MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 2
PHẦN NỘI DUNG 4
I. KHÁI NIỆM CÁC TỘI XÂM PHẠM TRẬT TỰ QUẢN LÝ KINH TẾ: 4
i. Khách thể của các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế: 4
ii. Mặt khách quan của các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế 5
iii. Chủ thể của tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế 5
iv. Mặt chủ quan của tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế 5
v. Chính sách hình sự và đường lối xử lý đối với các tội xâm phạm trật tự quản lý
kinh tế 6
II. KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ KHI NGHIÊN CỨU HỒ SƠ VỤ ÁN XÂM PHẠM
TRẬT TỰ QUẢN LÝ KINH TẾ 6
I.1. Mục đích nghiên cứu hồ sơ vụ án: 6
I.2. Yêu cầu nghiên cứu hồ sơ vụ án: 7
I.3. Phương pháp nghiên cứu hồ sơ vụ án: 9
PHẦN KẾT LUẬN 20
HV: Nguyễn Văn Kha – SBD: LS 8.2MN-101 – Lớp A Tiểu luận hình sự
LỜI MỞ ĐẦU
Kỹ năng nghiên cứu hồ sơ vụ án hình sự là một kỹ năng không thể
thiếu đối với luật sư trong quá trình hành nghề của mình đối với việc tranh
tụng trong các vụ án hình sự. Ngoài các kỹ năng nghiên cứu các hồ sơ vụ
án nói chung, khi nghiên cứu các hồ sơ vụ án đặc trưng khác nhau thì luật
sư cũng phải có thêm những kỹ năng nghiên cứu tương ứng với đặc trưng
đó. Không ít người cho rằng, nếu đã am hiểu kỹ năng nghiên cứu hồ sơ vụ
án hình sự thì đương nhiên luật sư sẽ có khả năng nghiên cứu hồ sơ đối với
tất cả các vụ án hình sự. Điều đó thật là sai lầm và thật là nguy hiểm nếu
một luật sư không hiểu rõ được tầm quan trọng, đặc trưng, dấu hiệu, bản
chất của các loại vụ án hình sự khác nhau. Ví dụ như, các tội xâm phạm an
ninh quốc gia; các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự
của con người; các tội xâm phạm sở hữu …
Bộ luật hình sự 1999 đã phân ra 14 loại tội phạm khác nhau, quy

pháp của công dân thông qua hành vi vi phạm các quy định của Nhà nước
về quản lý nền kinh tế
i. Khách thể của các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế:
Chương các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế gồm có 35 Điều (từ
Điều 153 đến Điều 181c) quy định về các tội phạm khác nhau nhằm
bảo vệ các quan hệ kinh tế của nước ta trong thời kỳ đổi mới. Các tội
xâm phạm trật tự quản lý kinh tế xâm phạm đến các quan hệ xã hội
bảo đảm cho sự ổn định và phát triển nền kinh tế quốc dân. Đó là chế
độ quản lý, điều hành toàn bộ nền kinh tế của Nhà nước theo định
hướng xã hội chủ nghĩa, quyền và lợi ích của Nhà nước, của các tổ
chức kinh tế, quyền và lợi ích, tính mạng, sức khỏe của người tiêu
dùng… được thể chế hóa trong những quy định pháp luật của Nhà
nước.
Kỹ năng của luật sư khi nghiên cứu hồ sơ vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế Trang 4
HV: Nguyễn Văn Kha – SBD: LS 8.2MN-101 – Lớp A Tiểu luận hình sự
ii. Mặt khách quan của các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
Mặt khách quan của các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế được
thể hiện ở hành vi cố ý vi phạm các quy định của Nhà nước về quản
lý kinh tế ở các mức độ khác nhau với mục đích vụ lợi. Hành vi
phạm tội được thực hiện có thể là hành động hoặc không hành động
và đã gây ra hoặc đe dọa gây thiệt hại nền kinh tế quốc dân hoặc cho
từng ngành, lĩnh vực nhất định. Hậu quả có thể ở những mức độ rất
khác nhau (ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc
biệt nghiêm trọng) như: làm rối loạn thị trường, mất cân đối cung
cầu, làm ảnh hưởng xấu đến tới nền sản xuất hàng hóa trên đất nước
ta; thậm chí có những tội phạm còn làm người tiêu dùng thiệt hại
không những cả về vật chất, sức khỏe mà có khi còn nguy hiểm cả
tới tính mạng… Đối với một số tội, hậu quả nghiêm trọng là dấu
hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm.
iii. Chủ thể của tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế

chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định.
II. KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ KHI NGHIÊN CỨU HỒ SƠ VỤ ÁN
XÂM PHẠM TRẬT TỰ QUẢN LÝ KINH TẾ
I.1. Mục đích nghiên cứu hồ sơ vụ án:
Cũng giống như những hồ sơ vụ án hình sự khác, hồ sơ vụ án xâm
phạm trật tự quản lý kinh tế gồm nhiều văn bản, tài liệu được cơ
quan tiến hành tố tụng thu thập trong quá trình điều tra, truy tố, xét
xử và được sắp xếp theo một trật tự nhất định. Nội dung của hồ sơ
chính là nội dung của các văn bản, tài liệu trong hồ sơ vụ án. Mỗi tài
Kỹ năng của luật sư khi nghiên cứu hồ sơ vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế Trang 6
HV: Nguyễn Văn Kha – SBD: LS 8.2MN-101 – Lớp A Tiểu luận hình sự
liệu phản ánh một hoặc nhiều vấn đề của vụ án, xác định việc truy tố
của Viện Kiểm sát truy tố có căn cứ hay không; việc điều tra có đảm
bảo thủ tục tố tụng hay không và tìm những chứng cứ có lợi cho bị
cáo hoặc đương sự để bảo vệ quyền lợi cho họ.
I.2. Yêu cầu nghiên cứu hồ sơ vụ án:
Luật sư phải nghiên cứu toàn diện và đầy đủ các tài liệu, chứng cứ
của vụ án có liên quan đến việc bảo vệ cho bị cáo hoặc đương sự.
Cần tránh tư tưởng chủ quan chỉ đọc những tài liệu mà mình cho là
quan trọng, còn các tài liệu tố tụng, các tập lời khai của những người
tham gia tố tụng khác nhau thì không nghiên cứu. Luật sư cần nghiên
cứu kỹ hồ sơ, đặc biệt là phần hồ sơ liên quan đến bị cáo hoặc đương
sự mà mình bảo vệ. Phải nghiên cứu từng loại tài liệu, sau đó tổng
hợp, so sánh các loại tài liệu, chứng cứ để tìm ra sự liên hệ giữa
chúng; tìm những điểm không hợp lý hoặc có mâu thuẫn giữa các tài
liệu, chứng cứ để xác định sự thật của vụ án. Luật sư cần nghiên cứu
hồ sơ theo một thứ tự hợp lý. Tùy từng loại hồ sơ vụ án, luật sư có
thể nghiên cứu hồ sơ theo thứ tự thời gian xảy ra sự việc (sự việc nào
xảy ra trước nghiên cứu trước, sự việc xảy ra sau nghiên cứu sau).
Nếu bào chữa cho nhiều bị can, bị cáo trong một vụ án, có thể nghiên

doanh nghiệp trước thời điểm xảy ra vụ án, bao gồm các hồ sơ
pháp nhân (quyết định, giấy phép thành lập, điều lệ, quy chế) và
những yếu tố tác động đến hoạt động của doanh nghiệp về mặt
khách quan và chủ quan (tình hình sản xuất, kinh doanh vào thời
điểm xảy ra vụ án, việc cấp vốn hoặc vay vốn ngân hàng, sự chỉ
đạo của cấp trên, cơ quan chủ quản, tình hình nhân sự và năng lực
trình độ của đội ngũ cán bộ doanh nghiệp …).
- Thứ ba, cần nghiên cứu một cách kỹ lưỡng hệ thống các văn bản
pháp luật điều chỉnh lĩnh vực hoạt động mà vụ án đã xảy ra. Việc
Kỹ năng của luật sư khi nghiên cứu hồ sơ vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế Trang 8
HV: Nguyễn Văn Kha – SBD: LS 8.2MN-101 – Lớp A Tiểu luận hình sự
nghiên cứu này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhất là trong các
vụ án cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế
gây hậu quả nghiêm trọng, buôn lậu…Luật sư cũng cần chú ý các
các văn bản về kinh tế quy định từ cấp Bộ trở lên mới được coi là
thuộc phạm vi các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế…
chứ không như một số trường hợp các cơ quan tiến hành tố tụng
coi văn bản của Tổng công ty là văn bản pháp luật thuộc loại
“quy định của nhà nước” để làm căn cứ quy kết và định tội danh.
- Thứ tư, nghiên cứu kết quả điều tra thông qua các tài liệu kết quả
giám định, biên bản ghi lời khai với tính chất là các chứng cứ thu
thập theo trình tự luật định. Có nhiều cách ghi chép khác nhau
(ghi tóm tắt nội dung văn bản hoặc ghi chi tiết số văn bản, ngày
tháng, nội dung chi tiết). Luật sư cũng cần chú ý, trong mọi
trường hợp cần phải ghi rõ số bút lục, tập hồ sơ để sau này dễ
dàng và chính xác hơn trong việc viện dẫn chứng cứ.
- Thứ năm, Tìm hiểu các tài liệu về kết quả hoạt động sản xuất
kinh doanh, kết quả nộp ngân sách (các khoản thuế), các thành
tích khen thưởng của doanh nghiệp và cá nhân bị can, các tài liệu
về nhân thân…

những người tham gia tố tụng như: Biên bản khám xét, biên bản
thu giữ vật chứng, thông báo kết quả giám định, biên bản nhận
dạng, biên bản thực nghiệm điều tra …
- Nhóm 4: Các biên bản ghi lời khai của người tham gia tố tụng;
- Nhóm 5: Các tài liệu về nhân thân bị can;
- Nhóm 6: Các tài liệu về kết thúc điều tra;
Kỹ năng của luật sư khi nghiên cứu hồ sơ vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế Trang 10
HV: Nguyễn Văn Kha – SBD: LS 8.2MN-101 – Lớp A Tiểu luận hình sự
- Nhóm 7: Các tài liệu về truy tố;
- Nhóm 8: Các tài liệu bổ sung khi hồ sơ chuyển sang Tòa án.
Từ nhóm 1 đến nhóm 6 là các tài liệu do cơ quan điều tra sắp xếp.
Trong những vụ án đồng phạm, các tài liệu ở nhóm 1 và nhóm được
giữ nguyên. Các tài liệu ở nhóm 2, 3, 4, 5 thường được cơ quan điều
tra xếp theo vị trí của các bị can trong vụ án. Bị can có vị trí quan
trọng xếp trước, ít quan trọng xếp sau.
Việc nắm được cách sắp xếp tài liệu trong hồ sơ sẽ giúp luật sư
nghiên cứu một cách toàn diện, không bị bỏ sót. Trường hợp luật sư
chỉ bào chữa cho một hoặc vài bị cáo trong vụ án đồng phạm nhiều
người tham gia thì luật sư có thể nhanh chóng tìm thấy những tập tài
liệu liên quan đến người mình bảo vệ mà không phải đọc tất cả các
tài liệu về hành vi phạm tội của bị cáo khác không có liên quan.
Hồ sơ vụ án hình sự gồm nhiều tài liệu khác nhau, nên luật sư phải
đọc tất cả các tài liệu có liên quan đến việc bảo vệ của mình tránh
trường hợp chỉ chọn để đọc một số tài liệu mà mình cho là quan
trọng, còn các tài liệu khác thì bỏ qua. Nếu làm như vậy, việc đánh
giá chứng cứ của vụ án sẽ không toàn diện vì tình tiết vụ án có khi
lại được chứng minh bởi những chứng cứ trong các tài liệu mà luật
sư không nghiên cứu đến. Mặt khác, từng loại tài liệu trong hồ sơ vụ
án có những đặc điểm riêng, nên luật sư phải chú ý đến đặc điểm của
từng loại tài liệu và ghi tóm tắt nội dung chính của từng loại tài liệu

Đọc bản cáo trạng để hiểu nội dung vụ án, các hành vi phạm
tội của bị can, yêu cầu giải quyết bồi thường thiệt hại, nếu có.
Khi đọc cần ghi lại hành vi phạm tội của bị can, tội danh, điều
khoản Bộ luật hình sự mà Viện Kiểm sát viện dẫn để truy tố;
Kỹ năng của luật sư khi nghiên cứu hồ sơ vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế Trang 12
HV: Nguyễn Văn Kha – SBD: LS 8.2MN-101 – Lớp A Tiểu luận hình sự
các chứng cứ được Viện Kiểm sát dùng làm căn cứ xác định
tội phạm, người phạm tội; tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm
nhẹ trách nhiệm hình sự và yêu cầu bồi thường thiệt hại.
II.1.3.Đọc kết luận điều tra
Để hiểu về diễn biến của tội phạm, các chứng cứ mà Cơ quan
điều tra dùng để chứng minh tội phạm, ý kiến đề nghị giải
quyết vụ án của Cơ quan điều tra.
Ghi lại những hành vi có nêu trong cáo trạng nhưng không đề
cập trong kết luận điều tra. Khi nghiên cứu hồ sơ, luật sư chú ý
tìm xem có tài liệu, chứng cứ để chứng minh có hành vi phạm
tội này hay không. Ghi lại những điểm mâu thuẫn giữa kết
luận điều tra và bản cáo trạng để xác định sự thật vụ án.
II.1.4.Đọc biên bản hỏi cung bị can và các biên bản ghi lời
khai của người tham gia tố tụng, biên bản đối chất
II.1.4.1. Đọc biên bản hỏi cung bị can:
Đọc biên bản hỏi cung bị can xem bị can có nhận
những hành vi nêu trong cáo trạng hay không, tư
tưởng, động cơ, mục đích việc thực hiện hành vi
phạm tội, sự ăn năn hối hận của bị can như thế nào
(nếu bị can nhận tội). Trường hợp bị can không nhận
tội thì nắm được các lý lẽ, chứng cứ mà bị can đưa ra
để bào chữa cho mình.
Đọc các biên bản hỏi cung theo thứ tự thời gian hỏi
cung và ghi lại:

viên.
Kỹ năng của luật sư khi nghiên cứu hồ sơ vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế Trang 14
HV: Nguyễn Văn Kha – SBD: LS 8.2MN-101 – Lớp A Tiểu luận hình sự
Mặc dù thủ tục tố tụng ghi biên bản hỏi cung bị can
chỉ là hình thức, nhưng có nhiều trường hợp, căn cứ
vào thủ tục cũng cho phép đánh giá được nội dung
vụ án.
II.1.4.2. Đọc biên bản ghi lời khai
Đọc biên bản ghi lời khai của người làm chứng để
hiểu rõ việc phạm tội xảy ra có những người nào
biết; họ xác nhận về các tình tiết của sự việc như thế
nào, trên cơ sở đó, luật sư sử dụng khi bảo vệ cho bị
cáo hoặc đương sự.
Phải xác định xem người làm chứng trực tiếp hay
gián tiếp biết được các tình tiết của vụ án; Mối quan
hệ của người làm chứng với bị can, người bị hại;
Điều kiện khách quan của việc tiếp nhận tin tức
(không gian, thời gian của việc tiếp nhận tin tức);
Điều kiện chủ quan tiếp nhận tin tức (tinh thần, tuổi
tác, nghề nghiệp, khả năng tiếp thu thông tin, nhận
thức của người làm chứng…); Nếu nhiều lần khai lại
có nội dung mâu thuẫn nhau, cần tìm nguyên nhân
của sự mâu thuẫn đó.
Thông thường, lời khai báo ban đầu là chính xác về
sự việc; những lời khai sau nếu bổ sung thêm các
tình tiết làm rõ lời khai ban đầu thì đáng tin cậy. Nếu
lời khai sau lại có khác hẳn lời khai ban đầu thì có
thể người làm chứng bị mua chuộc hoặc do nhiều
nguyên nhân khác nhau làm lời khai không chính
xác. Tuy nhiên, cũng có trường hợp, lời khai sau lại

nghiệm điều tra…
Kiểm tra thủ tục tố tụng đối với các loại biên bản xem có đúng
quy định của pháp luật không, như có ghi người chứng kiến
không, những đồ vật cần niêm phong có chữ ký của chủ đồ vật
không…
Đối với hoạt động điều tra có mục đích thu thập vật chứng
phải chú ý nơi và cách thức tìm được vật chứng, các đặc điểm
riêng của vật chứng, nắm vững quá trình thu thập vật chứng
(qua khám xét, khám nghiệm hiện trường hay do người nào
mang đến nộp).
So sánh vật chứng với các chứng cứ khác xem phù hợp hay
mâu thuẫn để xác định giá trị chứng minh của nguồn chứng cứ
này.
II.1.6.Đọc kết luận giám định
Kiểm tra các điều kiện cho việc ra kết luận giám định có bảo
đảm không (số lượng, chất lượng các đồ vật, tài liệu gửi đi
giám định).
So sánh kết luận giám định với các chứng cứ khác của vụ án
để đánh giá độ chính xác của kết luận giám định. Nếu thấy kết
luận giám định không có cơ sở đáng tin cậy thì ghi lại và đề
nghị với Tòa án yêu cầu giám định bổ sung hoặc giám định
lại.
Kỹ năng của luật sư khi nghiên cứu hồ sơ vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế Trang 17
HV: Nguyễn Văn Kha – SBD: LS 8.2MN-101 – Lớp A Tiểu luận hình sự
II.1.7.Kiểm tra giấy tờ về lý lịch của bị can
Đọc lý lịch bị can để hiểu về nhân thân của họ. Ghi tóm tắt
hoàn cảnh gia đình, điều kiện sống của họ. Phải đặc biệt chú ý
ghi lại những điểm về nhân thân của bị can sẽ đề nghị với Tòa
án chấp nhận là tình tiết giảm nhẹ hoặc xem xét khi quyết định
hình phạt.

Kỹ năng của luật sư khi nghiên cứu hồ sơ vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế Trang 19
HV: Nguyễn Văn Kha – SBD: LS 8.2MN-101 – Lớp A Tiểu luận hình sự
PHẦN KẾT LUẬN
Tóm lại, kỹ năng nghiên cứu hồ sơ vụ án hình sự là một trong các kỹ năng
rất quan trọng mà luật sư không thể thiếu nếu muốn tranh tụng trước tòa án.
Để có thể hoàn thành tốt vai trò của mình trong các vụ án xâm phạm trật tự
quản lý kinh tế, ngoài việc phải có kỹ năng nghiên cứu hồ sơ vụ án hình sự
nói chung, luật sư cần phải hiểu rõ các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
được quy định trong Bộ luật hình sự như thế nào. Muốn vậy, luật sư cần
phải hiểu rõ mặt khách thể, mặt khách quan, mặt chủ thể, mặc chủ quan,
cũng như chính sách hình sự và đường lối xử lý đối với các tội xâm phạm
trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước ta.
Để có thể nghiên cứu tốt hồ sơ vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, luật
sư trước hết phải có kỹ năng nghiên cứu hồ sơ hình sự nói chung để làm
nên tảng, cơ sở cho việc nghiên cứu hồ sơ các vụ án đặc trưng như như các
tội phạm về ma túy, về an ninh quốc gia, về môi trường … đặc biệt là trong
các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, luật sư phải chú ý đến những
yêu cầu đặc trưng như đã trình bày tại mục 2.2 trong phần nội dung của
tiểu luận này.
Học viên
NGUYỄN VĂN KHA
Kỹ năng của luật sư khi nghiên cứu hồ sơ vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế Trang 20