THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VÀ TRIỂN KHAI CÁC DỰ ÁN CÓ TÀI TRỢ QUỐC TẾ TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VÀ TRIỂN KHAI CÁC DỰ ÁN CÓ TÀI TRỢ QUỐC
TẾ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
TS. Nguyễn Thu Thủy
Các trường đại học Việt Nam hiện nay đang có nhiều cơ hội để tiếp nhận và
triển khai các dự án để nâng cao năng lực giáo dục đào tạo và quản lý, nhằm
từng bước đạt chuẩn khu vực và quốc tế.
Các dự án trong lĩnh vực giáo dục đại học là một trong số các lĩnh vực ưu tiên
của các tổ chức quốc tế, các quốc gia khác dành cho Việt Nam. Ngân hàng
Thế giới (World Bank), Liên minh Châu Âu (EU), Ngân hàng Phát triển Châu
Á (ADB), UNDP… đều đã và đang thiết kế và tham gia tài trợ nhiều dự án
dành cho giáo dục đại học và phát triển năng lực cho hệ thống giáo dục đại
học Việt Nam. Việc tiếp nhận và quản lý, thực thi các dự án có tài trợ quốc tế
này một cách hiệu quả là nhiệm vụ quan trọng của các trường đại học Việt
Nam.
Trường Đại học Ngoại thương là một trong các trường đã dành được khá
nhiều các dự án tài trợ quốc tế để xây dựng chương trình đào tạo, đào tạo
giảng viên, cải thiện cơ sở vật chất… Trường cũng đã và đang đóng góp
những khoản vốn đối ứng đáng kể để triển khai các dự án đó. Chính vì vậy,
việc quản lý và thực hiện các dự án thật tốt, có hiệu quả cao là một trong
những mục tiêu mà Trường đặt ra, nhằm sử dụng tốt nhất nguồn lực thu hút
được từ bên trong cũng như bên ngoài Trường. Bài viết này nghiên cứu thực
trạng quản lý và triển khai các dự án có tài trợ quốc tế tại Trường Đại học
Ngoại thương, chỉ ra các thành công và các hạn chế, để có phương
hướng hoàn thiện và nâng cao năng lực quản lý các dự án quốc tế của
Trường.
1. Quá trình tiến hành khảo sát
Chúng tôi đã tiến hành khảo sátthực trạng quản lý và triển khai các dự án có
tài trợ quốc tế hiện nay tại Trường Đại học Ngoại thương với các bước
sau:Xác định mục tiêu khảo sát;Thiết kế bảng hỏi;Chọn mẫu;Triển khai khảo

trường
B5 Hiệu quả thực hiện
1 Hiệu quả về nâng cao năng lực chuyên môn
2 Hiệu quả về nâng cao năng lực quản lý
3 Đảm bảo thực hiện các yêu cầu của nhà tài trợ
4 Đảm bảo thực hiện các yêu cầu của quản lý nhà nước
5 Đảm bảo tiến độ và thời hạn hoàn thành
6
Mức độ lan tỏa của kết quả tích cực của dự án đến các đơn vị khác
trong trường
7
Mức độ lan tỏa của kết quả tích cực của dự án đến các đơn vị ngoài
trường (trường đại học khác, doanh nghiệp, tổ chức bên ngoài…)
8
Hiệu quả về mặt xã hội (tác động tích cực đến sinh viên, học viên,
cộng
đồng, và những đối tượng liên quan)
Trong khoảng từ tháng 10-11/2011 nhóm nghiên cứu đã trực tiếp tiếp xúc
với 30 cán bộ đã từng tham giam quản lý và triển khai các dự án có tài
trợ quốc tế tại Trường Đại học Ngoại thương, đến từ 14 phòng ban, đơn
vị khác nhau trong toàn trường. Có 22 trong 30 cán bộ nhiệt tình tham gia
vào quá trình khảo sát, số phiếu thu về đạt 73,33%.
Bảng 2: Đối tượng tham gia trả lời điều tra về tình hình quản lý dự án
có tài trợ quốc tế tại Trường Đại học Ngoại thương
[1]
STT Vị trí trong quản lý dự án Số lượng trả lời Tỷ lệ % trong
mẫu
1 Quản lý cấp cao 3 13,6%
2 Quản lý trực tiếp, điều phối 14 63,6%
3 Chuyên gia (chuyên môn) 3 13,6%

STT Ý kiến đánh giá Số lượng trả lời Tỷ lệ % trong
mẫu
1 Rất kém 0 0%
2 Kém 2 9,1%
3 Trung bình 6 27,3%
4 Tốt 13 59,1%
5 Rất tốt 1 4,5%
Chúng tôi nhận thấy quy mô các hoạt động của trường hiện nay rất lớn, nhu
cầu về cơ sở vật chất ngày càng tăng cao, cả về mặt số lượng và chất lượng.
Đây là một sức ép lớn không dễ giải quyết bởi diện tích khuôn viên của
trường tương đối hạn chế, trong khi các loại hình đào tạo và số lượng sinh
viên, học viên ngày càng tăng trưởng. Chính vì vậy, cơ sở vật chất để dành
riêng cho thực hiện các dự án cũng đòi hỏi nhà trường phải cân nhắc rất
nhiều. Tuy nhiên, theo chúng tôi, về số lượng văn phòng dành cho các dự án
cho đến nay đều cơ bản được đáp ứng (ví dụ: 02 dự án MUTRAP III – FTU1 và
FTU2), cơ sở vật chất bên trong văn phòng được tài trợ từ các tổ chức quốc
tế nên đảm bảo chất lượng cho hoạt động quản lý và triển khai dự án.
Xét các điều kiện khác liên quan đến môi trường làm việc như bố trí
phòng họp khi cần cho các dự án, các điều kiện điện nước, văn phòng phẩm ,
chúng tôi cũng nhận được tỷ lệ đánh giá tương tự như câu hỏi về cơ sở vật
chất nói trên (xem Bảng 4).
Bảng 4: Đánh giá về các điều kiện khác liên quan đến môi trường làm
việc
STT Ý kiến đánh giá Số lượng trả lời Tỷ lệ % trong
mẫu
1 Rất kém 0 0%
2 Kém 2 9,1%
3 Trung bình 6 27,3%
4 Tốt 14 63,6%
5 Rất tốt 0 0%

án có mong muốn được đánh giá đúng mức hơn về thời gian và công sức mà
họ dành cho công việc này. Ngoài ra, việc đầu tư để viết các dự án ban đầu
vẫn chưa được đánh giá phù hợp, chưa có cơ chế riêng để bồi dưỡng nhân
lực. Đây cũng là một điểm mà chúng tôi ghi nhận trong quá trình khảo sát.
3. Kết quả điều tra về thực trạng công tác quản lý các dự án quốc tế
Thực trạng quản lý các dự án có tài trợ quốc tế là vấn đề mà nhóm nghiên
cứu đề tài đặc biệt quan tâm. Trong điều tra của chúng tôi, chúng tôi đã đặt
các câu hỏi để người trả lời đánh giá về chất lượng nguồn nhân lực quản lý
các dự án quốc tế tại Trường Đại học Ngoại thương về các mặt trình độ, kỹ
năng, nghiệp vụ quản lý dự án, về năng lực, khả năng thích ứng, linh hoạt và
khả năng phối hợp giữa các bộ phận quản lý.
Xét về trình độ, kỹ năng, và nghiệp vụ quản lý các dự án có tài trợ quốc
tế, tới 81,8% các câu trả lời cho là “rất tốt” (Bảng 7). Đây là một điểm đáng
mừng về chất lượng nguồn nhân lực của Trường Đại học Ngoại thương
trong quản lý dự án.
Bảng 7: Đánh giá về trình độ, kỹ năng, nghiệp vụ quản lý các dự án
quốc tế tại Trường Đại học Ngoại thương
STT Ý kiến đánh giá Số lượng trả lời Tỷ lệ % trong
mẫu
1 Rất kém 0 0%
2 Kém 1 4,5%
3 Trung bình 2 9,1%
4 Tốt 18 81,8%
5 Rất tốt 0 0%
6 Không trả lời 1 4,5%
Tuy vậy, vẫn có 3 câu trả lời cho rằng trình độ kỹ năng quản lý còn ở
mức trung bình hoặc kém. Điều này chỉ ra rằng ở một số bộ phận, đơn vị nhất
định nào đó, chất lượng đội ngũ quản lý dự án vẫn còn thiếu sót so với kỳ
vọng và mong đợi của nhà trường và cả các bên liên quan. Nâng cao kỹ năng
quản lý nói chung và quản lý dự án nói riêng rất cần trở thành một ưu tiên

ràng về tầm quan trọng trong việc nghiên cứu kỹ hợp đồng với nhà tài trợ để
nắm vững yêu cầu kiểm soát, thanh toán của họ, chính vì vậy trong quá trình
thực thi nảy sinh nhiều vướng mắc không được giải đáp.
Bảng 9: Đánh giá về năng lực quản lý tài chính các dự án quốc tế tại
Trường Đại học Ngoại thương
STT Ý kiến đánh giá Số lượng trả lời Tỷ lệ % trong
mẫu
1 Rất kém 0 0%
2 Kém 0 0%
3 Trung bình 5 22,7%
4 Tốt 15 68,2%
5 Rất tốt 0 0%
6 Không trả lời 2 9,1%
Cuối cùng, khi đánh giá về sự chỉ đạo, hướng dẫn, phối hợp giữa các
cấp lãnh đạo và cấp thực thi triển khai các dự án có tài trợ quốc tế tại
Trường Đại học Ngoại thương, tỷ lệ ý kiến đánh giá tốt và rất tốt chiếm
77,2% (Bảng 10). Chỉ có 01 ý kiến đánh giá sự chỉ đạo, phối hợp này là kém,
tuy nhiên vẫn là một ý kiến nhà trường cần lưu ý.
Bảng 10: Đánh giá về sự chỉ đạo, hướng dẫn, phối hợp giữa các cấp
lãnh đạo và cấp thực thi triển khai dự án quốc tế
STT Ý kiến đánh giá Số lượng trả lời Tỷ lệ % trong
mẫu
1 Rất kém 0 0%
2 Kém 1 4,5%
3 Trung bình 4 18,2%
4 Tốt 16 72,7%
5 Rất tốt 1 4,5%
Khi đánh giá chung về hiệu quả nâng cao năng lực quản lý các dự án quốc tế,
đa số ý kiến cho rằng hiệu quả đó là tốt (77,3%), tuy nhiên 18,2% ý kiến cho
là hiệu quả chỉ đạt mức trung bình (Bảng 11). Như vậy việc gia tăng năng lực

nâng cao năng lực của các cán bộ giảng viên trong trường. Do vậy, việc đánh
giá được thực trạng triển khai trên các mặt như chất lượng chuyên môn, tiến
độ, các lợi ích thu được sẽ làm rõ những điểm mạnh, điểm yếu để có phương
hướng hoàn thiện thích hợp.
Bảng 12 tổng hợp các ý kiến đánh giá về chất lượng nguồn nhân lực trong
quá trình triển khai thực hiện các dự án quốc tế tại Trường Đại học Ngoại
thương, cụ thể là về trình độ chuyên môn chuyên sâu của những người thực
hiện.
Bảng 12: Đánh giá về trình độ chuyên môn, chuyên sâu trong thực
hiện triển khai các dự án quốc tế tại Trường Đại học Ngoại thương
STT Ý kiến đánh giá Số lượng trả lời Tỷ lệ % trong
mẫu
1 Rất kém 1 4,5%
2 Kém 1 4,5%
3 Trung bình 2 9,1%
4 Tốt 17 77,3%
5 Rất tốt 0 0%
6 Không trả lời 1 4,5%
Có thể thấy, tuy đa số người trả lời đánh giá trình độ nhân lực của trường là
tốt (77,3%), thì vẫn có những ý kiến đánh giá “kém”, “rất kém” về trình độ
chuyên môn sâu khi đội ngũ của trường tham gia vào dự án, trong khi không
có ý kiến nào cho là “rất tốt”. Rõ ràng đây là không phải là dấu hiệu đáng
mừng. Hiện nay đội ngũ thực hiện các dự án quốc tế của trường là khá trẻ,
trong khi mẫu điều tra của chúng tôi hướng tới những cá nhân đã tương đối
có kinh nghiệm trở lên. Do vậy, theo chúng tôi, ý kiến đánh giá của các cá
nhân này có độ chính xác khá cao. Họ nhìn nhận và đánh giá trên góc độ toàn
diện, toàn thể, nên các ý kiến đánh giá là “kém” hoặc “rất kém” cũng có cơ sở
để chúng ta suy nghĩ.
Các ý kiến cụ thể hơn cho thấy đội ngũ chuyên trách về quản lý và thực hiện
dự án quốc tế tại Phòng Quản lý Dự án hiện nay còn khá trẻ và chưa nhiều

kiến thức chuyên môn, kỹ năng lập kế hoạch, quản lý thời gian, các kỹ năng
đàm phán, giao tiếp, kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng tổng hợp phân
tích, và viết văn bản, báo cáo. Rõ ràng là việc triển khai các dự án quốc tế đã
đem lại cơ hội và điều kiện học hỏi, tự bồi dưỡng và trưởng thành cho rất
nhiều cán bộ giảng viên trong Trường Đại học Ngoại thương. Chính vì vậy,
tuy vẫn còn một số khúc mắc về các điều kiện như thu nhập, cơ sở vật chất
thì các cán bộ giảng viên của Trường vẫn rất nhiệt tình cống hiến, tham gia
vào các hoạt động quản lý và triển khai các dự án.
Ngoài ra, việc triển khai các dự án tăng cường thêm cơ sở vật chất và
chương trình đào tạo cho nhà trường, góp phần nâng cao uy tín, danh tiếng
của trường, mang lại các cơ hội về đào tạo và phát triển cho cán bộ quản lý,
cho giảng viên, sinh viên Do vậy, việc xúc tiến triển khai các dự án này là
luôn luôn cần thiết và là động lực làm việc rất lớn đối với cán bộ giảng viên
của trường.
Tuy nhiên khi xem xét hiệu quả của việc nâng cao năng lực chuyên môn
khi thực hiện các dự án có tài trợ quốc tế, vẫn có tới 31,8% ý kiến cho rằng
hiệu quả mới chỉ đạt mức trung bình (Bảng 14). Nhà trường và các đơn vị
triển khai dự án cần xem xét để nâng cao được hiệu quả này hơn nữa trong
tương lai để đạt được mục tiêu đặt ra của các dự án.
Bảng 14: Đánh giá về hiệu quả nâng cao năng lực chuyên môn khi
triển khai các dự án quốc tế
STT Ý kiến đánh giá Số lượng trả lời Tỷ lệ % trong
mẫu
1 Rất kém 0 0%
2 Kém 0 0%
3 Trung bình 7 31,8%
4 Tốt 14 63,6%
5 Rất tốt 0 0%
6 Không trả lời 1 4,5%
Khi đánh giá về sự phối hợp, hợp tác và giúp đỡ giữa các đơn vị thực

liên quan không tiếp tục tìm kiếm các nguồn vốn bổ sung để duy trì tính bền
vững của các dự án hiện hành, mà chỉ trông chờ vào tài trợ đã có. Đây có thể
cũng là điểm yếu chung của nhiều cơ sở đào tạo khác khi có được các dự án
tài trợ quốc tế.
5. Kết quả điều tra một số vấn đề khác liên quan
Nghiên cứu của chúng tôi cũng đặt các câu hỏi để có được các ý kiến
đánh giá tổng quát về tình hình thực hiện các dự án quốc tế nói chung tại
Trường Đại học Ngoại thương. Khi được yêu cầu đánh giá về sự đồng bộ và
hiệu quả hợp tác phối hợp nói chung trong toàn trường khi triển khai các dự
án có tài trợ quốc tế, 72,7% ý kiến đánh giá “tốt”, trong khi có 22,7% ý kiến
đánh giá “trung bình”, và 4,5% (01 phiếu) đánh giá “kém”. Không có ý kiến
nào đánh giá là “rất tốt” hay “rất kém”. Tuy đa số ý kiến đánh giá là tốt,
nhưng chúng ta cũng có thể nhận thấy kết quả đánh giá chưa có sự nhất trí
hoàn toàn, thể hiện quy trình và/hoặc quá trình triển khai các dự án quốc tế
của Trường vẫn còn các lỗ hổng cần phải phát hiện và sửa chữa.
Xét về việc các dự án quốc tế của Trường Đại học Ngoại thương có đạt được
các yêu cầu của nhà tài trợ hay không, tới 90,9% các ý kiến tán đồng là
chúng ta đã thực hiện tốt và rất tốt. Đây là tỷ lệ đồng thuận cao nhất trong số
các câu hỏi và trả lời trong điều tra của nhóm nghiên cứu. Như vậy, đứng
trên góc độ của nhà tài trợ, không có gì nhiều phải than phiền hay không hài
lòng về kết quả thực hiện các dự án của Trường Đại học Ngoại thương (các
báo cáo, các văn bản nghiệm thu kết quả các dự án cũng đều thể hiện rõ điều
này). Đây là điều rất đáng mừng, đáng khích lệ, là tiền đề để chúng ta có thể
dành được các dự án tài trợ quốc tế trong tương lai.
Đánh giá về việc đảm bảo thực hiện các yêu quản lý nhà nước trong
các dự án quốc tế thì không có sự đồng thuận cao như trên, nhưng chủ yếu
các ý kiến (gần 80%) vẫn đánh giá tốt và rất tốt. Điều này thể hiện sự nỗ lực
của Trường Đại học Ngoại thương khi tuân thủ các chủ trương, chính sách,
các văn bản quy định, hướng dẫn việc thực thi các dự án có tài trợ quốc tế.
Về mặt tiến độ và thời hạn hoàn thành các dự án quốc tế, tới gần 40%

các nhà tài trợ rất trông đợi. Nếu Trường Đại học Ngoại thương có thể cải
thiện được điểm này thì cơ hội dành được các dự án trong tương lai sẽ cao
hơn rất nhiều.
Cuối cùng, khi nhận định về hiệu quả xã hội của các dự án, đa số các ý kiến
nhất trí đánh giá cao về hiệu quả này (gần 70% đánh giá tốt hoặc rất tốt).
Tuy vậy, hiệu quả xã hội là vấn đề khó lượng hóa và nằm ngoài phạm vi
nghiên cứu của đề tài, nên nhóm nghiên cứu không khảo sát chi tiết về các
đánh giá nhận định liên quan, mà chỉ coi là một khía cạnh để tham khảo.
6. Đánh giá chung các thành công và hạn chế trong quá trình quản lý
các dự án có tài trợ quốc tế tại Trường Đại học Ngoại thương
a. Các thành công
Quá trình quản lý và thực hiện các dự án quốc tế tại Trường Đại học Ngoại
thương trong giai đoạn vừa qua đã đạt được những thành công đáng kể,
mang lại lợi ích to lớn ở nhiều mặt.
Thứ nhất, nhà trường đã tăng cường mạnh mẽ về cơ sở vật chất, nhất là việc
trang bị được các phòng học đa năng, hiện đại, phục vụ cho việc nâng cao
chất lượng bài giảng và áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại. Thư
viện cũng được trang bị các hệ thống quản lý tiên tiến, các phòng đọc và tra
cứu thuận tiện, hiện đại, tạo điều kiện tốt nhất cho giảng viên và sinh viên
nghiên cứu và học tập.
Thứ hai, các dự án có tài trợ quốc tế đã góp phần đổi mới, cải tiến nhiều
chương trình giảng dạy đại học và sau đại học tại trường, và hơn nữa là tạo
ra những chương trình đào tạo mới (ở nhiều cấp độ – cơ bản, chuyên sâu,
cao cấp ), phù hợp với nhu cầu của xã hội, đồng thời đạt tiêu chuẩn quốc tế.
Các chương trình này làm đa dạng hóa và nâng cao chất lượng các chương
trình đào tạo của trường, làm tăng thêm uy tín và hình ảnh của trường cả ở
trong và ngoài nước. Người hưởng lợi nhiều nhất là các sinh viên, học viên
đã, đang và sẽ học tập tại trường.
Thứ ba, các dự án đã góp phần nâng cao năng lực của các cán bộ giảng viên
tham gia trực tiếp vào quá trình điều phối, thực thi dự án (cả về chuyên môn

một số dự án nếu như chỉ dừng lại khi hết hạn dự án thì sẽ không đạt được
một yêu cầu quan trọng đặt ra cho các dự án có tài trợ quốc tế. Rất nhiều
hoạt động của các dự án đã trang bị các cơ sở vật chất kỹ thuật cho giáo dục
và đào tạo, nhưng việc sử dụng cho có hiệu quả sau khi kết thúc dự án mới là
điều quan trọng nhất. Việc sử dụng có hiệu quả sẽ mang lại tính lan tỏa và
bền vững lâu dài, đảm bảo dự án mang lại lợi ích thực sự cho người hưởng
lợi. Một ví dụ điển hình là việc sử dụng và khai thác các trang thiết bị của thư
viện, của cơ sở dữ liệu điện tử đã mua và thuê bao định kỳ rất tốn kém cần
phải được tuyên truyền, khuyến khích tăng cường độ khai thác. Tóm lại, các
dự án cần được chú ý để nâng cao hơn nữa tác dụng, hiệu quả và tính lan tỏa,
bền vững.
Thứ tư, đãi ngộ dành cho đội ngũ tham gia quản lý và triển khai các dự
án quốc tế vẫn còn hạn chế do sự hạn hẹp về ngân sách. Hầu hết cán bộ quản
lý và triển khai đều kiêm nhiệm, phải làm thêm giờ rất nhiều, trong khi đãi
ngộ chưa tương xứng. Thông thường, phần trả đãi ngộ cho cán bộ giảng viên
của Trường tham gia vào các hoạt động dự án quốc tế thuộc vào phần vốn
đối ứng của Trường Đại học Ngoại thương. Với nguồn thu hạn chế và bị
khống chế bởi các quy định dành cho trường đại học công lập, nên xét về mặt
cơ bản, vốn đối ứng của Trường chắc chắn cũng đã, đang và sẽ bị hạn chế.
Trong tương lai, để tạo thêm nguồn tăng thu nhập cho cán bộ dự án, các đơn
vị cần có phương hướng huy động thêm vốn đối tứng từ đối tác thứ ba, thứ
tư
Tóm lại, trong phạm vi điều tra khảo sát của chúng tôi, bước đầu
chúng tôi đã tổng hợp và chỉ ra các điểm mạnh điểm yếu, các thành công và
tồn tại trong quá trình quản lý và triển khai các dự án có tài trợ quốc tế tại
Trường Đại học Ngoại thương. Trên cơ sở các đánh giá nhận định này, chúng
tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu đề xuất các giải pháp tiếp tục phát huy thế mạnh
của nhà trường và khắc phục các khó khăn tồn tại hiện có, để quá trình thực
hiện dự án của trường ngày càng có chất lượng và hiệu quả cao hơn nữa.
Trong số những cá nhân đã trả lời bảng hỏi, có những người vừa làm vị trí