Nguyễn Thị Hà Lan Ngữ văn 6 kì 1
-
1
-
Tuần 1, bài 1
Tiết 1, văn học
CON RỒNG CHÁU TIÊN
(Truyền thuyết)
I. Mục tiêu cần đạt:
1. Kiến thức:

Bước đầu nắm được định nghĩa truyền thuyết. Hiểu nội dung, ý nghĩa và
những chi tiết tưởng tượng kì ảo của truyện con rồng cháu tiên và bánh
chưng bánh giầy trong bài học. Kể được 2 truyện này.

Tích hợp với phần tiếng Việt ở khái niệm: từ đơn, từ phức, cấu tạo từ với
phần TLV ở khái niệm: văn bản nghệ thuật, nghe, kể, tóm tắt truyện.
2. Kĩ năng: đọc văn bản nghệ thuậtn nghe kể tóm tắt truyện.
II. Chuẩn bị:
Giáo viên:

Giáo án.
 Tranh ảnh về LLQ và ÂC cùng 100 người con lên rừng xuống biển.
 Tranh ảnh về đền Hùng và đất Phong Châu.
III. Khởi động
1. Ổn định trật tự
2. Dẫn vào bài mới:
Người xưa có câu:
“Con người có tổ có tông
Như cây có cội như sông có nguồn”
Nghĩa là mỗi con người sinh ra đều có nguồn gốc, dân tộc của mình. Cội

2. Thể loại: truyền thuyết
+ Là loại truyện dân gian
tuyền miệng, kể về các
nhân vật và sự kiện có liên
quan đến lịch sử thời quá
khứ.
+ Thường có yếu tố tưởng
tượng kì ảo.
+ Thể hiện thái độ và cách
đánh giá của nhân dân đối
với các sự kiện và nhân
vật lịch sử.
3. Tóm tắt
4. Bố cục:
+ Từ đầu  Long Trang:
giới thiệu LLQ và Âc
+ Tiếp theo lên đường:
Chuyện sinh nở kì lạ của
ÂC và cuộc chia tay, chia
con.
Nguyễn Thị Hà Lan Ngữ văn 6 kì 1
-
3
-
người con còn lại theo mẹ lên
non. Người con cả được tôn
lên làm vua, lấy hiệu là vua
Hùng, lập nước là Văn lang.
*Giải thích từ khó:
- Truyền thuyết, ngư tinh, tập

dưới
nước
Con gái
thần
Nông,
dòng
Tiên,
ưa sống
trên cạn
Nguyễn Thị Hà Lan Ngữ văn 6 kì 1
-
4
-
2. Kết duyên và sinh nở:
? Cuộc tình duyên kì lạ này
mang ý nghĩa gì?
? chuyện ÂC sinh nở có gì kì
lạ?
? chi tiết “cái bọc trăm trứng
nở ra trăm con” có ý nghĩa
gì?
GV: kì lạ, hoang đường, giàu
ý nghĩa
+ Bắt nguồn từ thực tế: rồng,
rắn đẻ trứng, tiên (chim) cũng
đẻ trứng.
+ Đồng bào: cùng 1 bọc, 1 bào
Hình
dạng
kì lạ

- Sự kết hợp tuyệt vời những
gì đẹp nhất của thiên nhiên và
con người, của hai giống nòi
đẹp đẽ, tài giỏi và phi thường
- Chi tiết “cái bọc trăm trứng
nở trăm con”:
Hình tượng “một bọc”
nghĩa là người Việt Nam
là cùng một mẹ sinh ra.
Một bọc tiếng Hán-Việt
nghĩa là “đồng bào”.
Nguồn gốc chúng ta thật
Nguyễn Thị Hà Lan Ngữ văn 6 kì 1
-
5
-
thai. Tất cả người VN đều sinh
ra từ cùng 1 bọc trứng của mẹ
ÂC. Dân tộc ta vốn khoẻ
mạnh, đẹp đẽ, phát triển
nhanh.
3. Chia tay và chia con: LLQ
và Âc đã chia tay và chia con
như thế nào? Ý nghĩa chi tiết
ấy?
GV: Rồng quen ở dưới nước,
không thể ở mãi trên cạn. Tiên
quen sông trên cạn, không thể
theo chồng ra chốn bể khơi.
Xa nhau la tất yếu.

