TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANHBÁO CÁO HỌC PHẦN
HỆ SINH THÁI
Đề cương nghiên cứu:
PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG VÀ BIỆN PHÁP BẢO TỒN
HỆ SINH THÁI ĐỘNG VẬT
Ở VƯỜN QUỐC GIA U MINH THƯỢNG
Giáo viên hướng dẫn Nhóm sinh viên thực hiện: 12 – ST6
TS. NGÔ THỊ DIỄM TRANG NGUYỄN PHƯƠNG DUNG B1309251
LÂM TẤN ĐẠT B1309259
NGUYỄN THỊ DIỄM MY B1309289
TRƯƠNG THÚY NHI B1309302
HỒ PHƯƠNG THẢO B1309327
Cần Thơ, 1/2015
1
MỤC LỤC
I. GIỚI THIỆU
II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1 Vai trò chức năng của hệ sinh thái động vật
2 Hiện trạng sử dụng
3 Ý kiến của nhà kinh tế về hậu quả của vấn đề suy giảm nguồn tài nguyên động
vật
IV. KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
I. GIỚI THIỆU
Nguồn tài nguyên động vật hoang dã đang phân bố trên khắp các lục địa chưa được sự ấp
ủ, chăm sóc, bảo tồn của con người, mặc dù chính các giống, loài hoang dã này đã từng
U Minh Thượng nói riêng gây ra một số hệ lụy của tình trạng mất cân bằng sinh thái tác
động tiêu cực đến con người gây khan hiếm nguồn tài nguyên phát triển kinh tế bền vững
và phục vụ nghiên cứu khoa học . Nghiên cứu được tiến hành nhằm góp phần đánh giá
hiện trạng, bổ sung dẫn liệu và đề xuất giải pháp bảo tồn các loài động vật đặc biệt là
những loài quý hiếm ở vườn quốc gia U Minh Thượng
II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Thu thập tài liệu hình ảnh từ nguồn internet và các bài viết có liên quan
- Phương pháp tổng hợp, qui nạp
III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1 Vai trò chức năng của hệ sinh thái động vật
Vườn quốc gia U Minh Thượng thuộc địa phận xã An Minh- huyện An Minh và xã
Minh Thuận huyện Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang, nằm ở tọa độ 9031’-9039’ N, 105003’
– 105007’E, được thành lập theo Quyết định ngày 8/7/2002 của Ủy ban Nhân dân tỉnh
Kiên Giang trên cơ sở Quyết định số 11/2002/QĐ-TTg ngày 14/01/2002 của Thủ tướng
Chính phủ về việc chuyển hạng Khu Bảo tồn thiên nhiên U Minh Thượng thành Vườn
Quốc gia U Minh Thượng Đây là Vườn di sản ASEAN thứ 5 của Việt Nam và là Vườn di
sản ASEAN đầu tiên về đất than bùn của khu vực. Trong đó, 4 vườn di sản được công
nhận trước đây là Hoàng Liên (Lào Cai), Ba Bể (Bắc Kạn), Chư Mom Ray (Kon Tum) và
Kon Ka Kinh (Gia Lai).
Vườn Quốc Gia U Minh Thượng với hệ động vật phong phú đa dạng phục vụ đắc lực
cho công tác bảo tồn thiên nhiên cũng như nghiên cứu khoa học. Trong hệ sinh thái tự
nhiên cũng như trong đời sống xã hội, động vật đóng một vai trò quan trọng, có tác dụng
cân bằng sinh thái và là nguồn lương thực, thực phẩm cho đời sống con người. Tùy đặc
tính từng loài động vật mà mức độ ảnh hưởng trên có sự khác nhau nhưng xét về tổng thể,
vai trò hay nói đúng hơn là quyền lợi của động vật cần được nhìn nhận, đánh giá đúng
trong phát triển bền vững ở Việt Nam.
Các vấn đề bảo vệ môi trường (trong đó có quyền lợi động vật) được Liên Hợp quốc
quan tâm và cân nhắc phương án xây dựng khung phát triển sau năm 2015 với các nội
dung chính là nông nghiệp bền vững và an ninh lương thực, sức khỏe cộng đồng, hạn hán,
sa mạc hóa và suy thoái, sản xuất và tiêu dùng bền vững. Trong các nội dung trên, có thể
Già đẫy nhỏ (leptoptilos javanicus) là loài chim quý xuất
hiện tại rừng tràm U Minh. Loài chim này có ngoại hình
khá giống một cụ gà khắc khổ, với dáng đứng gù gù, cái
đầu hói lơ thơ “tóc”, da mặt nhăn nheo lấm tấm đồi
mồi. Chúng thường làm tổ theo tập đoàn ở những cây to
cao gần nước, đẻ 2 lứa, mỗi lứa đẻ trung bình 4 trứng
vào tháng 11 đến đầu năm sau
Cầy vòi đốm (Paradoxurus hermaphroditus) là một trong những loài thú tiêu biểu của
Vườn quốc gia U Minh Thượng. Chúng có thước cỡ con mèo, toàn thân dài khoảng 85–
110 cm; đuôi dài 40–56 cm. Chúng là loại động vật ăn tạp, giỏi leo
trèo, kiếm ăn về đêm, nguồn thức ăn chủ yếu là các loại quả chín.
Loài vật này có các tuyến xạ phía dưới đuôi, có thể phun ra các chất
bài tiết độc hại để chống lại kẻ thù
Nặng tới 1kg, dơi ngựa lớn (Pteropus
vampyrus Linnaeus) là một loài dơi khổng lồ
tập trung nhiều tại U Minh Thượng. Loài dơi
này sống thành đàn lớn trên cành cây ở rừng
ngập mặn, ban ngày treo mình ngủ trên cành
cây, ban đêm bay những quãng đường dài để
tìm thức ăn. Thức ăn chủ yếu của loài này là
quả hoặc mật hoa như chôm chôm, xoài, sầu
riêng Chúng là tác nhân thụ phấn hoa của
nhiều loài cây rừng và cây ăn quả.
Ếch giun (Ichthyophis bannanica) là một loài vật kỳ lạ thuộc bộ ếch nhái không
chân. Chúng có hình dáng giống hệt giun nhưng lớn hơn, thân dài từ 10 – 38cm, có mắt
như hai chấm đen, mõm tương đối nhọn và có
hàm rõ. Những con lưỡng cư này sống chui
luồn trong đất ở độ sâu 20 - 30cm, ăn giun đất,
đẻ trứng ở gần chỗ có nước, mỗi lứa chừng 30
Chúng sống tại các đầm nước mặn và đất
ngập nước ngọt như Bangladesh,Myanma,Ấn
Độ Thái Lan, Việt Nam …. Với chiếc vuốt
chân bé đặc trưng
2 Rái Cá Lông Mũi (Letra Sumatrana) hay “ Rái Cá Vuốt” được xếp vào Sách Đỏ
Việt Nam 2007 mức EN và NĐ/2006/NĐ-CP nhóm IB. Chúng là một trong những
loài thú quí hiếm trên thế giới hiện nay chỉ tìm thấy ở Thái Lan và Việt Nam .
Trước năm 2000 loài này bị cho là đã tuyệt chủng ở nước ta ,sau này một số tài
liệu ghi nhận loài này được tìm thấy ở VQG U Minh Thượng.
Rái cá lông mũi (Lutra sumatrana) là một trong những loài rái cá hiếm nhất thế giới.
Chúng có thân hình dài, mềm dẻo, màng bơi da trần phủ hết ngón, tai có nắp che lỗ tai,
lông màu nâu sẫm, sẫm đen, móng vuốt rất dài nhọn, sắc. Chúng sống thành đàn dưới 10
con, đào hang làm tổ trong các bờ đất, ụ đất cao, cửa hang thường thông ngầm dưới
nước, hoạt động vào sáng sớm, chiều tối và ban đêm, thức ăn chủ yếu của chúng là cá,
sau đến các loài khác như cua, ốc, thằn lằn, rắn, ếch nhái
3 Cầy Giông Đốm Lớn( Viverra Megaspila Byth) –“
Cáo Ngựa” thuộc nhóm IB trong NĐ/2006/NĐ-CP
và mức độ VU trong Sách Đỏ Việt Nam 2007. Loài động vật này có thể sống ở
nhiều sinh cảnh khác nau tuy nhiên tại đây còn với số lượng ít thậm chí là rất nhỏ
cần có biện pháp duy trì và bảo vệ
4 Mèo Cá( Prionailurus Viverrinus Bennett)- “ Cáo Sộc” . Đây là loài thú quí hiếm
trên phạm vi toàn quốc được ghi nhận trong Sách Đỏ Việt Nam mức EN và nhóm
IB trong NĐ32/2006/ NĐ-CP. Số lượng loài này rất phổ biến ở VQG U Minh
Thượng và được ghi nhận là quần thể Mèo Cá lớn nhất tại Việt Nam
Mèo cá (Prionailurus viverrinus) có hình thể rất giống
mèo rừng nhưng có kích thước lớn hơn. Điểm đặc trưng
trong tập tính của loài mèo này là chúng ưa thích sống
gần môi trường nước, bơi lội giỏi, săn cá, cua, ốc,
chuột, chim… làm thức ăn. Chúng làm tổ trong các hốc
đất đá, bụi rậm, hốc cây… Thời gian mang thai khoảng
Một số lượng lớn các loài động vật hoang dã như voi, tê giác bị săn bắn đến mức số lượng
chẳng còn lại là bao nhiêu trên khắp thế giới. Nếu những hành động săn bắn trái phép này
còn tiếp diễn thì một ngày nào đó chẳng có voi, tê giác hoặc rùa.
