A. LÍ DO VIẾT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tư tưởng yêu nước là một sợi chỉ đỏ xuyên suốt qua toàn bộ lịch sử của
đất nước Việt Nam, là thước đo giá trị tinh thần của từng con người, từng công
dân trước cộng đồng. Yêu nước trở thành một lẽ sống, một triết lý xã hội và
nhân sinh của con người Việt Nam, nó thấm nhuần trong máu thịt của từng con
người hình thành nên truyền thống vẻ vang của dân tộc. Nhờ đó mà từ bao đời
nay, từ thế hệ này nối tiếp thế hệ khác đã chiến đấu không tiếc xương máu của
mình để đập tan biết bao lũ xâm lăng tàn bạo, giữ vững nền độc lập cho dân
tộc, xây dựng đất nước ngày càng vững mạnh.
Đất nước ta có được độc lập, tự do và thống nhất toàn vẹn lãnh thổ như
ngày hôm nay chính là nhờ sự phát huy tinh thần yêu nước của biết bao tấm
gương anh hùng cách mạng đã đổ máu và ngã xuống. Họ là những con người
bình thường nhưng với tấm lòng yêu quê hương đất nước sâu sắc họ đã làm
được những việc rất phi thường trong những điều kiện khó khăn hầu như
không thể khắc phục được. Sự âm thầm chịu đựng, hy sinh thầm lặng của họ
cho Tổ quốc trở thành những hình tượng, những tấm gương cao đẹp cho biết
bao thế hệ noi theo. Đó là nguồn sức mạnh tinh thần mà chúng ta cần phải có.
Ngày nay, trong sự nghiệp đổi mới của đất nước dưới sự lãnh đạo của
Đảng đang diễn ra trong một bối cảnh quốc tế vô cùng phức tạp và đầy thử
thách. Trước yêu cầu của lịch sử, tinh thần yêu nước, chủ nghĩa yêu nước của
1
dân tộc cần được phát huy mạnh mẽ hơn nữa. Yêu nước phải thống nhất với
yêu chủ nghĩa xã hội làm một. Trong công cuộc đổi mới đó, thế hệ trẻ đóng
một vai trò hết sức quan trọng. Họ là lực lượng nòng cốt, là động lực thúc đẩy
sự phát triển của đất nước. Vì vậy, bồi dưỡng và giáo dục lòng yêu nước cho
thế hệ trẻ là một việc làm cần thiết và quan trọng.
Thực hiện điều đó, Đảng và Nhà nước ta đã ra sức giáo dục lòng yêu
nước cho tuổi trẻ ngay từ khi còn trên ghế nhà trường. Nhiệm vụ này được đặt
lên vai của đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy các môn, trong đó phải kể đến
vai trò quan trọng của môn GDCD. Trong nhiều năm qua, việc giáo lòng yêu
nước thông qua giảng dạy môn GDCD thực sự đã được đội ngũ giáo viên dạy

bộ. Họ là lớp người đại biểu cho tương lai của dân tộc.
Học sinh THPT là một bộ phận của thanh niên còn đang được giáo dục
trong nhà trường, là một bộ phận dân cư trẻ tuổi được xã hội quan tâm, chăm
sóc, đào tạo một cách có mục đích, có nội dung, có hệ thống cơ bản để trở
thành lực lượng lao động và quản lý xã hội trong tương lai. Các em chính là lực
lượng to lớn đóng góp sức lực và trí tuệ cho sự thành công sự nghiệp công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Thời kỳ đổi mới, thời kỳ xây dựng cơ sở vật
chất kỹ thuật cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước phụ thuộc rất nhiều
vào tầm hiểu biết, khả năng sáng tạo và ý thức bền bĩ phấn đấu của nhân tố con
người trên mọi lĩnh vực. Học sinh THPT là những người được đào tạo, chuẩn
bị hành trang trở thành những nhà khoa học, nghệ sĩ, sĩ quan, giáo viên, công
nhân Các em chính là đội dự bị, là nguồn lực chủ chốt, là một bộ phận đội
4
ngũ trí thức góp phần tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước trong tương lai. Sự phát triển lâu dài của xã hội phụ thuộc rất nhiều vào
lứa tuổi này. Tại Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 Ban chấp hành Trung ương
Đảng (khoá VII) đã nêu “Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất
nước bước vào thế kỷ XXI có xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không,
cách mạng Việt Nam có vững bước trên con đường xã hội chủ nghĩa hay không
phần lớn tuỳ thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện
thanh niên”.
Tóm lại, trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thanh niên - học
sinh THPT là những thế hệ trẻ có một vai trò, vị trí hết sức quan trọng. Đặc
biệt là trong thời đại ngày nay để có nguồn lực đủ sức nắm vững thời cơ, vượt
qua thử thách, đẩy lùi nguy cơ, đưa đất nước tiến lên trong thời kỳ mới thì
Đảng và toàn dân ta cần phải chăm lo bồi dưỡng, đào tạo thế hệ trẻ thành
những con người vừa hồng vừa chuyên xứng đáng là người làm chủ tương lai
của nước nhà.
2. Ý nghĩa của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, thanh niên
Từ nhận thức vị trí, vai trò của học sinh, thanh niên ở trên. Một điều dễ

thúc mọi người vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, cần cù chăm chỉ trong học
tập, nâng cao trình độ mọi mặt biến tư tưởng nhận thức thành hành động cách
mạng, thành ý chí quyết tâm mãnh liệt vững vàng vượt qua mọi thử thách,
hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ độc lập, toàn vẹn lãnh thổ.
• Giáo dục yêu nước nhằm cho thế hệ trẻ để họ thấy được nổi nhục của
một dân tộc nghèo nàn, lạc hậu từ đó quyết tâm xây dựng một đất nước giàu
mạnh.
Như vậy giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thế hệ trẻ có ý nghĩa là nhằm
phát huy nội lực, phát huy tối đa nhân tố con người mà trước hết là tiềm năng
và nội lực tinh thần tồn tại ở mỗi con người. Giáo dục chủ nghĩa yêu nước sẽ
làm cho thế hệ trẻ luôn ở trong trạng thái hiện hữu của những tiềm năng, những
nội lực tinh thần tích cực nhất của dân tộc. Và chính điều này đóng một vai trò
quan trọng góp phần tạo nên sức mạnh chính trị - tinh thần của đất nước trong
công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
II. Sử dụng tấm gương cách mạng để giáo dục lòng yêu nước cho học
trong giảng dạy bài 14 “Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc” môn GDCD lớp 10
7
1. Cơ sở tâm lí của học sinh để vận dụng vấn đề trên
Các Mác đã từng nói: Để cho tác động mang lại một kết quả nào đó thì
cần phải biết được thứ vật liệu mà ta sẽ tác động vào nó. Ý kiến này của Các
Mác đúng đối với công tác giáo dục đạo đức cho học sinh nói chung và vào
giáo dục lòng yêu nước cho học sinh nói riêng.
Chúng ta biết rằng học sinh THPT là thời kì đầu của tuổi thanh niên,
đây là giai đoạn cuối của cả một thời kì bồi dưỡng kiến thức văn hoá chung, đã
khiến cho thanh niên phải nghĩ đến tiền đồ của mình, đến việc chuẩn bị bước
vào đời. Tuổi thanh niên mới lớn là thời kì dồi dào thể lực và trí lực, là thời kì
thích tìm cái mới trong học tập và lao động, lứa tuổi trong sáng, đầy ước mơ,
khát vọng, nhiệt tình và giàu lòng quả cảm Vì vậy mà tại Đại hội lần thứ IX
-2001 của Đảng ta đã nêu rõ “Đối với thế hệ trẻ, chăm lo, giáo dục, bồi dưỡng,

của mình có nhận định “Điều quan trọng nhất trong việc giáo dục chủ nghĩa
9
yêu nước cho thế hệ trẻ là sự gương mẫu của thế hệ đi trước. Vấn đề này có ý
nghĩa hàng đầu.Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng là một gương tiêu biểu
trong lịch sử dân tộc ta, đặc biệt là trong thế kỉ XXI này. “Dáng đứng Việt
Nam” chính là dáng đứng của anh bộ đội cụ Hồ. Sự hy sinh, khí phách hào
hùng của các thế hệ chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Nam chính là tấm gương
sáng có ý nghĩa lớn trong việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước”. Theo Hồ Chí
Minh lấy gương người tốt, việc tốt để giáo dục là một biện pháp có ý nghĩa lớn,
thiết thực để giáo dục cho thanh niên vươn tới cái tốt, cái đẹp, cái cao cả. Theo
Người, phương pháp này phù hợp với dân tộc, phù hợp với tâm lí thanh niên
học sinh vốn coi trọng thực tế: “Một tấm gương sáng còn hơn một trăm bài
diễn thuyết”. Nhà giáo dục học nổi tiếng người Nga V.A.Xu-khôm-lin-xki khi
giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ nước mình ông cũng đã lấy những hình
tượng sáng ngời như V.I.Lênin, A-lech-xan-đrơ, Ma-tơ-rô-xôp làm mẫu mực
lí tưởng để giáo dục cho thế hệ trẻ
Từ những cơ sở nói trên có thể cho chúng ta khẳng định rằng việc giáo
dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh thông qua việc vận dụng các hình tượng
tấm gương cách mạng sẽ mang lại những hiệu quả cao.
2. Thực tế vận dụng tấm gương cách mạng vào việc giáo dục lòng yêu
nước cho học sinh trong giảng dạy bài 14 môn GDCD lớp 10 ở trường
THPH Quảng xương 4.
10
Để nắm được thực trạng và ý nghĩa to lớn của việc vân dụng hình tượng
tấm gương cách mạng vào giáo dục lòng yêu nước cho học sinh THPT trong
giảng dạy môn GDCD, người làm SKKN đã trực tiếp quan sát, tìm hiểu và tiến
hành điều tra xã hội học đối với học sinh Trường THPT Quảng xương 4 ở 4 lớp
10I, 10E, 10G, 10M. Qua xử lý số liệu thu được tôi đã thu được kết quả như
sau:
Thứ nhất là về mức độ nhận thức và hiểu biết của học sinh về hình

nhiệm của mình đới với Tổ quốc. Tuy nhiên bên cạnh đó còn một số học sinh
đang còn mơ hồ chưa rõ ràng trước lí tưởng của mình. Thực tế đó đặt ra một
nhu cầu mà những người làm công tác giáo dục cần phải giải quyết.
Thứ hai cách thức tiếp cận của học sinh về các hình tượng tấm gương
cách mạng
12
Đứng trước nhận thức và nhu cầu cần thiết của việc hiểu biết các hình
tượng tấm gương cách mạng như trên thì học sinh của chúng ta đã có cách thức
tiếp cận và mức độ hiểu biết như thế nào?
Thật đáng buồn khi hỏi về các em hiểu biết nhiều về nhân vật nào thì có
đến 45% trả lời là các ca sĩ, 15,8% là diễn viên điện ảnh, 8,3% là người mẫu
thời trang trong khi đó hiểu biết về các tấm gương cách mạng chỉ có 30%, một
con số thật đáng lo ngại, nhưng điều này cũng thật dễ hiểu để lí giải nó. Ngày
nay, qua các phương tiện thông tin đại chúng ở bất cứ loại nào, nơi nào, lúc nào
ta cũng dễ dàng bắt gặp những hình ảnh về các ca sĩ, về những người mẫu thời
trang, những diễn viên điện ảnh với những hình ảnh bắt mắt.Hình thức và
cách diễn đạt truyền tải đến các bạn trẻ đều hấp dẫn hơn những câu chuyện về
truyền thống lịch sử, về các hình tượng tấm gương cách mạng. Chính điều này
dẫn đến kết quả là các em học sinh thường hiểu biết các ca sĩ, diễn viên nhiều
hơn là những tấm gương cách mạng và những anh hùng chiến sĩ. Đây là một
trong những vấn đề nhức nhối của xã hội đối với thế hệ trẻ của chúng ta.
Thứ ba thực trạng vận dụng hình tượng tấm gương cách mạng vào việc
giáo dục lòng yêu nước cho học sinh THPT trong giảng dạy môn GDCD.
Điều 23 của luật giáo dục của nước ta đã chỉ rõ “mục tiêu của giáo dục
phổ thông là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất,
thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt
Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân chuẩn bị cho
13
học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc”.Là một môn khoa học xã hội, cùng với tất cả môn học khác

môn học và hiểu biết vấn đề còn đơn giản, mù mờ.
3. Sử dụng tấm gương cách mạng để giáo dục lòng yêu nước cho học trong
giảng dạy bài 14 “Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”
môn GDCD lớp 10
Mục đích của việc giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong chương
trình giảng dạy GDCD ở trường THPT chủ yếu là nhằm giúp học sinh hiểu
được thế nào là lòng yêu nước, những biểu hiện của lòng yêu nước trong giai
đoạn hiện nay và trách nhiệm của học sinh đối với sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc.
15
Sử dụng hình tượng tấm gương cách mạng vào việc giáo dục lòng yêu
nước cho học sinh THPT được khai thác ở những nội dung chủ yếu sau:
Thứ nhất, giáo dục lòng yêu thương bố mẹ, anh em, gia đình, bà
con, đồng bào, nòi giống, dân tộc
Để giáo dục nội dung này giáo viên có thể lấy tấm gương Ngô Mây.
Ngô Mây sinh ra và lớn lên trong một gia đình nghèo khổ, cha anh mất từ khi
anh còn rất nhỏ. Anh rất yêu thương mẹ vì vậy anh luôn gánh vác tất cả mọi
công việc đồng áng thay cha giúp mẹ. Năm 1945, khi nghe tin giặc Pháp chuẩn
bị xâm chiếm làng quê Cát Chánh của mình, anh đã viết một quyết tâm thư
nguyện ôm bom đợi giặc đến nộp mạng ngay trận đụng độ đầu tiên. Trước khi
đi anh đã viết lại những dòng thật xúc động gửi lại mẹ: “Tóc má đã bạc trắng,
con của má sẽ làm tiếng nổ lớn chôn vùi lũ cướp nước để má được sống tự do
trong tuổi già ”cuối thư anh hỏi má: “Má ơi, má có vui không má”.Như vậy,
xuất phát từ lòng yêu thương người mẹ già vô bờ bến, lòng yêu thương bà con,
cô bác mà anh đã anh dũng ôm bom giết giặc và đã hy sinh khi tuổi đời còn rất
trẻ. Hoặc giáo viên có thể kể những tấm gương như Cao Xuân Quế , Hoàng Thị
Ái , Trần Thị Vệ Qua hình tượng tấm gương này chúng ta giúp học sinh hiểu
được lòng yêu thương bố mẹ, anh chị em, bà con, là một trong những tình
cảm đầu tiên, là nguồn sống hình thành nên hạt nhân lòng yêu nước.
Thứ hai, giáo dục lòng yêu làng xóm, quê hương, đất nước.

đồng chí là Nguyễn Văn Cừ và đồng chí Lê Duẩn, đồng chí Hiếu đã nhận thay
hai đồng chí đó tất cả các tài liệu bị bắt để chịu hết mọi cực hình tra tấn của
giặc để tránh tổn hại cho Đảng. Mấy tháng trời nằm trong nhà tù với chế độ
khắc nghiệt phải ở trần truồng, ăn uống cơ cực lại bị giặc tra tấn dã man, đồng
chí Hiếu bị ho lao. Anh em trong tù xin cho đồng chí được bộ áo quân để mặc.
Một hôm đồng chí đã nói với đồng chí Lê Duẩn: “Tôi không sống được nữa.
Tôi đang cố nghĩ cách làm gì có lợi cho Đảng mà nghĩ mãi không ra. Giờ chỉ
còn cách là đưa bộ quần áo này cho đồng chí mặc mà hoạt động cho Đảng.”
Nghe thế, đồng chí Lê Duẩn vô cùng cảm động và không đồng tình nhưng
đồng chí Hiếu đã khóc nức nở: “ Đồng chí không cho tôi làm nhiệm vụ với
Đảng sao?”. Hôm sau đồng chí Hiếu đã hy sinh. Trong giờ phút cuối cùng của
cuộc đời mình, sắp mất cái quý nhất là sự sống mà đồng chí Hiếu vẫn nghĩ đến
Đảng, đến đất nước. Hay như tấm gương anh hùng Cù Chính Lan. Trong trận
18
đánh Gô Tô năm 1952 khi tham gia cắt hàng rào, Cù Chính Lan bị trúng đạn
văng mất một cách tay nhưng anh vẫn tham gia đánh lô cốt thứ nhất. Đến lô cốt
thứ hai, anh bị gãy cánh tay kia, đồng đội đề nghị anh ra, nhưng anh nói:
“Mình còn chân vẫn còn đánh giặc được.” Rồi trước bão lửa, anh tiếp tục bị
đạn cưa tiếp một chân, cứu thương đặt anh lên cáng, anh lăn xuống đất nói:
“Tôi còn mồm còn chỉ huy chiến đấu được” rồi anh hô to : “Hạ đồn to, các
đồng chí ơi!”.Triệt hạ đồn, anh lịm dần và hy sinh trên tay các đồng chí. Giáo
viên có thể kể rất nhiều về tấm gương để giáo dục nội dung này như chị Võ Thị
Sáu, anh Nguyễn Văn Trỗi, Lê Thị Hồng Gấm, Trần Thị Lý Để thông qua
những tấm gương này giáo dục cho học sinh tinh thần dũng cảm không chùn
bước trước mọi khó khăn gian khổ, sẵn sàng hiến dâng cuộc đời mình vì sự
nghiệp của cách mạng, vì hạnh phúc của nhân dân. Đây chính là tư tưởng, là
nội dung cốt lõi của chủ nghĩa yêu nước.
Thứ tư, giáo dục tinh thần lao động cần cù, sáng tạo để xây dựng
đất nước ngày càng giàu đẹp.
Giáo viên có thể kể về tấm gương GS-TSKH Nguyễn Văn Trương là

vệ Tổ quốc.
Để giáo dục nội dung này, giáo viên có thể kể về các tấm gương như
thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký mặc dù bị liệt hai tay nhưng với sự kiên trì, bền bĩ
và cần cù mà Nguyễn Ngọc Ký chiến thắng được số phận và giờ đây đã trở
thành một trong những nhà giáo ưu tú có những đóng góp cho đất nước. Theo
gương Nguyễn Ngọc Ký ngày nay cũng có nhiều tấm gương xuất hiện trên đất
nước ta như: Em Nguyễn Minh Phú , Đào Viết Anh , Nguyễn Văn Bảy, Hiệp sỹ
thông tin Nguyễn Công Hùng.
Để cho việc sử dụng hình tượng tấm gương cách mạng ở trên mang lại
hiệu quả cao, trong quá trình giảng dạy bài 14 giáo viên cần phải có kế hoạch
chọn lọc các tấm gương để kể vì thời gian ngắn và cần kết hợp các phương
pháp: phương pháp kể chuyện, phương pháp trực quan bằng cách cho học sinh
xem phim, tranh ảnh Hình tượng tấm gương cách mạng ở nước ta rất nhiều
nhưng trong một lượng thời gian có hạn giáo viên không thể cung cấp hết các
tấm gương được vì vậy có thể trước khi học bài này giáo viên có thể cho học
sinh sưu tầm một số hình tượng tấm gương cách mạng ở địa phương của mình
hoặc những tấm gương mà học sinh biết. Ngoài ra giáo viên có thể tổ chức học
21
sinh sưu tầm tranh ảnh về các hình tượng tấm gương cách mạng theo nội dung
của bài học, thi kể chuyện về các tấm gương thông qua giờ học hoặc bài thực
hành ở tiết ngoại khóa Điều này sẽ giúp giáo viên và học sinh hứng thú và
chủ động hơn trong việc tìm hiểu bài học, sự tác động đó sẽ mang lại hiệu quả
cao hơn.
Như vậy, từ những tấm gương người thực việc thực đó giáo viên sẽ giúp
học sinh hình thành được ý thức và tình cảm về quê hương, đất nước của mình
và các em sẽ tự nhận thấy được trách nhiệm của mình đối với công cuộc xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc.
3. Kết quả đạt được
Sau khi dạy xong bài này, tôi đã tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm
kiểm chứng tính hiệu quả của bài dạy bằng một câu hỏi kiểm tra 7 phút ở 2 lớp

SL
%
SL
%
SL
%
10E, 10I
77 HS
25 32 34 44
18 24 0 0
10G, 10M
83 HS
18 22 27 32
28 34 10 12
23
C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
I. KẾT LUẬN
Chủ nghĩa yêu nước là tài sản tinh thần quý báu của dân tộc, là một
trong những nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Vì vậy,
cần phải làm tốt công tác giáo dục lòng yêu nước cho toàn dân, đặc biệt cho
tuổi trẻ học đường để góp phần hình thành và bồi dưỡng ý thức dân tộc nhằm
tạo nên sức mạnh nội lực của Việt Nam, để thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây
dựng dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, đưa đất nước
Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm Châu, để Việt Nam hội nhập mà
không hoà tan, giữ gìn bản sắc văn hoá của dân tộc.
Việc giáo dục lòng yêu nước của dân tộc là vấn đề không bao giờ cũ mà
cần phải tiến hành thường xuyên liên tục, cần phải giáo dục nhiều, giáo dục
mãi, không ngừng đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục với nhiều hình
thức phong phú, đa dạng. Trong đó, cần phải chú ý quan tâm hơn nữa việc vận
dụng tấm gương cách mạng để làm bật dậy từ trong sâu xa nhất của mỗi con