QUẢN LÝ DI SẢN
KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ
ĐỀ TÀI: NHÀ THỜ ĐÁ PHÁT
DIỆM
Nhà thờ đá Phát Diệm 1
Vị trí :
Là một quần thể các nhà thờ
Công giáo rộng khoảng 22 ha,
nằm tại thị trấn Phát Diệm,
huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình,
phía Đông giáp xã Kim Chính,
phía Tây giáp xã Lưu Phương
còn phía Nam và Bắc giáp xã
Thượng Kiệm, cách trung tâm
thành phố Ninh Bình 30km về
phía Đông Nam ,cách Hà Nội
khoảng 120 km về hướng
Nam.Đây là một công trình lớn,
là nhà thờ chính tòa trung tâm
của giáo phận Phát Diệm rộng lớn ở phía bắc Việt Nam.
Nhà thờ được xây dựng toàn bằng đá và gỗ.

Quá trình lịch sử
1. Ý tưởng và quyết định thực hiện :
Quần thể kiến trúc này được xây dựng bởi Linh mục
Phêrô Trần Lục (còn gọi là Cụ Sáu - Linh mục ở giáo phận
Phát Diệm từ năm 1865) và các giáo dân Công giáo trong
hơn 30 năm.
Cha Trần-Lục đã nuôi ý định thực hiện công trình này từ
năm 1866. Khi Đạo Công Giáo được tự do.Cha Trần Lục -

cao 9 thước. Cửa chính nhà thờ này được chạm trổ
rất đẹp và được đưa sang triển lãm bên Paris. Ngoài
ra chúng ta phải kể tới các nhà thờ khác cũng được
lần lượt xây cất, như nhà thờ kính thánh Giuse, nhà
Nhà thờ đá Phát Diệm 3
thờ kính thánh Phêrô, nhà thờ kính thánh Gioan Tiền
Hô hay kính thánh Rocô, rồi Phương-Đình với tháp
chuông; và ba hang đá.
• Năm 1891, xây Nhà thờ kính Đức Mẹ đất thánh Mân
Côi, cũng gọi là Nhà Thờ Lớn, và bây giờ là Nhà Thờ
chính tòa Phát-Diệm. Nhà thờ được xây cất theo kiểu
á đông, pha kiểu gô-tích. Để làm cho nền được vững
chắc, người ta phải chôn xuống nhiều cây tre và đổ
xuống thật nhiều đá. Nhà thờ dài 74 thước, cao 16
thước và rộng ngang 21 thước. Có 48 cột gỗ lim lớn,
trong đó 16 cây cột ở giữa có chu vi mỗi cột là 2
thước 35, cao 11 thước và nặng 7 tấn. Trên mỗi cột
có khắc tên Đức Mẹ và tên Thánh Cả Giuse. Nhà thờ
có 9 gian ; gian cung thánh, gian kiệu và 7 gian khác.
Mái ngói hai tầng.
• Công trình xây cất cuối cùng là Phương-Đình, ở
trước Nhà Thờ Lớn. Đây là công trình kiến trúc theo
kiểu á đông và dựa theo quan điểm thần học : nhà
vuông với kích thước gần bằng nhau : chiều ngang
24m, sâu 17m và cao 25 m; mái cong, 4 tháp chuông
khác ở bốn góc, tháp ở giữa cao 25 thước 65 . Cách
xếp đặt này có tính cách thần học, vì phương đình là
con đướng đẫn vào yết kiến các thần. Trên là lầu
chuông, với quả chuông nặng gần hai tấn do Giáo xứ
Phát-Diệm dâng cúng với hàng chữ ghi "Phát-Diệm

bằng đá phiến, lớn nhất là tầng dưới cùng được xây
dựng bằng đá xanh. Trên 4 đỉnh tháp có 4 pho tượng
tượng bốn vị Thánh Sử. Giữa Phương Ðình đặt một
sập làm bằng đá nguyên khối. Tầng thứ hai của
Phương Ðình treo một trống lớn. Tầng ba treo một
quả chuông cao 1,4m, đường kính 1,1m, nặng gần
2000 kg, quả chuông lớn ở Phương Ðình được đúc
vào năm 1890. Một tiếng chuông vang xa được ví
như cả 3 tỉnh (Nam Định, Ninh Bình và Thanh Hóa)
nghe thấy.
Nhà thờ đá Phát Diệm 6
• Nhà thờ lớn : Nhà
thờ chính được xây
dựng năm 1891 với
tên chính thức là
Nhà thờ Đức Mẹ
Mân Côi, nay là
nhà thờ Chính tòa
của vị Giám mục
Phát Diệm. Nhà
thờ lớn dài 74m,
rộng 21m, cao
15m, có bốn mái
và có năm lối vào
dưới các vòm đá
được chạm trổ.
Trong nhà thờ có 6 hàng cột gỗ lim (48 cột) nguyên
khối, hai hàng cột giữa cao tới 11m, chu vi 2,35m,
mỗi cột nặng khoảng 10 tấn. Gian thượng của thánh
đường có một bàn thờ lớn làm bằng một phiến đá

• Các hang đá nhân tạo : ở phía bắc khu nhà thờ Phát
Diệm có 3 hang đá cách nhau khoảng 100m được
tạo bằng những khối đá lớn nhỏ khác nhau giữ
nguyên dáng vẻ tự nhiên. Trong đó, hang Lộ Ðức
(nguyên thủy tên là Vườn Gethsemane) là đẹp nhất.
Trên các hang đá đều có các tượng lớn.
• Phần nội thất bên trong nhà thờ Phát Diệm lối kiến
trúc mái vòm trống trúc kiên cố vững chãi pha trộn
với hệ thống kết cấu khung cột, kèo và xà mang của
kiến trúc đình, chùa Bắc bộ Việt cũng tạo nên nét
Nhà thờ đá Phát Diệm 8
riêng biệt cho nhà thờ Phát Diệm với các nhà thờ
khác. Nhìn vào kiến trúc thánh đường bên trong nhà
thờ lớn thờ chúa Giêsu, có thể thấy trần nhà thờ
được xây cao mở rộng, nhưng ở đây những cột
mảnh bằng chất liệu bê tông quen thuộc của kiến
trúc Gothich đã được thay bằng hệ thống cột, kèo và
xà ngang (6 hàng cột gỗ lim (48 cột) nguyên khối,
hai hàng cột giữa cao 11m, chu vi 2,35m, mỗi cột
nặng khoảng 10 tấn) không kém phần vững trãi.
Không gian bên trong không thoáng đãng và rộng
rãi so với những nhà thờ khác nhưng lại gần gũi đối
với người việt.
Quần thể nhà thờ đá Phát Diệm là 1 công trình di sản đặc
biệt đã được xây dựng từ những năm cuối thế kỷ 19.Với
thời gian, các phiến đá vẫn vững chắc nhưng các cột gỗ đã
bắt đầu xuống cấp và phải thay thế nhiều.Vì vậy,từ 1997-
1999,đã nhận được sự góp sức,ủng hộ từ phía giáo dân để
trùng tu,tôn tạo toàn thể thánh đường. Năm 1998, nhà thờ
lớn Phát Diệm được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa.

tư duy sáng tạo khoa học đã làm kỳ vĩ hơn không gian kiến
trúc truyền thống, đảm bảo được tính chất thân thuộc và
linh thiêng của một không gian tín ngưỡng dân tộc.Với vật
liệu và kết cấu cổ truyền, kiến trúc Nhà thờ chính cũng như
các nhà thờ các Thánh và cả Phương-Đình đều mang đậm
nét dáng dấp các đình chùa cổ Nước ta, dáng dấp kiến trúc
truyền thống Việt-Nam, có sự kết hợp ăn ý các mô-típ kiến
trúc gô-tích tôn giáo Phương Tây. Đó có lẽ là sự giao thoa
tuyệt vời giữa văn hóa Đông Tây và cũng là minh chứng
Nhà thờ đá Phát Diệm 10
cho sự uyển chuyển trong việc tiếp cận những điều mới của
người Việt Nam.
Người dân đang ngày càng nhận thức đúng đắn giá trị, ý
nghĩa của di tích đối với đời sống xã hội, nên di tích càng
ngày càng được mọi người quan tâm.Trong tương lai,nơi
đây sẽ là một trong những điểm tham quan hấp dẫn của
Ninh Bình.
Nhà thờ đá Phát Diệm 11