Phân tích khái niệm, đặc điểm của cơ quan hành chính nhà nước.
Lời mở đầu
Cơ quan hành chính nhà nước là một bộ phận hợp thành của bộ máy nhà nước, được
thành lập để thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước. Cơ quan hành chính nhà nước
mang đầy đủ đặc điểm của cơ quan nhà nước nói chung tuy nhiên bên cạnh đó cơ quan hành
chính nhà nước cũng có những đặc điểm riêng biệt giúp phân biệt với các cơ quan khác trong
bộ máy nhà nước. Việc tìm hiểu khái niệm, đặc điểm của cơ quan hành chính nhà nước không
chỉ giúp chúng ta có thể nhận biết các cơ quan hành chính trong bộ máy nhà nước mà còn giúp
xác định vai trò của cơ quan hành chính nhà nước với tư cách là chủ thể của pháp luật hành
chính và là chủ thể của quan hệ pháp luật hành chính.
Nội dung
1.Khái niệm cơ quan hành chính nhà nước.
Để hiểu được khái niệm cơ quan hành chính nhà nước, trước hết chúng ta cần tìm hiểu
khái niệm cơ quan nhà nước. Cơ quan nhà nước là một tổ chức được thành lập và hoạt động
theo những nguyên tắc và trình tự nhất định, có cơ cấu tổ chức nhất định và được giao những
quyền lực nhà nước nhất định, được quy định trong các văn bản pháp luật để thực hiện một
phần nhiệm vụ, quyền hạn của nhà nước (Giáo trình Luật hiến pháp Việt Nam, trường Đại học
Luật Hà Nội). Các cơ quan nhà nước có mối quan hệ mật thiết với nhau, tạo thành một thể
thống nhất đó chính là bộ máy nhà nước. Nếu căn cứ vào trật tự hình thành cũng như tính chất,
vị trí, chức năng của các cơ quan nhà nước thì bộ máy nhà nước Việt Nam hiện nay gồm có bốn
hệ thống cơ quan, đó là: hệ thống các cơ quan quyền lực nhà nước, hệ thống các cơ quan hành
chính nhà nước, hệ thống các cơ quan xét xử và hệ thống các cơ quan kiểm sát.
Trong đó, các cơ quan hành chính nhà nước bao gồm: Chính phủ, các bộ, các ủy ban nhà
nước, các cơ quan khác thuộc Chính phủ, ủy ban nhân dân các cấp và các sở, phòng ban thuộc
ủy ban nhân dân.
Như vậy, cơ quan hành chính nhà nước là bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước, trực
thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp, có phương diện hoạt động
chủ yếu là hoạt động chấp hành – điều hành, có cơ cấu tổ chức và phạm vi thẩm quyền do pháp
luật quy định (Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, trường Đại học Luật Hà Nội).
1
2.Đặc điểm của cơ quan hành chính nhà nước.

hoàn thành chức năng cơ bản của cơ quan nhà nước đó như: Chức năng lập pháp của
Quốc hội, chức năng xét xử của tòa án nhân dân, chức năng kiểm sát của viện kiểm sát
nhân dân. Chỉ có cơ quan hành chính nhà nước mới thực hiện hoạt động quản lý hành
chính nhà nước trên tất cả các lĩnh vực như kinh tế, văn hóa, xã hội… Và việc thực hiện
hoạt động đó là nhằm hoàn thành chức năng quản lý hành chính nhà nước.
- Hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước được thành lập từ trung ương đến cơ sở, đứng
đầu là Chính phủ, tạo thành một chỉnh thể thống nhất, được tổ chức theo hệ thống thứ
bậc, có mối quan hệ mật thiết phụ thuộc nhau về tổ chức và hoạt động nhằm thực thi
quyền quản lý hành chính nhà nước.
- Thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước được pháp luật quy định trên cơ sở
lãnh thổ, ngành hoặc lĩnh vực chuyên môn mang tính tổng hợp. Đó là những quyền và
nghĩa vụ pháp lý chỉ giới hạn trong phạm vi hoạt động chấp hành – điều hành. Đặc điểm
này xuất phát từ chức năng của cơ quan hành chính nhà nước đó là chức năng quản lý
hành chính nhà nước. Và để thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước được hiệu
quả thì cần phải phân định thẩm quyền rõ ràng, tránh sự chồng chéo giữa các cơ quan do
đó pháp luật phải quy định cụ thể thẩm quyền của từng cơ quan trong hệ thống các cơ
quan hành chính nhà nước. Ví dụ như UBND cấp xã chỉ có thẩm quyền quản lý hành
chính tại địa phương của mình, không được phép xâm phạm vào thẩm quyền của các
UBND cấp xã khác cũng như UBND cấp trên của mình; mỗi Bộ cũng chỉ được quản lý
một lĩnh vực chuyên môn nhất định.
- Các cơ quan hành chính đều trực tiếp hay gián tiếp trực thuộc cơ quan quyền lực nhà
nước cùng cấp, chịu sự giám sát và báo cáo công tác trước cơ quan quyền lực nhà nước.
Trước hết, các cơ quan hành chính nhà nước đều trực tiếp hay gián tiếp do cơ quan quyền
lực lập ra. Ví dụ: Quốc hội trực tiếp bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm thủ tướng chính phủ,
phê chuẩn đề nghị của thủ tướng chính phủ về việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức phó
thủ tướng, bộ trưởng và các thành viên khác của chính phủ; Ủy ban nhân dân do Hội
đồng nhân dân cùng cấp bầu ra… Mọi hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước đều
chịu sự giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước và phải báo cáo công tác trước cơ quan
3
quyền lực. Sở dĩ cơ quan hành chính nhà nước chịu sự lệ thuộc vào cơ quan quyền lực

5