Website: Email : Tel : 0918.775.368
b-/ giải quyết vấn đề
chơng I
tính tất yếu khách quan vai trò quản lý kinh tế
vi mô của Nhà nớc trong nền kinh tế
I-/ Vai trò kinh tế của Nhà nớc trong các giai đoạn lịch sử:
1-/ Nhà nớc chủ nô:
Nhà nớc chủ nô có từ rất sớm trong lịch sử xuất hiện từ thời kỳ chiếm hữu
nô lệ. Nhà nớc chủ nô ra đời và trực tiếp dùng quyền lợi của mình nhằm can
thiệp vào việc phân phối của cải đợc sản xuất ra. Tuy rằng thời bấy giờ những
ngời nô lệ làm ra sản phẩm nhng dới sự chỉ huy của Nhà nớc thì khối lợng lớn
của cải đó không phân phối cho nô lệ mà bị giai cấp chủ nô chiếm đoạt bằng
bạo lực lúc này Nhà nớc có vai trò đợc làm công cụ cho bọn chủ nô điều khiển,
cỡng bức kinh tế.
2-/ Phong kiến:
Nhà nớc lúc này không chỉ can thiệp vào việc phân phối sản phẩm mà còn
đứng ra hợp lực xây dựng kết cấu hạ tầng cho sản xuất nông nghiệp lúc này Nhà
nớc đã khuyến khích nhân dân đi tìm các vùng đất mới thích hợp để gieo trồng.
ở Việt Nam đã có sự can thiệp của Nhà nớc từ rất sớm thế kỷ thứ X trớc công
nguyên. Cơ sở kinh tế của Nhà nớc phong kiến là sở hữu của địa chủ phong kiến
đối với ruộng đất cũng nh các loại t liệu sản xuất khác và sở hữu cá thể của
nông dân trong sự lệ thuộc vào địa chủ.
Nhà nớc phong kiến là công cụ chuyên chính của giai cấp phong kiến là
phơng tiện để giai cấp phong kiến duy trì địa vị kinh tế của mình và thực hiện
quyền thống trị đối với toàn xã hội.
3-/ T sản:
Trên thế giới vào thế kỷ XV xuất hiện các nhà t bản ... quá trình tích luỹ
nguyên thuỷ đợc thực hiện nên kinh tế thị trờng dần dần hình thành. Nhằm giúp
các nền kinh tế của mình phát triển nhanh, tất nhiên giai cấp t sản phải thực
Website: Email : Tel : 0918.775.368
hiện thúc đẩy, vai trò quan trọng của Nhà nớc t sản nh là một bà đỡ bởi vậy

về QHSX ấy tất yếu dẫn đến sự thay đổi Nhà nớc.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Mâu thuẫn giữa lực lợng sản xuất và QHSX biểu hiện về mặt xã hội là mâu
thuẫn giữa giai cấp t sản và giai cấp vô sản. Nền sản xuất TBCN đã tạo ra những
tiền đề làm cho giai cấp vô sản phát triển mạnh mẽ về số lợng cũng nh về tính
tổ chức, kỷ luật. Giai cấp vô sản trở thành giai cấp tiên tiến nhất trong xã hội có
sứ mạng lịch sử là lãnh đạo các tầng lớp nhân dân lao động làm cách mạng, xoá
bỏ Nhà nớc t sản, xây dựng Nhà nớc XHCN.
Bản chất của Nhà nớc XHCN do cơ sở kinh tế và đặc điểm về quyền lực
trong CNXH quyết định. Cơ sở kinh tế của Nhà nớc XHCN là tổng thể các
QHSX đợc hình thành trên nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, phát triển
theo định hớng XHCN trớc sự lãnh đạo của Đảng, của giai cấp công nhân. Các
kiểu Nhà nớc khác trong lịch sử đều dựa trên cơ sở kinh tế là chế độ chiếm hữu
t nhân về t liệu sản xuất.
Nhà nớc XHCN là Nhà nớc kiểu mới có nhiệm vụ bảo vệ sở hữu toàn dân
về t liệu sản xuất, là công cụ bảo vệ và đảm bảo quyền lợi của giai cấp công
nhân, nông dân, trí thức XHCN.
II-/ Các lý thuyết về vai trò kinh tế của Nhà nớc của các nhà
kinh tế học cổ điển, tân cổ điện, Keynes:
1-/ Các nhà kinh tế học cổ điển:
Mầm mống t tởng tự do kinh tế đợc tiếp tục phát triển trong lý thuyết tự
nhiên của phái trọng nông ở Pháp. Song nổi bật là A. Smith (1723-1790) một
nhà kinh tế học nổi tiếng ngời Anh, Ông đã đa ra lý thuyết Bàn tay vô hình và
nguyên lý Nhà nớc không can thiệp vào tổ chức nền kinh tế hàng hoá. Theo
ông phát triển kinh tế cần tuân theo nguyên tắc tự do. Sự hoạt động của toàn bộ
nền kinh tế là do các quy luật khách quan tự phát chi phối sự hoạt động của thị
trờng, là do quan hệ cung cầu và sự biến đổi tự phát của giá cả hàng hoá trên thị
trờng quyết định quan hệ giữa ngời với ngời là quan hệ lợi ích kinh tế. Ông còn
cho rằng mỗi ngời hoạt động chỉ nhằm lợi ích của bản thân, song do Bàn tay
vô hình chi phối buộc con ngời phải phục tùng lợi ích chung của xã hội và điều

vay vốn để đầu t, họ sẽ không đầu t vào sản xuất kinh doanh nữa. Điều này sẽ
dẫn đến nền kinh tế từ chỗ trì trệ, khủng hoảng và làm cho nạn thất nghiệp ngày
càng gia tăng. Để khắc phục tình trạng đó, Nhà nớc phải can thiệp vào nền kinh
tế và thị trờng, phải huy động đợc các nguồn t bản nhàn rỗi để mở mang các
hoạt động sản xuất kinh doanh, giải quyết công ăn việc làm và tăng thu nhập
cho dân c, làm cho nhu cầu về cầu tăng lên, giá cả hàng hoá tăng, thu nhập
tăng, tăng hiệu quả của t bản đầu t. Điều đó khuyến khích mở rộng đầu t làm
Website: Email : Tel : 0918.775.368
cho sản xuất tăng nhanh nhờ đó mà có điều kiện đẩy lùi khủng hoảng và tình
trạng thất nghiệp.
J.M Keynes và trờng phái của ông cho rằng Nhà nớc can thiệp vào kinh tế
cả tầm vi mô và vĩ mô. ở tầm vĩ mô, Nhà nớc sử dụng các công cụ nh lãi suất,
chính sách tín dụng, điều tiết lu thông tiền tệ, lạm phát, thuế, bảo hiểm, trợ cấp,
đầu t phát triển,... ở tầm vi mô Nhà nớc trực tiếp phát triển các doanh nghiệp
sản xuất kinh doanh và dịch vụ công cộng.
Trờng phái Keynes cho rằng sự can thiệp của Nhà nớc là tuyệt đối không
một cá nhân nào có thể thay thế.
3-/ Quan điểm hỗn hợp của Paul Samuelson - Sự phối hợp giữa Bàn tay vô
hình và Bàn tay hữu hình:
Paul Samuelson nhà kinh tế học ngời Mỹ thuộc trờng phái hiện đại. Ông có t
tởng kết hợp Bàn tay vô hình với chức năng quản lý kinh tế Nhà nớc để điều tiết
Website: Email : Tel : 0918.775.368
nền kinh tế thị trờng. Ông cho rằng điều hành một nền kinh tế không có cả Chính
phủ lẫn thị trờng cũng nh định vỗ tay bằng một bàn tay. Cơ chế thị trờng xác định
giá cả trong nhiều lĩnh vực trong khi Nhà nớc điều tiết thị trờng bằng các chơng
trình thuế, chi tiêu và luật lệ. Cả thị trờng có tầm quan trọng ngang nhau. Sự phối
hợp đó tạo nên nền kinh tế hỗn hợp.
4-/ Trờng phái Kinh tế thị trờng xã hội:
Trờng phái này cũng mang tính chất hỗn hợp Bàn tay vô hình của thị tr-
ờng và Bàn tay hữu hình của Nhà nớc. Tuy vậy t tởng can thiệp của Nhà nớc

Một là, các nhà nớc trớc CNTB, vai trò kinh tế chủ yếu là đặt ra chế độ
thuế khoá - một chế độ đóng góp có tính cỡng bớc để nuôi sống Bộ máy cai trị
thực hiện chức năng đối nội, điều hoà giai cấp, điều hoà sự xung đột và Giữ
cho sự xung đột đó nằm trong vòng trật tự nhằm phục vụ lợi ích của giai cấp
thống trị. Nguồn thu của thuế khoá còn nhằm thực hiện chức năng đối ngoại,
bảo vệ lãnh thổ theo đó là bảo vệ lợi ích và mở rộng lợi ích của giai cấp thống
trị khỏi bị xâm lợc hoặc bị mất đi ở nớc ngoài.
Hai là, đến Nhà nớc t sản vai trò kinh tế của Nhà nớc không dừng lại ở
thuế khoá, không chỉ đơn thuần là cơ quan cai trị ở bên ngoài. Bên trên quá
trình sản xuất nh F. Ăngghen đã nhận xét: Nền văn mình mà tiến lên thì bản
thân thuế má là không đủ nữa, Nhà nớc phát hành hối phiếu, vay nợ tức là phát
hành công trái (C. Mác - Ăngghen tuyển tập, tập V).
Và sự xuất hiện sở hữu Nhà nớc đã làm cho Nhà nớc bắt đầu ở bên trong quá
trình sản xuất. Nhà nớc là: Nhà t bản tập thể lý tởng. Nhà nớc ấy càng chuyển
nhiều lực lợng sản xuất thành tài sản của nó bao nhiêu thì nó lại càng biến thành t
bản tập thể thực sự bấy nhiêu và càng bóc lột công nhân bấy nhiêu. (Chống
Đuy-ring - C. Mác - Ăngghen, tập V - NXB Sự thật, 1982).
Website: Email : Tel : 0918.775.368
chơng II
những đặc trng cơ bản của nền kinh tế thị trờng
I-/ Ưu, nhợc điểm của nền kinh tế thị trờng:
1-/ Ưu điểm:
Khi chúng ta nói đợc nhợc điểm của nền kinh tế tập trung quan liêu bao
cấp tức là ta đã chứng minh đợc rằng kinh tế thị trờng có tiến bộ hơn, nh vậy thì
tiến bộ hơn ở chỗ nào? phải chăng đơn thuần chỉ là nền kinh tế tập trung đợc cải
thiện hoá mà thôi.
Thứ nhất, kinh tế thị trờng là nơi để diễn ra sự cạnh tranh, sự đào thải của
cái cũ để dẫn đến đa mọi sự vật phát triển cao hơn. Nói đến kinh tế thị trờng là
nói đến sự cạnh tranh kinh tế giữa các chủ thể tham gia kinh tế thị trờng. Cạnh
tranh là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh tế trên thị trờng, để giành sản xuất,

thu nhập hợp lý. Đúng theo nguyên tắc làm nhiều hởng nhiều, làm ít hởng ít,
không làm không hởng.
Nhng những mặt tốt của nó lại đi kèm những nhợc điểm mà nó đợc gọi là
những mặt trái của nền kinh tế thị trờng.
2-/ Mặt trái của nền kinh tế thị trờng:
Thứ nhất, nếu nói rằng thị trờng là nơi mà các thông tin phải rất nhạy bén
và chính xác thì chỉ cần một thông tin lệch lạc hay sự lỡ sản xuất dẫn đến sản
xuất mù quáng gây ra các cuộc khủng hoảng thừa và thiếu nghiêm trọng, có
những lúc thị trờng khan hiếm, nhng có nhiều lúc lại quá thừa dẫn đến tình
trạng đổ đi một cách quá lãng phí.
Thứ hai, chính thị trờng cạnh tranh đó làm cho các doanh nghiệp vừa và
nhỏ không theo kịp và tất nhiên sẽ có quá nhiều doanh nghiệp phải đi đến phá
sản, phải đào thải công nhân, thất nghiệp tràn lan, dẫn đến các tệ nạn xã hội
tăng lên đáng kể nh: nghiện hút, cơ bạc,...
Thứ ba, cũng chỉ vì theo đuổi mục đích tối đa lợi nhuận mà các hãng kinh
doanh sẽ chỉ đầu t vào những ngành có lợi nhuận cao mà không quan tâm đến
sự phát triển kinh tế nh thế nào dẫn đến nền kinh tế có sự không cân đối giữa
các ngành dịch vụ gây ra sự mất cân bằng.
Thứ t , khi gắng gia tăng sản lợng cao nhất vô tình con ngời đã thải ra môi
trờng một lợng chất thải vợt xa với lợng chất thải mà môi trờng có thể tự phân
Website: Email : Tel : 0918.775.368
huỷ, bởi vậy ô nhiễm môi trờng một cách nặng nền hơn thế có thể làm ảnh hởng
tới cuộc sống hay sức khoẻ con ngời sự tàn phá thiên nhiên một cách tàn nhẫn.
Thứ năm, ta không thể không nói đến vấn đề độc quyền trong nền kinh
tế thị trờng, chính sự độc quyền này làm gây ra rất nhiều những bức xúc và dẫn
đến có thể làm đảo lộn nền kinh tế khi một công ty tung tiền ra với một lợng
quá lớn sẽ gây ra lạm phát cao và gây ra sự mất hiệu quả của nền kinh tế, không
có sự canh tranh giữa các doanh nghiệp với nhau mà chỉ có một mức giá cố
định.
II-/ Những đặc trng cơ bản của nền kinh tế thị trờng:

thị trờng phát huy vai trò tự điều chỉnh sản xuất kinh doanh và cung cầu hàng
hoá.
Sự sai lầm của chúng ta trong cơ chế cũ là Nhà nớc quy định giá cho các
mặt hàng, giá cả cứng nhắc, tiền lơng thực tế không thay đổi khi gia tăng làm
ảnh hởng rõ rệt đến nền kinh tế là lạm phát quá cao gây lộn xộn mất ổn định
của nền kinh tế. Và bây giờ khi chuyển sang một nền kinh tế mới, hơn hết
chúng ta hãy để thị trờng, doanh nghiệp tự quyết định hành vi của mình mà cho
giá cả phù hợp cũng nh tuỳ thuộc vào lợng cung cầu mà sản xuất kinh doanh.
Thấy rõ khi cung lớn cầu ta phải ngừng sản xuất ngay để tiêu thụ hết tất cả các
sản phẩm tồn kho, để tránh khủng hoảng thừa hay để lợi ích cận biên giảm. Khi
cầu lớn hơn cung giá cả sẽ tăng và các hãng doanh nghiệp rất muốn mở rộng
quy mô sản xuất.
Tuy rằng xã hội luôn mong muốn cầu và cung ở trạng thái cân bằng để
tránh gây suy thoái hay gây lạm phát bằng các chính sách, các hình thức kinh
tế, các hoạt động kinh tế, luật pháp, chế độ phân phối mà điều tiết cũng nh hạn
chế sao cho phù hợp. Các hình thức trợ giá hay phát hành cổ phiếu,... để hạn chế
mặt trái của thị trờng.
Thứ t , trong khi điều hành nền kinh tế đừng đa những quy định cứng nhắc,
bảo thủ, cần hạn chế tối đa các mệnh lệnh hành chính để làm sao đa nền kinh tế
thị trờng đúng nh quy luật của thị trờng tức là diễn ra theo các quy luật: quy luật
cung cầu, quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh nhằm diễn ra theo nguyên tắc vận
hành chủ yếu. Nhng không vì vậy mà ta bỏ mặc nền kinh tế thích ra sao thì ra
mà vẫn phải có sự quản lý của Nhà nớc để chỉnh hớng đi theo nền kinh tế có kế
hoạch, có mục tiêu kinh tế xã hội. Bởi vậy ta không nên cô lập thị trờng mà nên
kết hợp nền kinh tế kế hoạch và nền kinh tế thị trờng để đảm bảo chính sách
kinh tế của nớc nhà, suy cho cùng nền kinh tế thị trờng không phải là vạn năng,
có nhiều cái nó không thể làm đợc. Tầm quan trọng của kế hoạch ở năng lực
Website: Email : Tel : 0918.775.368
điều chỉnh hành vi của nó, đó là khi ta dự đoán chính xác đa ra các chính sách
phơng án và phơng hớng phát triển nền kinh tế đa cái nào là mũi nhọn nh phát

Để phân bố có hiệu quả Nhà nớc phải dựa vào những công cụ kế hoạch
định sự phát triển toàn diện nền kinh tế, thông qua các công cụ này Nhà nớc có
thể nắm bắt đợc tất cả các yếu tố cung cũng nh cầu, trạng thái nền kinh tế, đặc
điểm từng vùng để hớng tới sự phân bố, định hớng về quy mô và sản lợng từng
vùng để xử lý nguồn lực đang có một cách tốt hơn. Xác định quy mô từng vùng
để có khả năng phát triển tốt nhất các mặt mạnh của vùng đó, đặc trng và tài
nguyên. Bởi vậy hiện nay cũng có rất nhiều vùng khác nhau có mũi nhọn nh:
than, lúa, sắt,... từ đó Nhà nớc có thể cung cấp vốn, kỹ nghệ, sức lao động để sử
dụng có hiệu quả nhất. Và đây cũng chính là công cụ để Nhà nớc có thể khẳng
định đợc ý đồ cũng nh mục đích của mình trong tất cả các lĩnh vực, công cộng,
khoa học, kỹ thuật, kinh tế, giảm bớt rủi ro với các thành phần kinh tế đảm bảo
các hoạt động đi vào guồng máy hơn, tạo sự hài hoà thống nhất các khu vực với
nhau.
2-/ Mục tiêu phân bố công bằng sản phẩm làm ra và giải quyết tốt vấn đề
xã hội:
a-/ Phơng pháp cân bằng:
Để đảm bảo phân bố công bằng và giải quyết tốt các vấn đề xã hội Nhà n-
ớc có chức năng phân phối thông qua sự điều tiết kinh tế. Phân phối theo chủ sở
hữu, phân phối theo lợi nhuận, phân phối theo lao động một cách công bằng
nhất, ai làm ngời đó hởng, làm nhiều hởng nhiều, làm ít hởng ít. Nhà nớc phải
đại diện cho quyền lợi nhân dân lao động. Tuy nhiên Nhà nớc vẫn phải trợ cấp