BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
TRỒNG RAU NHÓM ĂN QUẢ
MÃ SỐ: 04
NGHỀ: TRỒNG RAU AN TOÀN
Trình độ: Sơ cấp nghề

Hà nội: 2010

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN:
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham
khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
MÃ TÀI LIỆU: MĐ 04


trong và ngoài nước cùng với sự tham gia của các chủ trang trại, công ty và các
nhà trồng rau, chúng tôi đã xây dựng sơ đồ DACUM, thực hiện bước phân tích
nghề và soạn thảo chương trình đào tạo nghề trồng kỹ thuật trồng rau an toàn
cấp độ công nhân lành nghề. Chương trình được kết cấu thành 6 mô đun và sắp
xếp theo trật tự lô gíc nhằm cung cấp những kiến thức và kỹ năng từ cơ bản đến
chuyên sâu về kỹ thuật trồng rau an toàn.
Chương trình đào tạo nghề “Trồng rau an toàn” cùng với bộ giáo trình
được biên soạn đã tích hợp những kiến thức, kỹ năng cần có của nghề, đã cập
nhật những tiến bộ của khoa học kỹ thuật và thực tế sản xuất rau an toàn tại các
địa phương trong cả nước, do đó có thể coi là cẩm nang cho người đã, đang và
sẽ trồng rau an toàn.
Bộ giáo trình gồm 6 quyển:
1) Giáo trình mô đun Hướng dẫn sản xuất rau an toàn theo hướng Viet
GAP
2) Giáo trình mô đun Chuẩn bị điều kiện cần thiết để trồng rau an toàn
3) Giáo trình mô đun Trồng rau nhóm ăn lá
4) Giáo trình mô đun Trồng rau nhóm ăn quả
5) Giáo trình mô đun Trồng rau nhóm ăn củ
6) Giáo trình mô đun Tiêu thụ sản phẩm rau an toàn
Để hoàn thiện bộ giáo trình này chúng tôi đã nhận được sự chỉ đạo, hướng
dẫn của Vụ Tổ chức cán bộ – Bộ Nông nghiệp và PTNT; Tổng cục dạy nghề -
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Sự hợp tác, giúp đỡ của Viện rau quả,
bộ môn cây rau trường Đại học nông nghiệp Hà Nội. Đồng thời chúng tôi cũng
nhận được các ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, cán bộ kỹ thuật của các
Viện, Trường, cơ sở sản xuất rau an toàn, Ban Giám Hiệu và các thầy cô giáo
Trường Cao đẳng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Bắc Bộ. Chúng tôi xin
được gửi lời cảm ơn đến Vụ Tổ chức cán bộ – Bộ Nông nghiệp và PTNT, Tổng
cục dạy nghề, Ban lãnh đạo các Viện, Trường, các cơ sở sản xuất, các nhà khoa
học, các cán bộ kỹ thuật, các thầy cô giáo đã tham gia đóng góp nhiều ý kiến
quý báu, tạo điều kiện thuận lợi để hoàn thành bộ giáo trình này.

4. Trồng ra ruộng sản xuất 12
4.1. Chuẩn bị đất trồng 12
4.2. Mật độ, khoảng cách trồng 14
4.3. Trồng cây 15
4.4. Phân bón 15
4.5. Chăm sóc 17
4.6. Quản lý dịch hại 19
5. Thu hoạch bắp cải 33
5.1. Giai đoạn thu hoạch thích hợp 33
5.2. Phương pháp thu hoạch 34
5.3. Tiêu chuẩn chất lượng bắp 34
C. Sản phẩm thực hành của học viên 35
BÀI 2: SẢN XUẤT DƯA CHUỘT AN TOÀN 38
A. Giới thiệu về quy trình 38
B. Các bước tiến hành 39
1. Thời vụ trồng ( dương lịch) 39
2. Các giống dưa chuột 39
3. Tạo cây giống 41
3.1. Gieo hạt dưa chuột vào bầu (khay) 41
3.2. Chăm sóc cây giống 43
3.3. Tiêu chuẩn cây đem trồng 44
4. Trồng ra ruộng sản xuất 45
4.1. Chuẩn bị đất trồng 45
4.2. Mật độ, khoảng cách trồng 47
4.3. Trồng cây 48
4.4. Phân bón 51
4.5. Chăm sóc 51
4.6. Quản lý dịch hại 52
5. Thu hoạch dưa chuột 65
5.1. Giai đoạn thu hoạch thích hợp 65

Mã bài: MĐ4 – 01
Mục tiêu: - Trình bày được các biện pháp kỹ thuật trồng và chăm sóc rau cà chua;
- Nhận biết đúng tên các loại sâu, bệnh hại trên cây cà chua và lựa
chọn, thực hiện phòng trừ hiệu quả, an toàn;
- Lựa chọn đúng dụng cụ, vật tư, trang thiết bị và thực hiện chăm sóc cây
đúng kỹ thuật;
- Thực hiện được các bước trong quy trình trồng và chăm sóc rau cà chua;
- Có ý thức tiết kiệm vật tư, vệ sinh an toàn lao động và bảo vệ môi trường.
A. Giới thiệu về quy trình

- Chuẩn bị hạt giống
- Chuẩn bị cây giống
- Chuẩn bị đất trồng
- Lên luống vườn ươm, vườn trồng

- Gieo hạt
- Trồng cây
- Tưới nước giữ ẩm

- Bón phân
- Tưới nước
- Làm cỏ
- Phòng trừ sâu bệnh

- Thời điểm thu hoạch
- Phương pháp thu hoạch
- Tiêu chuẩn chất lượng
Hình 1.1. Sơ đồ quy trình sản xuất cà chua

CHUẨN BỊ TRỔNG

+ Cà chua hồng: Quả
hình quả hồng, không có múi
hoặc múi không rõ.
T
h
ịt
quả
nhiều bột, ăn ngon. Cây chống
chịu sâu bệnh kém so với cà
chua múi.

Hình 1.3: Cà chua hồng

3
+ Cà chua bi: Quả
bé, cây sai quả, quả ăn
chua, h
ơ
i ngái.
C
ây chống
chịu sâu bệnh khá. Hình 1.4: Cà chua bi
- Trồng các giống sinh trưởng phát triển khỏe, không bị sâu bệnh, phẩm
chất tốt, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, thích ứng rộng, đem lại hiệu quả
kinh tế cao
- Các giống cà chua đang được trồng phổ biến trong sản xuất: Ba lan lùn,
Số 7, Lai số 1, Hồng Lan, C50, C95, HP5, Red Crow 250, HT 7

+ Mặt luống: 90 - 100 cm
+ Rãnh: 35 – 50 cm
- Vụ khô lên làm luống vừa phải:
+ Độ cao của luống: 15 – 20 cm
+ Mặt luống: 90 – 100 cm
+ Rãnh: 30 – 35 cm
Lưu ý: - Vườn ươn nên chia làm các ô nhỏ để dễ chăm sóc
- Chiều dài của luống phụ thuộc vào địa hình, không nên làm
luống dài quá 100 m
- Chiều cao của luống không nên cao quá 30 cm Mặt luống 90 – 100 cm

Độ cao 15 – 20 cm Rãnh( 30- 35 cm)
Hình 1.6: Kích thƣớc luống ƣơm cà chua vụ khô
- Thời điểm xử lý
+ Trước khi gieo hạt
- Cách xử lý
Bước 1: Thúc mầm hạt giống
- Ngâm nước nóng nhiệt độ 30 – 35
0
( 2 sôi + 3 lạnh)
Bước 2: Thời gian ngâm: 6 – 10 giờ
Bước 3: Vớt hạt để giáo nước

6
Bước 4: Để hạt vào khăn ẩm (đã vắt giáo) gói lại cho gói hạt vào
bao nilong, buộc kín miệng chống bốc hơi thoát nước
Bước 5: Đem ủ ở nhiệt độ 26 – 29
0
C
Lƣu ý: Thời gian ủ khoảng 3 ngày thì hạt bắt đầu nẩy mầm
3.3. Gieo hạt
a, Gieo trực tiếp ra luống
Bước 1: Xác định lượng hạt
- Lượng hạt gieo 2,5 – 3,0 g hạt/ m
2
Bước 2: Gieo hạt
- Gieo vãi: Vãi hạt giống đều trên luống, rải móng
Bước 3: Lấp hạt
- Hạt được lấp ở độ sâu: 1,5 – 2 cm
- Gieo hạt xong cào nhẹ hoặc dùng tay xoa nhẹ đều trên mặt luống cho
đất phủ kín hạt
Bước 4: Phủ luống
- Sau khi lấp hạt xong dùng

- Trời rét tùy độ ẩm đất
+ Tưới 1 lần/ngày hoặc 2 lần/ngày
+ Tưới vào lúc 10 – 11 giờ sáng hoặc 3- 4 giờ chiều
c, Bón phân thúc
- Vườn ươm không cần bón nhiều phân thúc
- Trường hợp bón phân thúc khi cây sinh trưởng phát triển kém:
+ Phân đạm 0,1 % pha với nước sạch
+ Bón thúc tối đa 2 lần ( lần 1 khi cây có 2 -3 lá thật, lần 2 sau lần
1 khoảng 7 – 10 ngày)
Lưu ý: Trước khi nhỏ đi trồng 10 ngày không được bón thúc

8
- Không nên bón thúc nhiều lần làm cây con quá tốt, non, khả năng
chống chịu kém, khi trồng ra ruộng sản xuất tỷ lệ sống kém
d, Quản lý sâu bệnh hại
* Bệnh hại:
- Ở giai đoạn vườn ươm thường xuất hiện các bệnh sau:
+ Bệnh lở cổ rễ

