BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
3
LỜI GIỚI THIỆU

Những năm gần đây tình hình dạy nghề của nước ta đã có những đổi mới, từ
cách đào tạo theo truyền thống, hàn lâm chuyển sang đào tạo theo phương pháp
mới dạng Môđun, giảng dạy công việc. Chương trình Môđun “Tạo cây con từ
giâm – chiết” là một trong các chương trình đào tạo theo kiểu mới. Nhằm đáp ứng
nhu cầu học tập, giảng dạy; nhóm biên sọan đã bám sát yêu cầu đào tạo, sản xuất,
nhu cầu của người học và bản chất công việc để biên soạn tập tài liệu bài giảng
tích hợp làm tài liệu giảng dạy cho giáo viên và tài liệu học tập cho học sinh trong


ĐỀ MỤC TRANG
1. Lời tựa 3
2. Mục lục 5
3. Bài 1: Giâm hom keo lai 6
4. Bài 2: Chiết cành tre măng 25
5. TÀI LIỆU THAM KHẢO 39

6
Bài 1: GIÂM HOM KEO LAI

Mục tiêu:
- Trình bày được nội dung xây dựng vườn cây mẹ cung cấp hom;
- Trình bày được nội dung kỹ thuật giâm hom, những nhân tố ảnh hưởng
đến khả năng ra rễ của hom giâm;
- Thực hiện giâm hom bạch đàn và keo lai, tạo cây con tiêu chuẩn đảm bảo
tỷ lệ cây xuất vườn ≥ 70%.
- Xây dựng được vườn cây mẹ cung cấp hom keo lai và bạch đàn đúng yêu
cầu kỹ thuật phù hợp với địa phương.
- Có ý thức bảo vệ cây mẹ, tiết kiệm nguyên vật liệu và an toàn lao động

A. Nội dung:
1. Kỹ thuật trồng cây mẹ
1.1. Thời vụ trồng
Tùy điều kiện khí hậu từng vùng mà thời vụ trồng khác nhau: ở các tỉnh
miền bắc trồng làm 2 đợt vào các tháng 3, 4 và tháng 7, 8 hàng năm, miền Trung
trồng vào tháng 11, 12 hàng năm, ở các tỉnh phía Nam thời vụ trồng vào các tháng
5, 6, 7 hàng năm .
1.2. Chọn đất
- Vị trí vườn giống: gần nguồn nước tưới, nguồn nước sạch.
- Đất trồng cây giống có thành phần cơ giới nhẹ, tơi xốp, thấm và thoát nước
tốt.
- Tầng đất sâu > 50 cm
1.3. Làm đất trồng cây

- Cây sinh trưởng, phát triển tốt
- Cây con khỏe mạnh, mập mạp.
- Tỷ lệ ra rễ nhiều.
- Không cụt ngọn; không sâu bệnh, cong queo.
1.7. Trồng cây
- Phân và đất nhỏ, tơi xốp đã được trộn đều (gần đầy hố) dùng cuốc hoặc
bay tạo lỗ ngay giữa hố, lỗ tạo để trồng cây có độ sâu hơn chiều cao của
bầu từ 2-3cm (kể từ mặt đất xuống).
- Dùng dao bén rạch rách vỏ bầu (nếu vỏ bầu bằng ni lông)
- Đặt cây ngay ngắn giữa hố rồi lấp đất xuống xung quanh bầu theo các
bước sau đây:
 Lấp lần 1: Lấp đất 2/3 chiều dài bầu
 Lấp lần 2: Lấp đất cao bằng miệng bầu 8
 Lấp lần 3: Lấp đất cao hơn cổ rễ 2 – 3 cm theo hình mâm xôi


- Xới đất, tạo cho đất luôn tơi xốp, giúp cho hệ rễ phát triển tốt, xới đất kết hợp
với làm cỏ, nhặt cỏ dại, vun gốc.
2.2. Bón phân
Lượng phân bón 50 gram NPK hoặc 100 gram phân lân vi sinh cho 1 gốc.
Tưới nước đủ ẩm cho cây.
2.3. Phòng trừ sâu bệnh hại
Phun thuốc phòng trừ sâu bệnh sau khi trồng cây 20 - 30 ngày; phun Viben
C nồng độ 0,3% (3 gram pha trong 1 lít nước) phun cho 1 m
2
.
2.4. Đốn tỉa tạo tán
2.4.1. Tạo tán
- Khi ở độ cao 1,2 - 1,5m tiến hành cắt chồi ngọn còn để cách mặt đất 70
cm
- Cắt bỏ các cành lá dưới gốc kể từ mặt đất lên là 30 cm.
- Các cành còn lại để đâm ra chồi.
- Phun Viben C 0,3% sau khi cắt chồi.
2.4.2. Mùa cắt tạo chồi:
- Tùy theo điều kiện ở từng vùng mà mùa cắt tạo chồi khác nhau. Ở các tỉnh
miền nam mùa cắt tạo chồi vào các tháng 3 - 4 hàng năm.
- Cắt cành vượt, cành la vào cuối mùa sinh trưởng. Mục đích làm trẻ hóa cây
giống.
3. Khái niệm, ƣu nhƣợc điểm phƣơng pháp giâm hom
3.1. Khái niệm
Nhân giống cây bằng hom (giâm hom) là phương pháp dùng một phần lá,
một đoạn thân, đoạn cành hoặc đoạn rễ tạo ra cây mới gọi là cây hom.
3.2. Ƣu, nhƣợc điểm của phƣơng pháp giâm hom
- Ưu điểm
Cây hom có đặc tính di truyền như của cây mẹ.
Kỹ thuật đơn giản, dễ áp dụng

từ luống cấy trên cát sang bầu.
- Giá thể giâm hom có thể bằng đất sạch, hoặc 2 phần cát trộn với một phần
xơ dừa, hoặc cát hai phần trộn với một phần than bùn và tạo trong bầu có
kích thước thường 7x 12 cm cấy hom thẳng vào bầu. Trước khi cấy hom
xử lý bằng thuốc vibenC có nồng độ 0,3%.

Hình 3.4. Giá thể cấy hom trên luống (cát thô) 12

Hình 3.5. Giá thể cấy hom vào bầu (2 cát thô : 1 xơ dừa) 13

nước. Không bị ứ đọng trong luống giâm.

4.5. Một số loại thuốc hoá học
a. Nhóm thuốc xử lý đất
- Thuốc diệt nấm như: vibenc; Ben láte; Dung dịch đồng-boóc đô….
- Thuốc trừ sâu như DDT; 666; ba suđin; furadan.
b. Nhóm thuốc khử trùng hom
- Thường sử dụng các lọai như: vibenc; Benlate;

Hình 3.7. Hệ thống tưới phun 15

c. Nhóm thuốc kích thích hom ra rễ
- Xử lý hom bằng thuốc kích thích ra rễ nhằm giúp hom nhanh ra rễ tăng về
số lượng , chất lương và sự đồng đều của rễ các chất kích thích ra rễ được
sử dụng phổ biến hiên nay là: IBA, NAA, IAA … IBA và NAA có ảnh
hưởng, xúc tiến ra rễ tốt hơn IAA.

Hình 3.8. Thuốc khử trùng hom Viben C 16

5. Một số nhân tố ảnh hƣởng đến tỷ lệ ra rễ của hom giâm
5.1. Nhân tố nội tại

thoát hơi nước diễn ra mạnh làm hom bị héo và chết trước lúc ra rễ, mặt khác nếu
để nhiều lá thì hom quá dài không thể cắt được nhiều hom. Khi chuẩn bị hom
giâm, phải có 1-2 lá và phải cắt bớt 1 phần phiến lá, chỉ để lại ½ - 1/3 diện tích
phiến lá.
5.2. Nhân tố môi trƣờng
5.2.1. Nhiệt độ không khí và nhiệt độ giá thể
- Nhiệt độ quyết định tốc độ ra rễ của hom. Ở nhiệt độ quá thấp hom nằm ở trạng
thái tiềm ẩn và không ra rễ còn ở nhiệt độ quá cao lại tăng cường độ hô hấp và
bị hỏng, từ đó làm giảm tỷ lệ ra rễ.
- Các loài cây nhiệt đới cần nhiệt độ không khí trong nhà giâm hom thích hợp
cho ra rễ là 28 – 33
0
C, nhiệt độ giá thể thích hợp là 25 – 30
0
C. Các loài cây
vùng lạnh cần nhiệt độ không khí trong nhà giâm hom 23 – 27
0
C, nhiệt độ giá
thể 22 – 24
0
C. Nói chung nhiệt độ không khí cao hơn nhiệt độ giá thể 2 – 3
0
C.
5.2.2. Độ ẩm không khí và giá thể
- Độ ẩm không khí và độ ẩm giá thể là nhân tố hết sức quan trọng trong quá trình
giâm hom. Các hoạt động quang hợp, hô hấp, phân chia tế bào, chuyển hoá vật
chất và chuyển hoá các chất trong cây đều cần nước. Thiếu nước thì hom bị
héo, nhiều nước quá thì quang hợp bị ngừng trệ. Khi giâm hom mỗi loài cây
đều cần 1 độ ẩm thích hợp. Thông thường độ ẩm giá thể thích hợp cho giâm
hom từ 50 – 70%.

6.1. Chọn, cắt cành hom
- Đây là yếu tố quyết định đến sự thành công của công tác giâm hom. Vì vậy
việc lựa chon hom phải đạt các yêu cầu:
- Hom được lấy trên cây mẹ khỏe mạnh, không sâu bệnh, được cung cấp đủ
nước
- Trên cây mẹ chọn những cành bánh tẻ, cành không non quá, không già quá
(kinh nghiệm chồi ngủ ở nách lá chưa mọc ra, có màu hơi nâu và vừa), tuổi
hom từ 17 - 20 ngày.
- Cành mập mạp, không cong queo, sâu bệnh. 19 Hình 3.10. Cây mẹ lấy hom

Hình 3.11. Cành hom đủ tiêu chuẩn (phải) 20

6.2. Cắt hom
- Dụng cụ kéo sắc bén, tránh làm dập, sước vết cắt.
- Kỹ thuật cắt: Cắt đoạn hom dài 10-15cm (có ba cặp lá), đôi lá thứ nhất có

Hình 3.13. Khử trùng hom 22 6.5. Chăm sóc hom giâm
Luống giâm hom được che bằng lều nilon để giữ ẩm và không để hom bị
ảnh hưởng ánh sáng trực xạ.
6.5.1. Chế độ nước
- Tùy theo điều kiện thời tiết từng nơi, theo mùa và trong một ngày đêm mà
điều chỉnh lượng nước tưới cho phù hợp. Khoảng cách giữa hai lần phun
khoảng 20-60’, 1 lần phun khoảng 6-10’’.
- Hàng ngày tưới ẩm cho hom bằng hệ thống phun sương mù. Đảm bảo cho
hom không bị khô nước hoặc quá ẩm. Giá thể giâm hom cũng vừa đủ ẩm.
- Tùy theo điều kiện thời tiết từng nơi, theo mùa và trong một ngày đem mà
điều chỉnh lượng nước tưới cho phù hợp .
- Thời kỳ cây chưa ra rễ cần độ ẩm lớn hơn. Khi ra rễ nhu cầu độ ẩm giảm.
6.5.2. Chế độ nhiệt:
- Nhiệt độ trong lồng phụ thuộc hầu như toàn bộ vào nhiệt độ bên ngoài.
Trong lồng nhiệt độ thường lớn hơn ở ngoài từ 2-4
0
C đặc biệt vào những
ngày trời nóng nắng vào lúc 12-13giờ. Do vậy hom rất rễ bị héo cho nên

Hình 3.14. Cắm hom trên luống


vườn cây mẹ.
Bài tập 4: Thực hiện công việc phun thuốc phòng trừ sâu bệnh hại bằng cách sử
dụng nước làm giả định.
Bài tập 5: Thực hiện theo cá nhân: Giâm hom cây keo lai (mỗi học viên giâm 200
hom keo lai)
Bài tập 6: Làm theo nhóm học viên thực hiện chăm sóc hom cây keo lai giai đoạn
chưa ra rễ và giai đoạn đã ra rễ 24
C. Ghi nhớ
- Tiêu chuẩn cây con đem trồng ở vườn cây mẹ, yêu cầu của hố trồng cây mẹ.
- Các bước và yêu cầu của từng bước trồng cây mẹ.
- Mùa vụ trồng vườn cây mẹ.
- Các bước công việc chăm sóc vườn cây mẹ.
- Yêu cầu kỹ thuật trong chăm sóc vườn cây mẹ
- Phương pháp điều tra sơ bộ sâu bệnh hại ở vườn cây mẹ.
- Lựa chọn phương pháp phòng trừ sâu, bệnh hại hợp lý.
- Chú ý khi sử dụng thuốc hoá hoạc trong phòng trừ sâu, bệnh hại.
- Các bước giâm hom và yêu cầu từng bước.
- Nồng độ thuốc chống nấm, thuốc kích thích ra rễ được sữ dụng trong giâm
hom.
- Chế độ nước cho hom giâm.
- Phòng trừ nấm bệnh cho hom.

năm.
3. Ƣu nhƣợc điểm của cây chiết
- Ưu điểm:
 Phương pháp này ít tốn kém vì kỹ thuật và vật tư khá đơn giản.
 Cây trồng bằng cây chiết nhanh cho thu hoạch sản phẩm
- Nhược điểm: Hệ số nhân giống không cao.
4. Tiêu chuẩn của cây mẹ và cành chiết
- Vườn cây mẹ đã trồng trên 3 năm, cây mẹ chiết cành sinh trưởng và phát triển
tốt, phẩm chất tốt, năng suất cao.
- Cành chiết là cành bánh tẻ, khỏe mạnh, không sâu bệnh, cành cấp 1 (cành mọc
ra từ thân chính).