bắc bộ
- Mặt sông gợn lên những con sóng nhẹ.
- Bờ bên phải là bãi ngô xanh mớt ngả đầu vào nhau rì
rầm trò chuyện.
- Bờ bên tráilà bãi cát trắng trải dài mênh mông.
- Thuyền trở ngời , chở than, thuyền đánh cá tấp nập
qua lại nh mắc cửi.
- Tiếng cời nói, tiếng động cơ xe nhộn nhịp bến đò
ngang.
+ Buổi tra:
- Khi mặt trời giận dữ ném những tia nắng chói chang
xuống mặt sông khoác chiếc áo dát vàng lấp lánh.
- Nớc sông đỏ ngầu, sóng lao vào bờ soàn soạt.
- Dòng sông hừng hực , hăm hở chảy về xuôi.
+ Buổi chiều:
- Sông lại hiền hoà nh ngời mẹ.
- Sóng rì rào ca hát
- Làn nớc trong mát
- Lũ trẻ tha hồ lặn ngụp vui đùa.
- Cuối chiều, đoàn thuyền no bụng cá trở về cập bến.
+ Buổi tối :
- Dới sánh trăng bàng bạc, dòng sông nh trải rộng
mênh mông.
- ánh sáng hai bên bờ tạo thánh những vệt sáng lấp
loáng làm dòng sông trở lên lung linh hơn.
- Tiếng lanh canh của thuyền đánh cá, tiếng hò của ng
dân làm sông về đêm thêm rộn rã hơn mà đẹp hơn,
nên thơ hơn.
3. Kết bài
- Dòng sông cứ cần mẫn chảy mãi, bồi đắp cho đất đai màu

- Lũ sơn ca, hoạ mi ngủ đêm trên cành đang bay nhảy, cất
tiếng hát véo von chào buổi sáng.
+ Góc bên phải:
- Mấy anh ớt đỏ gầy leo kheo đã tỉnh giấc.
- Anh ngả nghiêng vặn mình trong gió
+ Cuối vờn:
- Mẹ con bác chuối lục đục gọi nhau dậy tập thể dục.
- Những cánh tay to bản giơ cao phần phật trong gió
- Mấy đứa chuối con thấy chuối mẹ tập vỗ tay reo vui làm
chút sơng cuối cùng rơi vội xuống đất.
3. Kết bài
- Nhìn cảnh khu vờn vào buổi sáng mới thấy đợc vẻ đẹp và
sức sống mãnh liệt của cây cối nơi đây.
Lu ý: Mỗi một ô của dàn bài chi tiết sẽ tạo thành một đoạn văn khi làm bài. Tuy
vậy, tùy vào nội dung và khả năng mà các em có thể điều chỉnh thêm, bớt số đoạn
cho phù hợp.
B ớc 4: Tạo bài văn
Đây là giai đoạn quan trọng nhất và cũng là khâu khó nhất, đòi hỏi học sinh
phải linh hoạt vận dụng nhiều kiến thức để làm. Học sinh phải biết:
Giang Thị Lý Trờng Tiểu học Mễ Sở
16
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
+ Dùng từ, đặt câu, dựng đoạn
+ Vận dụng phong cách ngôn ngữ văn bản
+ Bám sát dàn bài để viết thành bài văn hoàn chỉnh.
Muốn học sinh làm tốt bớc này, giáo viên cần hớng dẫn học sinh thực hiện
theo các yêu cầu sau:
a. Dùng từ .
- Dùng từ phải đảm bảo độ chính xác, đồng thời biểu hiện đợc t tởng , tình
cảm một cách rõ ràng.

Câu hỏi tu từ
- Bạn có biết cảnh đẹp mà ngời dân quê em rất đỗi tự hào
là cảnh gì không? Đó chính là dòng sông Hồng quanh năm
đỏ nặng phù sa đấy!
- Điệp ngữ :
- Điệp câu :
- Ma nhảy trên mái tôn, ma ngã xuống mặt sân, ma đâm ào
vào bụi cây.
- Đẹp quá! Đẹp quá! Thật không uổng phí một đêm thức
trắng ngắm cảnh trăng khuya.
Đảo ngữ
- Phất phơ trên cành/ những nụ hoa xuân.
VN CN
- So sánh
- Mặt trời nh quả bóng tròn, đỏ hồng treo lơ lửng trên bầu
trời.
- Nhân hoá
- Nàng Xuân xinh đẹp mang những sắc màu lộng lẫy khoác
lên cỏ cây, hoa lá.
+ Học sinh phải phân biệt đợc câu văn kể với câu văn tả để khi viết sẽ sử dụng các
câu văn miêu tả tránh dùng câu kể khiến ngời đọc có cảm giác nh ngời viết đang kể
lể dài dòng về cnh
- Câu văn kể chỉ nêu một thông báo cho ngời đọc, ngời nghe.
- Câu văn tả là câu văn phối hợp nhiều yếu tố ( Các kiểu câu, các loại câu, các
biện pháp tu từ về câu, các từ gợi tả, gợi cảm )để ngời đọc, ngời nghe có thể
cảm thấy đợc hình ảnh, màu sắc, âm thanh, cảm xúc của cảnh đó.
Ví dụ:
Câu văn kể Câu văn tả
- Mặt trời toả nắng xuống mặt đất.
- Ông mặt trời vén màn mây trắng, toả

bầu trời mờ đục, cao thăm thẳm.Những vì sao nh ngàn vạn hạt
kim cơng lấp lánh tô điểm cho chiếc áo đêm thêm lộng lẫy. ánh
trăng vàng đổ xuống mái nhà, lồng trong kẽ lá, chảy xuống
nhành cây, tràn ngập khắp con đờng trắng xoá. Khoảng sân đầy
ắp trăng, cánh đồng trăng mênh mông. Dới ánh trăng, dòng
sông lấp lánh nh đợc dát bạc. Ôi, đêm trăng mới đẹp làm sao !
Giang Thị Lý Trờng Tiểu học Mễ Sở
19
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
Song hành
+ Tả luôn các đặc điểm của đối tợng tả, có thể mỗi đặc điểm
đợc tả bằng một hoặc hai câu.
+ Ví dụ: Nàng hồng xúng xính trong bộ áo đỏ thắm, nàng cúc
tng bừng trong chiếc váy màu vàng rực rỡtất cả đang toả h-
ơng thơm ngát. cây cam mang trên mình những trái cam căng
tròn, đỏ ối lúc lỉu trên cành. Mẹ con bác chuối vui vẻ dang
cánh tay to bản phần phật trong gió. Mấy hàng rau cải khiêm
tốn nằm sát mặt đất xoè những chiếc lá xanh non mơn mởn thi
vơn nhau vơn lên đón nắng mai
Tổng phân
hợp
+ Câu đầu đoạn và câu cuối đoạn nêu nhận xét, đánh giá về
đối tợng tả. Các câu còn lại miêu tả chi tiết đặc điểm của đối
tợng.
+ Ví dụ : Dòng sông vào đêm trăng thật đẹp và nên thơ. Dới
ánh trăng và lớp sơng bàng bạc, dòng sông nh đợc trảI rộng
mênh mông. mặt sông nh đợc dát bạc. ánh đèn hai bên tạo
thành những vệt sáng lấp loáng làm sông trở nên lung linh
hơn. Văng vẳng đâu đây tiếng lanh canh của thuyền đánh cá
đêm, tiếng hò của ng dân. Lúc này , dòng sông bồng bềnh ,

lá.cánh hoa đỏ thắm mịn màng, khum khum úp sát vào nhau.Nàng Cúc cũng thay
cho mình bộ váy vàng rực rỡ để chờ đón anh ong bớc đến chơi.Các nàng thi nhau
toả hơng làm cả một khoảng không gian thơm mát.
Cuối vờn, mẹ con bác chuối lục đục gọi nhau dậy tập thể dục.Những cánh tay to
bản giơ cao phần phật trong gió. Mấy đứa chuối con thấy chuối mẹ tập vỗ tay reo
vui làm chút sơng cuối cùng rơi vội xuống đất.
+ Quan hệ thời gian
Buổi sáng, dòng sông nh dải lụa đào vắt qua đồng bằng Bắc bộ. Mặt sông gợn
lên những con sóng nhẹ.Bờ bên phải là bãi ngô xanh mớt ngả đầu vào nhau rì rầm
trò chuyện.Bờ bên trái là bãi cát trắng trải dài mênh mông. Thuyền chở ngời , chở
than, thuyền đánh cá tấp nập qua lại nh mắc cửi. Tiếng cời nói, tiếng động cơ xe
nhộn nhịp bến đò ngang.
Buổi tra, khi mặt trời giận dữ ném những tia nắng chói chang xuống mặt sông
khoác chiếc áo dát vàng lấp lánh.Nớc sông đỏ ngầu, sóng lao vào bờ soàn soạt.
Giang Thị Lý Trờng Tiểu học Mễ Sở
21
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
Dòng sông hừng hực , hăm hở chảy về xuôi.
- Ngoài ra quan hệ giữa các đoạn văn có thể là quan hệ giữa ý chính và ý diễn
giải, giữa ý cụ thể với ý tổng kết
B ớc 5: Kiểm tra lại toàn bộ bài văn.
Kiểm tra lại toàn bộ bài văn là bớc quan trọng nhng thực tế đây là bớc mà
nhiều giáo viên bỏ qua hoặc nếu có thực hiện thì chỉ lớt qua gọi là có. Sauk hi
vieets xong bài văn, sau khi nhận bài chấm của cô nhiều em không biết mình viết
không đợc ở chỗ nào, lỗi sai ở đâu, không hay ở đâu.
* Tác dụng: Đây là bớc rất cần thiết, nó giúp ngời viết sửa chữa những lỗi sai khi
viết văn nh: lỗi chính tả, cách dùng từ, đặt câu, tạo đoạn, dấu câu, cách trình bày và
đặc biệt là nhận biết đợc mình đã làm đúng yêu cầu đề bài cha và bổ sung nội dung
còn thiếu.
Bớc kiểm tra này có thể tự học sinh kiểm tra sau khi viết xong bài ( ở nháp , ở