Nâng cao nhận thức và hiểu biết của con người về môi trường tự nhiên cũng là việc làm
thiết thực. Các khóa học đạo đức cho học sinh, chương trình đào tạo về sinh thái học và
quản lý đa dạng sinh học sẽ khiến xã hội nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của môi
trường, ngăn chặn hành vi trái pháp luật.
Kết nối cộng đồng có lẽ là cách hữu hiệu nhất để bảo vệ các loài động vật có nguy cơ bị
tuyệt chủng. Tiếng nói của một người sẽ không có tác dụng nhưng khi toàn bộ cộng đồng
lên tiếng lại hoàn toàn khác.
Hiện nay, giới trẻ cũng như cộng đồng nhận ra tác hại của việc săn bắn, giết hại động vật
hoang dã dã mang chỉ vì mục đích lợi nhuận hay đơn giản từ thú vui nhất thời. Các trang
mạng xã hội như Facebook, Twitter… có một số lượng lớn giới trẻ, danh nhân, nghệ sĩ và
chính trị gia… Chúng ta có thể sử dụng cộng đồng năng động này để lên tiếng bảo vệ
động vật hoang dã và phản đối hành động săn bắn, sát hại chúng.
Cách này sẽ tạo ra được một luồng lớn dư luận, tác động đến các cấp chính quyền địa
phương, cơ quan chức năng. Tiếng nói của động đồng là sức mạnh bảo vệ động vật đã và
đang có nguy cơ bị tuyệt chủng.
Mỗi loài đều có những giá trị ẩn sâu bên trong. Việc làm biến mất một loài sinh vật được
ví như xé những trang giấy ra khỏi cuốn vở nhưng chưa kịp đọc. Có vẻ như chúng ta đã
quá quen với việc môi trường tự nhiên đa dạng mà quên mất rằng động vật hoang dã cũng
cần được bảo vệ. Vì vậy, chúng ta nên hành động trước khi quá muộn.
Trước những thử thách trên chúng ta cần có biện pháp bảo vệ hiệu quả để bảo tồn ĐDSH
ở U Minh Thượng. Sau đây là một số phương hướng giải quyết:
Ở tầm vi mô:
Tổ chức các buổi tập huấn nâng cao ý thức người dân sống trong vùng đệm, để
họ không săn bắt, tiêu diệt các loài thú quí hiếm của Vườn Quốc Gia. Nếu thấy
thú quý xuất hiện ngoài khu vực cho phép thì báo ngay cho cơ quan quản lí VQG
để kịp thời xử lí.
Hợp tác với các cơ quan, tổ chức bao tồn ĐDSH trong và ngoài nước để nâng
ra khỏi rừng thì tìm cách đưa chúng trở lại rừng.
Xây dựng đê đập và có hệ thống dự trữ nước để phòng chống cháy rừng
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Vườn Quốc Gia U Minh Thượng- Tổng cục Du lịch
hp://www.vietnamtourism.com/index.php/tourism/items/2700
10 loài động vât5 hiếm độc ở Vườn quốc gia U Minh Thượng – Việt báo,
hp://vietbao.vn/vi/The-gioi/10-loai-vat-hiem-doc-o-Vuon-quoc-gia-U-Minh-
Thuong/150253655/162/
Nhức nhối nạn săn bắt động vật hoang dã ở U Minh Thượng – Dời sống pháp luật,
hp://www.doisongphapluat.com/to-quoc-xanh/tai-nguyen/nhuc-nhoi-nan-san-bat-
dong-vat-hoang-da-o-u-minh-thuong-a25948.html
Việt Nam dối mặt với nguy cơ suy giảm đa dạng sinh học – Vnepress,
http://vnexpress.net/tin-tuc/khoa-hoc/viet-nam-doi-mat-voi-nguy-co-suy-thoai-da-dang-
sinh-hoc-2180635.html
động vật hoang dã chỉ còn một nửa so với 40 năm trướt – đà phát thanh và truyền hình
Bình Phước, http://bptv.vn/?p=71390
Tiểu luận đa dạng sinh học U Minh Thượng – Ebook, http://doc.edu.vn/tai-lieu/tieu-luan-
da-dang-sinh-hoc-u-minh-thuong-9496/
Gần 21000 loài động thực vật sắp tuyệt chủng – Khoahoc.tv,
http://khoahoc.tv/khampha/the-gioi-dong-vat/47482_gan-21-000-loai-dong-va-thuc-vat-
sap-bi-tuyet-chung.aspx