Hình 1.9: Bệnh lở cổ rễ ở cây cà chua
- Phòng bệnh bằng cách:
+ Mật độ gieo không quá dày
+ Sử dụng phân chuồng hoai mục để bón lót
+ Làm giàn che để tránh mưa, gió nắng
- Xuất hiện bệnh nên phun thuốc: Niclosat 4SL, Ridomil Gold 68 WP,
* Sâu hại
- Giai đoạn vườn ươm thường xuất hiện các loại sâu sau:
+ Dế
+ Kiến
+ Sâu xám

4. Trồng ra ruộng sản xuất
4.1. Chuẩn bị đất trồng
Bước 1: Dụng cụ làm đất
- Máy kéo,
- Máy cày,
- Cày bằng trâu bò,
- Cào, cuốc, xẻng

Hình 1.11: Cuốc, xẻng
Bước 2:Cày đất
- Dùng các dụng cụ làm đất
để tách đất, lật đất thành tảng,
cục đất to

Hình 1.12: Cày đất
Bước 3: Làm đất nhỏ
- Đất nhỏ, vụn, tơi xốp,
- Đường kính viên đất ở lớp
đất mặt thích hợp từ 2 – 3 cm,

Hình 1.13: Làm đất nhỏ

11
Bước 4: Lên luống
- Vụ mưa làm luống cao:
+ Độ cao của luống: 20- 25 cm
+ Mặt luống: 0,9 - 1m
+ Rãnh: 35 – 50 cm
- Vụ khô lên làm luống vừa phải:
+ Độ cao của luống: 15 – 20 cm

- Loại phân được dùng để bón lót
Bảng 1.1. Lƣợng phân bón lót cho cây cà chua
Lần bón
Loại phân
Lƣợng ( kg/360
m
2
)
Cách bón
Bón lót
( trước khi
trồng 3 -7
ngày)
`- Vôi bột
30
Vãi đều trên mặt
trước khi lên luống
- Phân
chuồng ủ
- Lân lâm
thao
- Kali
300
15
2

Trộn đều bón hốc
hoặc bón rãnh

Hình 1.16: Bón phân lót cho cây cà chua

O
5
)
+ Phân hữu cơ vi sinh: BioGro có 2 loại:
- BioGro bón qua rễ:
- BioGro bón qua lá 14
4.4.2. Lượng phân bón cho cây cà chua
Bảng 1.2. Lƣợng phân bón thúc cho cây cà chua
( đơn vị tính cho 1 sào Bắc bộ = 360 m
2
)

Lần bón
Loại phân
Lƣợng
( kg/Bắc bộ)
Cách bón
Bón thúc lần 1
( Sau khi cấy 3 ngày)
Vi sinh BioGro
30 – 40
Bón xung
quanh gốc rồi
lấp đất
Bón thúc lần 2
( Sau khi cấy 10 -15
ngày)

sinh trưởng vô hạn)
Phân đam
Phân kali
NPK
1
1
2
Bón xung
quan gốc
Bón thúc bằng phân
vi sinh Biogro qua lá
Sau trồng 5 ngày, 20 ngày, 35 ngày
Liều lượng
theo hướng
dẫn
Chú ý:
- Ngừng bón phân đạm ít nhất 21 ngày trước khi thu hoạch
15
4.5. Chăm sóc
- Tưới tiêu nước:
+ Sau khi trồng phải tưới nước ngay để cây chóng hồi phục
+ Cây bắt đầu sinh trưởng mạnh tưới rãnh ( 7 – 10 ngày tưới một lần).
+ Nếu xuất hiện nhiều bệnh héo xanh chuyển sang tưới hốc
- Làm giàn:


Hình 1.22: Cỏ gấu

Hình 1.23: Cỏ tranh

Hình 1.24: Rau rền cơm
b, Phương pháp diệt cỏ
- Để giảm bớt chi phí cho công làm cỏ sử dụng một số biện pháp sau:
+ Dùng hóa chất diệt cỏ phun trước khi trồng
+ Che phủ mặt luống bằng rơm rạ chỉ để hở hốc cho cây phát triển
+ Trồng xen, trồng lẫn 18
4.6.2. Quản lý bệnh hại
a, Bệnh sương mai cà chua.
Tác nhân gây bệnh: nấm - Phytophthora infestans
Triệu chứng ở trên lá:
Ban đầu vết bệnh là những đốm mọng nước hình dạnh bất thường có thể
phát triển rộng khắp lá, sự hình thành bào tử có thể quan sát được dưới mặt lá,
sau đó vết bệnh khô và chuyển nâu có thể làm tài lụi toàn bộ lá

Hình 1.25: Triệu chứng bệnh sƣơng mai trên lá cây cà chua
Triệu chứng ở trên thân: