SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG I
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
SỬ DỤNG KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC “KĨ
THUẬT MẢNH GHÉP” TRONG GIẢNG DẠY BÀI 10
MÔN ĐỊA LÍ LỚP 12
(Chương trình chuẩn)
HỌ VÀ TÊN: LÊ THỊ NAM
ĐƠN VỊ: TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG I
THANH HOÁ, THÁNG 5 NĂM 2011
MỤC LỤC
Trang
A.THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
2
I. CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
2
1. Vòng 1:Thành lập nhóm chuyên sâu
2
2.Vòng 2: Nhóm mảnh ghép
4
3. Đại diện các “nhóm mảnh ghép” trình bày kết quả 7
II. KẾT QUẢ THỰC HIỆN CÓ SO SÁNH ĐỐI CHỨNG
8
1. Lớp chưa áp dụng các kĩ thuật dạy học tích cực
8
2. Lớp áp dụng kĩ thuật mảnh ghép trong dạy học
8
C. KẾT LUẬN

II.THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Trong vài năm gần đây học sinh trong các trường phổ thông chủ yếu học
các bộ môn tự nhiên và xao nhãng hẳn việc học các môn xã hội trong đó
môn Địa lí , vì các em đã chọn thi khối A , B vào các trường đại học- cao
đẳng . Đối với học sinh lớp 12 các em còn ngại học môn ngoài khối thi hơn
nhiều bất chấp môn đó có thi tốt nghiệp THPT hay không.
Mặt khác, trong thời đại bùng nổ thông tin, tri thức nhân loại phát triển
với tốc độ nhanh, nhiều phát minh KHKT ra đời ,thế hệ học sinh ngày nay
có điều kiện tiếp nhận thông tin từ nhiều phía, từ nhiều nguồn khác nhau
chứ không phải từ một phía: từ thầy giáo- như trước đây ,nên đòi hỏi giáo
viên giảng dạy lựa chọn ra các kĩ thuật dạy học tích cực để học sinh không
thấy nhàm chán môn học mà còn tiếp thu kiến thức bộ môn hiệu quả
Để đáp ứng yêu cầu cải cách giáo dục, môn Địa lí đã có nhiều tiến bộ về
phương pháp và kĩ thuật dạy học. Tuy nhiên vẫn còn chậm, để góp phần vào
việc tìm tòi, vận dụng, hoàn chỉnh phương pháp giảng dạy bộ môn Địa lí
trong trường THPT tôi đã nghiên cứu đề tài:
Sử dụng kĩ thuật dạy học tích cực: “kĩ thuật mảnh ghép” trong giảng
dạy bài 10 môn Địa lí lớp 12
(Chương trình chuẩn)
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
Kĩ thuật mảnh ghép là kĩ thuật tổ chức hoạt động học tập hợp tác kết hợp
giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa các nhóm.Vì vậy khi sử dụng kĩ thuật
mảnh ghép trong dạy học : Tiết 11 lớp 12 Bài 10: Thiên nhiên nhiệt đới ẩm
gió mùa (tiết 2) tôi tiến hành chia nhóm
1.Vòng 1:Thành lập nhóm chuyên sâu
Trong mục “2. Các thành phần tự nhiên khác”, giáo viên giao nhiệm vụ
cho mỗi nhóm “chuyên sâu” tìm hiểu kĩ một thành phần tự nhiên
Giáo viên chia lớp làm 4 nhóm
- Nhóm 1: Tìm hiểu biểu hiện của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa qua yếu

- Sông ngòi nhiều nước, giàu phù sa
- Chế độ nước theo mùa: Nhịp điệu dòng chảy của sông ngòi nước ta theo
sát nhịp điệu mưa.
* Kiến thức cần đạt được của nhóm 3
Những biểu hiện của thiên nhiên nhiệt đới gió mùa qua thành phần
đất ở nước ta.
- Quá trình hình thành đất pheralit là quá trình hình thành đất đặc trưng cho
vùng khí hậu NĐ ẩm. Đất được hình thành tại chỗ, trong ĐK nhiệt ẩm
cao,quá trình phong hoá diễn ra với cường độ mạnh,tạo nên một lớp đất
dày .Mưa nhiều rửa trôi các chất badơ dễ hoà tan ( Ca
2+
,Mg
2+
,K
+
) làm đất
chua,đồng thời có sự tích tụ các ôxit sắt (Fe
2
O
3
) và ôxit nhôm ( Al
2
O
3
) tạo ra
màu đỏ vàng.Vì thế loại đất này được gọi là đất feralit ( Fe-Al) đỏ vàng.
- Quá trình feralit diễn ra mạnh ở vùng đồi núi thấp trên đá mẹ axit,vì thế đất
feralit là loại đất chính ở vùng đồi núi nước ta.
* Kiến thức cần đạt được của nhóm 4
Những biểu hiện của thiên nhiên nhiệt đới gió mùa qua thành phần

Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa ảnh hưởng đến nhiều mặt hoạt động sản
xuất và đời sống, trực tiếp nhất và rõ rệt nhất là hoạt động sản xuất nông
nghiệp.
- Nền nhiệt ẩm cao tạo điều kiện cho nước ta có thế là những sản
phẩm NN nhiệt đới,có giá trị xuất khẩu và hiệu quả kinh tế cao như: cà phê,
cao su, lúa gạo, điều, hồ tiêu.
- Nền nhiệt ẩm cao khí hậu phân mùa tạo điều kiện cho chúng ta phát
triển nền nông nghiệp nhiệt đới với sản phẩm đa dạng,ngoài các sản phẩm
nhiệt đới nước ta có nhiều lợi thế về các sản phẩm cận nhiệt, ôn đới như :
chè, hồi , quế, dược liệu ,rau vụ đông.
- Nền nhiệt ẩm cao giúp cây trồng, vật nuôi sinh trưởng , phát triển
nhanh tạo điều kiện thuận lợi để nước ta tiến hành thâm canh, tăng vụ, nâng
cao hệ số sử dụng đất. nhanh chóng phục hồi lớp phủ thực vật trên đất trống
bằng mô hình nông - lâm kết hợp.
- Khí hậu phân mùa tạo điều kiện cho nền nông nghiệp nước ta phát
triển với nhịp điệu mùa,sự phân mùa của khí hậu là cơ sở để có lịch thời vụ
khác nhau giữa các vùng,nhờ thế mà có sự chuyển dịch mùa vụ từ Nam ra
bắc,từ đồng bằng lên trung du ,miền núi
- Số giờ nắng nhiều, tạo điều kiện để phơi sấy sản phẩm nông nghiệp,
chi phí sản xuất rẻ,đảm bảo chất lượng nông sản.
- Tài nguyên sinh vật phong phú, đa dạng, nhất là sinh vật biển là thế
mạnh về đánh bắt hải sản nước ta.
- Diện tích mặt nước nhiều từ hệ thống sông suối, ao hồ ,đầm
phá,rừng ngập mặn cho phép nước ta pt mạnh ngành nuôi trồng thuỷ sản.
- Đất feralit,đất phù sa màu mỡ phân bố thành vùng lớn là điều kiện
để nước ta phát triển vùng chuyên canh quy mô lớn,tạo điều kiện phát triển
nền nông nghiệp hàng hoá có giá trị kinh tế cao.
- Mặt khác, hoạt động của gió mùa với tính chất thường trong chế độ
nhiệt ẩm cũng gây không ít trở ngại cho sản xuất nông nghiệp. Đó là một
mùa mưa thừa nước và một mùa khô thiếu nước; năm rét sớm, năm rét

rét hại, khô nóng cũng gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống.
- Môi trường thiên nhiên dễ bị suy thoái.
3. Đại diện các nhóm “ mảnh ghép” trình bày kết quả
- Đại diện một số thành viên ở “nhóm mảnh ghép” trình bày kết quả
Đại diện “nhóm mảnh ghép” trình bày kết quả
- Các nhóm khác bổ sung kiến thức và có ý kiến phản hồi khác
- Giáo viên kết luận.
Giáo viên chuẩn kiến thức của các nhóm
II. KẾT QUẢ THỰC HIỆN CÓ SO SÁNH ĐỐI CHỨNG
Qua quá trình giảng dạy 6 lớp 12 , 3 lớp tôi sử dụng kĩ thuật dạy học
mà chưa áp dụng triệt để kĩ thuật dạy học tích cực, 3 lớp tôi sử dụng kĩ thuật
dạy học mảnh ghép. Tôi đã có một số kết quả để so sánh như sau:
Mức độ kiến thức về “ ảnh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa
đến sản xuất và đời sống”
- Yếu: HS nêu một cách sơ sài ảnh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm
gió mùa đến sản xuất và đời sống
- Trung bình: HS nêu được ảnh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió
mùa đến sản xuất và đời sống
- Khá: HS đánh giá được ảnh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió
mùa đến sản xuất và đời sống
- Giỏi: HS đánh giá được mức độ ảnh hưởng khác nhau của thiên
nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa đến từng ngành sản xuất và đời sống nhân
dân.
1. Lớp chưa áp dụng các kĩ thuật dạy học tích cực
Lớp Sĩ số Giỏi Khá Trung bình Yếu
HS % HS % HS % HS %
12C1 46 5 11 21 46 20 43 0
12C2 46 7 15 21 46 18 39 0
12C3 47 4 9 30 66 13 25 0
2. Lớp áp dụng kĩ thuật mảnh ghép trong dạy học

Phản biện Đặt các câu hỏi phản biện
Liên lạc với các nhóm khác Liên hệ với các nhóm khác
Liên lạc với giáo viên Liên lạc với giáo viên để xin trợ giúp
II. KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT
- Nước ta đang trên con đường hội nhập và phát triển thì đổi mới giáo dục,
trong đó đổi mới phương pháp dạy học là hết sức cần thiết. Vì vậy cần tăng
cường các đợt tập huấn về phương pháp và cho giáo viên được tiếp cận
nhiều với các giờ dạy mẫu về đổi mới phương pháp, kĩ thuật dạy học để
giáo viên có thêm nhiều kĩ năng về phương pháp giảng dạy bộ môn.
- Môn Địa lí cần được tăng cường thêm các thiết bị dạy học như: tranh ảnh,
bản đồ, băng hình, mô hình…nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy hơn nữa.
Quảng Xương ngày 20 tháng 5 năm 2011
Người viết
Lê Thị Nam