1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TIỂU LUẬN
SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM TRONG DẠY HỌC SINH HỌC
Tên đề tài:
SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM ĐỂ TỔ CHỨC DẠY HỌC
MỘT SỐ BÀI TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
BỘ MÔN SINH HỌC
MÃ SỐ: 60.14.01.11
Giảng viên hướng dẫn: Học viên thực hiện:
TS. Trinh Đông Thư Trần Đình Nam
Lớp LL&PPDHSH K22

2
MỤC LỤC 2
Phần 1 – Mở đầu 5
Phần 2 – NỘI DUNG 7
Chương 1 – Đại cương về thí nghiệm trong dạy học 7
1.1. Khái niệm 7
1.2. Vai trò 7
1.3. Yêu cầu 8
Chương 2 - Sử dụng thí nghiệm để tổ chức dạy học
một số bài trong chương trình trung học phổ thông 9
2.1. Hệ thống thí nghiệm sử dụng
trong dạy học chương trình trung học phổ thông 9
2.1.1 Thí nghiệm 1: Quan sát các kỳ nguyên phân qua tiêu bản tạm thời 9
2.1.1.1. Mục đích 9
2.1.1.2. Nguyên liệu, dụng cụ, hóa chất 9

2.1.1.3. Cách tiến hành 13
4
2.1.1.4. Hướng dẫn quan sát 13
2.1.1.5. Yêu cầu 13
2.2. Sử dụng thí nghiệm để tổ chức dạy học một số bài trong chương trình sinh học
phổ thông 14
2.2.1. Thí nghiệm 1 14
2.2.1.1. Mục đích 14
2.2.1.2. Tiến trình tổ chức 14
2.2.2. Thí nghiệm 2 14
2.2.2.1. Mục đích 14
2.2.2.2. Tiến trình tổ chức 14
2.2.3. Thí nghiệm 3 15
2.2.3.1. Mục đích 15
2.2.3.2. Tiến trình tổ chức 16
2.2.4. Thí nghiệm 4 16
2.2.4.1. Mục đích 16
2.2.4.2. Tiến trình tổ chức 16
2.2.5. Thí nghiệm 5 17
2.2.5.1. Mục đích 17
2.2.5.2. Tiến trình tổ chức 17
Phần 3 – Kết luận 18
Tài liệu tham khảo 19
5
Phần 1: Mở đầu
Sự phát triển kinh tế xã hội trong nước cũng như quá trình hội nhập ngày càng
toàn diện với Thế Giới hiện nay đã và đang đặt ra những yêu cầu cho nền giáo dục nước
ta đó là phải đào tạo ra thế hệ trẻ, những người đáp ứng được các yêu cầu về kỹ năng bên
cạnh năng lực chuyên môn. Nghị quyết Trung ương 2 khóa VII, Đảng ta xác định “Đổi
mới phương pháp dạy và học ở tất cả các cấp học, bậc học. Kết hợp tốt học đi đôi với

dụng thí nghiệm để tổ chức dạy học một số bài trong chương trình trung học phổ
thông”
7
Phần 2: Nội dung
Chương 1: Đại cương về thí nghiệm trong dạy học
1.1. Khái niệm:
- Thí nghiệm là phương pháp nghiên cứu để kiểm tra những giả thuyết khác nhau
bằng thử nghiệm và tiến hành dưới những điều kiện được tạo ra và kiểm soát bởi các nhà
nghiên cứu. Trong suốt quá trình thí nghiệm, một hoặc một số điều kiện được thay đổi
(điều kiện không phụ thuộc) so với trật tự sắp xếp thì dẫn đến kết quả là điều kiện liên
quan (điều kiện phụ thuộc) cũng thay đổi được đo lại, ghi lại theo logic hợp lý và phân
tích kết quả để kết luận vấn đề.
- Thí nghiệm là một thử nghiệm hay quan sát đặc biệt, nó xác nhận hay bác bỏ
những vấn đề còn nghi ngờ … được các nhà nghiên cứu tiến hành trong những điều kiện
nhất định, là một hoạt động hoặc một quá trình hoạt động để khám phá ra những nguyên
lý, hiệu ứng, kiểm tra, chứng minh, minh họa cho một vài ý kiến hoặc sự thật chưa được
biết đến hay thực hành sau bài học.
Như vậy, thí nghiệm là những thử nghiệm được tiến hành trong điều kiện hay một
số điều kiện được thay đổi nhằm đánh giá ảnh hưởng của các tác động. Các chỉ số được
theo dõi, ghi chép lại để phân tích nhằm kiểm chứng, khám phá hay chứng minh sau bài
học.
1.2. Vai trò:
- Thí nghiệm là mô hình đại diện cho hiện thực khách quan, nó là cơ sở, điểm xuất
phát cho quá trình học tập – nhận thức của học sinh.
- Thí nghiệm do giáo viên trình bày sẽ là mẫu mực về thao tác cho học trò học tập
mà bắt chước để rồi sau đó khi làm thí nghiệm, học sinh sẽ học được cách thức làm thí
nghiệm (kỹ năng, kỹ xảo thực hành)
8
- Thí nghiệm là cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn, là tiêu chuẩn để đánh giá tính
chân thực của kiến thức, hỗ trợ đắc lực cho tư duy sáng tạo và nó là phương tiện duy nhất

bằng kính hiển vi
2.1.1.2. Nguyên liệu, dụng cụ, hóa chất:
- Kính hiển vi, đèn cồn, kim mũi mác, ống nghiệm, lam kính, lamen, dao lam.
- Dung dịch axetocacmin, axit acetic 45%
- Rễ hành
2.1.1.3. Cách tiến hành:
- Lấy 4 – 5 rễ hành cho vào ống nghiệm cùng với dung dịch axetocacmin, đun
nóng trên ngọn lửa đèn cồn 6 phút (không cho sôi) rồi chờ khoảng 30p để các rễ được
nhuộm màu.
- Đặt lên lam kính một giọt axit axetic 45%, dùng kim mũi mác lấy rễ hành đặt lên
lam kính, dùng dao lam cắt một khoảng mô phân sinh ở đầu rễ chừng 1,5 – 2mm và bổ
đôi, loại bỏ phần còn lại.
- Đậy lamen lại,, dùng giấy lọc hút axit thừa. Đè nhẹ lamen sao cho các tế bào dàn
thành một lớp mỏng
- Đưa lên kính hiển vi quan sát.
10
2.1.1.4. Hướng dẫn quan sát:
Quan sát hình thái, cách sắp xếp của các nhiễm sắt thể trong các tế
2.1.1.5. Yêu cầu:
Xác định được các kỳ của quá trình nguyên phân trên tiêu bản tạm thời.
2.1.2. Thí nghiệm 2: Sự vận chuyển các chất trong thân
2.1.2.1. Mục đich:
Xác định con đường vận chuyển nước ở thân.
2.1.2.2. Nguyên liệu, dụng cụ, hóa chất:
- 3 ống nghiệm, giá thí nghiệm
- Mực đỏ, mực xanh
- 3 cành hoa hồng trắng
2.1.2.3. Cách tiến hành:
- Dùng 3 ống nghiệm, ông 1 chứa nước pha mực đỏ, ống 2 chứa nước pha mực
xanh, ống 3 chứa nước bình thường

+ Cho que đóm đang cháy vào ống 1.
+ Cho que đóm đang cháy vào ống 2.
2.1.3.4. Hướng dẫn quan sát:
- Quan sát hiện tượng xảy ra khi cho que đóm vào ống 1 và ống 2.
12
- Quan sát lọ nước vôi trong ở ống 3.
2.1.3.5. Yêu cầu:
- Trình bày hiện tượng xảy ra trong thí nghiệm.
- Giải thích
2.1.4. Thí nghiệm 4: Thí nghiệm chứng minh quá trình hô hấp tỏa nhiệt
2.1.4.1. Mục đích:
Chứng minh quá trình hô hấp tỏa nhiệt
2.1.4.2. Nguyên liệu, dụng cụ, hóa chất:
- 2 ống nghiệm lớn, giá thí nghiệm
- Đậu xanh chưa nảy mầm và đậu xanh ngâm trong lọ nước ấm đã nảy mầm.
- Nút cao su mang nhiệt kế.
2.1.4.3. Cách tiến hành:
- Gạn hết nước trong lọ đựng đậu xanh đã nảy mầm
- Cho đậu xanh chưa nảy mầm vào tới 2/3 ống nghiệm 1, cho đậu xanh đã nảy
mầm vào tới 2/3 ống nghiệm 2.
- Đậy nút cao su mang nhiệt kế vào từng ống sao cho một phần nhiệt kế ngập
trong hạt đậu. Sau một thời gian, quan sát hiện tượng.
2.1.4.4. Hướng dẫn quan sát:
Quan sát cột thủy ngân trong nhiệt kế ở 2 ống
2.1.4.5. Yêu cầu:
- Trình bày kết quả thí nghiệm
13
- Giải thích
2.1.5. Thí nghiệm 5:
Tổng hợp tinh bột khi quang hợp ở Thực vật.

- GV giới thiệu các dụng cụ, nguyên liệu thí nghiệm.
- GV trình bày các bước thí nghiệm.
- Yêu cầu học sinh tiến hành thí nghiệm theo các bước.
- 10p trước khi hết giờ, GV kiểm tra kết quả thí nghiệm ở các nhóm, chấm điểm
các tiêu bản.
- Yêu cầu học sinh viết bài thu hoach.
2.2.2. Thí nghiệm 2:
2.2.2.1. Mục đích:
Sử dụng để dạy đặc điểm và con đường vận chuyển nước ở thân – Bài 1: Trao đổi
nước ở Thực vật (Sinh học 11 – NC)
2.2.2.2. Tiến trình tổ chức:
15
Đối với thí nghiệm này, GV có thể yêu cầu HS tổ chức theo nhóm 4 người thực
hiện ở nhà 1 ngày trước khi tới lớp.
B.1: Đặt vấn đề:
Như thông tin đã cung cấp ở mục I., trong chu trình sống của mình, câu cần một
lượng nước rất lớn. Để tổng hợp 1g chất khô, các cây khác nhau cần từ 200g đến 600g
nước, vậy, nước cây lấy vào đã đi đâu và vận chuyển như thế nào.
B.2: Tiến hành thí nghiệm:
GV tiến hành thí nghiệm theo như tiến trình. Sau đó, GV yêu cầu HS đem sản
phẩm thí nghiệm đã chuẩn bị ở nhà đặt trên bàn. Yêu cầu học sinh quan sát và trả lời các
câu hỏi:
Màu sắc của bông hoa thay đổi như thế nào? Nguyên nhân của sự thay đổi?
HS: ống 1 hoa có màu đỏ, ống 2 hoa có màu xanh, ống 3 hoa vẫn trắng. Nguyên
nhân do nước và chất hòa tan được vận chuyển theo thân lên các phần trên như hoa, lá…
GV: Cho HS quan sát lát cắt ngang thân cây dưới kính hiển vi sau đó đặt câu hỏi:
Nước vận chuyển từ thân lên các cơ quan bên trên theo con đường nào?
HS: Nước vận chuyển từ thân lên các cơ quan bên trên qua mạch gỗ
B.3: Kết luận:
Nước và các chất khoáng hòa tan trong nước được vận chuyển một chiều từ thân

- GV trình bày các bước thí nghiệm.
- Yêu cầu học sinh tiến hành thí nghiệm theo các bước.
- Yêu cầu học sinh theo dõi nhiệt độ của nhiệt kế sau 15, 30, 40p. Ghi lại kết quả,
báo cáo và giải thích kết quả thí nghiệm.
2.2.5. Thí nghiệm 5:
2.2.5.1. Mục đích:
Thực hành củng cố kiến thức sau khi học bài 8: Quang hợp ở các nhóm thực vật
2.2.5.2. Tiến trình tổ chức:
- GV ổn đinh trật tự, vị trí của các nhóm trong phòng thực hành, nhắc nhở về vệ
sinh cũng như an toàn trong phòng thí nghiệm.
- GV giới thiệu các dụng cụ, nguyên liệu thí nghiệm.
- GV trình bày các bước thí nghiệm.
- Yêu cầu học sinh tiến hành thí nghiệm theo các bước.
- 10p trước khi hết giờ, GV kiểm tra mẫu vật thí nghiệm của các nhóm, yêu cầu
giải thích kết quả thí nghiệm.
- Yêu cầu học sinh vế nhà viết báo cáo thí nghiệm trong đó, giải thích các bước thí
nghiệm, hiện tượng xảy ra và giải thích kết quả của thí nghiệm.
18
Phần 3: Kết luận
Dạy học theo phương pháp truyền thống từ lâu đã bộc lộ những hạn chế, nó chỉ
giúp học sinh có được kiến thức mà dần quên đi các kỹ năng, có lý thuyết mà không áp
dụng các kiến thức đó vào thực tiễn hay nói cách khác, học không đi đôi với hành. Nhiệm
vụ của việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay đó là dần xóa bỏ đi hạn chế đó và
việc sử dụng thí nghiệm trong quá trình dạy học là một trong những cách hữu hiệu đáp
ứng cho việc đổi mới này.
Trên thực tế, sử dụng thí nghiệm trong quá trình dạy học đã và đang tạo được sự
hứng thú cho người học, qua việc sử dụng thí nghiệm trong các khau của quá trình dạy
học, học sinh nâng cao được năng lực tư duy sáng tạo, tự tìm tòi để lĩnh hội tri thức, rèn
luyện được các kỹ năng, kỹ xảo thực hành.Qua thí nghiệm, học sinh có được sự liên hệ
giữa lý thuyết và thực tiễn, hỗ trợ đắc lực cho tư duy sáng tạo và tính tích cực trong học