2. Ý nghĩa các chi tiết tưởng
tượng, kì ảo:
* Khái niệm:
Chi tiết hoang đường, kì ảo
được hiểu là chi tiết không có
thật, được các tác giả dân
gian sáng tạo nhằm mục đích
nhất định.
Nguyễn Thị Hà Lan Ngữ văn 6 kì 1
-
6
-
tiết nào?
? Vậy e hiểu chi tiết hoang
đường, kì ảo là gì?
GV: Trong truyện cổ dân gian,
các chi tiết tưởng tượng, kì ảo
luôn gắn bó mật thiết với
nhau. Đó là những chi tiết ko
có thật, được tác giả dân gian
sáng tạo nhằm mục đĩh nhất
định. Để chỉ những chi tiết
này, có thể dùng những khái
niệm như chi tiết thần kì, lạ
thường, hoang đường, hư
cấu…Nó gắn với quan niệm
của người xưa về thế giới (trần
gian, âm phủ, thuỷ phủ…),
quan niệm vạn vật đều có linh
hồn…

1. Tham khảo: truyện quả bầu mẹ của người Khơmú
Xưa có hai anh em, một trai một gái, nhà nghèo, mồ côi cha mẹ. Một hôm nọ
vào rừng kiếm ăn, gặp một con Dúi, bèn đuổi bắt. Dúi chui vào hang. Hai
anh em đào bắt được. Dúi xin tha và nói sở dĩ phải chui vào hang sâu vì trời
sắp sập, sẽ có mưa ngập tất cả. Dúi khuyên hai anh em lấy một khúc gỗ to
đẽo rỗng, chuẩn bị thức ăn đầy đủ bảy ngày bảy đêm rồi chui vào trong đó.
Miệng khúc gỗ được bịt sáp ong như bưng thành mặt trống. khi hết hạn, hai
anh em lấy lông Dím chọc thủng sáp ong, nếu thấy không có nước rỉ vào thì
phá mặt trống mà ra. Hai anh em tha cho Dúi và làm theo lời Dúi bảo. Mưa
lớn, nước ngập mênh mông. Đúng hạn, hai anh em chui ra, trống mắc trên
cây Nhót, vì thế cây Nhót không bao giờ thẳng. Hai người leo xuống, tặng
nhau nắp trầu làm tin rồi chia tay nhau đi tìm đồng bào. Hai người đi hai ngã
nhưng lại gặp nhau, vì những người khác đã chết hết. Và họ cứ đi tìm như
thế nhiều lần mà vẫn thất vọng vì mọi người khác đã chết hết. Lần cuối cùng,
chim Tgoóc khuyên hai anh em nên lấy nhau để có con nối dõi, loài người
được sinh sôi nảy nở. Ít lâu sau, người em có mang, chửa được bảy năm, bảy
Nguyễn Thị Hà Lan Ngữ văn 6 kì 1
-
8
-
tháng, bảy ngày thì sinh ra một quả bầu. Người chồng muốn đập vỡ ra, người
vợ tiếc đem gác lên gác bếp. Một lần đi làm nương về, hai người cứ thấy
tiếng cười đùa trong nhà, nhưng đến khi vào nhà lại thấy im bặt. Lấy làm lạ,
người chồng leo lên gác bếp ghé tai vào quả bầu, nghe có tiếng ầm ĩ, mang
xuống định lấy dao chặt. Sợ như vậy chạm vào con, người vợ bảo lấy que đốt
nhọn đầu và dùi lỗ. Bỗng có người Xá chui ra trước. Người chồng mừng quá,
khoét lỗ rộng thêm, thì người Thái, người Lào, người Lự lại ra theo. Người
vợ sốt ruột lấy củi phang vỡ quả bầu. Người Kinh, người Hán ra nốt, người
Xá dính nọ nên đen, người Kinh người Hán ra sau nên trắng.
Chim Ây Cái Ứa