Sửa:

Dùng từ
Từ gợi tả
- Từ cha chính xác, cha hay:
- Sửa:
BPTT về từ
- Số lợng nhiều hay ít, hay cha, chính xác cha:
- Sửa:
Giang Thị Lý Trờng Tiểu học Mễ Sở
22
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
Chính tả
- Lỗi:
- Sửa:
Lỗi đặt câu Sửa
Câu tả sai ngữ pháp
Câu kể sai ngữ pháp hoặc cha hay
Biện pháp tu từ về câu dùng sai
Liên kết câu cha chính xác
Dấu câu dùng sai
Dựng đoạn Sửa
Tách đoạn cha hợp lí
Liên kết đoạn cha chính xác
Cấu trúc đoạn không rõ ràng
Hình thức đoạn văn ( thụt đầu dòng)
2. Hớng dẫn học sinh một số thủ pháp làm văn miêu tả con vật
2.1 . Chọn đối t ợng tả.
+ Thực tế, chơng trình sách giáo khoa, một số đề thi , đề tự luyện văn tả cảnh th-

+ Một dòng sông: Vì quê hơng mình có dòng sông Hồng chảy qua và đã có nhiều
lần quan sát khi đi chơI, đI hộinên cũng có những hiểu biết nhất định.
+ Một hồ nớc: Thờng xuyên quan sát .
B ớc 4. Dự đoán những thuận lợi, khó khăn khi quan sát, sắp xếp ý, trình tự tả, sử
dụng ngôn từ khi miêu tả
+ Một vùng biển, một con suối : Không thể quan sát kĩ cảnh nên dùng từ ngữ miêu
tả sẽ khó chính xác, nhận định về cảnh bị sai lệnh
+ Một dòng sông: Do đợc quan sát các bộ phận có liên quan nh: mặt sông, hai bên
bờ, bến nớc nên có kiến thức về sông, về sự thay đổi của nó; lựa chọn tình tự
miêu tả nào cũng thấy phù hợp; có thể sử dụng nhiều từ ngữ gợi tả, gợi cảm, gợi
hình, các từ láy và các biện pháp tu từ.
+ Một hồ nớc: Cũng dễ quan sát, sắp xếp ý có thể theo trình tự không gian, thời
gian nhng việc sử dụng ngôn từ khi miêu tả để tạo ra nét đẹp riêng của hồ không
dễ.
B ớc 5 : Quyết định chọn dòng sông làm đối tợng cụ thể để miêu tả.
Giang Thị Lý Trờng Tiểu học Mễ Sở
24
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
2.2 . Xây dựng mở bài trong bài văn tả cảnh
+ Thực tế: Trong chơng trình dạy tập làm văn lớp 5 cũng có hớng dẫn học sinh mở
bài khi miêu tả cảnh nh: Mở bài gián tiếp và trực tiếp. Tuy nhiên học sinh mới hiểu
phần lí thuyết mà cha biết cách làm thế nào cho hay cho sinh động và ở hai kiểu
mở bài đó có những cách mở bài nào. Đây chính là nguyên nhân khiến cho các em
vô cùng lúng túng và mất nhiều thời gian để suy nghĩ trong khi đã sẵn sàng viết
phần thân bài.
+ Tác dụng: Mở bài là phần đầu tiên, vị trí của nó bao giờ cũng nằm ở phần đầu
bài, là phần trớc nhất đến với ngời đọc, gây cho ngời đọc cảm giác, ấn tợng về bài
viết, tạo ra âm hửơng chung cho toàn bài.
- Phần này có vai trò và tầm quan trọng khá đặc biết vì một mở bài gọn gàng , hấp
dẫn sẽ tạo đợc hứng thú cho ngời đọc và báo hiệu một nội dung tốt.