Học viện Tư Pháp
HVTH : Trang 1

Tiểu luận

KỸ NĂNG NGHIÊN CỨU HỒ SƠ VỤ ÁN HÀNH CHÍNH
ĐỐI VỚI QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH
và HÀNH VI HÀNH CHÍNH VỀ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI.

Học viện Tư Pháp
HVTH : Trang 2
Nghiên cứu hồ sơ vụ án là một công việc hết sức quan trọng và cần
thiết. Vụ án dù đơn giản đến đây thì luật sư cũng phải dành thời gian để
nghiên cứu hồ sơ vụ án. Việc nghiên cứu hồ sơ vụ án một cách toàn diện có
hệ thống, khách quan giúp luật sư nắm bắt được những mặt mạnh, mặt yếu
của khách hàng của mình, trên cơ sở đó hình thành các luận cứ bảo vệ quyền
và lợi ích hợp pháp cho họ.
Nguyên tắc là nghiên cứu một cách toàn diện nhưng không nhất thiết
phải nghiên cứu lại những vấn đề mà mình đã biết trước đó. Về thực chất,
nghiên cứu hồ sơ toàn diện là nghiên cứu lướt qua toàn bộ hồ sơ để nắm bắt
được phần cốt lõi của hồ sơ và kiểm tra xem những gì mình đã biết được
thông qua các chứng cứ . Sau khi đã lướt qua một lượt toàn bộ hồ sơ, luật sư
sẽ đi vào nghiên cứu kỹ chi tiết, nhất là những phần mà chưa được biết trứơc
đó hoặc biết nhưng chưa kỹ. Thực tiễn hành nghề của luật sư đã cho thấy,
trong rất nhiều trường hợp, luật sư nghiên cứu không toàn diện dẫn đến việc

+ Việc nghiên cứu hồ sơ cần phải đựơc tiến hành một cách thận trọng
, kỹ lưỡng. Với yêu cầu này, việc nghiên cứu hồ sơ không đựơc tiến hành
một cách hời hợt , qua loa, đại khái mà cần phải hết sức cẩn thận, kỹ lưỡng ,
phải rà đi soát lại để không bỏ sót những yếu tố, những nội dung , những chi
tiết có ý nghĩa cho việc giải quyết vụ án.
+ Khi nghiên cứu hồ sơ tuyệt đối không được để lẫn lộn , tránh tẩy
xoá, sửa chữa làm sai lệch hồ sơ vụ án. Các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ
là kết quả của quá trình thụ lý điều tra, xác minh vụ án hành chính. Việc
trành tẩy xoá, thêm bớt tài liệu chứng cứ, làm sai lệch hồ sơ vụ án sẽ dẫn đến
tình trạng giải quyết vụ án có thể thiếu khách quan , chính xác, ảnh hưởng
đến chất lượng xét xử của toà án.
Học viện Tư Pháp
HVTH : Trang 4
+ Qua nghiên cứu hồ sơ, đòi hỏi luật sư phải có sự nhận định, đánh
giá bước đầu về diễn biến vụ án, xác định tính đúng sai và ý nghĩa của các
tài liệu , chứng cứ có trong hồ sơ, đồng thời phát hiện những ưu , khuyết
điểm sai phạm của các hoạt động tố tụng trong giai đoạn trứơc (nếu có).
+ Khi nghiên cứu hồ sơ, luật sư cần kết hợp với việc đánh giá chứng
cứ trên cơ sở đối chiếu với các qui định của pháp luật và chứng cứ khác.
Việc ghi chép trên có hệ thống, theo trình tự thời gian của các sự kiện liên
quan , thực tế xảy ra. Mỗi sữ kiện nên kèm theo cách đánh giá của mình và
của các chủ thế khác. Mỗi tài liệu nên ghi rõ ngày xác lập, số bút lục, người
ban hành (nếu có) .

Trong hoạt động hành nghề luật sư, tranh tụng về nhà đất chiếm 80%
của hoạt động chung của luật sư . Vì hầu hết các vụ án đều có liên quan đến
tranh chấp quyền lợi về nhà đất, không nhiều thì ít. Nhưng ở đây , chúng ta
chỉ đề cập đến vấn đề tranh chấp quyền sử dụng đất trong các vụ án hành
chính , tranh chấp về vấn đề quyền sử dụng đất giữa nguyên đơn ( người
khởi kiện cơ quan hành chính ) và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan,

bị khiếu nại :
a. Quyết định hành chính trong quản lý đất đai bao gồm :
- Quyết định giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, trưng dụng
đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất.
- Quyế định bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định
cư.
- Cấp hoặc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất .
- Quyết định gia hạn thời hạn sử dụng đất.
b. Hành vi hành chính trong quản lý đất đai bị khiếu nại là hành vi của
cán bộ công chức nhà nứơc khi giải quyết công việc thuộc phạm vi qui
định tại khoản 1 điều này.
Học viện Tư Pháp
HVTH : Trang 6
Người khiếu nại là ai ? Người khiếu nại “ là công dân, cơ quan, tổ
chức hoặc cán bộ, công chức thực hiện quyền khiếu nại” qui định tại khoản 3
điều 2 Luật Khiếu Nại Tố Cáo.
Người bị khiếu nại là ai ? Tại Khoản 6 điều 2 Luật Khiếu Nại Tố Cáo
qui định “ người bị khiếu nại là cơ quan tổ chức, cá nhân có quyết định
hành chính, hành vi hành chính “
“ Người giải quyết khiếu nại là cơ quan tổ chức, cá nhân có thẩm
quyền giải quyết khiếu nại “, qui định tại khoản 8 điều 2 Luật Khiếu Nại Tố
Cáo.
Đối với vụ án hành chính về lĩnh vực đất đai thì ngừơi giải quyết
khiếu nại được qui định tại khoản 2 điều 163 và khoản 2 điều 164 nghị định
181/2004/NĐ-CP ngày 29.10.2004 của chính phủ về thi hành luật đất đai là
chủ tịch UBND cấp quận, huyện, thị xã, TP trực thuộc tỉnh hoặc chủ tịch
UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hoặc các qui định tại điều 165
nghị định 181/2004/NĐ-CP giải quyết theo Luật Khiếu Nại Tố Cáo.
Về thời hạn khiếu nại, luật sư kiểm tra xem hồ sơ vụ án hành chính
còn thời hạn khiếu nại không? Theo khoản 1 điều 63 nghị định 84/2007/NĐ-

người khiếu nại không đồng ý với quyết định đó thì có quyền khởi kiện ra toà
án nhân dân ” hoặc tại điểm C khoản 2 điều 138 Luật Đất Đai qui định “
Thời hiệu khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính về quản lý
đất đai là 30 ngày , kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết
được có hành vi hành chính đó. Trong thời hạn 45 ngày , kể từ ngày nhận
được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu mà người khiếu nại không đồng
ý thì có quyền khiếu nại đế cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc khởi khiện
tại Toà án nhân dân.”

Trong vụ án hành chính về lĩnh vực đất đai thì :
- Người khởi kiện là cá nhân, cơ quan tổ chức sử dụng đất được qui
định tại điều 9 Luật Đất Đai 2009 :
Điều 9 : Ngừơi sử dụng đất
Học viện Tư Pháp
HVTH : Trang 8
Người sử dụng đất trong Luật này bao gồm:
1. Các tố chức trong nước bao gồm cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị,
tổ chức chính trị -xã hội , tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ
chức xã hội, tổ chức xã hội -nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, tổ chức kinh
tế-xã hội, tổ chức sự nghiệp công, đơn vị vũ trang nhân dân và các tổ
chức khác theo qui định của Chính phủ ( sau đây goi chung là tổ
chức) được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc công nhận quyền sử
dụng đất ; tổ chức kinh tế nhận chuyển quyền sử dụng đất.
2. Hộ gia đình, cá nhân trong nước ( sau đây gọi chung là hộ gia đình,
cá nhân ) được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc công nhận
quyền sử dụng đất , nhận chuyển quyền sử dụng đất.
3. Cộng đồng dân cư gồm cộng đồng người Việt Nam sinh sống trên
cùng địa bàn thôn, làng, ấp, bản , buôn, phum, sóc và các điểm dân cư
tương tự có cùng phong tục , tập quán , hoặc có chung dòng họ đựơc
Nhà nước giao đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất.

giải quyết.
Luật sư cần tìm hiểu yêu cầu của khách hàng cần gì? Khởi kiện Quyết
định hành chính , hành vi hành chính ra toà, để xác định xem:
Đối với quyết định hành chính, khách hàng yêu cầu huỷ toàn bộ hay
huỷ một phần quyết định hành chính đó. Hoặc với hành vi hành chính, khách
hàng có yêu cầu gì? Ngoài ra khách hàng còn có thể yêu cầu đòi bồi thường
thiệt hại ( căn cứ theo điều 3 Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành
chính ).
Khi nghiên cứu hồ sơ vụ án hành chính đối với quyết định hành chính,
hành vi hành chính trong lĩnh vực đất đai, luật sư cần nghiên cứu kỹ nội
dung sau:
a. Xem xét đơn khởi kiện để xác định thời hiệu khởi kiện , xác định
toà án có thẩm quyền, xác định “người bị kiện” , xác định ngừơi
có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ( nếu có).
Học viện Tư Pháp
HVTH : Trang 10
Nội dung đơn khởi kiện yêu cầu đề đạt huỷ một phần hay toàn bộ
quyết định hành chính, hành vi hành chính xâm hại quyền, lợi ích hợp
pháp của ngừơi khởi kiện. Luật sư cần nắm rõ các vấn đề pháp lý trong
đơn khởi kiện và có liên quan đến đơn khởi kiện , hiểu rõ mặt mạnh mặt
yếu của đơn khởi kiện phải có tầm nhìn xa trên cơ sở đánh giá kết quả
tương đối của nó.
b. Xem xét nội dung quyết định hành chính , hành vi hành chính bị
khiếu kiện.
Luật sư cần xem xét quyết định hành chính có phù hợp với pháp
luật về đất đai hay không? Nhất là vấn đề thẩm quyền, điều quan trọng
nhất cần xem xét UBND có thẩm quyền giải quyết hay vấn đề tranh chấp
thuộc thẩm quyền của toà án nhân dân.
c. Các tài liệu chứng cứ của “ngừơi bị kiện” cung cấp.
Đó là các văn bản qui phạm pháp luật mà cơ quan hành chính dựa

mạo hay không. Thực tế các tài liệu chứng cứ trong vụ án về nhà đất có
nguồn gốc hàng thế kỹ, hàng mấy chục năm chứng cứ bị mai một theo thời
gian, những tờ giấy cũ kỹ, nát rách….nhưng nội dung hết sức quan trọng.
Chính vì “tính chất” chứng cứ cũ, nát…như vậy rất dễ có tính giả mạo. Nếu
lậut sư nghi ngơ chứng cứ giả mạo cần đề xuất giám định chứng cứ .
Khi nghiên cứu hồ sơ vụ án đòi hỏi luật sư phải có phương pháp .Luật
sư phải đọc toàn bộ hồ sơ vụ án và phân loại hồ sơ ra thành các tập khác
nhau.
+ Tập tài liệu chứng cứ do Toà án
+ Tài liệu phía người khởi kiện
+ Tài liệu phía người bị kiện
+ Tài liệu phía người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan
Mỗi tập tài liệu của từng đương sự đều mang tính đặc thù riêng của
đương sự đó.
+ Tập tài liệu phía người khởi kiện :
Học viện Tư Pháp
HVTH : Trang 12
Trước tiên, luật sư phải hệ thống nội dung vụ kiện theo thứ tự thời
gian, xác định các yêu cầu khởi kiện.
Phân tích nội dung của quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu
kiện.
Xem xét các căn cứ để ban hành quyết định hành chính hoặc có hành vi hành
chính bị khiếu kiện.
Xem xét nội dung đơn khởi kiện.
Nội dung văn bản giải quyết khiếu nại.
Các tài liệu chứng cứ có liên quan (lời khai của người làm chứng, các tài
liệu , qui định, phiên dịch…)
Các tài liệu về hình thức khác ( giấy uỷ quyền, biên lai nộp tiền tạm ứng án
phí)
+ Tập tài liệu phía ngừơi bị kiện :

chứng, tài liệu gíam định, tài liệu biên dịch, tài liệu hứng cứ của Viện kiểm
sát…

C. Phương pháp nghiên cứu hồ sơ:
Thông thường, việc nghiên cứu hồ sơ bắt đầu từ đơn khởi kiện cần
xem xét kỹ những vấn đề sau đây :
 Đơn khởi kiện có đầy đủ các điều kiện do pháp luật yêu cầu không
 Chủ thể khởi kiện có năng lực hành vi đầy đủ không, chủ thể khởi
kiện là một hay nhiều người. Nếu chỉ có 1 người vừa khởi kiện vụ
án hành chính tại Toà án có thẩm quyền vừa khiếu nại lên cơ quan
có thẩm quyền giải quyết khiếu nại tiếp theo thì việc giải quyết
thuộc thẩm quyền của toà án. Cơ quan đã thụ lý việc giải quyết
khiếu nại phải chuyển toàn bộ hồ sơ giải quyết khiếu nại cho toà án
có thẩm quyền. Nếu có nhiều người, trong đó có người khởi kiện
vụ án hành chính tại Toà án có thẩm quyền, có nguời khiếu nại lên
cấp trên có thẩm quyền giải quyết khiếu nại tiếp theo thì việc giải
quyết thụôc thẩm quyền của cơ quan có thẩm quyền giải quyết
Học viện Tư Pháp
HVTH : Trang 14
khiếu nại tiếp theo đó. Toà án đã thụ lý vụ án hành chính phải
chuyển hồ sơ vụ án cho cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu
nại tiếp theo đó. Toà án đã thụ lý vụ án hành chính phải chuễyn hồ
sơ vụ án cho cơ quan co thẩm quyền giải quyết khiếu nại ngay sau
khi phát hiện việc giải quyết vụ án không thuộc thẩm quyền của
mình.
 Động cơ khởi kiện
 Thực hiện khởi kiện có phù hợp với qui định của pháp luật hay
không?
Tiếp theo luật sư phải xem xét người ban hành quyết định hành chính
hoặc có hành vi hành chính bị khiếu kiện có phải là người có thẩm quyền

* Chưa đủ 18 tuổi
* Bị bệnh tâm thần
* Đã khởi tố về hình sự hoặc bị kết án nhưng ch7a được xoá án
* Cán bộ Toà án hoặc Viện kiểm sát
* Người giám định, người biên dịch, người làm chứng trong vụ án
* Người thân thích với Thẩm phán, hội thẩm, thư ký toà án. Kiểm
sát viên đang thm gia giải quyết vụ án.
Trong quá trình nghiên cứu, luật sư chú ý sao chép, ghi chép những
vấn đề cần thiết có ý nghĩa cho việc chuẩn bị luậncứ bảo vệ và tham gia
tranh luận tại phiên toà.
Trong quá trình nghiên cứu hồ sơ, đối với bất kỳ một nguồn chứng cứ
nào cũng đều phải kiểm tra :
- Tính khách quan của chứng cứ
- Tính liên quan của chứng cứ
- Tính hợp pháp của chứng cứ
Học viện Tư Pháp
HVTH : Trang 16
Sau khi kiểm tra xong thì sơ bộ đánh giá chứng cứ, còn việc đánh gía
tổng hợp các chứng cứ để xác định sự thật của vụ án thì chỉ được thực hiện
khi đã nghiên cứu hồ sơ vụ án một cách toàn diện đầy đủ.

D. Tóm lại :
Nghiên cứu hồ sơ là giai đoạn quan trọng trong quá trình tiếp cận vụ
án. Luật sư có bảo vệ được quyền, lợi ích hợp pháp của thân chủ mình phụ
thuộc rất nhiều vào quá trình nghiên cứu hồ sơ, vào kỹ năng nghiên cứu hồ
sơ. Luật sư cần phải làm việc nghiêm túc, có phương pháp mới mang lại hiệu
quả tốt cho công việc.

Các vụ án hành chính đối với cá qyết định hành chính, hành vi hành
chính chịu sự điều chỉnh của các văn bản pháp lý sau: