Saựng kieỏn kinh nghieọm

LM TH NO DY TT MễN A L
I.

T VN :
Lõu nay trong cỏc mụn hc tiu hc, a s giỏo viờn cũn chỳ trng nhiu mụn cụng
c nh Ting Vit v Toỏn. Do ú, giỏo viờn cú th dy rt gii rt tt hai mụn ny,
nhng mụn cũn li do ớt c chỳ trng nờn giỏo viờn lỳng tỳng dy cha tt, cha to
cho hc sinh hng thỳ trong hc tp hoc dy qua loa nờn cha t c hiu qa ca tit
dy. Vi chng trỡnh mi hin nay cng nh chng trỡnh c, mc tiờu l o to ra con
ngi phỏt trin ton din. Vỡ l ú, giỏo viờn cn thay i cỏch ngh cng nh cỏch dy
th no cho tt tt c cỏc mụn trong ú cú mụn a lớ. Tuy l mụn ớt tit, nhng mụn a lớ
cung cp cho hc sinh rt nhiu kin thc thc t, vn sng sau ny m quan trng l khi
gi cho cỏc em lũng yờu thớch , ham mun khỏm phỏ thiờn nhiờn, t nc, con ngi
Qua ú giỏo dc lũng yờu quờ hng , yờu con ngi cho cỏc em mt cỏch c th
hiu qa nht.
NHNG THUN LI KHể KHN KHI DY MễN A L :
1. Thun li :
@ V SGK
- c trang b y cho hc sinh.
- Mu sc, hỡnh nh, lc , bn , bng s liu , kờnh ch p , rừ rng , chớnh
xỏc.
- Cỏc cõu hi hoc cỏc yờu cu hot ng c in nghiờng gia bi gi ý cho giỏo viờn
t chc cỏc hot ng cho hc sinh khai thỏc thụng tin d dng.
- Cõu hi cui bi giỳp giỏo viờn kim tra vic thc hin mc tiờu bi v cng c kin
thc.
- Phn túm tt trng tõm bi c úng khung.
- Sỏch giỏo viờn cú phn b sung thụng tin, giỳp GV m rng kin thc.
@ V chng trỡnh
- Cu trỳc ni dung theo tng ch ,tng bi c th. lp 4 cú 3 ch vi 34 bi hc

- GV cần tìm hiểu nội dung chương trình TNXH lớp 1,2,3 . Qua đó, nắm nội dung nào
các em đã học để giảng dạy không trùng lặp.
- Từ những nội dung đã học giáo viên truyền thụ sâu hơn tránh nhàm chán cho học sinh.
- Từ những nội dung năm học trước giáo viên vào bài tạo hứng thú cho học sinh cũng
như tổ chức các trò chơi ngay phần bài mới .
Ví dụ :
Khi dạy bài thực hành các Đại dương trên Thế giới (bài 28/tr.129 SGK lớp 5)
• GV có thể tổ chức trò chơi hoặc hỏi có bao nhiêu Đại dương trên Thế giới vì HS
đã học ở lớp 3 bài Bề mặt Trái Đất (tr.126/ Sách TNXH lớp 3 ).
• Khi giải thích cũng như khi hỏi vì sao Bắc cực có khí hậu lạnh. GV dựa vào bài
Các đới khí hậu ( tr.124/ Sách TNXH lớp 3 ).
2. Xác định đầy đủ mục tiêu từng bài
Vì sao tôi đề cập tới vấn đề đơn giản này. Tuy trong SGV đã có những mục tiêu cụ thể
nhưng giáo viên rất dễ dạy thiếu mục tiêu hoặc chưa biết phải dạy như thế nào. Ở đây, tôi
đề cập hai vấn đề trong mục tiêu khi dạy Địa lí:

5 YẾU TỐ CỦA ĐỊA LÍ
ĐỊA HÌNH

KHÍ HẬU

SÔNG / BIỂN

ĐỘNG VẬT / THỰC VẬT

ĐẤT

2



- Địa hình miền Trung nhỏ, hẹp nên đa số sông miền Trung ngắn , dốc.
@ Mối quan hệ giữa tự nhiên với kinh tế
- Nước ta có khí hậu nhiệt đới phù hợp phát triển các loại cây ăn qủa.
•

Như vậy qua những ví dụ cụ thể trên giáo viên có thể hình dung được các mối
quan hệ địa lí đơn giản. Tùy theo mục tiêu từng bài , giáo viên sẽ chốt kĩ những
mối quan hệ này. Nếu những bài dạy đầu tiên giáo viên giúp các em xác định
những mối quan hệ địa lí đơn giản thì những bài sau sẽ rất nhẹ nhàng vì học
sinh đã quen đã hiểu và các em tự phân tích được ngay.
b) Khắc sâu, mở rộng kiến thức sau mỗi họat động dạy
Nếu giáo viên chỉ dạy những gì trong SGK và SGV thể hiện thì chưa đủ. Vì chỉ dạy
những gì trong sách thì chưa thấy được vai trò của giáo viên. Trong sách có sẵn câu hỏi ,
phần trả lời , học sinh chỉ cần xem là làm được. Vậy vai trò giáo viên phải làm gì ?
3


Saựng kieỏn kinh nghieọm

Trc ht, chỳng ta cn xỏc nh dy mụn TNXH núi chung v a lớ núi riờng l cung
cp thờm cho cỏc em mt s vn sng phự hp vi tõm sinh lớ la tui ca cỏc em. Tr
nh thỡ mau quờn nhng cng rt tũ mũ, thớch khỏm phỏ .Vỡ vy, trong qỳa trỡnh ging
dy giỏo viờn cht sõu kin thc s giỳp cỏc em hng thỳ tỡm tũi, yờu thớch mụn hc hn.
lm c iu ny, trc tiờn giỏo viờn cn tham kho sỏch, bỏo t liu, tranh nh .
liờn quan n nhiu mụn ch khụng riờng mụn a lớ. Cp nht kin thc thng xuyờn
nh mt thúi quen thỡ lỳc ú chỳng ta s nh lõu hn. Tuy nhiờn khi khc sõu hay m
rng kin thc phi cú s la chn, m bo tớnh chớnh xỏc, bỏm sỏt vo ni dung bi
ang dy trỏnh sa i qỳa mc tiờu bi.
Vớ d :
- Bi Hot ng sn xut ca ngi dõn Hong Liờn Sn(tr.76 / Sỏch LS-L lp 4).

4


Saùng kieán kinh nghieäm

Bước 2 : Xem bảng chú giải để có biểu tượng địa lí cần tìm trên bản đồ.
Đọc bảng chú giải, kí hiệu nào cho biết thông tin gì . Ví dụ : đường đứt khúc chỉ ranh giới
giữa các tỉnh, cây dù chỉ bãi biển, chấm tròn chỉ thành phố …..
Bước 3 : Tìm vị trí địa lí của đối tượng trên bản đồ.
Đây chính là bước kĩ năng chỉ bản đồ. Ở bước này giáo viên cũng như học sinh thường
chỉ không chính xác do không thường xuyên chỉ bản đồ nên dễ lúng túng. Chỉ bản đồ có
các cách chỉ sau :
•
chỉ điểm ( thành phố , khoáng sản, … )
•
chỉ đường ( sông, dãy núi, … )
•
chỉ vùng ( chỉ vị trí giới hạn của tỉnh, thành phố, quốc gia. châu lục …)
@ Một số thao tác khi chỉ các biểu tượng địa lí :
- Chỉ về một châu lục, một nước, một thành phố, một tỉnh. Nếu là bản đồ hành chinh thì
sẽ có ranh giới giữa các châu lục, các nước, các thành phố, tỉnh. GV chỉ theo đường
ranh giới , bắt đầu ở điểm nào thì kết thúc ở điểm đó của một châu lục, một nước, một
thành phố , tỉnh muốn chỉ. Lưu ý khi chỉ Châu Au vì có hai mảng rời và một số đảo ở
giữa thì giáo viên chỉ từng mảng một rồi giới thiệu thêm các đảo . Nếu là bản đồ tự
nhiên thì thường một thành phố được kí hiệu bằng dấu chấm tròn, GV chỉ ngay vào
chấm tròn là thành phố.
- Chỉ về đại dương, biển , sông. Đại dương khi chỉ kéo rộng trong giới hạn của nó không
lấn vào đất liền. Biển, sông, dãy núi chỉ theo hướng từ thượng lưu đổ xuống hạ lưu, từ
nơi cao ( độ cao của địa hình ) xuống nơi thấp.
Bước 4 : Quan sát đối tượng trên bản đồ, nhận xét và nêu đặc điểm đơn giản của

sao có sóng biển, chùa Một Cột nằm ở đâu trên bản đồ, tại sao nước ta nhiều tài
nguyên khoáng sản mà không phát triển bằng nước Nhật nghèo tài nguyên …… Có
rất nhiều câu hỏi của các em mà bản thân tôi không trả lời được ngay. Nhưng nhờ đó,
tôi lại cố gắng tìm tòi, học hỏi, tích lũy kiến thức để làm phong phú bài dạy của mình
và quan trọng là truyền cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập.
2. Qua dự giờ bộ môn Địa lí, tôi thấy nhiều vấn đề giáo viên đã làm được cũng như còn
sai sót trong khi giảng dạy môn này. Khi góp ý , giáo viên nhận ra những thiếu sót của
mình và nêu ra những thắc mắc, luôn muốn học hỏi để nâng cao tay nghề.
V.
-

MẶT TÍCH CỰC VÀ HẠN CHẾ

a) Mặt tích cực :
Tất cả giáo khối 4 và 5 đều có thể thực hiện được.
Giáo viên chưa hiểu hết phải dạy tốt môn Địa lí như thế nào có thể thực hiện được.
Tạo thói quen cho giáo viên cũng như học sinh thao tác chính xác trên bản đồ , lược
đồ.
Giúp giáo viên tự bản thân phải tích lũy thêm kiến thức, vốn sống cho mình.
b) Hạn chế :
Đòi hỏi giáo viên phải yêu thích môn học này cũng như trách nhiệm đối với học sinh.
Vì không yêu thích sẽ không thể tìm tòi khám phá những kiến thức mà bản thân chưa
biết, giáo viên không thích thì cũng không truyền cho các em sự yêu thích.
Điều kiện dạy học cũng như khả năng sử dụng máy tính chưa nhiều, giáo viên sẽ khó
có thời gian để sưu tầm tranh ảnh cũng như tìm kiếm những hình ảnh động, đọan phim
ngắn phục vụ bài học ( nhất là có những mục tiêu bài dựa vào hình ảnh để khắc sâu
hoặc tìm kiến thức mới ).

VI . KẾT LUẬN :
Với những phần tôi đã trình bày ở trên, chỉ mong muốn góp một phần nhỏ giúp giáo viên

lí
địa
lí cư.đơn
thống kê về dân
số, dân
đất
Sự vật, hiện của
giản
Liên
hệ
thực
tiễn,
khai
thác
vốn
hiểu
biết
của
HS.
thế
tượng địa lí nước,
Khái niệm
- địa
Xáclílập mối quan hệ đơn giản giữa
tự
nhiên
và
dân
cư.
MỤC

lập mối
quan
giữa điều
kiện
(tự nhiên,
dân…cư,..)
năng
quan
sáthệ đơn giản Quan
LỚP 5
sát tranh ảnh,
mô hình,
với hoạt động sản xuất.
-......
Xác định phương hướng trên bản đồ
năngbiết
sử dụng
bản
4. Nhóm bài về địa lí Kĩ
- Nhận
cấu trúc
và thứ tự tìm hiểu về địa lí một châu lục: Mỗi
Đọc kí hiệu trên bản đồ
đồ tìm hiểu theo trình tự sau: (1) Vị trí địa lí, giới hạn;
thế giới (về châu lục)
châu lục được
Xác định vị trí các đối tượng địa lí
(2) Đặc điểm tự nhiên; (3) Dân cư; (4) Hoạt động kinh tế; (5) quốc
trên bản đồ
Kĩgianăng

nhớ
đặc
quả
điểm đặc trưng của từng châu lục.
-......

Ham hiểu biết
Yêu thiên nhiên, đất
BỒI DƯỠNG VÀ PHÁT
TRIỂN nước, con người
7
Có ý thức
hành
động QUEN
THÁIvàĐỘ
– THÓI
bảo vệ mối trường


Saùng kieán kinh nghieäm

8


Saùng kieán kinh nghieäm

VI. KẾT QỦA :
3. Qua nhiều năm giảng dạy môn Địa lí theo cách tôi đã trình bày trên. Học sinh luôn
khao khát, say mê môn học này. Các em luôn nêu những thắc mắc, đặt rất nhiều câu
hỏi cho tôi như : tại sao nước biển lại mặn, lại có màu xanh, vì sao có nhật thực, tại

trên từng tiết dạy của giáo viên.
Tân Phú, ngày 19 tháng 04 năm 2006
Người viết
Đỗ Thị Kim Loan
9